Lời giới thiệu
Thời đại hiện nay chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ do con người tạo ra, đặc biệt là nhờ vào sự bùng nổ của công nghệ thông tin Trong lĩnh vực giáo dục, CNTT đã làm thay đổi phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức hơn Do đó, việc ứng dụng CNTT vào dạy học đã trở thành xu thế phát triển mạnh mẽ trong các trường học và ngành học trong những năm gần đây.
Môn Giáo dục công dân (GDCD) được giảng dạy từ cấp tiểu học đến THPT, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thế giới quan và ý thức pháp luật cho học sinh Trong ba năm qua, GDCD đã được công nhận là môn thi trong bài thi tổ hợp Khoa học xã hội, điều này đã thay đổi nhận thức của xã hội, phụ huynh và học sinh về môn học này Sự chuyển biến này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với giáo viên GDCD trong việc áp dụng các phương pháp dạy học mới để nâng cao chất lượng giảng dạy.
Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong dạy và học là một công cụ quan trọng giúp đổi mới phương pháp giáo dục Mặc dù việc áp dụng CNTT không phải là điều mới mẻ, thách thức lớn nhất là làm sao để tối ưu hóa hiệu quả của CNTT trong các tiết dạy.
Hoạt động kiểm tra bài cũ là một phần thiết yếu trong quá trình dạy và học, giúp giáo viên đánh giá kết quả nhận thức của học sinh Việc kết hợp giảng dạy kiến thức mới với kiểm tra kiến thức cũ là cần thiết để điều chỉnh phương pháp giảng dạy Tuy nhiên, nhiều giáo viên vẫn chưa áp dụng phương pháp phù hợp và chưa dành đủ thời gian cho hoạt động này, dẫn đến hiệu quả chưa cao.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong đổi mới hoạt động kiểm tra bài cũ đã được thực hiện, nhưng chủ yếu vẫn dựa vào phần mềm PowerPoint để thiết kế trò chơi với hình ảnh, âm thanh và câu hỏi trắc nghiệm Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp này không cao do yêu cầu trình độ CNTT tương đối cao và tốn nhiều thời gian trong quá trình thiết kế.
Để ứng dụng CNTT hiệu quả trong hoạt động kiểm tra bài cũ, đặc biệt cho chương trình GDCD lớp 12, cần tìm ra cách thức làm cho bài kiểm tra trở nên hấp dẫn và sinh động Việc tích hợp công nghệ không chỉ giúp tăng cường sự hứng thú của học sinh mà còn rèn luyện kỹ năng làm bài tập trắc nghiệm, từ đó nâng cao khả năng chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp.
Trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu, phần mềm Violet 1.9 nổi bật với những ưu điểm vượt trội, đáp ứng tốt yêu cầu kiểm tra bài cũ Phần mềm này cung cấp cho giáo viên công cụ để tạo ra các câu hỏi trắc nghiệm sinh động, kết hợp âm thanh và hình ảnh hấp dẫn Đặc biệt, Violet 1.9 hoàn toàn bằng Tiếng Việt, giúp người dùng dễ dàng sử dụng Ngoài ra, phần mềm còn hỗ trợ trình chiếu trên lớp và giảng dạy E-learning qua Internet.
Tôi đã chọn đề tài “Ứng dụng CNTT trong hoạt động kiểm tra bài cũ môn GDCD lớp 12 thông qua thiết kế các trò chơi trên phần mềm Violet 1.9” cho sáng kiến kinh nghiệm năm nay Mục tiêu của sáng kiến là sử dụng phần mềm Violet để thiết kế các trò chơi trắc nghiệm, nhằm tích cực hóa hoạt động ôn tập của học sinh, tạo sự hứng thú trong học tập và đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay Đồng thời, sáng kiến cũng giúp giáo viên có thêm tư liệu hữu ích cho việc kiểm tra bài cũ và ôn tập cho học sinh.
Mặc dù rất cố gắng nhưng đề tài chắc chắn còn nhiều thiếu xót, rất mong sự đóng góp ý kiến từ các đồng nghiệp và các em học sinh!
