GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
CƠ SỞ LÝ LUẬN
Lứa tuổi mầm non là giai đoạn quan trọng giúp trẻ tiếp thu các giá trị sống và phát triển nhân cách Kỹ năng sống đóng vai trò nền tảng trong việc hình thành nhân cách trẻ, bao gồm phát triển thể chất, tình cảm-xã hội, ngôn ngữ và nhận thức Những yếu tố này giúp trẻ chuẩn bị tốt cho việc học lớp một tại trường phổ thông trong tương lai.
Giúp trẻ được an toàn , khỏe mạnh, khéo léo bền bỉ, có khả năng thích ứng với thay đổi của điều kiện sống.
Giúp trẻ biết kiểm soát cảm xúc, thể hiện tình yêu thương, đồng cảm với mọi người xung quanh.
Giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, tôn trọng người khác, có khả năng giao tiếp tốt với mọi người.
Giúp trẻ phát triển niềm đam mê học hỏi và sự sáng tạo, đồng thời trang bị cho các em kỹ năng cần thiết để thích ứng với môi trường học tập ở lớp một Điều này bao gồm khả năng hòa nhập nhanh chóng và vượt qua những khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ một cách hiệu quả.
Hành vi văn minh cho trẻ em là cách mà các em thể hiện ứng xử đối với sự vật, sự kiện hoặc hiện tượng trong những hoàn cảnh cụ thể Việc giáo dục hành vi này đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và giá trị sống của trẻ.
Những người theo chủ nghĩa hành vi tin rằng hành vi chỉ là tổng hợp các phản ứng máy móc trước kích thích, không liên quan đến ý thức Họ cho rằng hành vi diễn ra mà không có sự tham gia của cá nhân, và con người không kiểm soát được hành động của mình Do đó, hành vi văn minh được định nghĩa là những ứng xử của con người đối với các sự vật, hiện tượng, phải tuân thủ theo một quy tắc nhất định.
Hiểu trẻ là điều kiện tiên quyết cho giáo dục hiệu quả Theo nhà giáo dục K.Đ.Usinxki, để giáo dục con người, cần phải hiểu họ một cách toàn diện Dựa trên đặc điểm tâm sinh lý và bộ chuẩn phát triển của trẻ 5 tuổi, tôi đã xác định những hành vi văn minh cần thiết cho trẻ trong giai đoạn này.
Có thói quen chào hỏi, cám ơn, xin lỗi và xưng hô lễ phép với người lớn, phù hợp với tình huống.
Không nói tục chửi bậy.
Chăm chú lắng nghe người khác, đáp lại bằng cử chỉ, nét mặt, ánh măt phù hợp và chờ đến lượt trong trò chuyện.
Không nói leo, không ngắt lời người khác.
Biết hỏi han quan tâm, giúp đỡ người khác.
Biết nhặt cơm rơi vãi bỏ vào đĩa.
Khi ăn không nhai nhồm nhoàm, không nuốt vội, phải nhai từ tốn.
Không xúc quá đầy hoặc giành hết thức ăn cho riêng mình, không bỏ dở suất ăn. Biết và không ăn những thứ có hại cho sức khỏe.
Biết dùng tay, khăn che miệng khi ho, ngáp, hắt hơi, hỉ mũi…
Hành vi văn minh nơi công cộng:
Biết giữ vệ sinh nơi công cộng, có thói quen chăm sóc giữ gìn cảnh đẹp thiên nhiên môi trường sạch sẽ.
Có hành vi bảo vệ môi trường trong sinh hoạt hàng ngày như vứt rác đúng nơi qui định, không ngắt lá bẻ cành, dẵm lên cỏ.
Thói quen tuân thủ quy định giao thông rất quan trọng, bao gồm việc đi bộ trên vỉa hè, sang đường đúng nơi quy định và ngồi trên các phương tiện giao thông một cách an toàn.
Trẻ em mầm non như tờ giấy trắng, cần được vẽ nên những điều tốt đẹp để phát triển tâm hồn Là một giáo viên mầm non với nhiều năm kinh nghiệm, tôi nhận thấy tầm quan trọng của việc giáo dục hành vi văn minh cho các cháu Đầu tư vào việc này không chỉ giúp các em hình thành những thói quen tốt mà còn làm cho tâm hồn các em trở nên phong phú, như những bông hoa thơm ngát trong cuộc sống.
