Qua nhiều lần suy nghĩ, bản thân nhận thấy rằng: Để học tốt bộ môn Công nghệ nói chung và việc hình thành kỹ năng thực hành môn Công Nghệ 9 nói riêng cần phải quan tâm đến việc vận dụng
Trang 1A phần mở đầu
I Lý do chọn đề tài :
Song song với sự phát triển của đất nớc, nền giáo dục Việt Nam cũng đang từng bớc tiến hành đổi mới để ngang tầm với các nớc trong khu vực, châu lục và trên thế giới, đồng thời làm nền tảng cho việc đẩy nhanh phát triển kinh tế - xã hội Trong những năm qua, giáo dục đã tiến hành đổi mới một cách toàn diện: Từ chơng trình, sách giáo khoa, cách thức đánh giá, và đồng thời tiến hành đổi mới phơng pháp dạy học (PPDH) Trên tinh thần chung đó, bộ môn Kỹ thuật cũng đợc đổi tên thành môn Công nghệ Môn Công nghệ đã thể hiện rõ tính cấp thiết của toàn xã hội, nhằm đáp ứng một số nhu cầu thực tiễn của xã hội Việt Nam trong giai đoạn hiện nay - giai đoạn CNH - HĐH đất nớc theo định hớng CNXH
Trong những năm qua, bộ môn Công nghệ đã góp phần thực hiện mục tiêu chung của giáo dục hớng nghiệp và chuẩn bị phân luồng cho học sinh sau khi học xong cấp THCS Một bộ phận học sinh sẽ vào học cấp THPT, trung học nghề, số còn lại
sẽ tham gia vào lao động sản xuất
Tuy nhiên, trong quá trình dạy học môn Công nghệ luôn gặp phải những khó khăn nhất định Giáo viên dạy môn Công nghệ khối 8, 9 hầu hết là giáo viên kiêm nhiệm Đối với học sinh, cũng khôngít học sinh xem đây là môn học phụ nên còn thờ ơ, chưa đầu t đúng mức, nhất là kĩ năng vận dụng kiến thức để thực hành Hơn nữa, điều kiện cơ sở vật chất mặc dù đã đợc trang cấp song còn thiếu thốn nhiều, gây khó khăn không nhỏ trong việc dạy học môn Công nghệ nói chung và các tiết thực hành môn Công nghệ nói riêng
Là một giáo viên Công nghệ đợc đào tạo đúng chuyên ngành, sau nhiều năm công tác tại đơn vị trờng THCS Tân Thủy Bản thân tôi nhận thấy: Một số lớn học sinh xem đây là môn học phụ nên trong quá trình học, các em cha quan tâm, đầu t
đúng mức so với tầm quan trọng của môn học Bản thân luôn trăn trở làm thế nào để nâng cao đợc chất lợng dạy và học bộ môn Công nghệ, đặc biệt là Công nghệ 9 Qua nhiều lần suy nghĩ, bản thân nhận thấy rằng: Để học tốt bộ môn Công nghệ nói chung và việc hình thành kỹ năng thực hành môn Công Nghệ 9 nói riêng cần phải quan tâm đến việc vận dụng lý thuyết vào trong quá trình thực hành Nếu rèn luyện
đợc kỹ năng thực hành tốt nó sẽ giúp các em có tâm lý thoải mái khi tiếp nhận các dung lợng kiến thức khác Qua nhiều năm bản thân áp dụng và đạt đợc những kết
quả rất mỹ mãn Vì vậy, tôi xin mạnh dạn đa sáng kiến về “Nâng cao hiệu quả dạy thực hành mô đun: Lắp đặt mạng điện trong nhà” để áp dụng và chia sẽ cùng
đồng nghiệp
II phạm vi và thời gian thực hiện:
II.a Phạm vi: Đề tài đợc áp dụng và thực hiện giảng dạy môn Công nghệ nói
chung và Công nghệ 9 nói riêng ở trờng THCS Tân Thủy
II.b Thời gian thực hiện: Từ năm học 2007 - 2011
B Phần NỘI DUNG
I.Cơ sở lý luận:
Môn Công nghệ 9 đợc thiết kế theo Mô đun nghề Mô đun nghề điện dân dụng nói riêng cũng nh các Mô đun nghề khác của môn Công nghệ 9 có thời lợng thực hành khá cao Các bài thực hành đã thờng có hai dạng:
- Vận dụng lý thuyết để giải quyết các bài tập tình huống, bài tập thực hành rèn luyện kỹ năng
Trang 2- Thực hành tạo sản phẩm: Chủ yếu là thực hành việc thực hiện quy trình Công nghệ, các thao tác kỹ thuật sản xuất ra sản phẩm đơn giản
Cấu trúc chung của các bài thực hành: Có phần chuẩn bị, nội dung thực hành, trình tự tiến hành hoặc mẫu báo cáo có phần đánh giá Cấu trúc này đã đợc đảm bảo