Tên sáng kiến kinh nghiệm
“Ứng dụng CNTT trong hoạt động kiểm tra bài cũ môn GDCD lớp 12 thông qua thiết kế các trò chơi trên phần mềm Violet 1.9”
Tác giả sáng kiến
- Họ và tên: Đỗ Thị Hồng Minh
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Sáng Sơn – Sông Lô – Vĩnh Phúc
E_mail: dothihongminh.gvvanquan@vinhphuc.edu.vn
Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến
Tác giả sáng kiến: Đỗ Thị Hồng Minh
Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
Sáng kiến kinh nghiệm có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo hữu ích cho giáo viên giảng dạy môn giáo dục công dân lớp 12 trong việc soạn giáo án Cụ thể, các trò chơi được thiết kế có thể áp dụng trong các hoạt động kiểm tra bài cũ hoặc trong các buổi ôn tập, giúp nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh.
Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu
Mô tả bản chất của sáng kiến
Về nội dung của sáng kiến
7.1.1.1 Lý luận về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy - học
Theo Luật công nghệ thông tin năm 2006 của nước ta, khái niệm công nghệ thông tin và ứng dụng CNTT được định nghĩa như sau:
“Điều 4 Giải thích từ ngữ
1 Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, công nghệ và công cụ kỹ thuật hiện đại để sản xuất, truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin số.
5 Ứng dụng công nghệ thông tin là việc sử dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động thuộc lĩnh vực kinh tế - xã hội, đối ngoại, quốc phòng, an ninh và các hoạt động khác nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả của các hoạt động này” (Trích) Ứng dụng công nghệ thông tin được coi là một trong những nhiệm vụ chiến lược để phát triển đất nước, một đất nước tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa muộn như Việt Nam, để tránh tụt hậu so với các nước trong khu vực và trên thế giới thì tất yếu phải phát triển công nghệ thông tin Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, Đảng và Nhà nước ta đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của công nghệ thông tin cũng như yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dạy và học Trong phạm vi đề tài, tác giả tiếp cận từ các nguồn tư liệu sau:
Quyết định số 117/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hỗ trợ các hoạt động dạy – học, nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2016 – 2020, định hướng đến năm 2025” nhằm mục tiêu cải thiện chất lượng giáo dục Một trong những nhiệm vụ chính trong đề án là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động giáo dục và nghiên cứu khoa học trong thời gian tới.
“3 Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và nghiên cứu khoa học
4 Nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên a) Tăng cường quản lý, bồi dưỡng, tập huấn cán bộ quản lý, giáo viên trực tuyến, trên môi trường mạng, thường xuyên cập nhật nội dung các khóa đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin. b) Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên. c) Thí điểm bồi dưỡng giáo viên về kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin tiếp cận chuẩn quốc tế tại một số cơ sở giáo dục và đào tạo, địa phương có đủ điều kiện và yêu cầu cao về nhân lực ứng dụng công nghệ thông tin” (Trích)
Công văn số 4116/BGDĐT-CNTT của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ CNTT năm học 2017 – 2018, nhấn mạnh việc ứng dụng CNTT để đổi mới nội dung, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá.
“2 Ứng dụng CNTT đổi mới nội dung, phương pháp dạy, học và kiểm tra đánh giá.
Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong giáo dục giúp giáo viên chủ động tích hợp vào từng môn học, nâng cao hiệu quả bài giảng Việc sử dụng phần mềm trình chiếu, phần mềm mô phỏng, thí nghiệm ảo và các công cụ dạy học là rất quan trọng Tuy nhiên, cần hạn chế lạm dụng CNTT trong giảng dạy hoặc sử dụng một cách miễn cưỡng để đảm bảo chất lượng giáo dục.
7.1.1.2 Lý luận về vai trò của hoạt động kiểm tra bài cũ trong dạy – học
Thực hiện nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới giáo dục và đào tạo, giáo viên cần chuyển từ phương pháp dạy học truyền thống sang thiết kế hoạt động dạy học hiện đại Điều này nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực và phẩm chất người học, tiếp cận chương trình và sách giáo khoa mới Các hoạt động dạy học sẽ bao gồm khởi động, hình thành kiến thức mới, luyện tập, vận dụng, và tìm tòi, mở rộng kiến thức.