CỞ SỞ THỰC TIỄN
- Lớp có 55 trẻ: (Nữ:25 trẻ - Nam: 30trẻ )
- Có 3 giáo viên có trình độ, chuyên môn Có sự phối hợp ăn ý, đều tay.
- Về cơ sở vật chất:
Trường Mầm non Tuổi Hoa nằm trên địa bàn phường Thanh Xuân Nam –Quận Thanh Xuân, Hà Nội.
Nhà trường được trang bị cơ sở vật chất hiện đại với nhiều thiết bị như bảng tương tác, máy chiếu, máy in, máy vi tính, ti vi, đầu đĩa và băng đài, đảm bảo đáp ứng tốt nhu cầu học tập và giảng dạy.
Trường có các khu chức năng như hội trường đa năng, phòng thể chất, phòng năng khiếu, phòng máy tính cho trẻ, phòng chiếu phim và phòng hội đồng, nhằm phục vụ cho các hoạt động phát triển năng khiếu của trẻ.
- Về phía Ban giám hiệu:
Ban giám hiệu nhà trường luôn hỗ trợ tối đa để giáo viên tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ em.
Nhà trường hiện có 12 lớp học, bao gồm 4 độ tuổi, trong đó có 3 lớp mẫu giáo nhỡ Mỗi lớp đều được đảm bảo có 3 giáo viên, với đội ngũ giáo viên có trình độ cao đẳng và đại học chiếm trên 70% Đội ngũ giáo viên của trường có chuyên môn vững và nhiều năm kinh nghiệm trong nghề.
- Giáo viên thường xuyên được cập nhập các phương tiện hiện đại, các buổi tập huấn nâng cao của trường và Quận
- Giáo viên nhiệt tình, yêu trẻ, có chuyên môn
- Giáo viên có trình độ về công nghệ thông tin và ứng dụng trong quá trình tổ chức giáo dục trẻ
- Trẻ của lớp có nề nếp thói quen tốt trong học tập, khả năng nghe – hiểu và tiếp thu nhanh.
- Trẻ nhanh nhẹn, mạnh dạn, hào hứng tham gia vào các hoạt động tập thể.
Phường Thanh Xuân Nam có đặc điểm dân cư đa dạng, bao gồm cả những người buôn bán tự do, nhập cư từ nhiều nơi, dẫn đến trình độ dân trí chưa đồng đều Tuy nhiên, cũng có một bộ phận dân cư ổn định, làm việc trong các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp với trình độ dân trí cao hơn Mặc dù vậy, hầu hết phụ huynh tại đây đều quan tâm đến sự phát triển của con em mình.
- Về cơ sở vật chất:
- Tài liệu về kỹ năng sống của trẻ còn hạn chế, không nhiều.
- Giáo viên còn nhiều thời gian bận rộn với trẻ không có nhiều thời gian nghiên cứu các tài liệu.
Kỹ năng sống và hành vi văn minh là một lĩnh vực mới mẻ và đầy thách thức, yêu cầu giáo viên phải có tư duy sáng tạo và tìm tòi trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục.
- Nhiều trẻ mới đi học nên kiến thức của trẻ không đồng đều.
Kỹ năng sống của trẻ hiện nay còn hạn chế, đặc biệt là trong các lĩnh vực như kỹ năng lao động tự phục vụ, khả năng thích nghi với môi trường sống, kỹ năng làm việc nhóm (bao gồm hợp tác, thỏa thuận và chia sẻ) cũng như kỹ năng giao tiếp Những kỹ năng này rất quan trọng để trẻ có thể phát triển toàn diện và hòa nhập tốt trong xã hội.
Nhiều phụ huynh vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho con cái Họ thường ỷ lại vào giáo viên và xem việc giáo dục trẻ là trách nhiệm hoàn toàn của nhà trường.
- Một vài phụ huynh còn chưa khách quan trong việc nuôi dạy con.
- Phụ huynh chưa có sự phối hợp, trao đổi với giáo viên thường xuyên do việc đưa đón trẻ hầu như có ông bà, người giúp việc.
BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
BIỆN PHÁP 1: LỰA CHỌN CÁC KỸ NĂNG VÀ LẬP KẾ HOẠCH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
Việc lựa chọn kỹ năng phù hợp với lứa tuổi và lập kế hoạch tổ chức hoạt động là rất quan trọng, giúp giáo viên định hướng rõ ràng trong giáo dục trẻ Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục hiệu quả, nhằm phát triển toàn diện cho trẻ.
