III.Bài học kinh nghiệm: Trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu “Một số giải pháp phụ đạo học sinh yếu kém ở trường THCS Tân Hội Trung” bản thân rút ra một số kinh nghiệm như sau: - Để [r]
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài:
Đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người năng động sáng tạo, độc lập tiếp thu tri thức là một vấn đề mà nhiều nhà giáo dục đã và đang quan tâm trong giai đoạn lịch sử hiện nay
Đổi mới phương pháp dạy học được hiểu là tổ chức các hoạt động tích cực chọn người học Từ đó khơi dậy và thúc đẩy lòng ham muốn, phát triển nhu cầu tìm tòi, khám phá, chiếm lĩnh trong tự thân của người học từ đó phát triển, phát huy khả năng
tự học của họ Trước vấn đề đó người giáo viên cần phải không ngừng tìm tòi khám phá, khai thác, xây dựng hoạt động, vận dụng, sử dụng phối hợp các phương pháp dạy học trong các giờ học sao cho phù hợp với từng kiểu bài, từng đối tượng học sinh, xây dựng cho học sinh một hướng tư duy chủ động, sáng tạo
Bên cạnh đó, vấn đề học sinh yếu kém hiện nay cũng được các trường THCS trong huyện Cao Lãnh nói chung trường THCSTân Hội Trung nói riêng rất quan tâm
và tìm giải pháp để khắc phục tình trạng này, để đưa nền giáo dục huyện nhà ngày một phá triển toàn diện thì người giáo viên không chỉ phải biết dạy mà còn phải biết tìm tòi phương pháp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh và hạ thấp dần tỉ lệ học sinh yếu kém.Vấn đề nêu trên cũng là khó khăn với không ít giáo viên nhưng ngược lại, giải quyết được điều này là góp phần xây dựng trong bản thân mỗi giáo viên một phong cách và phương pháp dạy học hiện đại giúp cho học sinh có hướng tư duy mới trong việc lĩnh hội kiến thức Qua thời gian làm công tác quản lý cùng với tình hình thực tế ở đơn vị bản thân xin nêu một vài kinh nghiệm về công tác phụ đạo học sinh yếu kém ở đơn vị góp phần duy trì chất lượng của trường đạt chuẩn quốc gia Đó cũng
là lý do vì sao tôi chọn đề tài “ Một số giải pháp trong công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém để nâng chất lượng giáo dục ở trường THCS Tân Hội Trung”
Trang 2II.Mục đích và phương pháp nghiên cứu đề tài:
1.Mục đích:
Mục đích của việc nghiên cứu đề tài nhằm tìm ra các giải pháp tích cực trong công tác phụ đạo học sinh yếu kém , góp phần giảm bớt tỷ lệ học sinh yếu kém ở trường THCS Tân Hội Trung
2 Phương pháp nghiên cứu:
Tham khảo tài liệu, khảo sát ý kiến thực tế học sinh, tham khảo ý kiến đồng nghiệp trong trường và những đồng nghiệp khác Đặc biệt là sự tham khảo các ý kiến của những giáo viên chủ nhiệm của các lớp
III.Giới hạn của đề tài:
- Gíao viên: Dựa vào những học hỏi, những kinh nghiệm và những biện pháp
phụ đạo học sinh yếu kém của đồng nghiệp trong trường
- Học sinh: Dựa vào thái độ học tập qua những tiết dạy và kết quả khảo sát đầu
năm, kết quả học tập của học sinh khối lớp hàng tháng kiểm tra từ sổ báo cáo chất lượng của giáo viên
IV Kế hoạch thực hiện:
Trong lý thuyết về phương pháp phụ đạo học sinh yếu kém có rất nhiều hình thức và phương pháp để cho học sinh học cho có hiệu quả, nhưng vấn đề là mỗi giáo viên đã vận dụng nó vào tiết dạy như thế nào? Sự vận dụng đó có thực sự gây hứng thú
và mang lại hiệu quả cho học sinh chưa? Bên cạnh những thủ thuật còn những yếu tố nào có thể giúp học sinh yếu kém học tốt Đối với đề tài này, tôi chú ý vào việc nghiên cứu những hình thức và biện pháp trong việc phụ đạo cho học sinh yếu kém, để góp phần giảm bớt tỷ lệ học sinh yếu kém ở trường THCS Tân Hội Trung
Trang 3
B.PHẦN NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận:
Để nâng dần chất lượng học sinh không phải là chuyện một sớm một chiều mà
nó đòi hỏi phải có sự kiên nhẫn và lòng quyết tâm của người giáo viên
