Thực trạng về công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND tỉnh vĩnh phúc từ năm 2004 đến năm 2014

Qua gần 10 năm thực hiện Luật Ban hành văn bản QPPL của HĐND, UBND năm 2004 và các văn bản hướng dẫn thi hành, công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã từng

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG ĐỀ TÀI:

QPPL : Quy phạm pháp luật

Phần thứ nhất: GIỚI THIỆU CHUNG

1 Lời nói đầu

Hiến pháp sửa đổi năm 2013 đã khẳng định “Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật…” do đó, hệ thống pháp luật nước ta có vai trò đặc biệt quan trọng, là nền

tảng xây dựng, hoàn thiện, tổ chức bộ máy nhà nước, thực hiện quản lý bằng pháp luật trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, là công cụ hữu hiệu để bảo đảm các quyền và lợi ích của Nhà nước, xã hội và nhân dân Hiện nay, hệ thống pháp luật nước ta ngày càng được hoàn thiện, đặc biệt Luật Ban hành văn bản Quy phạm pháp luật năm 2008 và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân năm 2004 được ban hành đã tạo bước đột phá,

đổi mới quy trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật (QPPL)

Góp phần vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật của cả nước công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của UBND các cấp nói chung, UBND cấp tỉnh nói riêng đóng một vai trò quan trọng Qua gần 10 năm thực hiện Luật Ban hành văn bản QPPL của HĐND, UBND năm 2004 và các văn bản hướng dẫn thi hành, công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã từng bước đi vào nề nếp, chất lượng của hoạt động này ngày càng được nâng cao Hầu hết các văn bản đều được ban hành đúng thẩm quyền; trình tự, thủ tục xây dựng, ban hành về cơ bản đã được tuân thủ; đa số các văn bản được ban hành đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp; tính thống nhất, minh bạch của văn bản đã được đảm bảo hơn Tuy nhiên, bên canh những kết quả đạt được công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc vẫn còn bộc lộ một số hạn chế như: việc lập và dự kiến chương trình xây dựng văn bản QPPL chưa sát với yêu cầu nhiệm vụ của đia phương; trách nhiệm của cơ quan soan thảo chưa cao, chưa đáp ứng với yêu cầu; việc chấp hành quy trình, trình tự xây dựng và ban hành văn bản QPPL thực hiện chưa nghiêm túc nên nội dung, hình thức vẫn còn sai sót; văn bản khi được ban hành chậm tổ chức thực hiện, thiếu sự giám sát, kiểm tra…điều

đó đã ảnh hưởng tới nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN trên địa bàn

Từ những hạn chế trong công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc thời gian vừa qua, và trước những đòi hỏi của thực tiễn công tác QLNN trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay đòi hỏi phải nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc, chỉ ra nguyên nhân của những hạn chế đó và đề suất những giải pháp phù hợp để nâng cao chất lượng công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian tới Do vậy việc

nghiên cứu đề tài “Thực trạng về công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm

nghĩa hết sức quan trọng, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống nhân dân

2 Tên đề tài: Thực trạng về công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm

pháp luật của UBND tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 2004 đến năm 2014.

3 Mã số của đề tài : 05/ĐTKHTCT -2014

4 Thời gian thực hiện: từ tháng 01 năm 2014 đến tháng 12 năm 2014

5 Chủ nhiệm đề tài:

Họ và tên: CN Nguyễn Thị Hải Hà

6 Tổ chức chủ trì đề tài

Tên tổ chức chủ trì đề tài: Trường Chính trị tỉnh Vĩnh Phúc

7 Các tổ chức phối hợp chính thực hiện đề tài

Tổ chức 1 : Văn phòng UBND tỉnh Vĩnh Phúc

Tổ chức 2: Phòng Xây dựng Văn bản - Sở Tư pháp tỉnh Vĩnh Phúc

8 Mục tiêu của đề tài:

- Nắm được tình hình, chất lượng công tác xây dựng và ban hành văn bản Quy phạm pháp luật của UBND tỉnh Vĩnh Phúc từ từ năm 2004 đến năm 2014.

- Đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng xây dựng và ban hành văn bản Quy phạm pháp luật của UBND tỉnh Vĩnh Phúc.

