(Luận văn thạc sĩ) HOÀN THIỆN CÔNG tác QUẢN lý THU bảo HIỂM xã hội tại bảo HIỂM xã hội THỊ xã QUẢNG TRỊ, TỈNH QUẢNG TRỊ min

Trên cơ sở đó hình thành một Quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích đảm bảo cho các hoạt động BHXH”Thu BHXH thực chất là quá trình phân phối lại một phần thu nhập của các đối tượng tham

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN TRUNG THÀNH

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ QUẢNG TRỊ, TỈNH TỈNH QUẢNG TRỊ

Ờ CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài “ Hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội tại

Bảo hiểm xã hội thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị” là đề tài nghiên cứu của riêng

tôi Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chƣa đƣợc công bố trên các công trình khác Nếu không đúng nhƣ lời cam đoan trên tôi xin chịu hoàn toàn trách

nhiệm về đề tài của mỉnh

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau Đại Học, Trường Đại Học Kinh tế Huế đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ cho tôi trong suốt quá trình học tập

và hoàn thiện đề tài luận văn.

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn đến tập thể Ban lãnh đạo, cán bộ viên chức Bảo hiểm Xã hội thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong thời gian thực hiện luận văn.

Mặc dù, bản thân đã cố gắng rất nhiều nhưng luân văn không thể tránh khỏi những khiếm khuyết, hạn chế Rất mong được sự góp ý chân thành của Quý thầy, cô giáo, đồng nghiệp và bạn đọc để luận văn được hoàn thiện hơn./

TÓM ƯỢC UẬN VĂN T ẠC SĨ

Họ và tên học viên: Trần Trung Thành

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế ứng dụng

Niên khóa: 2017 - 2019

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trịnh Văn Sơn

Tên đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm

xã hội Thị xã Quảng Trị, tỉnh Tỉnh Quảng Trị”

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua, Bảo hiểm xã hội Thị xã Quảng Trị đã có nhiều chính

sách khác nhau để cải thiện và nâng cao chất lượng công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn Tuy nhiên, công tác thu vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế nhất định Nhiều chủ sử dụng lao động tìm mọi cách để trốn tránh không tham gia BHXH cho người lao động, đóng không đúng đối tượng, không đủ quỹ tiền lương của đơn vị mình làm cho, tình trạng nợ đọng BHXH diễn ra theo chiều hướng xấu, tăng cả về số tiền và cả về số

đơn vị nợ Từ thực tế đòi hỏi tôi đã nghiên cứu đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý

thu Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội Thị xã Quảng Trị, tỉnh Tỉnh Quảng Trị”

2 Mục tiêu nghiên cứu Từ nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng, Luận

văn nhằm đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH tại BHXH thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị

3 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập số liệu, dữ liệu; Phương pháp Tổng hợp và xử lý số liệu; Phương pháp phân tích (So sánh, thống kê mô tả, phân tích kinh tế, phân tích nhân tố )

4 ết quả nghiên cứu

Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý thu BHXH;

Đánh giá thực trạng công tác thu BHXH tại BHXH Thị xã Quảng Trị giaia đoạn 2015-2017;

Từ nghiên cứu lý luận và đnah giá thực trạng, Luận văn đề xuất các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiên công tác quản lý thu BHXH đến năm 2022

DAN MỤC C Ữ V ẾT TẮT

BHXH Bảo hiểm xã hội

BHYT Bảo hiểm y tế

BHTN Bảo hiểm thất nghiệp

NLĐ Người lao động

NSDLĐ Người sử dụng lao động

CNTT Công nghệ thông tin

DNNQD Doanh nghiệp ngoài quốc doanhDNNN Doanh nghiệp nhà nước

MỤC ỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Tóm lược luận văn thạc sĩ iii

Danh mục chữ viết tắt iv

Mục lục v

Danh mục các bảng viii

Danh mục các sơ đồ ix

PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

4 PHƯƠNG PHÁP NHIÊN CỨU 3

5 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN 4

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 6

C ƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI 6

1.1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI 6

1.1.1 Bảo hiểm và sự cần thiết khách quan của bảo hiểm 6

1.1.2 Bảo hiểm xã hội 7

1.2 QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI 13

1.2.1 Thu bảo hiểm xã hội 13

1.2.2 Quản lý thu Bảo hiểm xã hội 17

1.2.3 Nội dung công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội 20

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội 32

1.2.5 Một số chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội 35

1.3 KINH NGHIỆM VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI Ở MỘT SỐ TỈNH CỦA NƯỚC TA 36

TR ƯỜ

NG ĐẠ

I H ỌC

KINH

TẾ HU

Ế

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý thu Bảo hiểm xã hội ở một số địa phương 36

1.3.2 Bài học kinh nghiệm về công tác quản lý thu BHXH đối với BHXH thị xã Quảng Trị 41

C ƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ QUẢNG TRỊ, TỈNH QUẢNG TRỊ 43

2.1 TỔNG QUAN VỀ THỊ XÃ VÀ BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ QUẢNG TRỊ, TỈNH QUẢNG TRỊ 43

2.1.1 Tổng quan chung về Thị xã Quảng Trị 43

2.1.2.Tổng quan về Bảo hiểm xã hội Thị xã Quảng Trị 43

2.2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ QUẢNG TRỊ, TỈNH QUẢNG TRỊ 49

2.2.1 Đánh giá công tác xây dựng kế hoạch thu bảo hiểm xã hội 49

2.2.2 Đánh giá công tác quản lý đối tượng thu bảo hiểm xã hội 50

2.2.3 Đánh giá công tác quản lý mức thu và phương thức thu bảo hiểm xã hội 56

2.2.4 Đánh giá công tác tổ chức thực hiện thu và kết quả thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị 61

2.2.5 Đánh giá công tác thanh tra, kiểm tra về thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị 69

2.3 Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ CỦA CÁC ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU TRA VỀ THỰC TRẠNG VÀ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ QUẢNG TRỊ, TỈNH QUẢNG TRỊ 70

2.3.1 Đặc điểm cơ bản của các đối tượng điều tra 71

2.3.2 Kết quả điều tra 72

2.4 NHẬN XÉT CHUNG VỀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC, NHỮNG HẠN CHẾ VÀ NGUYÊN NHÂN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ QUẢNG TRỊ 76

2.4.1 Kết quả đạt được 76

2.4.2 Những tồn tại, hạn chế 77

2.4.3 Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế 78

TR ƯỜ

NG ĐẠ

I H ỌC

KINH

TẾ HU

Ế

C ƯƠNG 3 ĐỊN ƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ

QUẢNG TRỊ 82

3.1 ĐỊNH HƯỚNG 82

3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ QUẢNG TRỊ 83

3.2.1 Hoàn thiện công tác lập kế hoạch dự toán thu Bảo hiểm xã hội 83

3.2.2 Hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện kế hoạch thu bảo hiểm xã hội 89

3.2.3 Hoàn thiện công tác kiểm tra đánh giá hoạt động thu bảo hiểm xã hội 94

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96

I KẾT LUẬN 96

2 KIẾN NGHỊ 97

2.1 Đối với Nhà nước 97

2.2 Đối với Bảo hiểm xã hội Việt Nam 99

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

PHỤ LỤC 104

QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC THÀNH LẬP HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ

BIÊN BẢN CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NHẬN XÉT LUẬN VĂN THẠC SĨ CỦA PHẢN BIỆN 1

NHẬN XÉT LUẬN VĂN THẠC SĨ CỦA PHẢN BIỆN 2

BẢN GIẢI TRÌNH CHỈNH SỬA LUẬN VĂN

TR ƯỜ

NG ĐẠ

I H ỌC

KINH

TẾ HU

Ế

DAN MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Kế hoạch thu BHXH, giai đoạn 2015-2017 50

Bảng 2.2: Đơn vị SDLĐ tham gia BHXH, giai đoạn 2015 – 2017 52

Bảng 2.3: Người lao động tham gia BHXH, giai đoạn 2015 – 2017 55

Bảng 2.4: Bảng lương tối thiểu qua các thời kỳ 58

Bảng 2.5: Bảng lương tối thiểu vùng qua các thời kỳ 59

Bảng 2.6: Quỹ tiền lương làm căn cứ thu BHXH, giai doạn 2015 – 2017 64

Bảng 2.7: Kết quả thu BHXH, giai đoạn 2015 – 2017 65

Bảng 2.8: Tình hình nợ đọng Bảo hiểm xã hội 67

Bảng 2.9 Kết quả công tác thanh tra, kiểm tra về thu bảo hiểm xã hội 70

Bảng 2.10 Đặc điểm cơ bản của các đối tượng điều tra 71

Bảng 2.11 Kết quả Đánh giá theo một số nội dung và nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu BHXH 72

Bảng 2.12 Kết quả đánh giá chung về công tác thu BHXH 74

TR ƯỜ

NG ĐẠ

I H ỌC

KINH

TẾ HU

Ế

DAN MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Quy trình quản lý thu BHXH bắt buộc 27

