Theo em, trong đoạn văn trên tác giả đã sử dụng nghệ thuật nào, qua đó giúp em cảm nhận gì về tâm trạng nhân vật “tôi” khi về thăm quê?. - HS phỏt hiện nghệ thuật miờu tả kết hợp kể, so [r]
Trang 1Ngày dạy: 12/ 12/ 2012 lớp 9D
13/12/2012 lớp 9C
Tiết 77 Văn bản: Cố hơng
( Lỗ Tấn)
I Mục tiêu bài học
- Có những hiểu biết bớc đầu về nhà văn Lỗ Tấn và tác phẩm của ông
- Đọc và kể tóm tắt đợc tác phẩm
- Nắm đợc tâm trạng của tôi trên đờng về quê.
- Rèn kĩ năng đọc hiểu một văn bản văn học nớc ngoài
- GD lòng yêu quê hơng
II Đồ dùng- ph ơng tiện
- Thày: nghiên cứu tài liệu, soạn bài, những thông tin về tác giả Lỗ Tấn và
văn bản Cố hơng
- Trò: Chuẩn bị theo y/c của GV giờ học trớc.
III Tiến trình tổ chức các hoạt động
1
ổ n định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: Kể tên những VB thơ Đờng viết về chủ đề cố hơng ( quê cũ)
mà em đợc học ở lớp 7 ? ( Tĩnh dạ tứ, Hồi hơng ngẫu th)
3 Bài mới:
* HĐ1 :Giới thiệu bài : Cũng chung một niềm đau đáu về cố hơng với nhà thơ Lí
Bạch, Hạ Chi Trơng, nhà văn Lỗ Tấn cũng muốn gửi gắm tâm sự của mình về quê
hơng qua truyện ngắn Cố hơng Trong tiết học hôm nay chúng ta cùng tìn hiểu.
* HĐ2 : Tìm hiểu chung về văn bản
? Hóy nờu những hiểu biết của em về tỏc giả Lỗ Tấn
- HS nờu ngắn gọn cuộc đời, sự nghiệp
? Động lực nào giỳp Lỗ Tấn đến với sự nghiệp văn
chương ?
- HS liờn hệ với xó hội Trung Quốc: dõn chỳng đang ở
trong tỡnh trạng “ngu muội” và “hốn nhỏt” Để phơi bày
căn bệnh tinh thần của Quốc dõn và giỳp họ thoỏt khỏi sự
ngu muội ấy
- Điều này khiến ụng chuyển từ ngành hàng hải, y học rồi
sang hoạt động văn học
GV: Yờu cầu học sinh quan sỏt tranh tỏc giả
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả, tác phẩm
a) Tác giả
- Lỗ Tấn (1881- 1936), là nhà văn TQ nổi tiếng
- Bối cảnh XH TQ trì trệ, lạc hậu, những đặc điểm tinh thần của ngời TQ đầu thế kỉ XX đã thôi thúc nhà văn có ý chí và mục đích lập nghiệp cao cả
- Lỗ Tấn đã để lại công trình tác phẩm đồ sộ và đa dạng,
trong đó có hai tập truyện Gào
thét và Bàng hoàng
Trang 2Chân dung nhà văn Lỗ Tấn
GV cung cấp: Sớm lập thân, làm nhiều nghề ( hàng hải,
mỏ, y) với mong muốn đem kiến thức khoa học để giúp
n-ớc, giúp dân ->ông nhận ra rằng các nghề đó không thể
thay đổi XH 1 cách triệt để -> Chuyển sang viết văn để
nhằm làm thay đổi t tởng dân chúng đang “ngu muội” và
“hèn nhát”
- Sự nghiệp sáng tác của Lỗ Tấn rất phong phú, thể hiện
một cách nhất quán mục đích sáng tác của nhà văn Tác
phẩm của ông giàu giá trị hiện thực và tính chiến đấu
Giọng văn của ông bề ngoài lạnh lùng, điềm tĩnh nhng bên
trong sục sôi nhiệt huyết yêu nớc và tinh thần đấu tranh
Tác phẩm tiêu biểu gồm có : 17 tập tạp văn, hai
taapjtruyenej ngắn là Gào thét và Bàng hoàng, tiểu thuyết
AQ chính truyện “AQ chính truyện” của Lỗ Tấn đợc đánh
giá là thiên truyện bất hủ của đất nớc Trung Hoa
( đợc học ở cấp III)
- GV chiếu một số tác phẩm tiêu biểu của Lỗ Tấn
? Trình bày những hiểu biết của em về truyện ngắn Cố
h-ơng ?
- GV: Một công việc quan trọng trớc khi các em đi tìm hiểu
văn bản là đọc Vậy ai đã đọc ở nhà ít nhất 1-2 lần?
? Hãy tóm tắt các sự việc chính?