đợc những yêu cầu của nội dung thực hành, tuy nhiên để vận dụng vào thực tế, nhằm giúp cho học sinh năng cao kỹ năng thì cần phải áp dụng một cách linh hoạt theo từng nội dung cụ thể
Một thực tế là sau khi hoàn thành chơng trình thì đa phần học sinh thao tác thực hành còn yếu, để tự mình tạo ra một sản phẩm theo yêu cầu của môn học là rất khó khăn vì đặc trng của môn học đòi hỏi ngời học phải đợc trang bị nhiều kỹ năng khác nhau nh cách sử dụng các loại kìm điện, sử dụng khoan, sử dụng ca, mặt khác còn phải tính toán đợc các thông số kỹ thuật của mạch điện, có óc quan sát thẩm mĩ
II.cơ sở thực tiễn:
Trên cơ sở chung của Giáo dục hiện nay là đào tạo những con ngời có trình
độ, năng lực cũng nh nhân cách sống nhằm đóng góp vào sự phát triển chung của xã hội, biết làm ăn kinh tế, biết quản lý, biết thích ứng với những thay đổi của thời
đại Để nhanh chống thực hiện đợc mục tiêu “Dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” vững bớc đi lên CNXH Trong bối cảnh đó, phát triển
giáo dục đào tạo, phát triển nguồn lực con ngời là yếu tố của sự phát triển chung và
có tính bền vững Vì vậy, ngành GD - ĐT vừa phải đào tạo những con ngời “Vừa hồng, vừa chuyên” nhằm đáp ứng những nhu cầu cấp thiết của xã hội.
Xuất phát từ nhu cầu chung của xã hội, bộ môn Công nghệ nói chung và bộ môn Công nghệ 9 nói riêng cũng đã đổi mới khá toàn diện; từ nội dung chơng trình, sách giáo khoa Điều đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới phơng pháp dạy và học nhằm
đạt đợc những kết quả cao nhất Trong những năm qua, thầy và trò trờng THCS TânThủy đã nổ lực phấn đấu để thực hiện việc đổi mới giáo dục phổ thông một cách toàn diện Tuy nhiên, việc thực hiện chơng trình đối với các trờng THCS ở vùng
đồng bằng nói chung và trờng THCS Tân Thủy nói riêng là rất khó khăn, đặc biệt với bộ môn Công nghệ càng khó khăn hơn Cụ thể:
- Ngôn ngữ bộ môn Công nghệ là ngôn ngữ của bộ môn khoa học, mới lạ, nó không mềm mại, uyển chuyển nh một số môn học khác nên khó tạo cảm giác thoải mái đối với lớp 9 khi lần đầu tiếp xúc, làm quen
- Phòng thực hành bộ môn cha đợc đầu t đúng mức, với lợng học sinh 1 lớp trên 32
em thì việc tổ chức một giờ có thực hành có chất lợng cũng gặp không ít khó khăn
- Đồ dùng dạy học mặc dù đã đợc trang cấp song đối với bộ môn Công nghệ 9 chất lợng một số thiết bị không đảm bảo
- Trờng nhiều lớp ( có 4 lớp 9 trong năm học 2010- 2011), nhng chỉ có một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn nên việc trao đổi, học tập kinh nghiệm đồng nghiệp qua công tác giảng dạy đúng chuyên ngành cũng còn nhiều hạn chế
- Các em học sinh thuộc vùng nông thôn nên ít có điều kiện tiếp xúc những kiến thức của sách giáo khoa so với thực tế của cuộc sống Vì vậy, các em học còn mang tính chiếu lệ, thờ ơ
- Đối với ngời dân thờng chỉ học tốt các môn KHXH, còn các môn KHTN thì cha thực sự tốt Nên việc làm quen với Mô đun: Lắp đặt mạng điện trong nhà còn rất mới lạ và khó hình dung, nên học sinh còn ngại trong quá trình tiếp xúc với bộ môn
- Đời sống ngời dân còn nghèo, sống chủ yếu nhờ vào nghề làm nông nên bố mẹ cha thực sự quan tâm đến việc học của các em
- Địa phơng là xã thuộc vùng khó khăn của huyện, điều kiện kinh tế, cơ sở hạ tầng còn thấp các trang thiết bị điện trong gia đình ít, sự hiểu biết về điện còn tơng đối mới lạ, các dụng cụ nghề điện, thiết bị điện, vật liệu điện khan hiếm không phổ biến