Sơ đồ 1.2: Sơ đồ cơ cấu tổ chức BHXH thị xã Quảng Trị 46

P ẦN ĐẶT VẤN ĐỀ

1 TÍN CẤP T ẾT CỦA ĐỀ TÀ

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng trong thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, đảm bảo ổn định chính trị - xã hội, đời sống nhân dân, phát triển bền vững của đất nước

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và thực hiện chính sách an sinh xã hội bảo đảm tiến bộ và công bằng

xã hội, coi đó vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển bền vững đất nước, thể hiện tính ưu việt, bản chất tốt đẹp của chế độ ta Các cấp, các ngành, các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và người lao động đã tích cức triển khai thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về BHXH và đã đạt được nhiều kết quả quan trọng

Bảo hiểm xã hội đã trở thành quỹ an sinh lớn nhất, trong hoạt động theo nguyên tắc đóng – hưởng và chia sẻ giữa những người lao động cùng thế hệ và giữa các thế hệ tham gia BHXH Một chính sách mang đậm tính nhân đạo và nhân văn sâu sắc Các chính sách về BHXH đã từng bước được khẳng định và phát huy vai trò là trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi gặp phải những rủi ro trong cuộc sống

Để phát triển hệ thống BHXH, đảm bảo cân đối quỹ ổn định, Bộ Chính trị đã

ban hành Nghị quyết 21-NQ/TW ngày 22/11/2012 “Về tăng cường sự lãnh đạo

của Đảng đối với công tác bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trong giai đoạn 2012 – 2020” và mới đây nhất tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa

XII, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 “Về cải

cách chính sách bảo hiểm xã hội” Các Kế hoạch, Chương trình hành động từ

Trung ương đến địa phương để thực hiện có hiệu quả các Nghị quyết nhằm ổn định

chính trị, đảm bảo cân bằng xã hội trong thời kỳ đổi mới (2,3 TLTK)

Ở nước ta các chính sách về BHXH tuy đã được cả hệ thống chính trị vào cuộc, song người lao động, chủ sử dụng lao động chưa thật sự quan tâm, nhận thức

của người lao động, chủ sử dụng lao động còn hạn chế về các chính sách BHXH

Để BHXH thực sự là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội từng bước mở rộng vững chắc diện bao phủ, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân Ngành Bảo hiểm

xã hội đã đề ra những chính sách hết sức thiết thực, sát với thực tế, đúng Luật để làm sao thu đúng, thu đủ, thu kịp thời nhằm đảm bảo ổn định quỹ BHXH

Trong quy trình thực hiện công tác BHXH thì công tác Thu BHXH là một trong những vấn đề hết sức quan trọng “Thực hiện tốt các chính sách BHXH là

nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và mỗi người dân” Để làm tốt được vấn đề này, mỗi cán bộ công chức, viên chức ngành BHXH phải nêu cao tình thần trách nhiệm, mở rộng phương thức tuyên truyền để Luật BHXH, Luật BHYT đi vào cuộc sống, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho mỗi người dân, người lao động khi tham gia BHXH, BHYT luôn tin tưởng vào

tính ưu việt của các chính sách BHXH, BHYT.(13 TLTK)

Thị xã Quảng trị, tỉnh Quảng Trị với trách nhiệm của mình trong việc thực hiện các chính sách BHXH trên địa bàn Thị xã, các đơn vị tham gia với số lao động không nhiều, đặc biệt là các đơn vị khối doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả nên công tác Thu BHXH gặp rất nhiều khó khăn Các đơn vị thường xuyên chậm đóng,

nợ đóng, trốn đóng BHXH Xuất phát từ lý do trên với việc xác định công tác thu

BHXH là một trong những nội dung hết sức quan trọng nên đã chọn đề tài: " Hoàn

thiện công tác quản lý thu thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị " để nghiên cứu cho Luận văn thạc sĩ kinh tế của mình

2 MỤC T U NG N CỨU

2.1.Mục tiêu chung

Luận văn nhằm đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác quản

lý thu BHXH tại Bảo hiểm Xã hội Thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị

- Đánh giá thực trạng công tác quản lý thu BHXH tại BHXH thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn 2015-2017;

- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý công tác thu BHXH tại BHXH thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị

3 ĐỐ TƢỢNG VÀ P ẠM V NG N CỨU

3.1 Đối tƣợng nghiên cứu

Công tác quản lý thu BHXH tại Bảo hiểm xã hội thị xã Quảng trị, tỉnh

Quảng Tri

3.2 Phạm vi nghiên cứu

3.2.1 Phạm vi về Nội dung

Nội dung nghiên cứu chỉ nghiên cứu những vấn đề cơ bản về quản lý thu

BHXH BẮT BUỘC Các nội dung khác như: Chi BHXH, thu chi BHYT, BHTN,

các chế độ chính sách BHXH không đề cập tới trong đề tài này

- Số liệu sơ cấp 

+ Đối tượng điều tra: Điều tra khảo sát các đơn vị sử dụng lao động và người

lao động trên đại bàn Thị xã Quảng Trị

+ Phương pháp chọn mẫu và điều tra: Sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu

nhiên với qui mô mẫu lựa chọn 30 đơn vị sử dụng lao động và 100 cán bộ, người lao động trên địa bàn thị xã Quảng Trị

+ Phương pháp điều tra, khảo sát được thực hiện bằng bảng hỏi 5 mức độ, với các nội dung đã được thiết kế sẵn

4.2 Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu

Nguồn tài liệu, dữ liệu và số liệu thu thập sau khi thu thập sẽ được tổng hợp dựa trên hệ thống các tiêu chí, chỉ tiêu thích hợp với từng nội dung để phục vụ cho phân tích đánh giá Số liệu và dữ liệu được tổng hợp và xử lý với sự hỗ trợ của chương trình Excel

- Phương pháp thống kê mô tả: Phân tích thống kê số liệu để làm rõ nội hàm theo mục tiêu phân tích

- Phương pháp phân tích các nhân tố; Phương pháp phân tích hồi quy

5 ẾT CẤU CỦA UẬN VĂN.

Ngoài lời mở đầu và phần kết luận, luận văn bao gồm 3 Chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu BHXH.

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu BHXH tại BHXH thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị

Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH tại BHXH thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị

P ẦN NỘ DUNG VÀ ẾT QUẢ NG N CỨU

C ƯƠNG 1

CƠ SỞ UẬN VÀ T ỰC T ỄN VỀ QUẢN T U BẢO

ỂM XÃ Ộ

1.1 N ỮNG UẬN CƠ BẢN VỀ BẢO ỂM XÃ Ộ

1.1.1 Bảo hiểm và sự cần thiết khách quan của bảo hiểm

1.1.1.1 Rủi ro và bảo hiểm

Trong cuộc sống có rất nhiều rủi ro có thể xẩy ra đối với chúng ta, gây nên những tổn thất về tài sản và con người, cho dù chúng ta đã luôn chú ý để phòng tránh

Để đối phó với rủi ro chúng ta đã có nhiều biện pháp nhằm kiểm soát cũng như hạn chế hậu quả của rủi ro gây ra Hiện nay theo quan điểm của các chuyên gia

về quản lý rủi ro thì có hai biện pháp để đối phó với rủi ro đó là: Nhóm các biện pháp kiểm soát rủi ro và nhóm các biện pháp tài trợ rủi ro

Né tránh rủi ro: Là biện pháp chúng ta thường xuyên sử dụng để trong cuộc sống để tránh rủi ro xẩy ra với chúng ta, tức là loại trừ cơ hội dẫn đến tổn thất

…Tuy nhiên trong cuộc sống có những rủi ro bất ngờ mà chúng ta không thể né tránh được

Ngăn ngừa tổn thất: Là các biện pháp để chúng ta đua ra các hành động nhằm giảm tổn thất hoặc giảm mức thiệt hại do tổn thất gây ra

Giảm thiểu tổn thất: Là biện pháp làm giảm giá trị thiệt hại khi tổn thất, xẩy

ra Ví dự như khi hỏa hoạn chúng ta thường cố gắng cứu các tài sản còn dùng được, hay trong tai nạn giao thông chúng ta đưa ngay người bị thương đi cấp cứu

+ Các biện pháp trên rất có hiệu quả trong việc ngăn chặn hoặc giảm thiểu rủi ro nhưng khi rủi ro đã xẩy ra chúng ta không lường hết hậu quả

+Chấp nhận rủi ro: Đây là hình thức mà người gặp rủi ro tự chấp nhận rủi ro

và tự bảo hiểm Có rất nhiều cách thức khác nhau để chấp nhận rủi ro, song có thể chia ra thành hai nhóm: Chấp nhận rủi ro thụ động và chấp nhận rủi ro chủ động