Phụ đao học sinh yếu kém phải được giáo viên quan tâm nhất là trong tình hình học tập hiện nay của học sinh, nhưng phụ đạo như thế nào, phương pháp ra sao thì đó cũng là một vấn đề đòi hỏi giáo viên cần phải không ngừng tìm hiểu Trong quá trình giáo dục, để đạt hiệu quả cao – điều đó không dễ một chút nào bởi vì trong thực tế một lớp học bao giờ cũng có sự chênh lệch về trình độ tiếp thu của học sinh và nhất là học sinh yếu kém Đối với học sinh yếu kém thì đây quả là một gánh nặng khó vượt qua để theo kịp các bạn cùng trang lứa Điều đó, dẫn đến việc các em chán nản không muốn
đi học, mặc cảm với các bạn trong lớp Vậy, để thúc đẩy động cơ học tập của các em học sinh yếu kém, chúng ta phải làm gì? Đó là vấn đề đặt ra và cần có hướng giải quyết
II.Cơ sở thực tiển:
Đối với học sinh bậc THCS hiện nay, các em là những đối tượng người học nhạy cảm việc đưa phương pháp học tập theo hướng đổi mới là cần thiết và thiết thực Vậy làm
gì để khơi dậy và kích thích nhu cầu tư duy, khả năng tư duy tích cực, chủ động, độc lập, sáng tạo phù hợp với đặc điểm của môn học đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh? Trước vấn đề đó người giáo viên cần phải không ngừng tìm tòi khám phá, khai thác, xây dựng hoạt động, vận dụng, sử dụng phối hợp các phương pháp dạy học trong các giờ học sao cho phù hợp với từng kiểu bài, từng đối tượng học sinh, xây dựng cho học sinh một hướng tư duy chủ động, sáng tạo
Bên cạnh đó, vấn đề học sinh yếu kém hiện nay cũng được xã hội quan tâm và tìm giải pháp để khắc phục tình trạng này, để đưa nền giáo dục huyện nhà ngày một phát triển toàn diện thì người giáo viên không chỉ phải biết dạy mà còn phải biết tìm tòi phương pháp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh và hạ thấp dần tỉ lệ học sinh yếu kém nào có thể giúp học sinh yếu kém học tốt Đối với đề tài này, tôi chú ý vào
Trang 4việc nghiên cứu những hình thức và biện pháp trong việc phụ đạo cho học sinh yếu kém, để góp phần giảm bớt tỷ lệ học sinh yếu kém ở trường THCS Tân Hội Trung
III Thực trạng vấn đề:
- Hiện nay đa số học sinh học rất yếu Các em yếu về sự chăm chỉ say mê trong
học tập
- Một số học sinh khi học còn chưa tập trung nghe giảng bài, chưa học bài cũ, chuẩn bị bài mới khi đến lớp
- Phần đông học sinh còn ngại và chưa có sự say mê, chưa biết phương pháp tự học
- Khả năng tiếp thu kiến thức cơ bản còn chậm, thiếu khả năng tư duy
1 Nguyên nhân dẫn đến học sinh yếu kém:
1.1 Về phía học sinh:
Học sinh là người học, là người lĩnh hội những tri thức thì nguyên nhân học sinh yếu kém có thể kể đến là do cá nhân học sinh trong đó có thể kể đến một số nguyên nhân sau:
Học sinh lười học: qua quá trình quản lí, tôi nhận thấy rằng đa số các học
sinh yếu kém là những học sinh cá biệt, vào lớp không chịu chú ý chuyên tâm vào việc học, về nhà thì không xem bài, không chuẩn bị bài, cứ đến giờ học thì cắp sách đến trường, nhiều khi học sinh còn không biết ngày đó học môn gì, vào lớp không chép bài vì lí do là quên đem tập học của môn đó
Còn một bộ phận không ít học sinh thì không xác định được mục đích của việc học, học để có điều kiện đi chơi, đến lớp lo chọc phá bạn bè, gọi đến thì không biết trả lời, đang giờ học xin ra ngoài để chơi
Theo sách giáo khoa hiện hành để dễ dàng tiếp thu bài, nhanh chóng lĩnh hội được tri thức thì người học phải biết tự tìm tòi, tự khám phá, có như thế thì khi vào lớp mới nhanh chóng tiếp thu và hiểu bài một cách sâu sắc được Tuy nhiên, phần lớn học sinh hiện nay đều không nhận thức được điều đó Học sinh
Trang 5chỉ đợi đến khi lên lớp, nghe giáo viên giảng bài rồi ghi vào những nội dung đã
học, về nhà lấy tập ra “học vẹt” không hiểu được nội dung đó nói lên điều gì.