ảnh hởng không nhỏ đến việc thực hành, tham quan của các em Vì vậy việc rèn luyện kĩ năng thực hành cho học sinh, hình thành cho các em kĩ năng, tập cho các
Trang 3em vận dụng kiến thức, kĩ năng đã đợc học vào cuộc sống hằng ngày, qua đó gây thêm lòng hứng thú và lòng say mê của học sinh với môn công nghệ lớp 9
III thực trạng - giải pháp dạy học môn Công Nghệ 9 mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà tại tr ờng THCS Tân thủy :
III.1 Thực trạng :
Trờng THCS Tân Thủy đóng trên địa bàn xã Tân Thủy, hiện tại trường có 14 lớp với 474 học sinh Có 4 lớp 9 với 142 học sinh, chỉ có một giáo viên trực tiếp giảng dạy, đặc biệt lại chỉ dạy 1 tiết/ lần (1 tiết/tuần) Vì vậy, gây không ít khó khăn cho việc nâng cao tay nghề qua các tiết dạy cũng nh khó khăn trong việc học tập, trao đổi với đồng nghiệp
III.1.a.Đối với nhà tr ờng :
- Mặc dù đợc Ban giám hiệu nhà trờng rất quan tâm, tạo điều kiện cho việc đổi
mới phơng pháp dạy học nhng trong điều kiện hiện nay do nhiều yếu tố (CSVC, trang thiết bị dạy và học, phụ huynh và học sinh ) ảnh hởng không nhỏ đến quá trình đổi mới
- Phòng học bộ môn còn dùng chung nên không tránh khỏi sự chồng chéo của các
bộ môn
- Đồ dùng dạy học mặc dù đã đợc trang cấp về tuy nhiên số lợng còn quá ít, chất l-ợng còn thấp, không đúng với quá trình kiểm nghiệm thực tế giảng dạy Đồ dùng cha phong phú, còn ít về chủng loại nên đã ảnh hởng không nhỏ đến việc sử dụng
đồ dùng trực quan cũng nh trong các tiết thực hành
- Vẫn còn một số giáo viên trong hội đồng s phạm nhà trờng vẫn còn xem môn Công nghệ là môn phụ nên việc phối hợp trong quá trình giảng dạy cha đạt hiệu quả cao
III.1.b Đối với giáo viên:
- Số lợng học sinh đông (34 em/lớp) nên khó cho việc hớng dẫn, quan sát, uốn nắn học sinh trong quá trình thực hành Giáo viên khó kèm cặp hết đối tợng học sinh yếu kém
- Trên địa bàn nông thôn, nên việc làm đồ dùng trực quan phục vụ công tác giảng dạy còn gặp không ít khó khăn
III.1.c Đối với học sinh :
Sau khi tham khảo và tìm hiểu học sinh về bộ môn Công nghệ, tôi thấy các
em cơ bản gặp phải những vớng mắc sau:
- Do quan niệm về môn học là một môn phụ nên một số học sinh còn thờ ơ, học cho
chiếu lệ, cha thực sự quan tâm
- Mặc dù là môn Công nghệ là môn phục vụ đời sống sản xuất, tuy nhiên trong thực
tế, với địa bàn của Tân Thủy, các em cha thấy đợc việc vận dụng kiến thức của bộ môn Công nghệ 9 vào trong đời sống sản xuất hằng ngày
III.1.d Đối với phụ huynh :
- Điều kiện kinh tế của các gia đình có con em đi học rất khó khăn, trình độ dân trí
thấp, kinh tế chủ yếu là nông nghiệp nên một số gia đình cha thực sự quan tâm đến việc học của các em
- Nhiều phụ huynh còn xem môn Công nghệ là môn phụ nên việc còn thiếu đôn
đốc, nhắc nhở học sinh trong việc học
III.2 các giải pháp :
III.2.a Ph ơng pháp giảng dạy nâng cao hiệu quả dạy thực hành :
- Để bắt kịp với quá trình đổi mới phơng pháp dạy học Giáo viên phải tăng cờng vận dụng các phơng pháp dạy học mới nhằm phát huy đợc tính tích cực của học sinh, chủ động và sáng tạo Trớc khi dạy thực hành, giáo viên cần phải quan sát, tìm hiểu về nguyên lí hoạt động, sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp đặt, lắp đặt đợc mạch điện,
và cách sử dụng các dụng cụ để thực hành, các thao tác mẫu, các lời giải thích đợc
Trang 4chính xác, đúng kĩ thuật, đúng qui trình công nghệ Điều này rất quan trọng, vì rằng nếu học sinh đã quen với thao tác tuỳ tiện thì việc sửa chữa rất khó khăn Trong đó việc đánh giá kết quả thực hành của học sinh có một ý nghĩa quan trọng Kĩ năng cần đợc đánh giá trên hai mặt: đánh giá căn cứ vào kết quả công việc (có thể là sản phẩm) mà học sinh thực hiện đợc trong giờ thực hành so với chuẩn đợc qui định và