+ Bảo hiểm: Là sự chuyển giao rủi ro trên cơ sở hợp đồng Theo quan điểm

xã hội thì bảo hiểm không chỉ là chuyển giao rủi ro mà còn là sự giảm rủi ro do việc tập trung một số lớn các rủi ro cho phép có tiên đoán về tổn thất khi chúng xẩy ra

+ Bảo hiểm là công cụ đối phó với hậu quả tổn thất do rủi ro gây ra, có hiệu quả nhất Như vậy bảo hiểm ra đời là đòi hỏi khách quan của cuộc sống và hoạt động sản xuất kinh doanh

1.1.1.2 Sự cần thiết khách quan

- Bảo hiểm góp phần ổn định tài chính cho người tham gia trước tổn thất do rủi ro gây ra

- Bảo hiểm giúp cuộc sống con người an toàn hơn, giảm bớt nỗi lo cho mỗi

cá nhân, mỗi doanh nghiệp

- Bảo hiểm góp phần ổn định chi tiêu của Ngân sách nhà nước

- Bảo hiểm là kênh huy động vốn để đầu tư phát triển kinh tế-xã hội

- Bảo hiểm còn góp phần thúc đẩy phát triển quan hệ kinh tế giữa các nước thông qua hoạt động bảo hiểm

- Bảo hiểm là chổ dựa tinh thần cho mọi người, mọi tổ chức kinh tế-xã hội, giúp họ yên tâm trong cuộc sống, sinh hoạt và trong hoạt động sản suất kinh doanh với một mức phí bảo hiểm

1.1.2 Bảo hiểm xã hội

1.1.2.1 Khái niệm về bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trong những loại hình bảo hiểm ra đời khá sớm và ngày nay đã được phổ biến ở tất cả các nước trên thế giới, đây là một loại hình bảo hiểm đặc biệt, nó ít mang tính chất kinh doanh thương mại mà chủ yếu là tính nhân đạo và nhân văn cao cả

Theo quy luật sinh học thì con người thường phải trải qua các giai đoạn là: con người được sinh ra, được nuôi dưỡng đến lúc trưởng thành, lao động cống hiến sức lực, trí tuệ cho xã hội, cho gia đình, tiếp đến là giai đoạn hết tuổi lao động, già, yếu, bệnh tật được xã hội, gia đình và lớp người kế tiếp nuôi dưỡng chăm sóc cho đến khi

chết Con người muốn tồn tại và phát triển trước hết phải ăn, mặc, ở, đi lại…để thỏa mãn những nhu cầu đó, con người phải lao động để đem lại thu nhập Nhưng trong toàn bộ cuộc đời, không phải lúc nào con người cũng có đủ sức khỏe và cơ hội lao động để có thu nhập Trái lại, trong thực tế có rất nhiều những rủi ro bất lợi ngẫu nhiên đến với con người như ốm đau, tai nạn, suy giảm sức khỏe, mất việc làm… Trong khi đó con người luôn cần có những nhu cầu về vật chất và tinh thần

Thậm chí trong một số trường hợp, nhu cầu chi tiêu mới nảy sinh còn tăng thêm như chi phí khám, chữa bệnh, chăm sóc nuối dưỡng …Chính vì vậy, để chủ động khắc phục những khó khăn, tổn thất đó, mỗi người lao động và cộng đồng xã hội cần thiết phải có một nguồn lực tài chính dự trữ để kịp thời đáp ứng nhu cầu không những cho bản thân mình, mà còn cho cả những người mình phải trực tiếp nuôi dưỡng và cho cả những người gặp phải những biến cố rủi ro (kể cả ngẫu nhiên

và tất yếu) trong đời sống xã hội

Như vậy, sự ra đời của BHXH là một tất yếu khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn của bất kỳ ai và để đáp ứng với sự phát triển chung của xã hội, đòi hỏi BHXH ngày càng phải được củng cố và hoàn thiện trong mỗi quốc gia cũng như trên toàn thế giới

Vậy “ Bảo hiểm xã hội là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ bị mất hoặc giảm một phần thu nhập do bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, tàn tật, tuổi già, tử tuất, dựa trên cơ sở một quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH,

có sự bảo hộ của Nhà nước theo pháp luật nhằm ổn định đời sống cho người lao động và gia đình họ, đồng thời góp phần bảo đảm an toàn xã hội” (9)

Ở Việt Nam cũng như các nước khác trên thế giới, BHXH được nghiên cứu dưới nhiều giác độ khác nhau

Từ góc độ Pháp luật: BHXH là một chế độ pháp định bảo vệ người lao động,

sử dụng tiền đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và được sự tài trợ, bảo hộ của Nhà nước, nhằm trợ cấp vật chất cho người được bảo hiểm và gia đình trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập bình thường do ốm đau, tai nạn lao động, thai sản, hết tuổi lao động theo quy định của pháp luật (hưu) hoặc chết (9)

Theo Bộ luật Lao động: Bảo hiểm xã hội là sự đảm bao thay thế hoặc bù đắp

một phần thu nhập cho người lao động khi họ bị mất hoặc giảm khoản thu nhập từ nghề nghiệp do bị mất hoặc giảm khả năng lao động hoặc mất việc làm do những rủi

ro xã hội thông qua việc hình thành, sử dụng quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia bảo hiểm xã hội, nhằm góp phần đảm bảo an toàn đời sống của người lao động và gia đình họ, đồng thời góp phần bảo đảm an toàn xã hội (10)

Khái niệm về Bảo hiểm xã hội được khái quát một cách cao nhất khi có sự ra

đời của uật Bảo hiểm xã hội: “Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp

một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội”

Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm mà người lao động và người

sử dụng lao động phải tham gia

1.1.2.2 Đặc điểm của Bảo hiểm xã hội

- BHXH mang tính chất xã hội, phi lợi nhuận, không vì mục đích kinh doanh thu lợi nhuận mà vì mục đích phục vụ cộng đồng xã hội trên phạm vi toàn quốc, nhằm thực hiện chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước, đảm bảo cho

người lao động có khoản trợ cấp thiết yếu khi gặp rủi ro, khó khăn trong cuộc sống

- BHXH cho người lao động trong và sau quá trình lao động Nói cách khác, khi đã tham gia vào hệ thống BHXH, người lao động được bảo hiểm đến lúc chết

- Người lao động muốn được hưởng trợ cấp BHXH thì phải có nghĩa vụ đóng BHXH, chủ sử dụng lao động có nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động do mình ký kết hợp đồng lao động Sự đóng góp của các bên tham gia BHXH là nguồn hình thành nên quỹ BHXH Quỹ BHXH được dùng để chi trả các chế độ BHXH cho người lao động Mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng và có chia sẻ giữa những người tham gia BHXH Sự tương hỗ trong BHXH được thực hiện trong một cộng đồng, toàn xã hội, nhằm chia sẻ rủi ro; BHXH là một hoạt động thỏa thuận và không thỏa thuận Điều này thể hiện ở chỗ BHXH có

cả BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện

1.1.2.3 Vai trò của Bảo hiểm xã hội đối với người lao động và xã hội

 Đối với người lao động:

BHXH góp phần trợ giúp cho những người lao động gặp phải rủi ro, bất

hạnh, nhanh chóng khắc phục những khó khăn bằng cách tạo cho họ những thu nhập thay thế, những điều kiện sinh hoạt thuận lợi, giúp họ ổn định cuộc sống, yên tâm công tác, tạo cho họ tin tưởng vào tương lai, từ đó góp phần vào việc tăng năng suất lao động cũng như sự nỗ lực vì sự phát triển của doanh nghiệp, cơ quan họ

công tác nói riêng và toàn xã hội nói chung

 Đối với xã hội:

Thứ nhất, cần phải khẳng định rằng BHXH là loại hình dịch vụ công Hoạt

động BHXH cần cho toàn dân chứ không phải chỉ mình các cán bộ công chức, viên chức Nhà nước Khi đối tượng tham gia BHXH ngày càng được mở rộng thì giá trị của dịch vụ này ngày càng được tăng và đây là một bộ phận trực tiếp làm gia tăng tổng sản phẩm xã hội Vì vậy BHXH phải được xem là ngành dịch vụ quan trọng trong nền kinh tế

Thứ hai, Với tư cách là một chính sách kinh tế - xã hội của Nhà nước,

BHXH sẽ giải quyết được những rủi ro đối với người lao động, góp phần tích cực

vào việc phục hồi năng lực làm việc, khả năng sáng tạo của họ và góp tăng năng suất lao động của xã hội Thông qua sự trợ giúp của BHXH người lao động nhận được các chế độ BHXH, họ sẽ có thu nhập thay thế Như vậy BHXH đã gián tiếp tác động đến chính sách tiêu dùng quốc gia, kích thích tiêu dùng của xã hội, hỗ trợ

và bổ sung các chính sách vĩ mô khác của Chính phủ

Thứ ba, Với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung, BHXH có tác động mạnh

mẽ tới chính sách tài chính quốc gia, có ảnh hưởng không nhỏ tới thị trường tài chính thông qua hoạt động đầu tư tài chính từ quỹ BHXH Chính vì vậy, hoạt động đầu tư từ quỹ BHXH có tác động không nhỏ tới quá trình phát triển của đất nước, là nguồn vốn quan trọng để tạo ra những cơ sở sản xuất kinh doanh mới, góp phần tạo

ra công ăn việc làm cho người lao động, giảm tỷ lệ thất nghiệp, tạo thu nhập cho người lao động và tăng tổng sản phẩm quốc dân