Dù áp dụng phương pháp dạy học truyền thống hay theo định hướng phát triển năng lực, việc kiểm tra bài cũ và luyện tập luôn là phần quan trọng trong hoạt động giáo dục, giúp giáo viên tổ chức quá trình dạy học hiệu quả cho học sinh.
Hoạt động kiểm tra bài cũ không chỉ giúp học sinh ôn tập và củng cố kiến thức cơ bản mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy và thực hành trong môn học Đồng thời, đây là cơ hội để giáo viên tích hợp các nội dung giáo dục tư tưởng, thái độ và tình cảm cho học sinh.
Hoạt động kiểm tra bài cũ cho phép giáo viên đánh giá mức độ hiểu biết của học sinh, từ đó kịp thời sửa chữa và bổ sung kiến thức Điều này giúp giáo viên có định hướng rõ ràng hơn về nội dung và phương pháp giảng dạy cho các buổi học sau.
7.1.1.3 Ưu điểm của phần mềm Violet 1.9 khi thiết kế trò chơi trong hoạt động kiểm tra bài cũ bài học
Hiện nay, nhiều công cụ hỗ trợ dạy học như PowerPoint, bảng điện tử thông minh và phần mềm E-learning đã ra đời, giúp giáo viên hướng dẫn học sinh tiếp cận tri thức phong phú Tuy nhiên, hầu hết các phần mềm này có giao diện tiếng Anh, gây khó khăn cho giáo viên với trình độ ngoại ngữ hạn chế Để khắc phục vấn đề này, phần mềm Violet nổi bật với giao diện tiếng Việt, hỗ trợ giáo viên trong việc thiết kế và soạn thảo bài giảng hiệu quả.
Violet là phần mềm hoàn hảo cho việc tạo nội dung bài giảng với đầy đủ chức năng như nhập dữ liệu văn bản, công thức và đa dạng các file multimedia như hình ảnh, âm thanh, phim và hoạt hình Phần mềm cung cấp nhiều mẫu bài tập như trắc nghiệm, ô chữ và kéo/thả, đồng thời hỗ trợ người dùng thiết kế các trò chơi trắc nghiệm sinh động và hấp dẫn nhờ vào hình ảnh và âm thanh phong phú Trong bài viết này, tác giả sẽ tập trung vào tính năng thiết kế trò chơi trắc nghiệm trên Violet.
Phần mềm Violet có quy trình cài đặt đơn giản và giao diện hoàn toàn bằng Tiếng Việt Người dùng chỉ cần tải file cài đặt từ Internet và làm theo các bước hướng dẫn để hoàn tất quá trình cài đặt.
Kiểm tra bài cũ giúp học sinh vận dụng kiến thức và giáo viên đánh giá mức độ hiểu biết của học sinh Tuy nhiên, nhiều giáo viên thường bỏ qua hoặc thực hiện hoạt động này một cách hình thức, không hiệu quả Do đó, giáo viên cần tìm ra những phương pháp sáng tạo và hấp dẫn để kiểm tra bài cũ, nhằm thu hút sự chú ý và hứng thú của học sinh trước khi vào bài học chính thức Việc này không chỉ nâng cao hiệu quả dạy học mà còn giúp học sinh tiếp thu kiến thức mới một cách tốt nhất.
Hiện nay, nhiều giáo viên đang quan tâm đến việc ứng dụng CNTT trong kiểm tra bài cũ, nhưng chủ yếu chỉ sử dụng các công cụ đơn giản như sơ đồ tư duy và bài tập trắc nghiệm trên phần mềm PowerPoint Việc thiết kế trò chơi trên PowerPoint gặp khó khăn do yêu cầu kỹ năng CNTT cao và tốn thời gian, dẫn đến việc ít giáo viên áp dụng phương pháp này.
Khả năng áp dụng của sáng kiến
Phần mềm Violet là lựa chọn đơn giản và dễ sử dụng, không yêu cầu cấu hình máy tính cao và hỗ trợ ngôn ngữ Tiếng Việt, phù hợp cho cả những giáo viên không rành về công nghệ thông tin Sau khi thiết kế, người dùng có thể xuất ra file độc lập, cho phép sử dụng trên tất cả các máy tính, kể cả những máy không cài đặt phần mềm.
