1 Người đứng đầu nhà nước Văn Lang 9 chữ 2 Nơi yên nghỉ của các vua Hùng được gọi là 4 chữ 3 Đây là tên một nhân vật trong truyền thuyết đã bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi để ngăn dòn[r]
ĐẠT VẤN ĐỀ
Mục tiêu nghiên cứu
“Lịch sử là thầy dạy cuộc sống”
Để dạy học lịch sử hiệu quả, cần áp dụng phương pháp khuyến khích tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh Việc sử dụng các biện pháp nhằm tạo hứng thú cho giờ học lịch sử lớp 6, cũng như trong chương trình trung học cơ sở, là rất cần thiết và hiệu quả.
2 Mục đích của đề tài
Tôi chọn đề tài này với mong muốn chia sẻ kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch sử ở trường trung học cơ sở Mục tiêu là hình thành tư duy sáng tạo và khuyến khích tính tích cực, chủ động trong việc học tập và nghiên cứu, từ đó tạo sự say mê và hứng thú cho học sinh đối với môn lịch sử.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 6 tuổi 11-12, với sự phát triển thể chất và tinh thần còn ở mức độ thấp Đây là giai đoạn các em bắt đầu làm quen với môi trường và phương pháp học mới Để khơi dậy niềm đam mê và yêu thích môn lịch sử, giáo viên cần kiên trì và đổi mới phương pháp dạy học, tạo sự hứng thú cho học sinh Đề tài này được nghiên cứu trong chương trình sách giáo khoa lịch sử lớp 6 của học kỳ I năm học 2010-2011, thực hiện tại trường THCS Nguyễn Viết Xuân, nơi tôi đang giảng dạy và chưa có nghiên cứu nào trước đó.
Ngoài ra đề tài này cũng được áp dụng cho các khối lớp 7, 8, 9 trong chương trình đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học cơ sở.
NỘI DUNG
Giải pháp
Giáo viên cần đầu tư và nghiên cứu các phương pháp giảng dạy phù hợp để nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Việc áp dụng các phương pháp như tạo tình huống, đàm thoại, thảo luận nhóm, và sử dụng trò chơi hay bài giảng điện tử không chỉ giúp học sinh nhớ lâu kiến thức mà còn tạo không khí thoải mái và hứng thú trong lớp học Điều này sẽ khuyến khích học sinh phát huy tính tích cực và say mê với môn lịch sử, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Để nâng cao hứng thú học tập của học sinh, có nhiều biện pháp tích cực có thể áp dụng Trong bài sáng kiến kinh nghiệm này, tôi sẽ chia sẻ một số phương pháp hiệu quả mà tôi đã sử dụng trong nhiều năm giảng dạy, được rút ra từ kinh nghiệm cá nhân, ý kiến của đồng nghiệp và đặc biệt là qua các cuộc thi giáo viên giỏi trong trường Những biện pháp này đã mang lại kết quả khả quan trong việc kích thích sự ham học hỏi của học sinh.
1 Phương pháp tạo tình huống
Khi bắt đầu tiết học, giáo viên cần nêu ra một tình huống có vấn đề để giới thiệu bài mới Điều này không chỉ thu hút sự chú ý của học sinh mà còn tạo sự hấp dẫn cho bài học.
Bài 8 Thời nguyên thủy trên đất nước ta
Trước khi bắt đầu bài học, tôi hướng dẫn học sinh quan sát vị trí của Việt Nam trên bản đồ thế giới và giới thiệu rằng Việt Nam là một quốc gia nằm ở khu vực Châu Á, gần gũi với quê hương loài người Lịch sử Việt Nam hình thành và phát triển từ rất sớm, được coi là cái nôi của loài người Bài học hôm nay sẽ khám phá cách con người xuất hiện ở Việt Nam và cuộc sống của họ ra sao.
Bài 12 Nhà nước Văn Lang
Sau khi kiểm tra bài cũ, tôi giới thiệu cho học sinh hình ảnh về lễ hội đền Hùng tại Phú Thọ và đọc hai câu ca dao để mở đầu cho bài học mới.
“Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ tổ mùng 10 tháng 3”
Câu ca dao nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhớ ơn tổ tiên và cội nguồn dân tộc Giỗ tổ ở đây đề cập đến Hùng Vương, người có công lớn trong việc xây dựng Nhà nước Văn Lang, nhà nước đầu tiên của dân tộc Việt Nam Bài học hôm nay sẽ khám phá bối cảnh ra đời của Nhà nước Văn Lang, quy trình thành lập và tổ chức của nó.