Thư tư, BHXH cũng là chính sách nhằm thực hiện công bằng xã hội, là công

cụ để phân phối lại thu nhập giữa những người tham gia BHXH Sự phân phối này được tiến hành qua hai cách

Cách thứ nhất là phân phối theo chiều ngang giữa người đang làm việc và người nghỉ hưu, người trẻ và người già, nam và nữ, người chưa hưởng trợ cấp và người đang hưởng trợ cấp

Cách thứ hai là phân phối theo chiều dọc giữa người có thu nhập cao và người có thu nhập thấp, giữa người giàu và người nghèo Đây là một trong những mục tiêu quan trọng trong các chính sách kinh tế-xã hội ở tầm vĩ mô của quốc gia

1.1.2.4 Chức năng của Bảo hiểm xã hội

- Phòng ngừa rủi ro 

Với chức năng này BHXH cho phép tất cả các hoạt động kinh tế xã hội hoặc các đối tượng đã tham gia trong quá trình kinh tế xã hội trước đây hoặc tất cả các công dân hình thành các quyền lợi đảm bảo để duy trì một chuẩn mực sống tương đối ổn định ngay cả khi trong trường hợp có sự cố bất ngờ rủi ro xảy ra.

Với chức năng này rất cần thiết cho người lao động, Người sử dụng lao động

mà còn đảm bảo sự ổn định chính trị, an toàn xã hội cho quốc gia, đảm bảo chắc chắn đối với mọi thành viên trong xã hội gặp cảnh nghèo đói đều được cung cấp một khoản thu nhập bằng tiền cũng như các dịch vụ chăm sóc về y tế và dịch vụ xã hội đầy ý nghĩa

Hai chức năng trên này hỗ trợ cho nhau Đảm bảo ổn định kinh tế tài chính cho người lao động, khuyến khích họ yên tâm làm việc phát huy hết khả năng, năng lực chuyên môn giúp cho nền kinh tế phát triển, ổn định xã hội, đảm bảo an toàn cho quốc gia về kinh tế chính trị và an ninh quốc phòng Chính vì thế mà hiện nay

đã có 182 nước có luật về BHXH Có thể nói BHXH là một trong những hoạt động

mà tất cả các quốc gia đều quan tâm không phân biệt thể chế chính trị, trình độ phát triển kinh tế xã hội

1.1.2.5 Đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội

Mặc dù ra đời đã rất lâu, nhưng đối tượng của BHXH còn có nhiều quan điểm chưa thống nhất dẫn đến sự nhầm lẫn giữa đối tượng của BHXH với đối tượng tham gia BHXH.BHXH là việc lập ra một nguồn ngân quỹ nhằm đảm bảo bù đắp cho khoản thu nhập bị giảm hoặc mất đi của người lao động do họ bị mất hoặc giảm khả năng lao động, bị mất việc làm, do ốm đau bệnh tật, tai nạn, tuổi già Vì vậy, đối tượng của BHXH chính là phần thu nhập bị mất đi hay giảm đi do sự rủi ro mà người lao động gặp phải trong cuộc sống làm giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm

Đối tượng của BHXH không chỉ là các khoản thu nhập theo lương mà bao gồm các khoản thu nhập khác ngoài lương như: thưởng, phụ cấp… cho NLĐ có nhu cầu đóng góp thêm để được hưởng mức trợ cấp BHXH

Đối tượng tham gia của BHXH là người lao động (NLĐ) và người sử dụng lao động (NSDLĐ) Họ là những người trực tiếp tham gia đóng góp tạo nên quỹ BHXH với một khoản % nhất định so với tiền lương của NLĐ theo quy định của luật BHXH Tuỳ theo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước mà đối tượng này có thể là tất cả hoặc một bộ phận những NLĐ nào đó trong xã hội

Hiện nay khi nền kinh tế phát triển nhu cầu sử dụng NLĐ trong và ngoài doanh nghiệp nhà nước tăng lên rất nhiều thì đối tượng tham gia BHXH và đối tượng của BHXH cũng được mở rộng ra Vì vậy đối tượng tham gia của BHXH bao gồm:

- Đối tượng bắt buộc tham gia BHXH: Là NLĐ và NSDLĐ phải tham gia BHXH một cách bắt buộc với mức đóng và mức hưởng BHXH theo quy định của luật BHXH.

- Đối tượng tự nguyện tham gia BHXH: Áp dụng cả với người làm công ăn lương và NLĐ không làm công ăn lương Thường là do sự đóng góp của NLĐ cùng với sự giúp đỡ của ngân sách Nhà nước

Tham gia BHXH, kích thích tinh thần lao động, khuyến khích người lao động hăng hái sản suất nâng cao chất lợng, năng xuất lao động tạo ra nhiều của cải cho xã hội Quỹ BHXH thực hiện chức năng này là do họ không may gặp phải các tai nạn rủi ro, phần thu nhập của họ bị giảm sút hoặc không còn nhưng sự suy giảm này đã được bù đắp một phần, hay toàn bộ từ quỹ BHXH Vì vậy mà đời sống sinh hoạt hàng ngày của người lao động và gia đình họ không còn bị sáo trộn Hay nói một cách khác là họ luôn luôn được bảo đảm ổn định cuộc sống và có chỗ dựa về mặt vât chất, tinh thần Chính vì vậy họ luôn yên tâm để sản xuất nâng cao chất lượng, năng xuất lao động và đạt hiệu quả kinh tế cao.

1.2 QUẢN T U BẢO ỂM XÃ Ộ 

1.2.1 Thu bảo hiểm xã hội

“ Thu BHXH là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng phải đóng BHXH theo mức phí qui định hoặc cho phép một số đối tượng tự nguyện tham gia, lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình Trên cơ sở đó hình thành một Quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích đảm bảo cho các hoạt động BHXH”Thu BHXH thực chất là quá trình phân phối lại một phần thu nhập của các đối tượng tham gia BHXH, phân phối

và phân phối lại một phần của cải của xã hội dưới dạng giá trị, nhằm giải quyết hài hòa các mối quan hệ về mặt lợi ích kinh tế,góp phần đảm bảo công bằng xã hội.

Theo khái niệm thì thu BHXH bắt buộc là việc Nhà nước bắt buộc các đối tượng phải đóng BHXH theo mức phí nhất định được quy định bởi Luật.

 Thu dựa trên các văn bản pháp luật

Như chúng ta biết, thu BHXH có tầm quan trọng đặc biệt, không những có vai trò to lớn trong việc cân đối quỹ, thu còn đóng vai trò quyết định đến sự tồn tại

và phát triển của toàn ngành BHXH

Hoạt động thu BHXH có phạm vi hoạt động và quy mô rộng lớn, liên quan nhiều mặt đến các hoạt động kinh tế - xã hội của đất nước, ảnh hưởng đến lợi ích của số đông người lao động trong cộng đồng xã hội Nếu hiệu quả Thu BHXH đạt hiệuquả cao sẽ có nhiều đối tượng được tham gia vào hệ thống BHXH, số thu huy động vào quỹ BHXH ngày càng cao, từ đó quỹ BHXH được phát triển và đảm bảo

an toàn Ngược lại, khi Thu BHXH đạt hiệu quả thấp, số huy động vào quỹ BHXH thấp, đây là nguyên nhân trực tiếp gây mất cân đối quỹ BHXH, quỹ BHXH dựa trên nguyên tắc cơ bản là có thu thì mới có chi vì vậy khi số thu nhỏ hơn số chi sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển và tồn tại của toàn ngành BHXH.

