BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH NGUYỄN THỊ NGỌC TRANG VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HOẠT ĐỘNG VÀO DẠY HỌC CHỦ ĐỀ KIẾN THỨC HÀM SỐ TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUNG HỌC PHỔ THƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC NGHỆ AN – 2012 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH NGUYỄN THỊ NGỌC TRANG VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HOẠT ĐỘNG VÀO DẠY HỌC CHỦ ĐỀ KIẾN THỨC HÀM SỐ TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC CHUYÊN NGÀNH: LÍ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MƠN TỐN MÃ NGHÀNH: 60.14.10 Người hướng dẫn khoa học TS CHU TRỌNG THANH NGHỆ AN – 2012 LỜI CẢM ƠN Luần văn hoàn thành hướng dẫn TS Chu Trong Thanh Tác giả xin tỏ lịng kính trọng biết ơn sâu sắc đến Thầy Xin chân thành cảm ơn Thầy cô giáo giảng dạy chuyên ngành Lý luận phương pháp dạy học mơn Tốn Trường Đại họ Vinh nhiệt tình giảng dạy, giúp đở cho tác giả học bổ ích q trình học tập trình thực luận văn Xin bày tỏ lịng biết ơn đến q thầy khoa sau đại học, Trường Đại Học Vinh, Trường Đại Học Sài Gịn, Thành Phố Hồ Chí Minh, Sở Giáo Dục Đào Tạo Tây Ninh, Ban Giám Hiệu đồng nghiệp cùng học sinh Trường Trung Học Phổ Thông Tỉnh Tây Ninh tạo điều kiện giúp đở tác giả trình học tập nghiên cứu Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đồng nghiệp cổ vũ động viên để tác giả thêm nghị lực hoàn thành luận văn Dù cố gắng, song luận văn không tránh khỏi khiếm khuyết thiếu sót, tác giả mong nhận góp ý quý thầy cô bạn Nghệ An, ngày 10 tháng 10 năm 2012 Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Trang DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT Viết tắt ĐHSP GD&ĐT GV HS HĐ NXB PPDH SGK THCS THPT Viết đầy đủ Đại học Sư phạm Giáo dục và Đào tạo Giáo viên Học sinh Hoạt động Nhà xuất bản Phương pháp dạy học Sách Giáo khoa Trung học Cơ sở Trung học Phổ thông MỤC LỤC Mở đầu CHƯƠNG CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỂN 1.1 Định hướng đổi phương pháp dạy học mơn tốn Trang 5 1.2 Quan điểm hoạt động phương pháp dạy học mơn tốn 1.3 Thực trạng vận dụng quan điểm hoạt động dạy học Toán trường THPT Kết luận chương CHƯƠNG 2: DẠY HỌC CHỦ ĐỀ KIẾN THỨC HÀM SỐ Ở 26 31 32 TRƯỜNG THPT THEO HƯỚNG VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HOẠT ĐỘNG 2.1 Sơ lược chương trình chuẩn kiến thức, kĩ chủ đề kiến thức hàm số trường THPT 2.2 Vận dụng quan điểm hoạt động vào việc dạy chủ đề kiến thức hàm số chương trình THPT Kết luận chương Chương THỬ NGHIỆM SƯ PHẠM 3.1 Mục đích thử nghiệm 3.2 Tổ chức nội dung thử nghiệm 3.3 Đánh giá kết thử nghiệm 3.4 Kết luận thử nghiệm sư phạm KẾT LUẬN TÀI LIỆU THAM KHẢO 32 39 97 98 98 98 100 102 103 104 MỞ ĐẦU I Lí chọn đề tài Nhiều nhà tư tưởng nghiên cứu lý luận nhấn mạnh vai trò hoạt động phát triển người tiến xã hội Có thể dẫn số ý kiến như: “ Suy nghĩ tức hành động” (J Piaget), “cách tốt để hiểu làm” (Kant), “học