- Đánh giá về thành công khi áp dụng SKKN
Qua việc thực hiện SKKN trong năm học, tôi đã thu được những thành công sau:
Học sinh được khuyến khích phát triển tư duy, sáng tạo và hứng thú trong việc học tập, từ đó nắm vững kiến thức và chủ động hơn trong tự học và nghiên cứu Bên cạnh đó, việc tạo ra tâm lý thoải mái và vui vẻ trước khi vào bài học giúp nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức mới.
Dựa trên những thành công đạt được trong năm học trước, tôi cam kết tiếp tục phát triển sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) này Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ Hội đồng Thi đua - Khen thưởng để SKKN có thể đạt hiệu quả cao hơn.
- Đánh giá về hạn chế khi áp dụng SKKN
+ Một số em còn chưa chăm chỉ ôn tập kiến thức trước khi lên lớp nên kết quả học tập chưa cao.
+ Số lượng các phòng máy chiếu của nhà trường không nhiều nên gặp nhiều khó khăn trong quá trình lựa chọn, xếp lịch dạy phòng máy chiếu.
Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến
Điều kiện thực tiễn
Để tăng tính hấp dẫn cho trò chơi, giáo viên cần nâng cao kỹ năng sử dụng các phần mềm hỗ trợ cắt, ghép và chỉnh sửa âm thanh, nhằm tạo ra những hiệu ứng âm thanh sinh động cho trò chơi.
Giáo viên cần chuẩn bị kỹ lưỡng các câu hỏi trắc nghiệm, đảm bảo bao quát kiến thức cần kiểm tra Các câu trả lời nên ngắn gọn để học sinh có đủ thời gian đọc và suy nghĩ.
Nhà trường cần trang bị cơ sở vật chất và thiết bị thiết yếu cho quá trình giảng dạy và học tập, bao gồm máy tính kết nối internet, máy chiếu và phòng học bộ môn.
Kiến nghị
Để nâng cao chất lượng dạy và học môn GDCD, tôi đề xuất bổ sung sách tham khảo, sách hướng dẫn và các đề thi trắc nghiệm cho giáo viên Những tài liệu này sẽ hỗ trợ giáo viên thiết kế trò chơi trắc nghiệm, từ đó cải thiện hiệu quả kiểm tra bài cũ Ngoài ra, việc trang bị thêm phòng học có máy chiếu sẽ giúp ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đạt hiệu quả cao hơn.
Đánh giá lợi ích thu được
Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả
Sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm bản thân tôi cho rằng những phương pháp này giúp các em ngày một tiến bộ
Thành công đề tài đã giúp nâng cao về chất lượng giáo dục của nhà trường
Thông qua việc thực hiện đề tài, giáo viên đã khơi dậy hứng thú và sự tích cực của học sinh trong việc tiếp thu kiến thức mới trên lớp, đồng thời nâng cao ý thức tự giác và tư duy trong học tập.
Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân
Tôi lựa chọn ngẫu nhiên 32 học sinh của lớp 12A9 làm nhóm đối chứng, 32 học sinh của lớp 12A8 làm nhóm thực nghiệm
* Kết quả nhận thức của học sinh:
Sau khi áp dụng giải pháp kiểm tra bài cũ thông qua các trò chơi trên Violet cho lớp 12A8 ở các bài 1, 2, 4, tôi đã sử dụng đề kiểm tra 15 phút để so sánh mức độ nhận thức của hai nhóm Kết quả thu được cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong khả năng tiếp thu kiến thức giữa hai nhóm học sinh.
Bảng 1 Kết quả nhận thức của học sinh sau thực nghiệm
Kết quả thực nghiệm Điểm giỏi
Bảng tổng hợp kết quả kiểm tra nhận thức của học sinh lớp thực nghiệm và lớp đối chứng được phân loại theo thang điểm giỏi, khá, trung bình và yếu Kết quả này được trình bày dưới dạng biểu đồ để dễ dàng so sánh và phân tích.