Do vậy để hoạt động thu BHXH đạt hiệu quả cao thì nguyên tắc đầu tiên của Thu BHXH là phải đảm bảo thực hiện đúng theo các văn bản pháp luật quy định từ đối tượng thu, số tiền thu, phương thức thu, lập kế hoạch thu lẫn công tác tổ chức và kiểm tra giám sát thu BHXH …Trong quá trình thực hiện thu theo các văn bản pháp luật quy định sẽ còn nhiều vấn đề phát sinh trong văn bản luật, nhiều văn bản còn chưa thực sự chặt chẽ,tạo nhiều lỗ hổng để đối tượng tham gia BHXH lợi dụng nhằm trốn đóng hoặc đóng không đúng quy định, đòi hỏi các cán bộ làm công tác thu vừa phải nghiêm túc thực hiện theo chỉ đạo của văn bản luật quy định vừa phải có sự đóng góp với cấp trên nhằm hoàn thiện hơn nữa các văn bản quy định về thu BHXH

Hiện nay thu BHXH ngoài việc thực hiện theo Luật BHXH (ra đời ngày 15/06/2000) còn có các thông tư, nghị định sửa đổi bổ sung như:

Nghị định 152/2006/ NĐ-CP ngày 22/6/2006 của Chính phủ hướng dẫn một

số điều của Luật B XH

Quyết định 1111/QĐ-BHXH, ngày 25/10/2011, của Bảo hiểm xã hội Việt nam V/v ban hành Quy định quản lý thu BHXH, BHYT; quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT

 Thu đúng đối tượng, thu đủ số lượng và đảm bảo đúng thời gian quy

định

Muốn thực hiện được nguyên tắc này cần phải:

+ Nắm chắc được các nguồn thu BHXH: Nguồn thu của quỹ BHXH quy định tại Luật BHXH bao gồm:

 Nguồn đóng BHXH của người lao động tham gia BHXH

 Nguồn đóng BHXH của chủ sử dụng lao động

 Tiến sinh lời từ hoạt động đầu tư tăng trưởng

 Nguồn hỗ trợ của nhà nước

 Các nguồn khác: viện trợ, biếu tặng

Để nắm chắc được các nguồn thu trên phải tăng cường công tác quản lý chặt chẽ các nguồn thu, đối với các nguồn thu khác nhau phải có phương pháp quản lý thích hợp

Các cơ quan, các doanh nghiệp đóng BHXH thì phần đóng góp phải dựa trên quỹ lương, quỹ lương này bao gồm toàn bộ là lương cứng và các khoản phụ cấp vào lương, đồng thời quỹ lương này phải chi trả cho tất cả các đối tượng tham gia đóng BHXH Thu BHXH phải mang tính trực tiếp, hạn chế tối đa hiện tượng khoán thu

để được hưởng hoa hồng Về nguyên tắc cơ quan BHXH phải quyết toán từng tháng, phải đảm bảo tất cả các số thu phải ăn khớp với nhau và phải thực sự cân đối: giữa người lao động, người sử dụng lao động, loại hình doanh nghiệp, loại hình thu

Lãi đầu tư quỹ nhàn rỗi BHXH, về nguyên tắc phải được bù đắp vào quỹ để bảo toàn và tăng trưởng nguồn quỹ, phần trích ra chi cho các mục đích khác như chi cho khen thưởng, chi quản lý và những khoản chi khác phải tuân thủ theo đúng những quy định của Pháp luật Các khoản tài trợ của các tổ chức, các quỹ từ thiện, đặt biệt là các khoản nợ của người tham gia phải được hạch toán riêng, các khoản

nợ khó đòi được phải tính tới lãi suất

Thu đúng đối tượng, đủ số lượng và đúng thời gian quy định phụ thuộc vào công tác quản lý thu BHXH, thực tế có rất nhiều đơn vị nộp không đủ số lượng theo quy định hàng tháng, tình trang trốn đóng và nợ đọng BHXH còn xảy ra nhiều Vì thế để quản lý tốt cần có biện pháp quản lý thu BHXH khoa học kết hợp với các biện pháp hành chính cứng rắn

 Bảo đảm quyền lợi người tham gia Bảo hiểm xã hội

Bảo vệ quyền lợi của người lao động trong các đơn vị được tham gia BHXH Đây là quyền lợi chính đáng và hợp pháp của người lao động đã được quy địnhtrong văn bản Luật BHXH Nhưng, trong thực tế do doanh nghiệp phải trích đóng cho cơ quan BHXH là 17% tổng tiền lương hàng tháng trong hợp đồng lao động còn người lao động chỉ phải đóng 7% tổng tiền lương hàng tháng trong hợp đồng nên nhiều doanh nghiệp đã chủ động không đóng BHXH cho người lao động hoặc đóng không đủ, không đúng số lượng quy định điều này ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động, khi số tiền lương đóng thấp hoặc không đóng thì mức trợ cấp cho người lao động khi phát sinh: ốm đau, tai nạn lao động, thai sản,tử tuất … sẽ không được hưởng hoặc hưởng ít hơn so với quyền lợi của họ

Vì vậy, đảm bảo quyền lợi của người tham gia BHXH là nguyên tắc quan trọng của ngành BHXH, nhằm thực hiện được mục tiêu an sinh –xã hội của chính phủ giao cho toàn ngành BHXH

 Bảo đảm hoạt động thu Bảo hiểm xã hội ổn định, bền vững, hiệu quả

Tính ổn định, bền vững,hiệu quả của hoạt động thu BHXH là những mục tiêu

mà bất kì một hệ thống BHXH nào, của một quốc gia nào cũng mong muốn đạt được Hoạt động thu BHXH đóng vai trò là xương sống của toàn ngành BHXH,vì vậy đảm bảo hoạt động thu BHXH luôn được ổn định, bền vững, hiệu quả cũng chính là giúp ngành BHXH phát triển ổn định, bền vững, hiệu quả Song, để đạt được những mục tiêu này phải đảm bảo các điều kiện:

- Hoạt động thu BHXH được định hướng đúng đắn, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia trong mỗi thời kì Định hướng công tác thu đó là: thu đúng, thu đủ, thu đúng thời gian quy định, không để thất thu, từ đó hướng mọi

nỗ lực của cá nhân, tổ chức vào mục tiêu đó

- Hoạt động thu BHXH được điều hòa, phối hợp nhịp nhàng, từ đó giúp tăng cường ổn định trong hệ thống nhằm đảm bảo đạt được mục tiêu quản lý thu BHXH

- Tạo động lực cho mọi cá nhân trong tổ chức, thông qua công tác đánh giá, khen thưởng những cá nhân, tổ chức thu BHXH tốt, kịp thời uốn nắn những sai lệch, thiếu sót của cá nhân trong công tác thu hoặc số thu đạt hiệu quả thấp

1.2.2 Quản lý thu Bảo hiểm xã hội

1.2.2.1 Khái niệm quản lý thu Bảo hiểm xã hội

“ Quản lý thu BHXH là quá trình tác động của các cơ quan BHXH đối với mọi tổ chức cá nhân có liên quan đến thu BHXH theo một quy trình từ xác định đối tượng thu, mức thu, phương thức thu, lập kế hoạch thu đến tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm tra đánh giá việc thực hiện thu BHXH nhằm đạt được mục tiêu thu đúng, thu đủ, thu kịp thời tiền BHXH của đối tượng tham gia BHXH vào Quỹ BHXH nhằm đáp ứng nguồn kinh phí chi trả các chế độ BHXH dựa trên nguyên tắc có đóng, có hưởng” (14.TLTK)

Hoạt động quản lý thu BHXH đóng vai trò quan trọng đối với Thu BHXH Trong quá trình tiến hành công tác thu với phương châm là thu đúng đối tượng, đúng phạm vi thu, đúng thời gian và quan trọng hơn nữa là thu được đủ số tiền đóng BHXH từ các đối tượng tham gia BHXH thì việc tăng cường công tác quản lý thu BHXH là vấn đề được các cơ quan quản lý và mọi người rất quan tâm Để hình thành nên một kế hoạch thu, một chính sách thu BHXH thích ứng với cơ chế quản

lý kinh tế đang trong quá trình đổi mới, đòi hỏi phải nghiên cứu, giải quyết hàng loạt vấn đề cả về lý luận và thực tiễn

1.2.2.2.Mục tiêu quản lý thu Bảo hiểm xã hội

 Phát triển Quỹ Bảo hiểm xã hội.

Theo quy định của Luật BHXH: “ Quỹ bảo hiểm xã hội là một quỹ tài chính độc lập, tập trung nằm ngoài ngân sách nhà nước dùng để chi trả các chế

độ bảo hiểm xã hội cho người lao động”

Có thể nói Quỹ BHXH là bộ phận quan trọng nhất của ngành BHXH, nó gắn liền với sự tồn tại và phát triển của ngành BHXH, ở nước ta hiện nay thì quỹ BHXH được hình thành từ 3 nguồn chủ yếu:

- Đóng góp của người lao động, chủ sử dụng lao động và phần hỗ trợ từ Ngân sách nhà nước

- Ngoài sự tham gia đóng góp của người sử dụng lao động (NSDLĐ), người lao động (NLĐ) và Nhà nước Quỹ BHXH còn được hình thành từ các nguồn khác như: tiền sử phạt đối với các đơn vị vi phạm theo điều lệ BHXH, các khoản hỗ trợ, viện trợ của các tổ chức trong và ngoài nước, các khoản lãi từ hoạt động đầu tư tài chính từ phần quỹ BHXH nhàn rỗi…