để hành, học hành phải đơi ” (Hồ Chí Minh ) Trong xã hội có biến đổi nhanh chóng ngày khả hành động người đánh giá cao Nhiệm vụ ngành Giáo dục - Đào tạo cung cấp cho xã hội nguồn nhân lực có tri thức văn hóa, khoa học, kỹ thuật, cơng nghệ lực hành động Đối với nước ta, nhiệm vụ ngành Giáo dục – Đào tạo khẳng định: “Phát triển giáo dục động lực thúc đẩy nghiệp cơng nghiệp hố – đại hoá, điều kiện phát huy nguồn lực người – yếu tố để phát triển xã hội tăng trưởng kinh tế nhanh bền vững”, “ Cần tạo chuyển biến giáo dục, đào tạo lớp người lao động có kiến thức làm chủ kỹ nghề nghiệp, có ý thức vươn lên khoa học công nghệ” Để đào tạo nguồn nhân lực dạy học cần phát huy vai trị hoạt động tích cực, chủ động học sinh Đây vấn đề có ý nghĩa định đến chất lượng giáo dục dạy học Vấn đề đổi PPDH xác định phải tạo môi trường để học sinh hoạt động tích cực, chủ động, sáng tạo Trong Luật Giáo dục văn định hướng phát triển giáo dục quốc gia nước ta ban hành gần đây, Đảng Nhà nước ta thể quan tâm đến việc đổi PPDH “Dạy học tâp trung vào người học”, “Phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo học sinh” xem định hướng việc đổi PPDH Đổi PPDH theo hướng vận dụng quan điểm hoạt động giải pháp quan trọng chiến lược phát triển giáo dục chung nước ta Trong chương trình, sách giáo khoa tốn phổ thơng, hàm số thường xuất trước hết với tư cách đối tượng nghiên cứu, sau với tư cách cơng cụ để giải nhiều toán thuộc nội dung toán học khác phương trình, bất phương trình, Kiến thức hàm số ứng dụng rộng rãi việc giải tình thực tiễn Cũng vai trị quan trọng mà hàm số chủ đề xuyên suốt chương trình mơn tốn bậc trung học nhiều thập niên qua Trong chương trình hành, hàm số định nghĩa tường minh lớp 7, sau có mặt liên tục lớp 9, 10, 11 12 Kiến thức hàm số vừa có vai trị quan trọng, vừa nội dung khó học sinh Do việc nghiên cứu ứng dụng phương pháp dạy học tích cực vào dạy học chủ đề hàm số có ý nghĩa khoa học thực tiễn giáo dục Quan điểm hoạt động nhiều tác giả bàn tới cơng trình hay luận văn Tác giả Nguyễn Bá Kim “Phương pháp dạy học mơn Tốn” đưa quan điểm mang tính lý luận kỹ thuật thực hành vào dạy học kiến thức toán; tác giả Bùi Văn Nghị “ Vận dụng lí luận vào thực tiển dạy học mơn Tốn trường phổ thơng” vận dung quan điểm hoạt động vào nhiều ví dụ cụ thể; Tuy nhiên vấn đề nghiên cứu việc vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy học chủ đề kiến thức cụ thể cịn cần thiết Vì lí chúng tơi chọn đề tài luận văn “Dạy học chủ đề kiến thức Hàm số chương trình trung học phổ thơng theo định hướng vận dụng quan điểm hoạt động” II Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu tiếp cận lí thuyết hoạt đợng đề xuất quy trình vận dụng lí thuyết vào dạy học nội dung hàm số trường trung học phổ thơng, qua góp phần đổi phương pháp dạy học nâng cao chất lượng dạy học mơn tốn trường trung học phổ thơng III Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu đề tài là: -Lý thuyết