Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào

Giáo viên lànhân tố quyết định chất lượng giáo dục, vì vậy quan tâm bồi dưỡng phát triểnnăng lực dạy học NLDH, giáo dục cho giáo viên nói chung và giáo viên THPTnói

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ––––––––––––––––––––

CHEETHAO XIONG YER

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO

GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––––

CHEETHAO XIONG YER

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO

GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 9.14.01.14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Tính

THÁI NGUYÊN - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sư

hướng dẫn tận tình của PGS.TS Nguyễn Thị Tính Những nội dung, các

thông tin và kết quả nghiên cứu trong luận án là hoàn toàn trung thưc và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Tác giả luận án

Cheethao XIONGYER

LỜI CẢM ƠN

Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Người hướng dẫn khoa

học PGS.TS Nguyễn Thị Tính đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt

quá trình nghiên cứu và thưc hiện luận án này.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên và các quý thầy, cô giáo thuộc khoa Tâm lý - Giáo dục, Phòng Đào tạo đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn và quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và bảo vệ luận án.

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến quý vị lãnh đạo Sở GD&TT Tỉnh Viêng Chăn, Sở GD&TT Tỉnh Xaysomboun và Sở GD&TT Tỉnh Chăm Pa Xác; Các Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên các trường THPT thuộc các Sở GD&TT đã nêu trên đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong quá trình triển khai thưc hiện khảo sát thưc trạng cho luận án.

Tôi xin trân thành cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường trường THPT Nặm Hon, Trường THPT Lak 52 Tỉnh Viêng Chăn đã giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát thưc trạng, cung cấp tài liệu và thông tin liên quan, tạo điều kiện cho tôi khảo nghiệm, thử nghiệm một số biện pháp đề xuất của luận án.

Luận án được hoàn thiện cũng nhờ sư giúp đỡ, động viên hỗ trợ về tình thần, vật chất của những người thân, các thầy, cô giáo Tôi xin cảm ơn tất cả về sư giúp đỡ tận tình đó.

Mặc dù đã hết sức cố gắng, nhưng luận án chắc không tránh khỏi thiếu sót, tác giả luận án kính mong được sư chỉ dẫn của các quý thầy giáo, cô giáo và góp ý kiến thêm của các bạn đồng nghiệp để luận án hoàn thiện hơn.

Thái Nguyên, ngày 10 tháng 02 năm 2020

Tác giả luận án

Cheethao XIONGYER

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các cụm từ viết tắt trong luận văn iv

Danh mục các bảng v

DANH MỤC CÁC CỤM TỪ CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN

CHDCND LÀO Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

CNH-HĐH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

CNTT&TT Công nghệ thông tin & truyền thống

DANH MỤC CÁC BẢNG

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông(THPT) bao gồm nhiềunhân tố có mối quan hệ mật thiết với nhau, chi phối lẫn nhau xoay quanh hainhân tố cơ bản đó là giáo viên với hoạt động dạy và học sinh với hoạt động học,giúp cho quá trình dạy học tồn tại, vận động và phát triển không ngừng Trongquá trình dạy học nhân tố có tính chất quyết định tới chất lượng dạy học đó lànhân cách người giáo viên và tính tích cực học tập của học sinh Giáo viên lànhân tố quyết định chất lượng giáo dục, vì vậy quan tâm bồi dưỡng phát triểnnăng lực dạy học (NLDH), giáo dục cho giáo viên nói chung và giáo viên THPTnói riêng là nội dung quản ly của Giám đốc Sở Giáo dục và Hiệu trưởng cáctrường THPT nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng giáodục THPT nói riêng

Cách mạng 4.0 và hội nhập quốc tế, khu vực về tất cả mọi mặt đặc biệt làhội nhập về giáo dục, văn hóa đã đặt ra những yêu cầu mới về năng lực dạy họcvà năng lực giáo dục của mỗi giáo viên nói chung và năng lực dạy học đối vớigiáo viên THPT nói riêng nhằm hướng tới giáo dục công dân toàn cầu

Đảng và Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (CHDCND Lào)luôn coi trọng công tác đào tạo và bồi dưỡng giáo viên, coi việc bồi dưỡngnăng lực dạy học cho giáo viên THPT là điểm then chốt để đổi mới, nâng caochất lượng giáo dục Là cơ sở nền tảng để thực hiện đổi mới căn bản, toàndiện nền giáo dục Lào theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hóa, xã hội hoá và hộinhập quốc tế, khu vực