đánh giá căn cứ vào qui trình đã thực hiện so với qui trình hợp lí mà học sinh đợc học
- Để thực hiện tốt việc rèn luyện kĩ năng thực hành môn công nghệ lớp 9 cho học sinh cấp THCS trên địa bàn huyện Lệ Thuỷ nói chung và trờng THCS Tân Thủy nói riêng thì mỗi giáo viên cần phải có những phơng pháp dạy học đặc trng tùy theo từng vùng, miền khác nhau để kích thích hứng thú cho các em học tập bộ môn một cách có hiệu quả Đồng thời rèn luyện kĩ năng thực hành cho các em một cách thành thạo có khoa học và thực hiện đúng qui trình công nghệ Điều đầu tiên ngời giáo viên giảng dạy môn công nghệ phải biết phân loại các dạng bài để có những phơng pháp giảng dạy khác nhau
Nh vậy để nâng cao hiệu quả dạy thực hành ta cần phải thực hiện các công việc sau:
- Soạn bài hợp lý:
* Đạt đợc mục tiêu bài học
* Cấu trúc bài học logic
* Thể hiện phơng pháp và hình thức tổ chức hoạt động học tập chủ động, sáng tạo và tích cực của học sinh
* Sử dụng thiết bị thích hợp
* Dự kiến thời gian thực hiện các hoạt động chính xác
- Chia nhóm và thực hiện:
* Cử nhóm trởng để điều hành nhóm
* Giao nhiệm vụ chi tiết cho cả nhóm Chú ý giải thích yêu cầu của mình thật rõ ràng bằng cách ghi lên bảng hoặc trên phiếu
* Qui định rõ thời gian cho từng nhiệm vụ
* Thờng xuyên kiểm tra hoạt động của nhóm để kịp thời uốn nắn, sữa chữa, khắc phục
* Động viên khuyến khích kịp thời, đúng
Qua quá trình nghiên cứu và áp dụng, để dạy một bài thực hành cần phải thực hiện theo các quy trình sau:
* Bớc 1: Làm mẫu: Giáo viên thực hiện-học sinh quan sát bắt chớc
- Giai đoạn thực hiện thao tác mẫu giáo viên cần thực hiện nh sau:
+ Định hớng hoạt động của học sinh bằng cách nêu rõ mục đích của việc cần thao tác mẫu, tên công việc, trình tự công việc, yêu cầu học sinh quan sát
+ Làm mẫu toàn bộ quá trình thực hành, qua đó giúp các em có đợc (hình mẫu) khái quát về toàn bộ nội dung công việc cần thực hiện tạo ra sự hứng thú và chú ý trong quá trình theo dõi thực hành vấn đề quan trọng ở đây là giáo viên phải rèn luyện cho đợc kĩ năng thực hành tạo ra sản phẩm đạt theo các tiêu chí
+ Giáo viên thực hiện thao tác mẫu với tốc độ chậm, chỉ công việc thành các bớc thao tác, độ ng tác riêng biệt để hớng dẫn, dừng lại ở những thời điểm cần thiết, ở những chỗ khó để giải thích học sinh hiểu, nhắc nhở học sinh tránh sai lầm, nếu cần thiết giáo viên làm lại nhiều lần những thao tác khó để học sinh quan sát kĩ lỡng + Giáo viên làm lại với tốc độ bình thờng toàn bộ công việc để giúp cho học sinh
hệ thống lại toàn bộ quá trình thực hành theo công việc Sau đó giáo viên thao tác mẫu theo từng bớc và giải thích những thao tác khó để học sinh tiếp thu dễ dàng + Giai đoạn đánh giá rút kinh nghiệm: Đánh giá kết quả việc hớng dẫn học sinh thực hành, thờng đợc giáo viên dạy thực hành tự mình rút ra kinh nghiệm về việc thực hiện thao tác mẫu để điều chỉnh cho phù hợp với mục tiêu đề ra Để đánh giá
đợc kết quả này giáo viên gọi học sinh thực hiện lại xem thử kết quả tiếp thu của
Trang 5học sinh nh thế nào Qua đó giáo viên có thể hiểu đợc phần nào khả năng ảnh hởng của việc làm mẫu của mình trong việc rèn luyện kĩ năng thực hành cho học sinh
* Bớc 2: Huấn luyện:
Giáo viên hớng dẫn học sinh trong các bài thực hành kĩ thuật điện, đây là
ph-ơng pháp giáo viên hớng dẫn cách thực hiện lặp đi lặp lại nhiều lần những thao tác,