Biểu đồ 1: Kết quả nhận thức của học sinh sau thực nghiệm
Biểu đồ so sánh kết quả kiểm tra giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng sau khi dạy thực nghiệm cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong kết quả học tập Tỉ lệ học sinh đạt điểm khá và giỏi ở lớp thực nghiệm lên tới 84.3%, cao hơn 31.2% so với lớp đối chứng chỉ có 53.1% Trong khi lớp đối chứng có 12.5% học sinh đạt điểm yếu, thì lớp thực nghiệm chỉ có 1 học sinh (3.5%) đạt điểm yếu và tỉ lệ học sinh đạt điểm trung bình rất thấp, chỉ 12.5%.
Để đánh giá sự hứng thú của học sinh trong lớp thực nghiệm, tác giả đã tiến hành khảo sát thông qua việc sử dụng câu hỏi khảo sát nhanh (Phụ lục 1).
Kết quả thu được như sau:
* Đối với câu hỏi (1): Em có hứng thú với các giờ học có phần kiểm tra bài cũ bằng trò chơi trên Violet không?
Biểu đồ 2 Mức độ hứng thú của học sinh với tiết học
Rất hứng thú Hứng thú Không hứng thú
Kết quả khảo sát cho thấy 69% học sinh (22 HS) ưa thích các tiết học có phần kiểm tra bài cũ thông qua trò chơi trên Violet, trong khi chỉ có 3% học sinh (1 HS) không cảm thấy hứng thú với hình thức học này.
* Đối với câu hỏi (2): Em thích được kiểm tra bài cũ bằng phương pháp nào nhất?
Biểu đồ 3 Mức độ hứng thú của học sinh với các phương pháp kiểm tra bài cũ
Vấn đáp làm bài tập tự luận trên giấy Làm bài tập trắc nghiệm trên giấy
Làm bài tập trắc nghiệm thông qua trò chơi trên Violet
Kết quả khảo sát cho thấy, phương pháp kiểm tra tự luận trên giấy có tỉ lệ lựa chọn thấp nhất với chỉ 3% học sinh, trong khi phương pháp kiểm tra bài cũ qua trò chơi trên Violet chiếm 66% Điều này chứng tỏ rằng sự đổi mới trong phương pháp kiểm tra đã tạo ra hứng thú cho học sinh, khiến không khí lớp học trở nên thoải mái và các em cũng hứng thú hơn với bài học mới.
Bài viết này chia sẻ những kinh nghiệm cá nhân trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào thiết kế trò chơi cho môn Giáo dục công dân lớp 12 Mục tiêu là khơi dậy niềm yêu thích và hứng thú học tập cho học sinh thông qua việc tích hợp kiến thức liên quan.
Trong quá trình viết SKKN, tôi có tham khảo những nguồn tài liệu sau:
1 https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Cong-nghe-thong-tin/Quyet-dinh-117- QD-TTg-Tang-cuong-ung-dung-cong-nghe-thong-tin-trong-hoat-dong-day-hoc- 2017-338432.aspx
2 https://e-ict.gov.vn/laws/detail/Cong-van-so-4116-BGDDT-CNTT-ve-viec- huong-dan-thuc-hien-nhiem-vu-CNTT-nam-hoc-2017-2018-721/
3 https://thukyluat.vn/vb/luat-cong-nghe-thong-tin-2006-67-2006-qh11-
4 http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/item/35569202-ung-dung-cong-nghe- thong-tin-trong-doi-moi-phuong-phap-day-hoc.html
5 https://baigiang.violet.vn/present/huong-dan-su-dung-phan-mem-violet-
6 https://vukienttdt.violet.vn/present/list/cat_id/3220245
Mặc dù đây chỉ là một sáng kiến cá nhân, nhưng tôi nhận thức rằng đề tài này vẫn còn nhiều thiếu sót và hạn chế Tôi rất mong nhận được sự đóng góp quý báu từ các đồng nghiệp để hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép nội dung của người khác.
Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu
Tên tổ chức/cá nhân Địa chỉ Phạm vi/Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
Giáo án và giờ dạy trên lớp phần kiểm tra bài cũ.
, ngày / /2019 CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ
(Ký, ghi rõ họ tên) Đỗ Thị Hồng Minh
Nhận xét, đánh giá, xếp loại của Hội đồng khoa học cấp trên