hoạt động, quan điểm hoạt động ứng dụng chúng vào qua trình dạy học -Hệ thống phương pháp dạy học mơn tốn -Chương trình sách giáo khoa mơn tốn trung học phổ thông (tập trung vào phần hàm số) IV Giả thuyết khoa học Nếu quan tâm mức đến việc vận dụng tư tưởng chủ đạo quan điểm hoạt động vào việc dạy học hàm số trường trung học nói riêng, vào việc dạy học mơn tốn nói chung, góp phần nâng cao chất lượng dạy học V Nhiệm vụ nghiên cứu Nghiên cứu lý luận khả vận dụng quan điểm hoạt động vào q trình dạy học mơn Tốn Thực trạng việc vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy học toán trường trung học phổ thông Nghiên cứu việc vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy học chủ đề hàm số chương trình mơn Tốn trường trung học phổ thông Làm thử nghiệm sư phạm để kiểm chứng đề xuất VI Phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu vấn đề có liên quan đến quan điểm hoạt động Nghiên cứu vấn đề nội dung phương pháp dạy học kiến thức toán chương trình trường trung học phổ thơng Nghiên cứu vấn đề chủ đề hàm số chương trình Tốn trường trung học phổ thơng Phạm vi khảo sát thực tiển dạy học trường trung học phổ thông tỉnh Tây Ninh VII Phương pháp nghiên cứu Nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu sách báo, tài liệu chuyên môn liên quan đến quan điểm hoạt động Nghiên cứu thực tiển: điều tra, khảo sát thực tế, Thực nghiệm sư phạm Xử lí số liệu thực tiển thực nghiệm phương pháp thống kê tốn học VIII Dự kiến đóng góp luận văn Về mặt lý luận: Góp phần làm sáng tỏ nội dung quan điểm hoạt động, vai trị, vị trí cần thiết hoạt động dạy Toán trường THPT Về mặt thực tiển: Đề xuất số định hướng vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy học chủ đề hàm số cụ thể hóa thành kế hoạch lên lớp dạy học nội dung cụ thể IX Dự kiến cấu trúc luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn có ba chương: Chương CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỂN Chương DẠY HỌC CHỦ ĐỀ KIẾN THỨC HÀM SỐ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƯỚNG VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HOẠT ĐỘNG Chương THỬ NGHIỆM SƯ PHẠM CHƯƠNG CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỂN 1.1 Định hướng đổi phương pháp dạy học (PPDH) mơn tốn 1.1.1 Nhận xét chung thực trạng dạy học nước ta Mặc dù có nhiều giáo viên giỏi tâm huyết với nghề có hiểu biết sâu sắc mơn, có nhiều sáng kiến kinh nghiệm hay, có nhiều đề tài hữu ích có nhiều dạy tốt … nhìn chung phương pháp dạy học nhà trường cịn lạc hậu Đa số giaó viên sử dụng phương pháp thuyết trình đơi “ thầy đọc – trị chép” Đã có nhiều nhà khoa học, nhà quản lí hoạt động xã hội, có nhiều tài liệu đưa nhận định Đó tượng đáng lo ngại mà nguyên nhân vấn đề sau đây: Một đa số thầy cô nghĩ đến nội dung dạy mà thiếu quan tâm đến phương pháp dạy Hai lượng kiến thức cần cung cấp cho học sinh nhiều mà thời gian sử dụng phương pháp dạy học tích cực thường khơng kịp thời gian Ba