Bài 15 Nước Âu Lạc (tiếp theo)
Trong bài học hôm nay, chúng ta sẽ khám phá truyền thuyết “Chiếc nỏ thần” và câu chuyện “Mị Châu - Trọng Thủy”, liên quan đến việc xây dựng Thành Cổ Loa và nguyên nhân sụp đổ của nước Âu Lạc Hãy cùng tìm hiểu cách mà Thành Cổ Loa được xây dựng và lý do dẫn đến sự sụp đổ của Âu Lạc.
2 Sử dụng phương pháp tích hợp môn học
Môn lịch sử 6 có liên quan kiến thức với các môn học như: Văn học, Địa lý, Giáo dục công dân…đặc biệt là môn Văn học.
2.1 Những câu chuyện truyền thuyết
Các tác phẩm văn học với hình tượng cụ thể đã ảnh hưởng sâu sắc đến tư tưởng và cảm xúc của học sinh, góp phần quan trọng vào việc làm cho bài học lịch sử trở nên sinh động và hấp dẫn, từ đó nâng cao hứng thú học tập của các em.
Giáo viên có thể sưu tầm, lồng ghép vào bài giảng, làm cho bài giảng thêm sinh động, dễ nhớ, dễ hiểu.
Nghề nông trồng lúa nước ven sông thường gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là do lũ lụt Giáo viên đã liên hệ đến truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh để nhấn mạnh về sự chống chọi của nhân dân ta trước thiên tai Câu hỏi được đặt ra: Truyền thuyết này phản ánh hoạt động gì của người dân trong quá khứ? Câu trả lời chính là hoạt động chống thiên tai lũ lụt, thể hiện tinh thần kiên cường và khả năng thích ứng của cộng đồng.
Trong câu chuyện, hoạt động chống lũ lụt được thể hiện qua hình ảnh Sơn Tinh bốc từng quả đồi và dời từng dãy núi khi Thủy Tinh dâng nước lên, tạo thành lũy đất để ngăn chặn dòng nước.
- Khi dạy đến các bộ lạc liên kết lại với nhau để chống ngoại xâm thì giáo viên liên hệ đến chuyện Thánh Gióng.
Giáo viên hỏi: Chuyện Thánh Gióng nói lên điều gì?
(Nói lên ý thức của các bộ lạc liên minh chống ngoại xâm để tự vệ).
- Hay khi dạy tới mục Nước Văn Lang thành lập giáo viên liên hệ đến sự tích Âu
Âu Cơ dẫn năm mươi người con lên núi, phong người anh cả làm vua Hùng Vương, từ đó lập nên nhà nước Văn Lang.
Bài 13 Đời sống vât chất và tinh thần của cư dân Văn Lang.
Khi dạy về đời sống tinh thần của cư dân Văn Lang, giáo viên nhấn mạnh phong tục tập quán của dân tộc qua các biểu tượng như trầu cau, bánh chưng, và bánh giày Những phong tục này không chỉ thể hiện thói quen ăn trầu và nhuộm răng mà còn phản ánh các nghi lễ cưới hỏi và sự tôn kính tổ tiên trong ngày Tết Việc làm bánh chưng và bánh giày để thờ cúng các yếu tố thiên nhiên như núi, sông, mặt trời, mặt trăng, đất, nước là minh chứng cho bản sắc văn hóa đặc sắc của dân tộc ta.
Bài 15 Nước Âu Lạc (Tiếp theo)
Trong quá trình xây dựng Thành Cổ Loa, vua gặp khó khăn khi thành cứ sụt đổ sau khi hoàn thành Để tìm hiểu nguyên nhân, vua đã lập đàn khấn trời đất và thần sông Sáng hôm sau, một con Rùa vàng xuất hiện, tự xưng là giang sứ, đã giúp vua hiểu rằng việc thành sụp do thiếu sự chuẩn bị Nhờ vào kế hoạch của Rùa vàng, chỉ sau nửa tháng, thành đã hoàn thành Trước khi ra về, Rùa vàng đã trao cho vua một chiếc móng thiêng, khuyên rằng trong trường hợp có giặc, nên sử dụng móng này làm lẫy nỏ để bảo vệ đất nước.