- GV chiếu bảng phụ các sự việc chính:
+ Cảnh vật và tâm trạng của nhân vật tôi trên đờng về quê
+ Những ngày nhân vật tôi ở quê
+ Nhân vật tôi cùng gia đình rời quê
? Từ các sự việc trên, hãy tóm tắt toàn bộ văn bản
b) Tác phẩm
- Cố hơng là 1 trong những
truyện ngắn tiêu biểu của Lỗ
Tấn, đợc in trong tập Gào thét
2 Đọc, hiểu chú thích, bố cục
* Đọc, kể tóm tắt
* Chú thích
Trang 3- HS tóm tắt
- GV chiếu văn bản tóm tắt:
Nhân vật tôi trở về thăm quê cũ sau hơn 20 năm xa quê.
Ngậm ngùi, xót xa trớc cảnh làng quê tiêu điều, hoang
vắng, lại thêm sự chứng kiến của ngời dân quê, nhất là sự
gặp lại ngời bạn cũ thân hồi nhỏ càng làm cho nhân vật tôi
cảm thấy xót xa, day dứt Phải rời bỏ làng quê, đa gia đình
đi sinh sống ở nơi khác, tôi chỉ còn biết gửi gắm ớc mơ,
khát vọng vào thế hệ mai sau của làng: hi vọng sẽ đợc sống
1 c/s tốt đẹp hơn.
- GV liên hệ phần tóm tắt VBTS
- Muốn tóm tắt đúng phải nắm chắc toàn bộ tác phẩm
? Nếu y/c tóm tắt ngắn gọn hơn thì em làm ntn? ( có phải
l-ợc bỏ bớt phần cuối của cô đi không)
- Y/c về nhà tóm tắt
- Đây là văn bản dài nên chọn những đoạn tiêu biểu
để đọc, GV giới hạn: Đọc những phần chữ to
- GV cho HS giải nghĩa một số từ khó trong SGK
? Tên truyện là “Cố hơng”, em hiểu gì về từ ngữ này?
- Là quê hơng cũ, làng quê cũ, nơi sinh ra và đã từng
gắn bó với c/s của 1 con ngời
? Xác định bố cục của truyện ngắn này? ND từng phần?
? Em có nhận xét gì về bố cục của truyện?
- Trình bày theo trình tự thời gian: về quê- ở quê- ra đi
GV: Truyện có kiểu bố cục đầu cuối tơng ứng: Một con
ng-ời đang suy t trong một chiếc thuyền, dới bầu trng-ời u ám, về
cố hơng và cũng con ngời ấy đang suy t trong một chiếc
thuyền rời cố hơng Nhng tơng ứng ở đây không có nghĩa
là lặp lại đơn thuần: Trên đờng rời quê còn có me, tôi và bé
Hoàng; về quê, tôi hình dung, dự đoán thực trạng của cố
h-ơng, rời quê, tôi ớc mơ cố hơng đổi mới
? Truyện kể về sự việc gì?
- Kể về 1 chuyến về thăm quê lần cuối và rung cảm
của n/v “tôi” trớc sự đổi thay của cảnh cũ ngời xa
? Truyện sd ngôi kể thứ mấy? Đợc kể bằng lời của ai?
- Ngôi kể thứ nhất, ngời kể là nhân vật tôi
GV: Trong truyện, c/đ của nhân vật tôi có nhiều điểm
giống Lỗ Tấn nhng ko nên đồng nhất nhân vật tôi với Lỗ
Tấn, bởi trong TP bộc lộ nhiều yếu tố h cấu(chú thích 1)
(tôi trong TP đã hơn 20 năm ko về thăm quê, nhng Lỗ Tấn
trong thời kì đó đã nhiều lần về quê, đặc biệt ông còn có
một thời gian dạy học tại quê nhà )
? Việc tác giả chọn ngời kể xng “tôi” có ý nghĩa gì? (Máy
chiếu)
A- Để dẫn dắt câu chuyện đợc khách quan
* Bố cục : 3 phần
- P1: Từ đầu -> làm ăn sinh
sống: N/v tôi trên đờng về
thăm quê cũ
- P2: Tiếp -> sạch trơn nh
quét: N/v tôi trong những ngày
ở quê
- P3: Còn lại : N/v tôi trên đ-ờng rời quê
Trang 4B- Để bày tỏ thái độ, t/c đối với các n/v trong truyện
C- Làm cho câu chuyện kể trở nên gần gũi, đáng tin cậy
và xúc động
D- Cả A, B và C đều đúng
? Trong truyện có những nhân vật nào?
? Truyện có mấy nhân vật chính?
? Theo em ai là nhân vật trung tâm trong TP? Vì sao?