9 Tổng quan tình hình nghiên cứu, luận giải về mục tiêu và những nội dung nghiên cứu của đề tài:

9.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài

Trong nước đã có những công trình khoa học và tài liệu nghiên cứu về lĩnh vực

xây dựng và ban hành văn bản QPPL như: Đề án của Bộ Tư pháp về Xây dựng quy trình xây dựng, ban hành văn bản QPPL của HĐND, UBND; Hoàn thiện hoạt động xây dựng văn bản QPPL, Th.S Võ Trí Hảo, NXB Tư pháp – Hà Nội 2004; Pháp chế

xã hội chủ nghĩa trong hoạt động ban hành văn bản QPPL của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ở nước ta hiện nay, Bộ Tư

pháp năm 2006…Các công trình khoa học nêu trên ở các mức độ khác nhau đã đề cập đến những vần đề lý luận, thực trạng cũng như một số giải pháp nhằm đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản QPPL, tuy nhiên các đề tài đó mang tính tổng quan trong phạm vi cả nước Cho đến nay chưa có công trình khoa học nào đề cập nghiên cứu vấn đến vấn đề thuộc nội dung nghiên cứu của đề tài.

9.2 Luận giải về sự cần thiết, tính cấp bách, ý nghĩa lý luận

và thực tiễn của đề tài

Công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL nói chung, đặc biệt ở Vĩnh Phúc

trong thời gian qua đã có nhiều ưu điểm: Đã xây dựng và ban hành được trình tự, thủ tục ban hành văn bản QPPL và tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc Văn bản quy phạm khi được ban hành đã có những hiệu quả trong thực tiễn, thường xuyên có sự kiểm tra, rà soát, đánh giá và tổng kết công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL;

kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm trong xây dựng và ban hành văn bản QPPL… Tuy nhiên, công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc vẫn còn bộc lộ một số tồn tại như: việc lập và dự kiến chương trình xây dựng văn bản QPPL chưa sát với yêu cầu nhiệm vụ của đia phương; trách nhiệm của cơ quan soan thảo chưa cao, chưa đáp ứng với yêu cầu; việc chấp hành quy trình, trình tự xây dựng

và ban hành văn bản QPPL thực hiện chưa nghiêm túc nên nội dung, hinh thức vẫn còn sai sót; văn bản khi được ban hành chậm tổ chức thực hiện, thiếu sự giám sát, kiểm tra …

Xuất phát từ yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế, đòi hỏi phải nâng cao hơn nữa chất lượng công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của

cả nước nói chung, ở Vĩnh Phúc nói riêng là một vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết, nhằm lập lại trật tự, kỷ cương trong xây dưng và ban hành văn bản QPPL.

Từ những lý do nêu trên, nhóm nghiên cứu đã lựa chọn nghiên cứu đề tài:

“Thực trạng về công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 2004 đến năm 2014.”

10 Nội dung nghiên cứu của đề tài

Nội dung 1: Trình bày những vấn đề chung về công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND cấp tỉnh.

Nội dung 2: Đánh giá về chất lượng văn bản QPPL do UBND tỉnh Vĩnh Phúc ban hành từ từ năm 2004 đến năm 2014.

Nội dung 3: Nhận xét về những mặt được, chưa được của những văn bản được ban hành.

Nội dung 4: Phân loại lỗi chủ yếu trong việc xây dựng và ban hành các văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc.

Nội dung 5: Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay.

11 Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật sử dụng:

11.1 Cách tiếp cận:

- Nghiên cứu các văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc từ từ năm 2004 đến năm 2014;

- Nghiên cứu các quy định của pháp luật về công tác xây dựng và ban hành văn bản của UBND tỉnh;

- Tổ chức hội thảo;

- Đưa ra những nhận xét đánh giá về những mặt được, mặt chưa được của công tác xây dựng và ban hành văn bản của UBND tỉnh Vĩnh phúc, từ đó đề ra các các giải pháp nâng cao chất lượng xây dựng và ban hành văn bản Quy phạm pháp luật của UBND tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay.

11.2 Phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật sử dụng:

- Phương pháp luận: Phương pháp chủ yếu sử dụng nghiên cứu đó là phương pháp duy vật biện chứng và phương pháp duy vật lịch sử

- Phương pháp cụ thể: phương pháp phân tích, tổng hợp; phương pháp so sánh; phương pháp thống kê; phương pháp đọc tài liệu…

12 Kế hoạch thực thiện:

Các nội dung, công việc

chủ yếu cần được thực hiện;

các mốc đánh giá chủ yếu

Kết quả phải đạt

Thời gian (bắt đầu,

kết thúc)

Nội dung 1

Công việc 1 Xây dựng thuyết

minh đề tài, xây dựng đề cương Thuyết minh, đề cương Tháng 1/2014 - 3/2014

Công việc 2: Thu thập thông tin,

tư liệu, văn bản

Tập tài liệu, văn bản

Từ tháng 1/2014 -10/2014

Công việc 3: Cung cấp thông

tin, tư liệu, văn bản Tập tài liệu, văn bản, thông

tin

Từ tháng 1/2014 -10/2014

Nội dung 2

Công việc 1 Phân tích, tổng

hợp, đánh giá thông tin tư liệu Thông tin, tư liệu, số liệu Từ tháng 1/2014 -10/2014