- Lựa chọn các kỹ năng:
Hiện nay, khi nói đến kỹ năng sống nói chung và kỹ năng sống cho trẻ nói riêng đã có rất nhiều các nhóm kỹ năng như:
+ Kỹ năng thích nghi với môi trường (Thiên nhiên- Xã hội )
+ Kỹ năng tự giữ an toàn
+ Kỹ năng phục vụ bản thân
Để giáo dục hiệu quả các kỹ năng cần thiết cho trẻ 4-5 tuổi tại trường mầm non, cần chú trọng đến sự phù hợp với lứa tuổi và tâm sinh lý của trẻ Tôi đã chọn hai nhóm kỹ năng quan trọng để rèn luyện cho trẻ, đó là kỹ năng làm việc theo nhóm và hành vi văn minh.
- Từ việc lựa chọn những kỹ năng để giáo dục trẻ, tôi đi đến việc lập kế hoạch tổ chức hoạt động:
Lập kế hoạch giáo dục kỹ năng cho trẻ một cách cụ thể và chi tiết theo từng chủ đề, thời gian và nội dung rõ ràng không chỉ giúp tổ chức kế hoạch giáo dục một cách chủ động mà còn nâng cao hiệu quả trong quá trình giảng dạy.
- Thông qua kế hoạch đã được lập thì việc luyện tập và kiểm tra các kỹ năng sẽ không bị chồng chéo và lặp lại.
BIỆN PHÁP 2: TỔ CHỨC NHỮNG HOẠT ĐỘNG ĐỂ RÈN KỸ NĂNG
- Với trẻ em, để hình thành được những kỹ năng cho trẻ phải bắt đầu từ quá trình trẻ nhận thức được các hành động, hành vi đúng
Thông qua các hoạt động do giáo viên tổ chức, trẻ em sẽ có cơ hội thực hành và trải nghiệm kỹ năng làm việc nhóm cũng như các hành vi văn minh.
* Giáo dục kỹ năng làm việc theo nhóm và các hành vi văn minh thông qua tiết học
Trong các giờ tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ, hoạt động nhóm giúp trẻ phát triển các kỹ năng quan trọng như giao tiếp, lắng nghe, tổng hợp thông tin và thỏa thuận trong nhóm.
Cô chia trẻ thành các nhóm để thảo luận về những bức tranh và hình ảnh liên quan đến bài học, khuyến khích trẻ tự thỏa thuận chọn nhóm trưởng Qua việc chia sẻ kinh nghiệm và cách diễn đạt ngôn ngữ, trẻ trở nên mạnh dạn và tự tin hơn Trong quá trình này, trẻ cũng thực hành và củng cố nhiều kỹ năng quan trọng như hợp tác, lắng nghe và chia sẻ với bạn bè trong tiết học khám phá.
Hay trong tiết học : Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học(Tiết dạy trẻ kể lại truyện)
Cô giáo khuyến khích trẻ lựa chọn nhóm để tập kể chuyện, giúp các em thỏa thuận về các nhân vật mà mình sẽ đảm nhận Qua việc sử dụng ngôn ngữ của tác phẩm văn học, trẻ không chỉ phát triển khả năng ngôn ngữ mạch lạc mà còn nâng cao khả năng diễn đạt có biểu cảm.
Cô giúp trẻ làm quen với các tác phẩm văn học qua nhiều phương pháp như đọc sách, kể chuyện một cách diễn cảm, cho trẻ xem tranh minh họa và phim ảnh từ các câu chuyện cổ tích.
Từ những mẫu hành vi tốt trong tác phẩm văn học dễ đi sâu vào tâm hồn trẻ thơ do đó trẻ sẽ bắt chước những hành vi tốt
Cô sử dụng lời giải thích và trò chuyện với trẻ, kết hợp với việc kể chuyện và nhận xét nội dung tranh để giáo dục trẻ Qua các câu chuyện như “Giữa vòng gió thơm” và “Làm anh”, trẻ học được cách quan tâm, chăm sóc gia đình và biết nhường nhịn em nhỏ Ngoài ra, những câu chuyện như “Qua đường” giúp trẻ hiểu về luật lệ giao thông, trong khi “Kiến con đi ôtô” và “Cáo, Thỏ và Gà Trống” giáo dục lòng nhân ái và tinh thần đoàn kết, khuyến khích trẻ giúp đỡ lẫn nhau.