động tác một cách có mục đích hệ thống, có kế hoạch nhằm hình thành củng cố những kĩ năng kĩ xảo cần thiết Giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện thành thạo các bớc thực hành, chỉ khi nào nắm chắc toàn bộ những thao tác mới thì mới có đợc kết quả cao Trong quá trình đó đòi hỏi học sinh phải tập trung cao độ làm đúng theo sự chỉ dẫn của thầy, cô Trình tự hớng dẫn của giáo viên nh sau :
+ Thao tác mẫu một lần
+ Làm từng thao tác nhỏ và giải thích
+ Làm mẫu tóm tắt cho học sinh ghi lại ấn tợng
Phơng pháp này thờng đợc dùng sau khi giáo viên đã làm mẫu, khi học sinh luyện tập thực hành, huấn luyện giữ vai trò quan trọng Giáo viên cần tập trung quan sát trình tự công việc, kĩ năng thực hành cách sử dụng dụng cụ, vấn đề an toàn lao động Quan sát đồng thời uốn nắn tơng ứng giáo viên cần thực hiện ít nhất bốn khâu kiểm tra: Sự sẵn sàng, sự bắt đầu, quá trình tiến hành và quá trình kết thúc công việc Để có đợc kĩ năng thực hành tốt đòi hỏi trong quá trình thực hiện học sinh phải tuân thủ theo các yêu cầu sau :
- Học sinh hiểu rõ mục đích yêu cầu và cách thức tiến hành công việc
- Học sinh theo dõi chặt chẽ từng công việc mà thầy cô hớng dẫn
- Học sinh phải biết tự kiểm tra và điều chỉnh kịp thời trong quá trình rèn luyện kĩ năng thực hành
- Thực hiện sản phẩm hoàn chỉnh đạt đợc kĩ năng kĩ xảo đạt yêu cầu chuẩn
* Bớc 3: Đánh giá kết quả:
Để xác định tiêu chí đánh giá cần dựa trên mục tiêu bài học Kết quả học tập
của học sinh đợc đánh giá trên cả ba mặt: Kiến thức, kĩ năng và thái độ Trong đó,
đánh giá kĩ năng cần chú ý đánh giá kết quả thực hành, việc tuân thủ quy trình và thời gian hoàn thành công việc Đánh giá thái độ học sinh cần chú ý có tích cực không? Tích cực đến mức độ nào? Làm việc có kế hoạch, đúng quy trình và đảm bảo an toàn không?
- Giáo viên và học sinh xây dựng tiêu chí đánh giá
- Giáo viên đa ra sản phẩm mẫu để học sinh dựa vào mẫu đánh giá
- Học sinh tự đánh giá sản phẩm của mình
- Cho học sinh trao đổi sản phẩm để đánh giá chéo nhau
- Giáo viên kết luận và khuyến khích động viên học sinh, khen ngợi và tuyên dơng những sản phẩm tốt của học sinh, nhắc nhở một số sai sót của học sinh
III.2.b Đố i v ớ i vi ệ c h ọ c t ậ p c ủ a h ọ c sinh :
- Cần bản có dự trù cụ thể
- Định hớng rõ bài học
- Say mê, có hứng thú học tập
- Có tác phong công nghiệp, làm việc theo qui trình, đúng kế hoạch, tuân thủ các
nguyên tắc an toàn lao động
III.2.c Đố i v ớ i ph ụ huynh h ọ c sinh :
- Nhà trờng và giáo viên bộ môn phối kết hợp với phụ huynh quán triệt ngay từ
đầu năm học phụ huynh phải có trách nhiệm mua tất cả các đồ dùng phục vụ cho con em có điều kiện học tập tốt nh: ( bảng điện, dây dẫn, công tắc, cầu chì, ổ cắm) các thiết bị có liên quan đến các bài học, sau khi hết năm học nhà trờng mua lại số
đồ dùng đó với giá còn lại một nửa so với lúc ban đầu, số đồ dùng đó sẽ nhập vào thiết bị, theo tôi đây cũng là biện pháp năng cao hiệu quả dạy thực hành
Trên đây là những gì mà bản thân tôi đã làm và rút ra đợc, rất mong quí lãnh
đạo xem xét để kinh nghiệm của bản thân tôi đợc phổ biến rộng rãi hơn góp phần nâng cao chất lợng giáo dục của huyện nhà ngày càng tiến xa
Trang 6III.3 một số ví dụ về các dạng bài thực hành :
Thực tế dạy học môn Công nghệ 9 mô đun Lắp đặt mạng điện trong nhà tại Trờng THCS Tân Thủy tôi đã mạnh dạn áp dụng một số kinh nghiệm riêng nh sau:
- Đối với bài thực hành tôi phân bố thời gian thành hai phần theo nội dung bài dạy.