Trong cơ cấu chi từ quỹ BHXH thì chi trả cho các chế độ BHXH là rất lớn, chiếm phần lớn nguồn quỹ BHXH vì đây là mục tiêu cơ bản nhất của BHXH: bảo đảm ổn định cuộc sống cho người lao động, cho các hoạt động của các đơn vị, tổ chức Trong thực tế việc chi trả cho các chế độ BHXH diễn ra thường xuyên, liên tục với số lượng chi phí lớn trên phạm vi rộng lớn Một trong những khoản chi thường xuyên hàng tháng đó là chi lương hưu cho những người lao động đã nghỉ công tác và chi trả trợ cấp BHXH hàng tháng cho thân nhân của người lao động, người đang nghỉ hưu khi họ không may qua đời

Nguồn chi thứ hai trong quỹ BHXH đó là chi phí dự trữ, thực chất đây là quá trình tích luỹ lâu dài trong qúa trình sử dụng quỹ BHXH định kỳ hàng tháng, quý, năm cơ quan BHXH giữi hay trích lại một phần quỹ BHXH của mình để thành lập nên quỹ dự phòng, dự trữ BHXH Quỹ này chỉ được sử dụng trong những trường hợp khi nhu cầu chi trả quá lớn dẫn đến thâm hụt quỹ BHXH như trong lúc đồng tiền mất giá và do hội đồng quản lý quyết định.Do sự ảnh hưởng và tầm quan trọng của quỹ BHXH, nên mục tiêu đầu tiên của quản lý thu BHXH là phải luôn phát triển quỹ BHXH, đảm bảo quỹ BHXH luôn dương, đủ điều kiện để duy trì bộ máy ngành BHXH và chi trả các chế độ, trợ cấp BHXH cho người lao động

 Chống thất thoát quỹ Bảo hiểm xã hội.

Bên cạnh mục tiêu phát triển quỹ BHXH, mục tiêu chống thất thoát quỹ BHXH cũng là một mục tiêu quan trọng,luôn tồn tại song song trong công tác quản

lý thu BHXH Khi quỹ BHXH được phát triển một cách ổn định nhưng công tác quản lý thu BHXH không đạt hiệu quả cao, để xảy ra tình trạng thất thoát quỹ

BHXH thì hậu quả để lại hết sức nghiêm trọng, dẫn đến âm quỹ BHXH, ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống.

Trên thực tế cho thấy: Việc buông lỏng quản lý và sử dụng kinh doanh của các cơ quan chức năng dẫn đến tình trạng có doanh nghiệp đăng ký thành lập nhưng không đăng ký sử dụng lao động Khi sử dụng lao động không có hợp đồng lao động cụ thể, hoặc kê khai số lao động thấp hơn thực tế, không đảm bảo các điều kiện qui định của Bộ luật lao động nhằm trốn tránh trách nhiệm của mình đối với người lao động Do đó, cơ quan BHXH không có cơ sở xác định hình thức hợp đồng lao động để khai thác đối tượng tham gia BHXH bắt buộc Bên cạnh đó mức tiền lương tiền công để tham gia BHXH cũng chưa đúng với thực tế thu nhập của người lao động, thường thấp hơn nhiều so với mức lương thực tế họ phải đóng cho người lao động

Ngoài các hình thức trốn đóng BHXH của chủ sử dụng lao động thì việc nợ đọng BHXH và nộp chậm BHXH của các chủ sử dụng lao động cũng là vấn đề cần quan tâm, nhất là các chủ sử dụng lao động là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh.Hiện nay, tuy đã có chế tài xử phạt vi phạm về BHXH, nhưng chưa hợp lý, qui định

về mức nộp phạt còn thấp, nên chưa có tính cưỡng chế và không mang lại hiệu quả cao, các quy định về xử phạt, truy tố hinh sự cá nhân chủ sử dụng lao động khi phát hiện có hành vi trốn đóng BHXH còn chung chung, chưa rõ ràng, chưa đủ mạnh để răn đe

Vì vậy, trong công tác quản lý thu BHXH để đạt hiệu quả cao và chống tình trạng thất thoát quỹ BHXH thì ngành BHXH ngoài các biện pháp nghiệp vụ nhằm tăng cường quản lý đối tượng thì cũng luôn phối hợp chặt chẽ với các ban ngành chức năng như: công an, liên đoàn lao động, ngành lao động thương binh và xã hội, ngành thuế, ủy ban nhân dân các cấp… tăng cường giám sát, điềutra nắm bắt tình hình thực tế của các doanh nghiệp trên địa bàn để tìm ra biện pháp quản lý hiệu quả

 Đảm bảo an sinh xã hội.

Đây là mục tiêu quan trọng nhất của quản lý thu BHXH, vì đảm bảo an sinh

xã hội cũng là mục tiêu và nhiệm vụ của toàn ngành BHXH, ngành BHXH được ra

đời và phát triển nhằm thực hiện mục tiêu này, ta đều biết: đảm bảo an sinh xã hội

là tiền đề cơ bản để ổn định chính trị và sự phát triển,tồn tại của mỗi quốc gia Mọi quốc gia phát triển luôn gắn liền với sự phát triển của các chính sách an sinh xã hội

1.2.3 Nội dung công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội.

1.2.3.1 Công tác lập kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội

Trên cơ sở số thu hàng năm dựa trên tình hình phát triển kinh tế cũng như nguồn nhân lực BHXH Việt Nam giao số thu BHXH cho các tỉnh Căn cứ vào địa giới hành chính, dân số cũng như các đơn vị đang hoạt động tại mỗi địa phương BHXH tỉnh giao kế hoạch thu cho các huyện, thị xã, thành phố Để đảm bảo thực hiện số thu do BHXH tỉnh giao BHXH thị xã Quảng Trị, chủ động xây dựng kế hoạch theo từng quý để thực hiện Cụ thể Quý I số thu phải đạt 20%; Quý II đạt 45%; Quý III đạt 75% và Quý IV đạt từ 100% trở lên

1.2.3.2.Công tác quản lý đối tượng thu Bảo hiểm xã hội.

Căn cứ Luật BHXH số 58/2014/QH13 ngày 20 tháng 11 năm 2014 Căn cứ Nghị định số 115/2015/NĐ-CP ngày 11 tháng 11 năm 2015 của Chính phủ hướng dẫn một số điều của Luật BHXH về BHXH bắt buộc; Quyết định 1111/QĐ-BHXH, ngày 25/10/2011, của BHXH Việt nam V/v ban hành Quy định quản lý thu BHXH, BHYT; quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT; Quyết định 595/QĐ-BHXH ngày 14/4/2017 của BHXH Việt Nam Ban hành quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ-BNN, quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT Quy định đối tượng thu BHXH bao gồm:

- Đối tượng tham gia BHXH;

Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mà vụ hoặc một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 3 tháng trở lên đến dưới 12 tháng, kể cả hợp đồng được ký kết giữa người sử dụng lao động với đại diện theo pháp luật của người dưới

15 tuổi theo quy định pháp luật về lao động

Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng đến dưới 3 tháng;

Cán bộ công chức, viên chức;

Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân đội nhân dân, công an nhân dân;

Hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân và hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân, người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân;

Công nhân quốc phòng, công nhân công an người làm công tác trong các tổ chức cơ yếu;

Người làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng lao động quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài;

Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng lương;

Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn

Người lao động là công dân nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam có giấy phép hoạt động hoặc chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp được tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Chính phủ

Người sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc bao gồm cơ quan Nhà nước; đơn vị sự nghiệp; đơn vị vũ trang nhân dân; tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị - xã hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội – nghề nghiệp; tổ chức xã hội khác; cơ quan tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam; doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao động theo HĐLĐ;

- Thành phần hồ sơ tham gia BHXH:

Tờ khai tham gia BHXH: Mẫu TK1 – TS Trong quá trình kế khai tờ khai phải có đầy đủ các thông tin: Họ tên; ngày, tháng, năm sinh; nơi cư trú; số chứng minh nhân dân; mã số BHXH nếu đã tham gia BHXH, BHYT trước đó

Mục đích của việc cung cấp thông tin để nhập hồ sơ cá nhân vào chương trình quản lý thu SMS, TST để tránh trùng lặp

- Đối với chủ sử dụng lao động:

Người sử dụng lao động bao gồm các khối sau đây:

Khối doanh nghiệp nhà nước bao gồm các doanh nghiệp do nhà nước thành lập, đầu tư vốn và quản lý với tư cách là chủ sở hữu, đang trong thời gian chuyển đổi thành công ty cổ phần theo Luật doanh nghiệp

Khối doanh nghiệp Ngoài quốc doanh bao gồm: các doanh nghiệp Tư Nhân

và các công ty TNHH Xét về lĩnh vực hoạt động trên địa bàn thị xã ở các khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh thì ngành dịch vụ thương mại chiếm số lượng lớn hơn hẳn so với ngành công ngiệp

Khối hành chính sự nghiệp bao gồm các cơ quan hành chính nhà nước, người làm trong các cơ quan Đảng, các tổ chức chính trị, tổ chức kinh tế, chính trị - xã hội, cán bộ xã, phường, thị trấn

Khối ngoài công lập bao gồm các đơn vị, y tế, nhà văn hóa, trung tâm thể dục thể thao, giáo dục tư thục …