Học sinh không có thời gian cho việc tự học: Với một vùng nông thôn
như xã Tân Hội Trung đa số người dân sống bằng nghề làm thuê để kiếm sống qua ngày, cuộc sống rất bấp bênh nhưng vẫn cố gắng lo cho con em đi học Tuy nhiên, các bậc phụ huynh cứ nghĩ học sinh đến trường, học những gì giáo viên giảng là đủ rồi mà còn chưa chú ý đến vấn đề tự học của học sinh Một số bộ phận học sinh thì cha mẹ đi làm thuê, phải làm công việc nhà, chăm sóc em nhỏ… nếu các giáo viên có điều kiện đi qua đường đến trường trong những ngày thu hoạch lúa thì chắc hẳn thầy cô sẽ thấy đâu đó học sinh của mình đang cắt lúa, đang vác lúa hay làm một công việc gì đó ở ngoài đồng mà đáng lí ra thời gian
đó học sinh phải ngồi trên lớp hoặc thảo luận với bạn bè trong những giờ học nhóm
Học sinh bị hỏng kiến thức từ lớp nhỏ: Đây là một điều không thể phủ
nhận, với chương trình học tập hiện nay, để có thể học tốt, đặc biệt là các môn như Toán, Văn, Anh văn… để việc học tập có kết quả đòi hỏi trước đó học sinh phải có vốn kiến thức nhất định Tuy nhiên, hiện nay rất nhiều học sinh đã không
có được những vốn kiến thức cơ bản ngay từ lớp nhỏ, từ đó càng lên các lớp lớn hơn, học những kiến thức mới có liên quan đến những kiến thức cũ thì học sinh
đã quên hết cho nên việc tiếp thu kiến thức mới trở thành điều rất khó khăn đối với các em Nguyên nhân này có thể nói đến một phần lỗi của giáo viên là chưa đánh giá đúng trình độ của học sinh
1.2 Về phía giáo viên:
Học sinh học yếu không phải nguyên nhân hoàn toàn là ở học sinh mà một phần ảnh hưởng không nhỏ là ở người giáo viên
Thầy hay thì mới có trò giỏi Ngày nay, để có thể thực hiện tốt trong công tác giảng dạy thì đòi hỏi người giáo viên phải không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Tuy nhiên, ở đây không phải giáo viên nào có trình độ học vấn
Trang 6cao, tốt nghiệp giỏi thì sẽ giảng dạy tốt mà ở đây đòi hỏi người giáo viên phải biết lựa chọn phương pháp dạy học nào là tốt với từng đối tượng học sinh và với từng nội dung kiến thức Qua quá trình công tác tôi nhận thấy, vẫn còn một bộ phận giáo viên chưa thật tâm huyết với nghề, chỉ rập khuôn theo một khuôn mẫu nhất định mà chưa chú ý quan tâm đến các đối tượng học sinh Chưa tìm tòi nhiều phương pháp dạy học mới kích thích tính tích cực chủ động của học sinh Chưa thật sự quan tâm tìm hiểu đến hoàn cảnh của học sinh, có khi học sinh hỏi một vấn đề gì đó thì giáo viên lại tỏ ra khó chịu hay trả lời cho học sinh với thái độ cằn nhằn làm cho học sinh không còn dám hỏi khi có điều gì chưa rõ
IV Các biện pháp giải quyết vấn đề:
1 Đối với giáo viên:
1.1 Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến học sinh học yếu kém:
- Có 3 nguyên nhân chính dẫn đến sự yếu kém trong học tập của học sinh: + Do hoàn cảnh gia đình
+ Do mất căn bản
+ Chưa nhận thức được nhiệm vụ học tập hay nói thông thường là học sinh lười học, không chăm chỉ, không chuyên cần
Tất cả các nguyên nhân trên tác động vào quá trình học tập của học sinh dẫn đến việc các em chán học, lơ là, đến trường cho có lệ, học không có mục đích, kết quả cuối cùng là học tập sa sút đi dần đến yếu kém
Để nắm được tình hình học sinh trong lớp mình, giáo viên chủ nhiệm thực hiện nhiều biện pháp khác nhau, điển hình:
- Thông qua nghiên cứu lí lịch học sinh, giáo viên sẽ nắm được hoàn cảnh gia đình, nghề nghiệp của phụ huynh, gia đình đông con hay ít con? Phụ huynh
có quan tâm giáo dục con cái hay không? Nắm được địa bàn cư trú…
- Thông qua nghiên cứu hồ sơ của học sinh như: học bạ, sổ liên lạc, khảo sát chất lượng của học sinh đầu năm…giáo viên sẽ nắm được mặt mạnh cũng như
Trang 7mặt hạn chế của học sinh Trong quá trình dạy học, giáo viên cần chú ý phát hiện kịp thời chổ hổng kiến thức mà học sinh vấp phải
- Giáo viên luôn quan tâm, trao đổi, lắng nghe ý kiến của học sinh Khơi gợi cho học sinh nói lên những mong muốn, trăn trở của mình Từ đó, giáo viên
sẽ nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng, sở thích, thái độ trong quan hệ với mọi người của học sinh Đồng thời phát huy sở trường của học sinh từ đó kích thích các em học tập
- Thông qua trao đổi với phụ huynh học sinh, giáo viên nắm bắt được sự quan tâm giáo dục hay thờ ơ của phụ huynh đối với con em mình Từ đó có sự tư vấn, phối hợp giữa nhà trường và gia đình để lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp…
1.2 Nội dung:
Xây dựng động cơ học tập cho học sinh yếu chính là xác định cho học sinh hiểu: Học để làm gì? và vì sao phải học?