* Phần Lý thuyết thực hành:( Dạy trong 1 tiết học 45 phút)
I.Phần chuẩn bị
II Phần nội dung thực hành
Tìm hiểu sơ đồ nguyên lý: ( HS tìm hiểu nguyên lý hoạt động của mạch
điện, tổ chức cho học sinh tìm hiểu các mối quan hệ điện trong mạch điện)
Vẽ sơ dồ lắp đặt: GV yêu cầu 1 học sinh nêu các bớc tiến hành vẽ sơ đồ lắp
đặt: Bớc 1: Vẽ đờng dây nguồn
Bớc 2: Xác định vị trí để bảng điện và bóng đèn
Bớc 3: Xác định vị trí các thiết bị điện trên bảng điện
Bớc 4: Vẽ đờng dây dẫn theo sơ đồ nguyên lí
- Tổ chức cho học sinh vẽ sơ đố lắp theo thứ tự nh các bớc nh đã nêu ở trên Sau đó lựa chọn một sơ đồ khả thi nhất để sử dụng
Lập kế hoạch làm việc: (GV tổ chức cho học sinh lên kế hoạch làm việc bao gồm: lập bảng dự trù thiết bị, bảng nội dung công việc cần làm, yêu cầu kĩ thuật)
* Phần thực hành:
GV kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh:
GV tổ chức cho học sinh tự quan sát bố trí bảng điện, thiết bị tiêu thụ điện trong một phòng cụ thể thực tế ( Có thể là phòng học, có thể là phòng ở KTT GV )
GV giám sát hớng dẫn học sinh làm việc lắp đặt thực tế
GV tổ chức cho học sinh tự đánh giá theo tiêu chí Sau đó GV nhận xét, kết luận chung, rút kinh nghiệm
Ví dụ một bài cụ thể:
Bài 8- Tiết 19
Thực hành: Lắp mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
Ngày soạn:
Ngày giảng :
Tiết 1
A Mục tiêu bài học: Sau bài này hs phải:
1 Về kiến thức:
- Hiểu đợc nguyên lý làm việc của mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
2 Về kỹ năng:
- Vẽ đợc sơ đồ lắp đặt của mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn
- Biết lập bảng dự trù vật liệu, thiết bị, dụng cụ lắp đặt mạch điện
3 Về thái độ:
- Làm việc cẩn thận, tự tin, đúng quy trình
B Chuẩn bị:
- Đối với giáo viên:
+ Nội dung: Nghiên cứu Sgk, Sgv, tài liệu tham khảo
+ Đồ dùng: Phiếu học tập, bảng phụ
- Đối với học sinh:
+ Nội dung: Nghiên cứu kỹ Sgk, chuẩn bị phơng án trả lời các câu hỏi ở Sgk + Đồ dùng: Thớc vẽ, bảng phụ
C Tiến trình thực hiện:
I Tổ chức ổn định lớp: (01 phút)
- Kiểm tra số lợng học sinh tham gia, kiểm tra công tác vệ sinh
Trang 7- Nhận xét, khuyến khích học sinh.
II Tích cực hoá tri thức: (04 phút)
1 Em hiểu thế nào là sơ đồ nguyên lý? Sơ đồ lắp đặt? Việc lập bảng dự trù vật liệu có ý nghĩa gì?
- HS khá, Giỏi trả lời HS khác bổ sung
- GV NX, KL, ghi điểm
III Các hoạt động dạy và học : (35 phút)
Kiến thức, kỹ năng cơ bản
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học
sinh Hoạt động 1: Giới thiệu bài
học (02 phút)
- Đặt vấn đề
- Nêu mục tiêu bài học
Hoạt động 2 : Tìm hiểu
cách vẽ sơ đồ lắp đặt mạch
điện 2công tắc 2 cực điều
khiển 2 đèn (20 phút)
*Chiếu sơ đồ nguyên lý lên
bảng( treo sơ đồ nguyên lý)
- Chiếu câu hỏi thảo luận
lên máy( GV nêu câu hỏi)
? Mạch điện đó có mấy
phần tử, chúng đợc mắc với
nhau nh thế nào?