nhiều khó khăn khách quan nên việc đào tạo bồi dưỡng trình độ chun mơn nghiệp vụ cho giáo viên cịn đại khái Đa số nhiều giáo viên chưa tiếp cận phương pháp dạy học tích cực đại thiếu thông cần thiết đổi phương pháp dạy học nói riêng đổi giáo dục nói chung Chất lượng đào tạo nghiệp vụ trường sư phạm chưa cao Bốn kiểu đánh giá thi cử nước ta chưa tạo nên thúc đẩy đến việc vận dung phương pháp giảng dạy tích cực Năm số giáo viên dạy lâu năm quen với PPDH cũ, nên khó thay đổi phương pháp dạy học cho phù hợp, số giáo viên khác dành thời gian chưa nhiều cho việc chuẩn bị theo hướng vận dụng PPDH tích cực 91 f( x) = x -3x2 + 2 b) Viết phương trình tiếp tuyến đồ thị ( C ) điểm có hồnh độ nghiệm phương trình f’’( x) = c) Biện luận theo tham số m số nghiệm phương trình x – 6x2 +3 =m Bài tập 3: Cho hàm số y = - x4 + 2mx2 - 2m +1 ( m tham số ) có đồ thị ( Cm) a) Biện luận theo m số cực trị hàm số b) Với giá trị m ( Cm ) cắt trục hồnh ? c) Xác định m để ( Cm ) có cực đại cực tiểu Bài tập 4: a) Khảo sát biến thiên vẽn đồ thị ( C) hàm số y = x+3 x +1 b) Chứng minh với giá trị m, đường thẳng y = 2x + m cắt( C) hai điểm phân biệt M N c) Xác định m cho độ dài MN nhỏ d) Tiếp tuyến điểm S ( C) cắt hai tiệm cận ( C ) P Q Chứng minh S trung điểm PQ Hoạt đông 2: Giáo viên theo dõi hoạt động học sinh tổ để giải đáp thắc mắc yêu cầu học sinh độc lập làm Hoạt động 3: Giáo viên yêu cầu học sinh tổ kiểm tra chéo kết lẫn Bài giải tập trên: Bài 1: hàm số f(x) = x3 -3mx2 + 3(2m – 1)x + ( m tham số ) a) Tập xác định D = R y’ = 3x2 – 6mx + 3(2m – 1) = 3( x2 – 2mx + 2m -1 ) Để hàm số đồng biến miền xác định y’ > với x 92 ⇔ m2 – 2m + ≤ ⇔ m = Vậy m = hàm số đồng biến tập xác định b) Để hàm số có cực đại cực tiểu y’ = có hai nghiệm phân biệt ⇔ (m–1) 2>0 ⇔ m ≠1 Vậy m ≠ hàm số có cực đại cực tiểu c) y’’ = f’’( x ) = 6x – 6m Xác định m để f’’ ( x) > 6x ⇔ 6x – 6m > 6x ⇔ m < Bài 2: f( x) = x -3x2 + 2 Tập xác định D = R y' = 2x( x2 -3 ) x = y’ = ⇔  x = ± Hàm số có cực tiểu ( - ; -3) ; ( ; -3) Hàm số đạt cực đại ( ; Giới hạn vô cực : ) limy = +∞ ; limy = +∞ x →+∞ x →−∞ Bảng biến thiên : x y' y -∞ - - + 0 - + 3 +∞ Đồ thị hàm số : + +∞ -3 Đồ thị hàm số cắt trục tung ( ; +∞ -3 ) 93 b) f’’( x) = 6x2 – 6, f’’( x) = ⇔ 6x2 – = ⇔ x = ± Tại x = y = -1, hệ số góc f’( 1) = Tiếp tuyến ( ; - 1) có phương trình : y = -4x + Tại x = -1 y = -1, hệ số góc f’( -1) = -4 Tiếp tuyến ( -1 ; - 1) có phương trình : y = 4x + Vậy ta có hai tiếp tuyến cần tìm : y = -4x + 3, y = 4x + d) Biện luận theo tham số m số nghiệm phương trình x4 – 6x2 +3 = m (1) ⇔ m x - 3x2 + = 2 Là phương trình hồnh độ giao điểm y = y = ( 1) x - 3x2 + ( C) 2 m ( ∆ ), đồ thị đường ( C ) có câu a, ( ∆ ) đường thẳng vng góc Oy cắt Oy điểm có tung độ ( C ) ( ∆ ) số nghiệm phương ( 1) m , Số giao điểm 94 + m < -3 ⇔ m < -6 : ( 1) vô nghiệm + m = -3 ⇔ m = -6 : ( 1) có nghiệm + -3< m < ⇔ -6 < m < : ( 1) có nghiệm 2 + m = ⇔ m = : ( ) có nghiệm 2 + m > ⇔ m > : ( 1) có nghiệm 