Công việc 2: Hội thảo Tham luận

Ý kiến góp ý

Tháng 10/2014

Công việc 3: Viết báo cáo tổng

hợp, báo cáo nghiệm thu Báo cáo Từ tháng 9/2014 -11/2014

13 Sản phẩm chính của Đề tài và yêu cầu chất lượng cần đạt:

- Báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài;

- Tập tài liệu gồm có: Một số văn bản lỗi và nội dung đánh giá về thực trạng công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh phúc;

14 Lợi ích của đề tài và phương thức chuyển giao kết quả nghiên cứu:

14.1 Lợi ích của đề tài:

* Tác động đến xã hội

- Đề tài cung cấp cho người đọc một cái nhìn khách quan về những kết quả đạt được và một số hạn chế trong công tác xây dựng và ban hành văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc

- Đề tài có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan , tổ chức, cá nhân thực hiện chứu năng tham mưu cho UBND tỉnh Vĩnh Phúc về công tác xây dựng

và ban hành văn bản QPPL

* Nâng cao năng lực nghiên cứu của tổ chức, cá nhân thông qua tham gia thực hiện đề tài

Qua quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài sẽ tạo điều kiện nâng cao kiến thức thực tiễn và khả năng phân tích, tổng hợp và kỹ năng nghiên cứu khoa học của các thành viên trong nhóm nghiên cứu

14.2 Phương thức chuyển giao kết quả nghiên cứu:

- Đề tài sau khi được nghiệm thu sẽ là một tài liệu chuyên môn để các giảng viên có thể tham khảo khi nghiên cứu soạn và giảng trong các chương trình tại Trường Chính trị tỉnh Vĩnh phúc.

- Kết quả của đề tài được nghiên cứu và từng bước rút kinh nghiệm trong công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND tỉnh Vĩnh Phúc.

- Báo cáo khoa học gồm có: báo cáo chính và báo cáo tóm tắt, mỗi bộ 06 quyển và 1 USB lưu file kết quả nghiên cứu

Phần thứ hai: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Chương 1:

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG VÀ BAN HÀNH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP TỈNH 1.1 Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật và thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh

1.1.1 Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật

1.1.2 Khái niệm, các dấu hiệu đặc trưng của văn bản QPPL do HĐND, UBND ban hành:

1.1.3 Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND tỉnh.

1.2 Trình tự, thủ tục xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND cấp tỉnh

1.3 Yêu cầu đối với văn bản quy phạm pháp luật của UBND cấp tỉnh.

1.3.1 Những yêu cầu về nội dung

1.3.2 Những yêu cầu về Thể thức văn bản

1.3.2.1 Khái niệm về thể thức văn bản

1.3.2.2 Các yếu tố thể thức văn bản

Chương II:

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC XÂY DỰNG VÀ BAN HÀNH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN

TỈNH VĨNH PHÚC TỪ NĂM 2004 ĐẾN NĂM 2014

2.1 Về công tác triển khai chỉ đạo của UBND tỉnh Vĩnh Phúc

Ngày 06/10/2010 UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã ban hành Quyết định số 29/2010/

QĐ-UBND “Ban hành quy định về trách nhiệm của các ngành, các cấp trong công tác ban hành văn bản quy phạm pháp luật”, trong đó xác định rõ trách nhiệm

của từng ngành, từng cấp; đồng thời quy định trách nhiệm và quan hệ phối hợp trong công tác xây dựng, ban hành văn bản QPPL

Ngày 18/7/2011 UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số

29/2011/QĐ-UBND “Ban hành quy định về trách nhiệm của các ngành, các cấp trong công tác ban hành văn bản QPPL” (thay thế Quyết định số 29/2010/QĐ-UBND ngày

06/10/2010 UBND tỉnh Vĩnh Phúc)

Trong những năm qua, công tác ban hành văn bản QPPL của HĐND, UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã có những chuyển biến thực sự Quy trình xây dựng văn bản đã từng bước đi vào nền nếp, chất lượng văn bản được nâng lên, số lượng văn bản QPPL sai sót đã giảm hẳn Việc tuân thủ các quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục ban hành văn bản QPPL thuộc thẩm quyền của HĐND, UBND tỉnh đã nâng cao chất lượng, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, quản lý xã hội ở địa phương; tạo chuyển biến rõ rệt về nhận thức của các cấp, các ngành trong công tác xây dựng văn bản QPPL của HĐND, UBND tỉnh