* Tổng hợp, nhận xét, đánh
giá, kết luận (chiếu lên
bảng)
- CC lắp trên dây pha, trớc
các TBĐ
- Công tắc mắc sau cầu chì,
nối tiếp với bóng đèn
- Chấn lu mắc nối tiếp với
bóng đèn
- Tắc te mắc song song với
bóng đèn
* Yêu cầu HS thực hành vẽ
sơ đồ lắp đặt mạch điện
bảng điện theo nhóm
? Nêu quy trình vẽ sơ đồ
lắp đặt?
- Phát phiếu học tập vẽ sẵn
các bớc vẽ sơ đồ lắp đặt
SGK
* GV quan sát, theo dõi,
uốn nắn những sai sót của
các nhóm, đặc biệt chú ý
đến đối tợng HS yếu
- Lắng nghe
- Quan sát hình 7.1+
Sơ đồ trên bảng
- Hình thành nhóm 4 em
( 5 phút)
- Đại diện nhóm –
HS yếu thông báo kết quả
-Đại diện nhóm khác nhận xét, bổ sung
- Quan sát, lắng nghe, đối chiếu
- HS yếu trả lời
- HS khác nhận xét,
bổ sung( nếu có)
- Nhóm trởng nhận phiếu
- Vẽ sơ đồ lắp đặt theo nhóm ( 7 Phút)
- Nộp phiếu
1 Tìm hiểu sơ đồ nguyên lý
0 A
2.Vẽ sơ đồ lắp đặt :
Trang 8* Thu kết quả bài làm và
trình chiếu trên lên máy
chiếu hắt từng nhóm( gắn
lên bảng)
* Chiếu kết quả chốt của
giáo viên lên bảng
- Nhận xét chung về bài
làm của một số nhóm
(u, nhợc điểm)
Hoạt động 3: Tìm hiểu cách
lập dự trù vật liệu, thiết bị
(13 phút)
- GV phát phiếu học tập
cho các nhóm
TT Tên dụng
cụ, vật liệu,
TB
YCKT
1
2
3
* GV quan sát, theo dõi,
uốn nắn những sai sót của
các nhóm, đặc biệt chú ý
đến đối tợng HS yếu trong
phần YCKT
* Thu kết quả bài làm và
trình chiếu trên lên máy
chiếu hắt( gắn lên bảng)
từng nhóm
- Chiếu kết quả chốt của
giáo viên lên bảng
- Đại diện nhóm khác
bổ sung, nhận xét
- Quan sát, rút kinh nghiệm
- Nhóm trởng nhận phiếu
- Làm việc theo nhóm 4 (5 phút)
- Nộp phiếu
- Đại diện nhóm khác
bổ sung, nhận xét
- Quan sát, theo dõi,
đối chiếu kết quả bài làm
3 Lập bảng dự trù các dụng cụ,vật liệu, thiết bị
T
T Tên dụngcụ, vật liệu, TB
YCKT
Icc >I đm
2 2 CT Uct >=Uđm
Ict >I đm
A O
Trang 9IV Tổng kết bài học: (05 phút)
- Gv hớng dẫn hs thu dọn dụng cụ
- Gv hớng dẫn hs tự đánh giá: Về ý thức, thái độ
- Nhận xét về công tác chuẩn bị, thực hiện qui trình, thái độ học tập, công tác an toàn
- Giao nhiệm vụ chuẩn bị bài mới:
+ Nghiên cứu kỹ bài mới
+ Chuẩn bị các dụng cụ, vật liệu, thiết bị nh đã lập ở bảng dự trù
4 Đánh giá, nhận xét giờ học
III.4 Kết quả.