2 Bài : y = - x4 + 2mx2 - 2m +1 ( m tham số ) có đồ thị ( Cm) Tập xác định D = R y' = - 4x3 + 4mx = -4x( x2 – m ) Biện luận số cực trị theo m m ≤ : có cực đại ( x = 0) m > : có hai cực đại ( x = ± m ) cực tiểu ( x = 0) b) ( Cm) cắt trục hồnh phương trình y = có nghiệm Phương trình - x4 + 2mx2 - 2m +1 = có nghiệm x = ± với m Do với m ( Cm ) ln cắt trục hồnh c) Để hàm số có cực đại cực tiểu ⇔ y’ = có hai nghiệm phân biệt y' = - 4x3 + 4mx = -4x( x2 – m ) Do để ( Cm ) có cực đại cực tiểu m > Bài 4: Tập xác định D = R y' = - ( x + 1)2 y’ < với x thuộc D nên hàm số nghịch biến khoảng xác định Hàm số khơng có cực trị 95 lim y = +∞ , lim y = −∞ x →( −1) + x →( −1) − limy = limy = x →−∞ x →+∞ Đồ thị có tiêm cận ngang y = 1, tiêm cận đứng x = -1 Bảng biến thiên x y' y -∞ +∞ -1 - +∞ -∞ - Đồ thị b) Để đường thẳng y = 2x + m cắt ( C ) hai điểm phân biệt phương trình x+3 = 2x + m x +1 Khi x ≠ -1 phương trình trở thành 2x2 + ( m+ 1)x + m -3 = ( *) 96 Rõ ràng x = -1 không nghiệm phương trình ( * ) ∆ ' = ( m – 3)2 + 16 > với m Do phương trình ( * ) ln có hai nghiệm phân biệt khác -1 Vậy đường thẳng y = 2x + m cắt ( C ) hai điểm phân biệt M, N c) Ta có : xM + xN = - m +1 m−3 ; xM xN = ; 2 Để MN có độ dài nhỏ MN2 = (xM - xN)2 + ( yM - yN )2 nhỏ 5 ( m2 - 6m + 25) = [( m -3)2 + 16 ] nhỏ ⇔ m = 4 MN2 = Khi độ dài nhỏ MN d) Ta có phương trình tiếp tuyến ( T ) với ( C) S 2 y – y0 = - ( x + 1)2 ( x - x0) y0 = + x + 0 Giao điểm ( T ) với tiệm cận ngang điểm P ( 2x0 + 1; 1) Giao điểm ( T ) với tiệm cận đứng điểm Q ( - 1; y0 + x + ) Ta có xS = xP + xQ , yS = yP + yQ , nên S trung điểm P Q Hoạt động 4: Sau học sinh trả lời câu hỏi giáo viên tóm tắt lại kiến thức cần nhớ chương I Ứng dụng đạo hàm cấp để xét biến thiên hàm số: tính đơn điệu hàm số, mối liên hệ tính đồng biến, nghịch biến hàm số dấu đạo hàm cấp Cực trị hàm số: Định nghĩa, điều kiện đủ để hàm số có cực trị Giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ hàm số: cách tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ hàm số đoạn, khoảng Đường tiệm cận đồ thị hàm số: Định nghĩa, cách tìm đường tiệm cận đứng, tiệm cận ngang 97 Khảo sát biến thiên vẽ đồ thị hàm số, giao điểm hai đồ thị, tiếp xúc hai đường cong: sơ đồ khảo sát vẽ đồ thị hàm số ( tìm tập xác định, xét chiều biến thiên, tìm cực trị, tìm tiệm cận, lập bảng biến thiên, vẽ đồ thị ), khảo sát vẽ đồ thị hàm số: y = ax + bx2 + c ( a ≠ 0), y = ax3 + bx2 + cx + d ( a ≠ 0), y = ax + b ( c ≠ 0, ad – bc ≠ 0), biết cách biện cx + d luận số nghiệm phương trình đồ thị, viết phương trình tiếp tuyến đồ thị hàm số điểm thuộc đồ thị hàm số Tóm lại để vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy học củng cố ôn tập cần rèn luyện cho học sinh kỹ hệ thống hóa tri thức, dạng tập chương hay toàn chương trình Kỹ huy động kiến thức, kỹ phân tích, tổng hợp, khái qt, để tìm tịi lời giải tập ơn tập có tính chất tồng hợp kiến thức chương toàn chương trình Truyền thụ tri thức