- Nhuận Thổ : nhân vật chính; tôi : nhân vật trung
tâm Vì mọi sự việc đều đợc tái hiện theo cách nhìn
và cảm nhận của tôi
GV cho HS đọc câu 4 - Sgk -> tổ chức Hs thảo luận nhóm
-> trả lời + Đoạn a: chủ yếu là PTTS có kết hợp biểu cảm => Quan
hệ gắn bó giữa 2 ngời bạn thời thơ ấu (Cũng có nghĩa là
làm nổi bật sự đổi thay trong thái độ của N.Thổ đối với
“tôi” hiện nay
+ Đoạn b : chủ yếu là miêu tả + những biện pháp hồi ức và
đối chiếu =>Nổi bật sự đổi thay ngoại hình của N.T và ngời
nông dân miền biển nói riêng
+ Đoạn c : chủ yếu dùng PT lập luận => Thức tỉnh ngời dân
làng không cam chịu c/s nghèo hèn, áp bức và thể hiện
niềm tin của t/giả vào thế hệ con cháu mở đờng đến ấm no
hạnh phúc cho quê hơng
? Vậy VB đợc viết theo những PTBĐ nào?
- TS kết hợp với MT, BC, NL
* HĐ3: Tìm hiểu chi tiết văn bản
? N/v tôi trở về quê vào thời điểm nào?
- Trong đêm
? Quan sát phần đầu VB em thấy dới con mắt của ngời trở
về (n/v tôi) sau 20 năm xa cách quê hơng hiện ra ntn?
- GV chiếu đoạn văn:
? Khung cảnh ấy dự báo 1 c/s ntn đang diễn ra nơi cố
h-ơng? => C/s nghèo khổ, tàn tạ
? Trớc khung cảnh tàn tạ ấy nơi cố hơng, tiếng nói nào đã
vang lên trong tâm trí ngời trở về?
- “A đây ký ức ko”
? Ngôn ngữ nào đợc sử dụng trong tiếng nói này? (Độc
thoại nội tâm)
? Qua đó em cảm nhận đợc cảm giác, t/cảm nào của n/v tôi
từ tiếng vọng nội tâm ấy?
- Ngạc nhiên, xót xa đau đớn, có phần hoài nghi
không nhận ra
GV: Sau 20 năm xa cách, làng quê tiêu điều xơ xác, đó
không phải là quê hơng trong ký ức “làng cũ của tôi đẹp
hơn kia”=>20 năm xa quê biết bao hồi hộp, chờ đợi, vậy
II Tìm hiểu văn bản
1 Nhân vật tôi trên đ ờng về quê
- Thôn xóm tiêu điều, hoang vắng, nằm im lìm dới vòm trời vàng úa
Trang 5mà làng quê tàn tạ, thê lơng đến thế!-> Cảm giác xót xa
đau đớn choán lấy tâm trí n/v tôi
? Vậy chuyến về thăm quê của n/v tôi lần này có gì đặc
biệt?
- ý định là để từ giã nó lần cuối, vĩnh biệt ngôi nhà
yêu dấu, giã từ làng cũ thân yêu, đem gia đình đến
nơi khác làm ăn sinh sống
? Điều này cho em liên tởng gì đến hiện thực c/s nơi quê cũ
?
- Nghèo khó -> khiến nhiều gia đình phải đến nơi
khác làm ăn sinh sống
xưa nay
- đẹp ko ngụn ngữ nào tả được - thụn xúm tiờu điều
- cảnh thần tiờn, vầng trăng - trời u ỏm, cảnh
trũn vàng thắm tượng hiu quạnh
→ đẹp, tràn trề, đầy sức sống ->cảnh thật thờ lương
? Theo em, trong đoạn văn trờn tỏc giả đó sử dụng nghệ
thuật nào, qua đú giỳp em cảm nhận gỡ về tõm trạng nhõn
vật “tụi” khi về thăm quờ?
- HS phỏt hiện nghệ thuật miờu tả kết hợp kể, so sỏnh đối
chiếu → tõm trạng buồn, xút xa của nhõn vật “tụi”.
- GV nhận xột và bổ sung: giữa hiện thực và suy tư luụn
đan xen để làm toỏt lờn một nỗi buồn xoỏy sõu vào tõm
hồn con người về để rồi lại ra đi vĩnh viễn
? Từ đó em thấy làng quê cũ hiện lên ntn dới con mắt của
ngời trở về cũng nh tâm trạng của n/v “tôi’?
NT : Cách kể chuyện có đan xen cả MT & BC làm xúc
động lòng ngời
=> Làng quê tiêu điều, xơ xác
đáng thơng
Tâm trạng xót xa, đau đớn, thất vọng
4 Củng cố :
- GV cho HS tóm tắt lại truyện
5 HDVN :
- Tiếp tục tìm hiểu văn bản
- Tìm hiểu hình ảnh nhân vật Nhuận Thổ và thím Hai Dơng
+) Nhân vật Nhuận Thổ : Hình dáng, động tác, giọng nói, thái độ với tôi, tính cách.
+) Hình ảnh Hai Dơng trong quá khứ và trong hiện tại