Qua việc nghiên cứu lí luận , thực tiễn về vấn đề đợc nêu ra của quá trình rèn luyện kĩ năng thực hành môn công nghệ cho học sinh lớp 9 , qua việc phân tích thực trạng những nguyên nhân dẫn đến các em xem thờng bộ môn và chất lợng học tập,
đặc biệt sau khi học các em không có kĩ năng thực hành tốt Bản thân nhiều năm làm công tác giảng dạy đã tìm hiểu nguyên nhân và đã áp dụng một số biện pháp trong việc rèn luyện kĩ năng thực hành môn công nghệ lớp 9 trong các năm học cho
đến nay, với môn công nghệ 9 đã thấy đợc chất lợng bộ môn có chuyển biến và đặc biệt là các em có đợc kĩ năng thực hành tốt các em có thể áp dụng những kĩ năng đó vào thực tế cuộc sống hằng ngày nh : Vẽ khá thành thạo các sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp đặt và lắp đợc một số mạch điện trong gia đình …
- So với các khối 6,7, thì môn Công nghệ 9 nhìn chung chất lợng thấp hơn hẳn Tuy nhiên, sau khi áp dụng việc rèn luyện kỹ năng thực hành thì chất l ợng của môn Công nghệ 9 tăng lên đáng kể, năm sau cao hơn năm trớc Đặc biệt, chất lượng điểm bài thực hành qua các năm tăng lên rõ rệt
Qua 3 năm thể nghiệm phơng pháp nâng cao hiệu quả dạy thực hành, bản thân tôi đã chọn 02 lớp để thể nghiệm đó là lớp 9B và lớp 9C
Kết quả khảo sát đầu năm 2007 -2008 của các lớp nh sau:
Khối TS HS Khá - Giỏi < 5Kết quả khảo sát0 - 2 TB
Trong quá trình thực hiện thì:
Đối với lớp 9C là lớp đợc áp dụng phơng pháp dạy học này thì thấy đa số các
em trong tiết thực hành thực hiện theo quy trinh,có ý thức học tập, đảm bảo an toàn trong suốt quá trình thực hành, lớp học nghiêm túc hẳn, trật tự rõ rệt, các em tập trung chú ý nghe giảng và đặc biệt rất có hứng thú trong các tiết học thực hành thích Các hoạt động đều đợc tất cả học sinh tham gia, không còn đối tợng học sinh quấy rối làm mất trật tự Có thể nói 100% học sinh tham gia các hoạt động theo yêu cầu của giáo viên, vì vậy chất lợng giờ học đã đợc nâng lên rõ rệt
Đối với lớp 9B là lớp không áp dụng phơng pháp nâng cao hiệu quả dạy thực hành không khí học tập của lớp học trầm Đa số học sinh không chú ý nghe giảng, không tham gia các hoạt động dới sự hớng dẫn của giáo viên, không thực hiện theo một quy trình mà chỉ nghịch, mân mê các dụng cụ thực nghiệm dẫn đến đa số học sinh không nắm chắc kiến thức cơ bản và các kỹ năng cần thiết
Kết quả thực hiện sáng kiến trong năm học 2007 - 2008 nh sau:
HS
Kết quả khảo sát
Trang 109B 41 11 29,3 07 17,1 01 2,4 33 80,5
Kết quả thực hiện sáng kiến trong năm học 2008 - 2009 nh sau:
Khối TS
HS
Kết quả khảo sát
Kết quả thực hiện sáng kiến trong năm học 2009 - 2010 nh sau:
Khối TS HS Khá - Giỏi < 5Kết quả khảo sát0 - 2 TB
Kết quả thực hiện sáng kiến trong HKI năm học 2010 - 2011 nh sau:
HS
Kết quả khảo sát
So sánh kết quả của hai lớp ta thấy lớp 9C là lớp đợc áp dụng sáng kiến thì kết
quả học tập cao hơn hẵn so với lớp 9B đặc biệt số học sinh giỏi tăng, số học sinh trung bình giảm, không còn học sinh yếu kém
III.5 Bài học kinh nghiệm.
- Từ kết quả thu đợc trong quá trình vận dụng thực hiện các giải pháp để nâng cao chất lợng môn học công nghệ nói chung và việc việc rèn luyện kỹ năng thực hành môn công nghệ 9 nói riêng đã nêu ở trên, bản thân tôi đã đúc rút cho mình một số kinh nghiệm sau:
III.5.a Đối với giáo viên :
- Giáo viên phải có hứng thú trong quá trình dạy học bộ môn Phải nghiền ngẫm, tìm tòi
- Thiết kế những giáo án phù hợp với thực tiễn của bộ môn và đặc thù của từng địa phơng,(trong quá trình thiết kế giáo án, giáo viên phải lựa chọn những nội dung thiết thực, trọng tâm, vừa ôn luyện kiến thức, vừa có phần nâng cao)
Vởy để rèn luyện kỹ năng cho học sinh và dẫn đến là hình thành kỹ năng cho học sinh thì giáo viên phải có đợc những kỹ năng, kỹ xảo cơ bản Để làm đợc điều này thì trớc khi lên lớp, giáo viên phải thao tác thực hành phần chuẩn bị dạy, có nh vậy giáo viên mới tự chủ động để dẫn dắt, hớng dẫn cho học sinh một cách tự tin
* Trong quá trình dạy thực hành, việc làm mẫu ( thao tác mẫu của giáo viên)
đóng một vai trò rất quan trọng Vì vậy trong thao tác, giáo viên làm thao tác chậm, vừa thao tác vừa thuyết trình