Khối hợp tác xã

Khối hộ kinh doanh cá thể

Khi chủ sử dụng lao động đăng kí tham gia BHXH, cơ quan BHXH cần đưa

ra những yêu cầu sau:

Tên chủ sử dụng lao động

Giấy phép đăng kí kinh doanh theo quy định của pháp luật

Số lượng lao động thuộc đơn vị quản lý, quỹ lương, đóng BHXH từ tháng nào …

Việc quy định như trên sẽ giúp cơ quan BHXH thống nhất trong công tác quản lý thu BHXH

1.2.3.3.Công tác quản lý mức thu và phương thức thu bảo hiểm xã hội

Người lao động thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định thì tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc là tiền lương, theo ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm

và các khoản phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề (nếu có) Tiền lương này tính trên mức lương cơ sở

Tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc quy định tại Điểm này bao gồm cả

hệ số chênh lệch bảo lưu theo quy định của pháp luật về tiền lương

Người lao động đóng BHXH theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quy định thì tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH là mức tiền lương, tiền công ghi trong hợp đồng lao động nhưng không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng

Tiền lương, tiền công để tính đóng BHXH của người quản lý doanh nghiệp

là chủ sở hữu, Giám đốc doanh nghiệp tư nhân, thành viên hợp danh công ty hợp danh, Chủ tịch hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, thành viên hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc, Phó Tổng giám đốc, Giám đốc, phó giám đốc, kế toán trưởng và kiểm soát viên là mức tiền lương do Điều lệ của Công ty quy định nhưng phải được đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước về lao động tỉnh, thành phố

Tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH của người lao động trong hợp tác

xã là mức tiền lương, tiền công được Đại hội xã viên thông qua và phải đăng ký với

cơ quan quản lý nhà nước về lao động theo phân cấp quản lý

Tiền lương, tiền công tháng để đóng BHXH của người lao động thuộc các hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác và cá nhân là mức tiền lương, tiền công do người sử dụng lao động quy định nhưng phải đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước về lao động theo phân cấp quản lý

Người lao động có tiền lương, tiền công ghi trong hợp đồng lao động bằng ngoại tệ thì tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH được tính bằng đồng Việt Nam trên cơ sở tiền lương, tiền công bằng ngoại tệ được chuyển đổi sang đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên Ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm ngày 02 tháng 01 cho 6 tháng đầu năm và ngày 01 tháng 7 cho 6 tháng cuối năm Trường hợp trùng vào ngày nghỉ mà Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa công bố thì được lấy tỷ giá của ngày tiếp theo liền kề

Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động thuộc các công ty nhà nước chuyển thành công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn nhà nước một thành viên trở lên nếu áp dụng thang, bảng lương do Nhà nước quy định thì thực hiện đầy

đủ các quy định dưới đây:

Phải đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước về lao động của tỉnh, thành phố nơi đóng trụ sở tại thời điểm chuyển đổi Thực hiện chuyển xếp lương, nâng bậc hoặc chuyển ngạch lương phải đúng theo quy định của Nhà nước đối với Công ty nhà nước trên cơ sở thang lương, bảng lương đang áp dụng;

Từ năm 2016 các Công ty Nhà nước đều chuyển xếp lương tham gia BHXH bằng tiền trên cơ sở Chủ tịch HĐQT và TGĐ công ty quyết định nhưng phải được

sự phê duyệt của cơ quan Nhà nước về danh sách phê duyệt tiền lương, nhưng không cao hơn 20 tháng lương cơ sở

Đóng BHXH trên cơ sở mức lương quy định tại điểm này

Hằng tháng, người lao động đóng BHXH với mức đóng bằng 8% mức tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH Người sử dụng lao động, đóng bằng 18% từ 01/2014 đến 05/2018; 17% từ 06/2017 đến nay trên quỹ tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH của những người lao động với các mức cụ thể như sau:

Trường hợp mức tiền lương, tiền công tháng làm căn cứ đóng BHXH cao hơn 20 tháng lương cơ sở thì mức tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH bằng 20 tháng lương cơ sở

 Phương thức thu Bảo hiểm xã hội

Hàng tháng, chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng, người sử dụng lao động đóng BHXH trên quỹ tiền lương, tiền công của những người lao động tham gia BHXH; đồng thời trích từ tiền lương, tiền công tháng của từng người lao động theo mức quy định để đóng cùng vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH mở tại Ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước

Người sử dụng lao động tham gia BHXH đóng trụ sở chính ở địa bàn nào thì đăng ký tham gia đóng BHXH tại địa bàn đó theo phân cấp của cơ quan BHXH

Trường hợp đơn vị không đủ tư cách pháp nhân, không có tài khoản, con dấu riêng thì đóng theo đơn vị quản lý cấp trên

Người sử dụng lao động đóng BHXH bằng hình thức chuyển khoản Trường hợp người sử dụng lao động hoặc người lao động đóng BHXH bằng tiền mặt thì cơ quan BHXH phải hướng dẫn thủ tục nộp tiền vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH Nếu người sử dụng lao động hoặc người lao động nộp tiền mặt trực tiếp tại

cơ quan BHXH thì chậm nhất sau 3 ngày làm việc, cơ quan BHXH phải nộp tiền vào tài khoản chuyên thu mở tại Ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước

Số tiền đóng BHXH, BHYT trong kỳ được tính đủ số tiền BHYT và tiền lãi

do đóng chậm, đóng thiếu (nếu có)

Cơ quan BHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Cơ yếu Chính phủ đóng BHXH cho người lao động, kể cả người lao động làm việc theo hợp đồng lao động trong các doanh nghiệp thuộc lực lượng vũ trang, trực tiếp vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH Việt Nam mở tại Kho bạc Nhà nước trung ương

Người sử dụng lao động là các doanh nghiệp sản xuất (nuôi, cấy, trồng trọt) thuộc ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp thực hiện trả tiền lương, tiền công cho người lao động theo mùa vụ hoặc theo chu kỳ có thể đóng BHXH, BHYT theo quý hoặc 6 tháng một lần nhưng phải xuất trình phương án sản xuất và phương thức trả lương cho người lao động để cơ quan BHXH có căn cứ giải quyết

Hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, cá nhân có thuê mướn trả công cho người lao động, sử dụng dưới 10 lao động có thể đóng BHXH theo quý nhưng phải đăng

ký và được sự chấp thuận của cơ quan BHXH

1.2.3.4 Tổ chức thực thu và kết quả thu bảo hiểm xã hội

 Đối với cơ quan Bảo hiểm xã hội 

BHXH các cấp tổ chức thống kê, theo dõi tình hình biến động của người lao động tham gia BHXH để quản lý thu BHXH ; xây dựng các biện pháp quản lý người lao động tham gia BHXH, quản lý tiền thu BHXH

Hàng tháng, phân tích, tổng hợp số liệu về tình hình tham gia BHXH trên địa bàn, thông báo đến người sử dụng lao động chưa tham gia BHXH hoặc đã tham gia nhưng chưa đầy đủ để đôn đốc, hướng dẫn người sử dụng lao động thực hiện

Trường hợp người sử dụng lao động tham gia BHXH không thực hiện đầy đủ trách nhiệm đóng BHXH theo quy định của pháp luật, cơ quan BHXH lập hồ sơ, kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền để xử lý

Đối với người sử dụng lao động đang tham gia BHXH nhưng trong vòng 6 tháng liền không đóng BHXH và cũng không quan hệ, giao dịch với cơ quan BHXH kể từ thông báo kết quả đóng BHXH lần cuối; cơ quan BHXH báo cáo với

cơ quan quản lý lao động trên địa bàn để kiểm tra và lập biên bản Căn cứ biên bản kiểm tra hoặc chậm nhất sau 45 ngày kể từ ngày cơ quan BHXH báo cáo với cơ quan quản lý lao động mà không nhận được ý kiến trả lời thì cơ quan BHXH tạm thời đưa tên người sử dụng lao động ra khỏi sổ, báo cáo nghiệp vụ thu và lập hồ sơ theo dõi riêng

Hàng tháng hoặc tháng đầu của kỳ sau (đơn vị đóng theo kỳ), căn cứ hồ sơ đăng ký tham gia BHXH, các chứng từ chuyển tiền đóng BHXH của đơn vị; giấy báo có của Ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước trong tháng, để kiểm tra, đối chiếu

và xác định số người tham gia BHXH, tổng quỹ tiền lương, số tiền phải đóng, số tiền đã đóng, số tiền đóng thừa, thiếu và số tiền lãi chưa đóng, chậm đóng (nếu có); lập 02 bản “Thông báo kết quả đóng BHXH, BHYT bắt buộc" (Mẫu C12-TS) gửi

01 bản cho đơn vị sử dụng lao động trước ngày 10 tháng sau, 01 bản lưu tại cơ quan BHXH