phương pháp giúp cho học sinh có hệ thống kiến thức, kỹ giải dạng tập thông qua câu hỏi tập ôn tập nhằm giúp em có đầy đủ chuẩn kiến thức kỹ để giải số tập câu hỏi đặt thực tế nội toán học Kết luận chương Trong chương nội dung chủ yếu đề cặp đến ví dụ thể việc vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy học số tình điển hình dạy học chủ đề kiến thức hàm số chương trình trung học phổ thơng Trong phần trình bày nội dung chương này, luận văn quan tâm nhiều đến việc vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy học khái niệm, định lý, quy tắc dạy học giải tập toán Việc thiên quan điểm khơng thiết, mà ví dụ, nội dung dạy học cụ thể, quan điểm trọng nhiều quan điểm khác, hoạt động trọng nhiều hoạt động 98 Chương THỬ NGHIỆM SƯ PHẠM 3.1 Mục đích thử nghiệm Thử nghiêm sư phạm tiến hành nhằm mục đích kiểm tra tính khả thi tính hiệu việc vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy học chủ đề kiến thức Hàm số chương trình trung học phổ thơng 3.2 Tổ chức nội dung thử nghiệm 3.2.1 Tổ chức thử nghiệm Địa điểm thực nghiệm: Trường Trung học Phổ thơng Nguyễn Chí Thanh, Hịa Thành, Tây Ninh Lớp thử nghiệm: 12b6 Lớp đối chứng: 12b7 Chất lượng khảo sát đầu năm tương đối 3.2.2 Nội dung thử nghiệm Thử nghiệm tiến hành tháng ( tháng 8, năm 2012) theo phân phối chương trình sử dụng hành với sách giáo khoa giải tích 12 theo chương trình chuẩn hành Chúng chọn số chủ đề dạy thử nghiệm - Sự đồng biến nghịch biến hàm số - Cực trị hàm số - Giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ hàm số - Khảo sát biến thiên vẽ đồ thị hàm số đa thức - Sự tương giao đồ thị 99 Ở lớp thử nghiệm 12b6 dạy học trực tiếp chủ đề theo hướng vận dụng quan điểm “ Hoạt động hóa người học” số tình điển hình nêu chương Quan sát họat động học sinh đánh giá hai mặt định tính định lượng tiến hành kiểm tra 15 phút kiểm tra tiết Lớp đối chứng lớp dạy bình thường khơng tiến hành nội dung chuẩn bị lớp thử nghiệm, qua trực tiếp giảng dạy quan sát hai lớp có phân tích tổng hợp rút học kinh nghiệm Trong đợt thử nghiệm cho học sinh làm kiểm tra với nội dung đề sau: Bài kiểm tra 15 phút Cho hàm số y = x – mx2 – ( m2 - )x + a) khảo sát biến thiên vẽ đồ thị hàm số m= b) Tìm m để hàm số tăng R Dụng ý sư pham đề kiểm tra 15 phút: - Tập luyện cho học sinh khả chuyển đổi ngơn ngữ thường sang ngơn ngữ tốn học - Tập luyện cho học sinh kỹ khảo sát biến thiên vẽ đồ thị hàm số - Tập luyện cho học sinh kỹ vận dụng định lý điều kiện cần đủ để xét tính tăng giảm hàm số miền xác định Bài kiểm tra tiết Bài 1: Khảo sát tính đơn điệu hàm số y = x + x +1 100 Bài 2: Tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ hàm số y = sin x  π 5π  đoạn  ;  3  Bài 3: a) Khảo sát biến thiên vẽ đồ thị ( C ) hàm số y = -x + 3x2 -2, từ cho biết phương trình -x3 + 3x2 -2 = có nghiệm? b) Biện luận theo m số nghiệm phương trình – x3 + 3x2 = m Dụng ý sư phạm đề kiểm tra tiết: - Tập luyện cho học sinh khả chuyển đổi ngơn ngữ thường sang ngơn ngữ tốn học - Tập luyện cho học sinh kỹ khảo sát biến thiên vẽ đồ thị hàm số - Tập luyện cho học sinh kỹ tìm giá trị lớn giá trị nhỏ hàm số đoạn - Tập luyện cho học sinh kỹ vận dung tương giao hai đồ thị để tìm số nghiệm phương trình 3.3 Đánh giá kết thử nghiệm Quan sát hoạt động học tập lớp thực nghiệm lớp đối chứng, cho thấy: - Ở lớp thực nghiệm, học sinh tích cực hoạt động, chịu khó suy nghĩ tích cực xây dựng bài, làm tập lớp đối chứng - So với lớp đối chứng học sinh lớp thực nghiệm có khả tiếp thu kiến thức nhanh giải tập toán tốt Kết kiểm tra cụ thể sau: Ở kiểm tra 15 phút: Lớp Số lượng 101 Điểm Thực nghiệm 12b6 0 4 36 0 8 37 Đối chứng 12b7 Lớp thực nghiệm có 88,9% điểm từ trung bình trở lên, có 67,6% giỏi ( từ điểm đến 10 điểm ), có học sinh đạt điểm tuyệt đối Lớp đối chứng có 78,4% điểm từ trung bình trở lên, có 44,8% giỏi ( từ điểm đến 10 điểm ), có học sinh đạt điểm tuyệt đối Kết trung bình trở lên kết giỏi lớp thực nghiệm cao lớp đối chứng Ở kiểm tra tiết: Số lượng Lớp Điểm Thực nghiệm 12b6 0 5 36 Đối chứng 12b7 37 Lớp thực nghiệm có 91,7% điểm từ trung bình trở lên, có 63,6% giỏi ( từ điểm đến 10 điểm ), có học sinh đạt điểm tuyệt đối Lớp đối chứng có 78,4% điểm từ trung bình trở lên, có 48,3% giỏi ( từ điểm đến 10 điểm ), có học sinh đạt điểm tuyệt đối Kết kiểm tra cho thấy : kết lớp thực nghiệm cao lớp đối chứng kiểm tra đạt giỏi Một nguyên nhân 102 phủ nhận lớp thực nghiệm học sinh thường thực hoạt động toán học, rèn luyện kỹ cách thức tìm lời giải toán Kết luận thử nghiệm sư phạm Kết thu qua đợt thử nghiệm sư phạm bước đầu cho phép kết luận : Nếu giáo viên thường xuyên tổ chức cho học sinh hoạt động tương thích với nội dung dạy học gớp phần phát huy tính tích cực hoạt động học sinh nâng cao chất lượng dạy học mơn Tốn Với phương pháp dạy học thích hợp học sinh hứng thú học tập, có thêm niềm tin, nâng cao khả tư duy, lực tự học góp phần nâng cao chất lượng dạy học mơn Tốn Như mục đích sư phạm giả thuyết khoa học phần kiểm nghiệm 103 KẾT LUẬN Luận văn thu kết sau Luận văn góp phần làm rõ sở lí luận thực tiển việc vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy học chủ đề kiến thức hàm số chương trình trung học phổ thơng Luận văn cụ thể việc vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy học chủ đề kiến thức hàm số chương trình trung học phổ thơng Trong ví dụ rỏ hoạt động giáo viên, hoạt động học sinh tri thức phương pháp truyền thụ Luận văn xây dựng hệ thống ví dụ, tập nhằm minh họa khắc sâu phần lí luận thực hành dạy học chủ đề kiến thức hàm số chương trình trung học phổ thơng theo quan điểm hoạt động hóa người học Luận văn tài liệu tham khảo cho giáo viên dạy Tốn cấp trung học phổ thơng Từ kết luận cho phép xác nhận rằng, giả thuyết khoa học chấp nhận có tính hiệu quả, mục đích nghiên cứu hồn thành 104 TÀI LIỆU THAM KHẢO [ 1] Lê Võ Bình ( 2007 ) , Dạy học hình học cuối cấp THCS theo định hướng bước đầu tiếp cận phương