Trong quá trình học tập, trẻ em được giáo dục về những hành vi văn minh như giữ trật tự trong lớp học, bảo quản sách vở và đồ dùng học tập, cũng như biết cách giao tiếp lịch sự và thể hiện văn hóa ứng xử.
Ví dụ: Trong giờ học tạo hình
- Cô hướng dẫn trẻ các kỹ năng như mở vở, treo sản phẩm, nhận xét sản phẩm
… ngoài ra còn giáo dục trẻ tư thế ngồi học, giữ gìn môi trường, giữ gìn sách vở
Giờ học tạo hình: “ Vẽ quà tặng bà – tặng mẹ nhân ngày 20/10”
Giờ học giáo dục âm nhạc
* Giáo dục kỹ năng làm việc theo nhóm và các hành vi văn minh mọi lúc, mọi nơi:
Giờ đón trẻ và trả trẻ là thời điểm quan trọng, trong đó cô giáo thể hiện sự ân cần và chuẩn mực khi xưng hô với phụ huynh Cô giáo cũng hướng dẫn trẻ biết chào cô và chào tạm biệt bố mẹ trước khi vào lớp học, tạo thói quen giao tiếp lịch sự và thân thiện cho trẻ.
Giờ trả trẻ, cô giáo nhắc nhở trẻ chào ông bà, bố mẹ và cô giáo trước khi ra về, nhằm tạo thói quen lễ phép Bên cạnh đó, cô cũng hướng dẫn trẻ lấy đồ dùng cá nhân của mình, giúp trẻ phát triển tính tự lập.
Trong suốt các giờ học và hoạt động hàng ngày, giáo viên luôn khuyến khích trẻ phát triển thói quen tự phục vụ bản thân, như việc cất dọn bàn ghế và sắp xếp đồ dùng học tập cá nhân.
Rèn trẻ thói quen tự phục vụ
Trong giờ chơi tự do và lao động ngoài trời, nếu trẻ có hành vi sai trái, cô giáo sẽ nhắc nhở trẻ cần biết xin lỗi Ngoài ra, trẻ cũng nên nhận quà bằng hai tay và thể hiện lòng biết ơn bằng cách nói lời cảm ơn.
- Cô hình thành ở trẻ hứng thú với bạn bằng cách khuyến khích trẻ thể hiện tình cảm với bạn trong quá trình sinh hoạt hàng ngày
- Giờ học : cô gợi ý cho trẻ khá biết hỗ trợ và giúp đỡ những bạn yếu và chậm hơn
Trong giờ tạo hình, Khắc Trọng không biết cách cho bài vào túi Cô giáo đã gợi ý cho trẻ xem ai có thể hướng dẫn bạn cách thực hiện Cô khuyến khích các em xung phong và hỗ trợ bạn trong việc này.
KẾT QUẢ
Sau khi thực hiện các biện pháp nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, lớp tôi đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong kết quả học tập.
Các hoạt động Những kỹ năng cơ bản Đầu năm Cuối năm
- Trẻ biết chơi cùng nhau
- Biết quan tâm đến nhau
- Tự giải quyết các xung đột
- Biết hợp tác, chơi hòa đồng cùng bạn.
- Biết giữ gìn sắp xếp đồ chơi theo quy định.
Các hành vi văn minh
- Có thái độ lễ phép với người lớn.
- Biết giữ gìn vệ sinh thân thể, vệ sinh môi trường.
- Có ý thức giữ gìn vệ sinh nơi công cộng
- Có ý thức xếp hàng, chờ đợi khi hoạt động tập thể
BÀI HỌC KINH NGHIỆM - KIẾN NGHỊ
Trong quá trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, đặc biệt thông qua các hoạt động nhóm và hành vi văn minh, tôi mong muốn tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên sâu về lĩnh vực này.
Sự ủng hộ và hợp tác của phụ huynh hơn nữa để việc thực hiện các biện pháp thực sự có hiệu quả
Việc thường xuyên trao đổi và học hỏi giữa các chị em đồng nghiệp là rất quan trọng, nhằm nâng cao hiệu quả trong việc triển khai giáo dục cho các con Những đóng góp tích cực từ mỗi cá nhân sẽ giúp cải thiện chất lượng giáo dục và tạo ra môi trường học tập tốt hơn.