- Khi dạy đến mục 5: Nhà nước Âu Lạc sụp đổ trong hoàn cảnh nào?
Giáo viên liên hệ đến chuyện: Mị Châu – Trọng Thủy
Câu chuyện này giúp các em nhận thức rõ nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của nước Âu Lạc, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm về thất bại của An Dương Vương Nguyên nhân chính là sự thiếu cảnh giác, chủ quan và không đề phòng, khiến đất nước rơi vào tay Triệu Đà vào năm 179 TCN.
2 2 Những câu danh ngôn, ca dao, tục ngữ, thơ ca
Danh ngôn, ca dao, tục ngữ và thơ ca trong văn học có ảnh hưởng sâu sắc đến tư tưởng và tình cảm của học sinh Chúng không chỉ làm cho bài học lịch sử trở nên sinh động, dễ nhớ và hấp dẫn hơn, mà còn khơi dậy hứng thú học tập và giáo dục lòng tự hào dân tộc, yêu quê hương đất nước.
Bài 1: Sơ lược về môn lịch sử
Cuối bài học, giáo viên giải thích câu danh ngôn của nhà chính trị Xi-xê-rông người
Rô- ma cổ đại: “ Lịch sử là thầy dạy cuộc sống ” Ý nói cần thiết phải học lịch sử.
Bài 8 Thời nguyên thủy trên đất nước ta
Sau khi giảng xong bài học, giáo viên giải thích câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh:
“ Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Hiệu quả
Trong năm học 2009-2010, tôi đã áp dụng các biện pháp giảng dạy hiệu quả bằng cách thiết kế câu hỏi gợi mở và khuyến khích học sinh tìm tòi hình ảnh, tư liệu lịch sử, và các trò chơi liên quan đến bài học Mục tiêu là giúp học sinh ghi nhớ lâu và phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, từ đó tạo hứng thú trong học tập Các tiết thao giảng và thi giáo viên giỏi đều nhận được đánh giá tích cực từ đồng nghiệp, cho thấy lớp học sôi nổi và học sinh tham gia học tập rất tích cực.
Kết quả đạt được như sau:
* Năm học 2009- 2010 trường THPT Trần văn Ơn ở khối 9 (9 1, 9 2 , 9 3 , 9 4 , 9 5 , 9 6 )
Kết quả Khối lớp Tổng số HS Khá giỏi Trung bình Dưới trung bình
Kết quả Khối lớp Tổng số HS Khá giỏi Trung bình Dưới trung bình
Tỷ lệ học sinh dưới trung bình đã giảm đáng kể từ 18% đầu năm xuống chỉ còn 0,9% vào cuối năm Ngược lại, tỷ lệ học sinh khá giỏi đã tăng mạnh từ 37% lên 71,5% trong cùng khoảng thời gian.
Trong kỳ thi học sinh giỏi năm học 2009-2010 môn Lịch sử lớp 9, em Nguyễn Thị Kim Tiên, học sinh lớp 96 tại Trường THPT Trần Văn Ơn, đã xuất sắc đạt giải khuyến khích cấp tỉnh.
Phương pháp phát huy tính tích cực học tập của học sinh đã được áp dụng hiệu quả, dẫn đến sự cải thiện rõ rệt trong kết quả học kỳ I so với kiểm tra 1 tiết đầu năm lớp 6 (61, 62, 63, 64, 65, 66).
Kết quả Khối lớp Tổng số HS Khá giỏi Trung bình Dưới trung bình
- Kết quả trung bình môn học kì I
Kết quả Khối lớp Tổng số HS Khá giỏi Trung bình Dưới trung bình
Kết quả cho thấy tỷ lệ học sinh đạt loại khá và giỏi đã tăng từ 40% đầu năm lên 74,5% ở học kỳ I, trong khi tỷ lệ học sinh yếu và kém giảm từ 30,7% xuống còn 11,1%.
Việc áp dụng phương pháp dạy học phát huy tính tích cực trong việc giảng dạy lịch sử lớp 6 đã mang lại những kết quả khả quan ban đầu, tạo sự hứng thú cho học sinh.
Tôi sẽ tiếp tục thực hiện phương pháp phát huy tính tích cực trong học kì II mà tôi đang giảng dạy.