BHXH quận, huyện, thị xã, TP: hàng năm, căn cứ tình hình thực hiện năm trước và khả năng mở rộng người lao động tham gia BHXH, BHYT trên địa bàn lập

2 bản “ Kế hoạch thu BHXH, BHYT bắt buộc năm sau “(mẫu số 13-TBH), gửi 1 bản đến BHXH tỉnh trước ngày 05/11 hàng năm

BHXH tỉnh, thành phố: Lập 2 bản dự toán thu BHXH, BHYT đối với người

sử dụng lao động do tỉnh,thành phố quản lí, đồng thời tổng hợp toàn tỉnh,lập 2 bản “

Kế hoạch thu BHXH, BHYT bắt buộc năm sau “ (mẫu số 13-TBH) gửi bảo hiểm xã hội Việt Nam 1 bản trước ngày 15/11 hàng năm

Bảo hiểm xã hội Việt Nam: Căn cứ tình hình thực hiện kế hoạch năm trước

và khả năng phát triển lao động năm sau của các địa phương, tổng hợp, lập và giao

dự toán thu BHXH cho BHXH tỉnh trước ngày 10/01 hàng năm

 Quy trình quản lý thu Bảo hiểm xã hội

Quy trình quản lý thu BHXH là toàn bộ các khâu liên hoàn từ đầu đến cuối trong công tác thu và quản lý thu BHXH theo loại đối tượng tham gia và hưởng chế

độ BHXH Hiệu quả và kết quả thu là thước đo của một quy trình hoàn thiện đáp ứng đầy đủ yêu cầu của công tác thu BHXH

Sơ đồ 1.1 Quy trình quản lý thu B X bắt buộc

 Đối với đơn vị sử dụng lao động

Hàng tháng đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm đối chiếu số lao động, quỹ tiền lương và mức nộp BHXH thực tế trong tháng kèm danh sách lao động quỹ tiền lương trích nộp BHXH tại thời điểm đó với cơ quan BHXH trực tiếp quản lý thu theo phân cấp trước ngày 15 hàng tháng tại các biểu D02-TS

Cung cấp đầy đủ, kịp thời các hồ sơ, tài liệu có liên quan đến quyền lợi về BHXH, của người lao động cho cơ quan BHXH để cấp sổ BHXH, thẻ BHYT cho người lao động;

Đóng BHXH đầy đủ, kịp thời cho người lao động theo quy định Kiểm tra, đối chiếu với thông báo kết quả đóng BHXH của cơ quan BHXH chuyển đến, nếu

có chênh lệch thì phối hợp với cơ quan BHXH để xác định lại trước ngày 15 tháng sau, từ ngày 15 trở đi nếu người sử dụng lao động không có ý kiến phản hồi thì số liệu mà cơ quan BHXH thông báo là số liệu đúng

Thực hiện đầy đủ các quy định về lập hồ sơ; đăng ký tham gia BHXH trường hợp xác nhận hồ sơ đăng ký tham gia BHXH cho người lao động không đúng sự thật thì phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật

 Phân cấp quản lý thu BHXH:

- B X Việt Nam

BHXH việt nam chỉ đạo hương dẫn và kiểm tra tình hình thực hiện công tác

quản lý thu, cấp sổ BHXH thẻ BHYT trong toàn ngành bao gồm cả BHXH Bộ quốc phòng, bộ công an và ban cơ yếu chính phủ Xác định mức lãi suất bình quân trong

năm của hoạt động đầu tư quỹ BHXH và thông báo cho BHXH tỉnh

- B X tỉnh

Căn cứ tình hình thực tế của địa phương để phân cấp quản lý thu BHXH cho phù hợp với chức năng nhiệm vụ Xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu liên quan đến người lao động tham gia BHXH trên địa bàn tỉnh

Xây dựng kế hoạch và hướng dẫn, kiểm tra tình hình thực hiện công tác thu, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT theo phân cấp quản lý và quyết toán số tiền thu BHXH theo định kì hàng năm và lập “ biên bản thẩm định số liệu thu BHXH bắt buộc”

- B X huyện, thị xã, thành phố

Tổ chức, hướng dẫn thu BHXH, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT đối với người sử dụng lao động và người quản lý lao động theo phân cấp quản lý

- B X bộ quốc phòng, bộ công an và ban cơ yếu Chính phủ

Trực tiếp thu BHXH , cấp sổ BHXH và thẻ BHYT đối với người sử dụng lao động do Bộ quốc phòng, Bộ công an, Ban cơ yếu chính phủ quản lý, xây dựng kế hoạch thu và báo cáo quyết toán thu BHXH hàng năm với cơ quan BHXH Việt Nam

 Quản lý tiền thu bảo hiểm xã hội:

Bảo hiểm xã hội tỉnh và Bảo hiểm xã hội quận không được sử dụng tiền thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế vào bất cứ mục đích gì (trừ trường hợp đặc biệt phải được Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam chấp thuận bằng văn bản)

Hàng quý, Bảo hiểm xã hội tỉnh (Phòng Kế hoạch – Tài chính) và Bảo hiểm

xã hội huyện có trách nhiệm quyết toán, xác định số tiền chênh lệch thừa thiếu, đồng thời gửi thông báo quyết toán cho phòng thu hoặc bộ phận thu để thực hiện thu kịp thời số tiền người sử dụng lao động chưa chi tiết vào tháng đầu của quý sau

Bảo hiểm xã hội Việt Nam thẩm định số thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế định kỳ 6 tháng hoặc hàng năm đối với Bảo hiểm xã hội tỉnh, Bảo hiểm xã hội thuộc Bộ quốc phòng, Bộ công an và Ban cơ yếu chính phủ

Bảo hiểm xã hội tỉnh, quận: mở sổ chi tiết thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế bắt buộc; thực hiện ghi số bảo hiểm bắt buộc theo hướng dẫn sử dụng biểu mẫu

Bảo hiểm xã hội tỉnh, huyện: thực hiện chế độ báo cáo tình hình thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế bắt buộc; định kỳ tháng, quý, năm như sau:

 Bảo hiểm xã hội quận: Báo cáo tháng trước ngày 22 hàng tháng; báo cáo quý trước ngày cuối tháng của tháng đầu quý sau

 Bảo hiểm xã hội tỉnh: Báo cáo tháng trước ngày 25 hàng tháng; báo cáo quý trước trước ngày cuối tháng của tháng đầu quý sau

- Quản lý hồ sơ, tài liệu:

Bảo hiểm xã hội tỉnh, quận: cập nhật thông tin, dữ liệu của người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế để phục vụ kịp thời cho công tác nghiệp vụ quản lý

Bảo hiểm xã hội tỉnh: xây dựng hệ thống mã số đơn vị tham gia bảo hiểm xã hội áp dụng trong địa bàn tỉnh theo hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội Việt Nam Mã

số bảo hiểm xã hội cấp cho đơn vị để đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội được sử dụng thống nhất trên hồ sơ, giấy tờ, sổ sách và báo cáo nghiệp vụ

Bảo hiểm xã hội các cấp: tổ chức phân loại, lưu trữ và bảo quản hồ sơ tài liệu thu bảo hiểm xã hội đảm bảo khoa học để thuận tiện khai thác, sử dụng Thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý người tham gia bảo hiểm xã hội; cấp sổ Bảo hiểm xã hội, thủ tục bảo hiểm y tế cho người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế bắt buộc

1.2.3.5 Kiểm tra và đánh giá hoạt động thu Bảo hiểm xã hội

Theo quy định của luật BHXH cơ quan BHXH phải tiến hành kiểm tra việc thực hiện BHXH tại các đơn vị thuộc địa bàn mình quản lý Trên cơ sở đó đưa ra những kiến nghị để các đơn vị sử dụng lao động và BHXH các cấp thực hiện đúng quy định về công tác thu BHXH nhằm đảm bảo việc thực hiện BHXH được diễn ra đúng theo Luật BHXH quy định, đồng thời bên cạnh đó phát hiện các trường hợp sai phạm để có các biện pháp thích hợp, kịp thời xử lý trong quá trình tổ chức thực hiện thu BHXH Đối với các trường hợp có sai phạm lớn, kiến nghị với BHXH Việt Nam và các cơ quan chức năng có thẩm quyền xử lí theo quy định của pháp luật

Định kì hàng quý, hàng năm BHXH cấp trên tổ chức kiểm tra thẩm định số liệu thu BHXH trong kỳ của BHXH cấp dưới, việc tổ chức kiểm tra thẩm định số liệu thu BHXH thực hiện ngay sau kỳ báo cáo, biên bản kiểm tra số liệu thu BHXH sau khi được thẩm định là tài liệu kèm theo hồ sơ quyết toán taì chính quý, năm của BHXH các cấp

 Các hình thức kiểm tra hoạt động thu của B X được phân theo:

Đối tượng đóng BHXH (các đơn vị sử dụng lao động): Căn cứ vào đặc điểm, tính chất, đặc thù hoạt động của các đơn vị sử dụng lao động, BHXH thường phân