Người ta phân chia động cơ học tập của học sinh ra thành nhiều loại như sau:
- Động cơ mang tính xã hội: Học để sau này góp phần xây dựng đất nước, xây dựng quê hương
- Động cơ mang tính cá nhân: Học vì lợi ích riêng của mình, muốn hơn người, muốn có địa vị cao trong xã hội…
- Động cơ bên trong: xuất phát từ chính việc học, nghĩa là học để nắm được kiến thức, vận dụng nó vào thực tế một cách khoa học
- Động cơ bên ngoài: Học vì muốn có điểm tốt, muốn thầy cô và cha mẹ vui lòng…
Có động cơ học tập đúng đắn nghĩa là động cơ xuất phát từ chính việc học, học sinh học tập để có kết quả tốt Do vậy sẽ tạo cho học sinh yêu thích việc học,
có hứng thú trong học tập Động cơ tạo nên động lực học, đó chính là thành tố quan trọng trong cấu trúc hoạt động học tập của học sinh
Trang 81.3 Biện pháp:
1.3.1 Học sinh yếu do hoàn cảnh gia đình:
Gia đình là môi trường giáo dục có ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ Trước tiên
là ảnh hưởng của cha mẹ rất sâu sắc Vì vậy, giáo dục gia đình là một điểm mạnh, là một bộ phận quan trọng trong sự nghiệp giáo dục trẻ Song mỗi gia đình
có những điểm riêng của nó nên giáo viên phải biết phối hợp như thế nào để đảm bảo được tính thống nhất, toàn vẹn trong quá trình giáo dục Đồng thời phát huy ảnh hưởng cùng nhà trường giáo dục học sinh đạt hiệu quả
Trước những nguyên nhân xuất phát từ gia đình, giáo viên cần:
- Tạo cơ hội để trao đổi trực tiếp với phụ huynh học sinh, nắm bắt cụ thể hướng phấn đấu của học sinh vì mục tiêu, kế hoạch chung của lớp, của trường… thông qua các buổi họp phụ huynh học sinh
- Hợp tác giữa giáo viên và phụ huynh là điều cần thiết để học sinh học tập
và rèn luyện qua đó, giáo viên sẽ thông tin kịp thời đến phụ huynh về kết quả học tập, hạnh kiểm, các mặt tham gia hoạt động…của con em mình thông qua sổ liên lạc giáo viên và phụ huynh cần có sự liên kết hai chiều nhằm có biện pháp tác động phù hợp, động viên khuyến khích khi các em tiến bộ, nhắc nhở kịp thời khi các em có biểu hiện cần uốn nắn…
- Giáo viên chỉ mời phụ huynh khi cần thiết để bàn bạc biện pháp giáo dục các em (không nên lạm dụng)
- Giáo viên tạo điều kiện tốt nhất về thời gian để học sinh có thể hoàn thành bài học ngay tại lớp
1.3.2 Học sinh yếu do mất căn bản:
Kiến thức luôn cần có sự xuyên suốt Do mất căn bản học sinh khó có nền tảng vững chắc để tiếp thu kiến thức mới Để khắc phục tình trạng này, giáo viên cần:
- Hệ thống kiến thức theo chương trình
Trang 9- Đưa ra nội dung bài tập phù hợp với kiến thức để học sinh có thể luyện tập kiến thức mới và ôn lại kiến thức đã học, có hệ thống câu hỏi từ dễ đến khó cho các đối tượng…
- Dạy phân hóa đối tượng học sinh
- Quan sát và theo dõi từng hoạt động của các em bằng nhiều hình thức tổ chức: thi đua cá nhân, thi đua theo nhóm, theo tổ, đố vui, giải trí…Kết hợp kiểm tra thường xuyên việc học của các em mỗi ngày nhằm rèn thói quen học bài và làm bài, kích thích hoạt động trí tuệ cho các em
- Động viên, khích lệ, tuyên dương kịp thời với tác dụng:
+ Xác nhận sự tiến bộ ở học sinh
+ Kích thích sự say mê, hứng thú học tập của học sinh
+ Thúc đẩy hành động theo chuẩn mực
+ Giúp học sinh tự tin là mình học được, mình có thể giỏi như bạn…
+ Sửa chữa hành vi sai lệch của học sinh
+ Kiềm chế sự bộc phát, tập thói quen chu đáo và cẩn thận
+ Ngược lại, nếu lạm dụng trách phạt sẽ hạn chế sự độc lập, sáng tạo của học sinh
Con người luôn luôn có hai nhu cầu đối lập nhau tự khẳng định mình và đồng nhất mình với người khác Do vậy, trong giảng dạy giáo viên cần nắm vững điều này để kích thích học sinh hứng thú, say mê học tập
1.3.3 Học sinh yếu do lười học, không chăm chỉ, không chuyên cần hoặc chưa nhận thức được nhiệm vụ học tập:
Những học sinh rơi vào tình trạng trên là do: không học bài, không làm bài, thường xuyên để quên vở bài tập ở nhà, vừa học vừa chơi, không tập trung… Để các em có hứng thú học tập, giáo viên phải nắm vững và phối hợp nhịp nhàng các phương pháp dạy học, thay đổi bằng hình thức trò chơi, sử dụng phong phú đồ dùng học tập…để giúp các em hiểu bài, tự bản thân mình giải quyết các bài tập thầy cô giao Ngoài ra, giáo viên động viên các bạn trong tổ nhắc nhở và giúp đỡ
Trang 10lẫn nhau mỗi khi các em vấp phải những lỗi trên Phương pháp này không dùng
để giáo dục học sinh yếu kém do hoàn cảnh gia đình được
Ngoài ra, giáo viên cần trao đổi trực tiếp với từng đối tượng học sinh bằng lời nói, cử chỉ, mệnh lệnh thật thuyết phục
Bên cạnh phương pháp giáo dục trực tiếp với từng đối tượng học sinh, giáo viên cần phải phối hợp phương pháp giáo dục tập thể Dùng dư luận của tập thể tác động đến đối tượng học sinh cá biệt, xây dựng dư luận tập thể lành mạnh thành khối đoàn kết với phương châm “Sống có trách nhiệm”, thiết lập mối quan
hệ tốt giữa các thành viên, khơi gợi động lực học tập của học sinh vì danh dự tập thể mỗi thành viên tự giác điều khiển hành vi của bản thân
Trong quá trình dạy học, ta thấy rằng không ít học sinh bi quan, mất niềm tin, tự phụ, chủ quan…trong học tập, trong sinh hoạt do đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi, có lúc ta thấy các em linh động, lại có lúc ta thấy các em ù lì, chậm chạp…tất cả các trường hợp đó, giáo viên phải tận dụng phương pháp này kích thích các em để các em biết kiềm chế bản thân, làm bớt những biểu hiện quá đà hoặc tạo hứng thú cho các em đang ù lì trở lại hoạt động vui chơi, hòa đồng với các bạn trong tổ, trong lớp
2 Đối với tổ chuyên môn:
- Lập danh sách học sinh yếu của tổ nộp cho nhà trường
- Lên kế hoạch tổ chức thực hiện công tác phụ đạo học sinh yếu cả năm, hàng tháng
- Đề xuất các giải pháp về việc khắc phục tình trạng học sinh yếu Cần chú
ý nhiều đến đối tượng học sinh yếu khối 9
- Mỗi tháng sinh hoạt nội dung cần trọng tâm về biện pháp theo dõi và giúp
đỡ học sinh yếu
- Điều chỉnh nội dung chương trình cho phù hợp với đối tượng, giao trách nhiệm cụ thể cho từng giáo viên chủ nhiệm
- Theo dõi và kiểm tra chéo sự tiến bộ của học sinh yếu trong từng lớp
- Mỗi tháng 1 lần khảo sát chất lượng học sinh yếu trong tổ