pháp khám phá, Luận án Tiến sĩ giáo dục học, Trường ĐH Vinh [ ] Nguyễn Hữu Châu ( 2005 ), Những vấn đề chương trình trình dạy học, NXB Giáo dục [ ] Nguyễn Hữu Châu, Dạy học trình dạy học, NXB Giáo dục [ ] Đỗ Ngọc Đạt ( 1997 ),Tiếp cận đại hoạt động dạy học, NXB đại học quốc gia Hà Nội [ ] Phạm Minh Hạc ( Biên dịch giới thiệu ) ( 2003 ), Một số cơng trình tâm lí học A N Lêơnchiép, NXB Giáo dục, Hà Nội [ ] Cao Thị Hà ( 2006), Dạy học số chủ đề hình học không gian lớp 11 theo quan điểm kiến tạo, Luận án tiến sĩ giáo dục học [ ] Bùi Hiền ( 2001 ), Từ điển Giáo Dục, NXB Từ điển Bách Khoa, TP Hồ Chí Minh [ ] Nguyễn Thái Hoè ( 2001 ), Rèn luyện tư qua việc giải tâp Toán, NXB Giáo dục, Hà Nội [ ] Nguyễn Bá Kim ( 1999), Học tập hoạt động hoạt động, ( Sách bồi dưỡng thường xuyên chu kì 1997 – 2000 ), NXB Giáo dục, Hà Nội [ 10 ] Nguyễn Bá Kim ( 2002 ), Phương pháp dạy học môn Toán, NXB Đại Học Sư Phạm, Hà Nội 105 [ 11 ] Nguyễn Bá Kim ( 2004 ), Phương pháp dạy học mơn Tốn, NXB Đại Học Sư Phạm, Hà Nội [ 12 ] Nguyễn Bá Kim, Đinh Nho Chương, Nguyễn Mạnh Cảng, Vũ Dương Thuỵ, Nguyễn văn Thường ( 1994 ), Phương Pháp dạy học mơn Tốn ( phần : dạy học nội dung cụ thể ), NXB Giáo dục, Hà nội [ 13 ] Bùi văn Nghị ( 2009 ), Vận dụng ly luận vào thực tiển dạy học mơn Tốn trường phổ thơng, NXB ĐHSP Hà Nội [ 14 ] Bùi Văn Nghị, Phương pháp dạy học nội dung cụ thể môn Toán, NXB ĐHSP Hà Nội [ 15 ] Phan Văn Ngọ ( 2005 ), dạy học phương pháp dạy học nhà trường, NXB Đại Học Sư Phạm Hà Nội [ 16 ] Phan Văn Ngọ ( 2005 ), Tâm lí học người, NXB Giáo dục [ 17 ] Đào Tam, Lê Hiển Dương ( 2008 ), Tiếp cận phương pháp dạy học không truyền thống dạy học toán trường đại học trường phổ thơng, NXB ĐHSP Hà Nội [ 18 ] Tạp chí giáo dục, Từ năm 2005 đến năm 2012-10-07 [ 19] Sách giáo khoa sách giáo viên toán 10, 11, 12, chương trình chuẩn nâng cao [ 20 ] M Alêcxêep, V Onhisuc, M Crugliac, V Zabôtin (1976), Phát triển tư học sinh, NXBGiáo Dục Hà Nội [ 21 ] Crutexky ( 1981), Những sở tâm lí học sư phạm, NXB Giáo dục Hà Nội [ 22 ] J Piaget (2000), Tâm lí học giáo dục học, NXB Giáo dục Hà Nội [ 23 ] Pôlia G ( 1997), Sáng tạo toán học, NXB giáo dục Hà Nội [ 24 ] Pơlia G ( 1997), Tốn học suy luận có lí, NXB giáo dục Hà Nội [ 25 ] Pôlia G ( 1997), Giải toán nào, NXB giáo dục Hà Nội ... rõ trình dạy học phận nội dung Dưới ví dụ vận dụng quan điểm hoạt động vào dạy số tình điển hình dạy học chủ đề kiến thức hàm số chương trình trung học phổ thơng 2.2.1 Vận dụng quan điểm hoạt động. .. tưởng chủ đạo CHƯƠNG 32 DẠY HỌC CHỦ ĐỀ KIẾN THỨC HÀM SỐ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƯỚNG VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HOẠT ĐỘNG 2.1 Sơ lược chương trình chuẩn kiến thức, kĩ chủ đề kiến thức hàm số. .. lược chương trình chuẩn kiến thức, kĩ chủ đề kiến thức hàm số trường THPT 2.2 Vận dụng quan điểm hoạt động vào việc dạy chủ đề kiến thức hàm số chương trình THPT Kết luận chương Chương THỬ NGHIỆM