2.2 Kết quả đạt được trong công tác xây dựng và ban hành VBQPPL của UBND tỉnh Vĩnh phúc từ năm 2004 đến 2014

Từ khi Luật Ban hành văn bản QPPL của Hôi đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 2004 có hiệu lực thi hành (01/4/2005) đến nay văn bản QPPL của HĐND, UBND các cấp trên địa bàn tỉnh nói chung và của UBND tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng ban hành qua các năm trong giai đoạn 2005- 2014 đã có những chuyển biến tích cực, số lượng văn bản ban hành ngày càng nhiều, chất lượng ban hành văn bản ngày càng nâng cao bảo đảm tuân thủ pháp chế xã hội chủ nghĩa

2.2.1 Về số lượng

Số lượng văn bản quy phạm pháp luật từ năm 2005 đến tháng 10 năm 2014 UBND tỉnh Vĩnh phúc đã xây dựng và ban hành được tổng số 591 văn bản QPPL, trong đó có: 460 Quyết định, 131 Chỉ thị văn bản, kết quả ban hành cụ thể của từng năm được thể hiện qua bảng tổng hợp số liệu sau:

Năm

ban hành

Văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh phúc

(Đơn vị: văn bản)

Đến tháng

10/2014

2.2.2 Về chất lượng

Chất lượng văn bản QPPL của UBND tỉnh được đánh giá như sau:

Thứ nhất là, về sự kịp thời và phù hợp với thực tiễn khách quan:

Văn bản QPPL của UBND tỉnh đã thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Tỉnh uỷ, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp Bảo đảm tính chủ động, sáng tạo của địa phương, đã tạo ra các cơ chế, chính sách quan trọng, phát huy nội lực của tỉnh nhà, khai thác mọi tiềm năng của địa phương tạo tiền đề trong phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội

Thứ hai, về trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo Cơ quan chủ trì soạn

thảo đã xác định rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc khảo sát, đánh giá, thu thập tài liệu, tiến hành soạn thảo theo đúng yêu cầu, nội dung và hình thức văn bản QPPL thuộc lĩnh vực được phân công Bố trí cán bộ, chuyên viên có trình

độ chuyên môn chuyên ngành, am hiểu pháp luật để trực tiếp soạn thảo văn bản

nên chất lượng văn bản ngày càng được nâng cao hơn, dự thảo văn bản ít bị chỉnh sửa nhiều lần

Sau khi soạn thảo đã tổ chức việc lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan, đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản Bảo đảm tính dân chủ, thể hiện nguyện vọng của nhân dân, để nhân dân được tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội, thông qua việc góp ý vào các dự thảo văn bản QPPL để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi văn bản điều chỉnh Bảo đảm được tính công khai, minh bạch của văn bản QPPL của UBND tỉnh khi được ban hành và tổ chức thực hiện

Thứ ba, về thẩm quyền hình thức của văn bản Việc xây dựng và ban hành

văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã theo đúng thẩm quyền về hình thức Căn cứ vào quy định của Luật Ban hành VBQPPL của HĐND và UBND năm 2004 thì thẩm quyền về hình thức ban hành văn bản QPPL của UBND cấp tỉnh là: quyết định, chỉ thị

Thứ tư, về nội dung của văn bản Nội dung của các văn bản tập trung vào

điều chỉnh, giải quyết các quan hệ xã hội, các vấn đề cụ thể của tỉnh

2.2.3 Về trình tự thủ tục ban hành

Văn bản được ban hành đã thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục xây dựng

và ban hành văn bản QPPL của UBND cấp tỉnh theo quy định của Luật ban hành văn bản QPPL của HĐND và UBND năm 2004 và đã được cụ thể hóa tại tại Quyết định số 29/2011/QĐ-UBND ngày 18 tháng 7 năm 2011 của UBND tỉnh Vĩnh Phúc

2.2.4 Nguyên nhân của những kết quả đạt được về chất lượng văn bản QPPL của UBND tỉnh Vĩnh Phúc.

Một là, sự tác động của Luật Việc Quốc hội thông qua Luật Ban hành

VBQPPL của HĐND và UBND năm 2004 đã đánh dấu sự phát triển vượt bậc trong việc xác lập cơ sở pháp lý cho việc xây dưng và ban hành VBQPPL của chính quyền địa phương trong đó có UBND tỉnh Vĩnh Phúc, có tác động tích cực và rõ nét trong việc hoàn thiện thể chế và hoàn thiện hệ thống pháp luật ở địa phương

Hai là, hoạt động thẩm định dự thảo văn bản QPPL của Sở Tư pháp tỉnh

Vĩnh Phúc Đây là một khâu quan trọng và không thể thiếu trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản QPPL

Ba là, chất lượng đội ngũ công chức làm công tác xây dựng, kiểm tra, rà

soát, hệ thống hóa văn bản QPPL