Nghị quyết Đại hội Đại biểu của Đảng nhân dân cách mạng Lào lần thưVIII ngày 18-23/3/2006 đã chỉ ra “Nguồn nhân lực quan trọng nhất nhằm thựchiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá Nguồn nhân lực giáo dục phải có tráchnhiệm đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực có đủ trình độ đáp ưng được sựphát triển với các nước trong khu vực và trên thế giới” [65]

Hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên được tiến hànhthường xuyên hoặc theo chu kỳ hoặc theo các chuyên đề nhằm nâng cao nănglực cho giáo viên THPT Để hoạt động trên có hiệu quả đòi hỏi Sở Giáo dục &Thể thao (GD-TT) cần có kế hoạch và quy trình tổ chưc triển khai một cách hiệuquả nhằm phát huy vai trò bồi dưỡng và tự bồi dưỡng của mỗi giáo viên từ đónâng cao chất lượng đội ngũ.

Giáo dục phổ thông của nước CHDCND Lào đang thực hiện công cuộcđổi mới Tuy nhiên, NLDH của giáo viên THPT của nước CHDCND Lào cònnhiều bất cập chưa đáp ưng yêu cầu dạy học trong các nhà trường và so vớicác nước lân cận Vì vậy, vấn đề quản ly bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáoviên THPT của nước CHDCND Lào là một vấn đề cấp thiết hiện nay nhằmđẩy nhanh công cuộc đổi mới giáo dục THPT của nước CHDCND Lào

Trong thời gian gần đây nước CHDCND Lào đã có giáo viên dạy cáctrường THPT đủ về cả số lượng, cơ cấu và chất lượng, song vẫn còn nhữnghạn chế về NLDH, bất cập, đòi hỏi phải có NLDH cao và đạt chuẩn nghềnghiệp Trong các nhà trường THPT thì đội ngũ giáo viên cơ bản đạt trình độchuyên môn, nghiệp vụ về bằng cấp theo quy định của luật giáo dục, nhưng

so với các yêu cầu của NLDH ở một số tiêu chí đạt mưc chưa cao; công tácbồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT theo nhu cầu của thực tiễn còn nhiều hạnchế, kém hiệu quả và chậm đổi mới Vì vậy, việc bồi dưỡng NLDH cho giáo viênTHPT đáp ưng yêu cầu nâng cao chất lượng GD và đảm bảo chất lượng giáodục trong các nhà trường THPT được coi là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài

Trên đây là ly do tác giả chọn đề tài: "Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên Trung học phổ thông nước Cộng hòa Dân chu Nhân dân Lào".

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cưu ly luận và khảo sát, đánh giá thực trạng bồidưỡng, quản ly bồi dưỡng NLDH cho giáo viên các trường THPT nước

CHDCND Lào; đề xuất một số biện pháp quản ly bồi dưỡng NLDH cho giáoviên THPT nước CHDCND Lào nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viênđáp ưng yêu cầu về chất lượng giáo dục THPT và đảm bảo chất lượng giáodục THPT nước CHDCND Lào trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.

3 Khách thể nghiên cứu và Đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quá trình bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo

viên THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp quản ly hoạt động bồi dưỡng năng

lực dạy học cho giáo viên THPT của nước CHDCND Lào

4 Giả thuyết khoa học

Bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT góp phần nâng cao chất lượngđội ngũ giáo viên đáp ưng yêu cầu đổi mới giáo dục, hoạt động bồi dưỡngnăng lực dạy học cho giáo viên THPT của nước CHDCND Lào đã được quantâm triển khai và đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận, tuy nhiên, trongquá trình thực hiện còn tồn tại những bất cập Nếu đề xuất được các biện phápquản ly bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPT của nước CHDCNDLào một cách khoa học, đồng bộ dựa vào năng lực, nhu cầu bồi dưỡng và cácnguồn lực hiện có thì sẽ nâng cao được năng lực dạy học cho giáo viên gópphần thực hiện thành công đổi mới giáo dục của nước CHDCND Lào

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cưu cơ sở ly luận về quản ly bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo

viên trung học phổ thông

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên

các trường THPT và thực trạng quản ly bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáoviên các trường THPT nước CHDCND Lào

5.3 Đề xuất biện pháp quản ly bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên các

trường THPT nước CHDCND Lào và thử nghiệm một số biện pháp đề xuất

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tiến hành nghiên cưu thực trạng năng lực dạy học và thực trạngquản ly bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPT nước CHDCNDLào được khảo sát, đánh giá trong phạm vi các trường THPT với vai trò chủthể quản ly là Giám đốc Sở Giáo dục &Thể thao Lào Tác giả luận án tiếnhành khảo sát đội ngũ giáo viên trường THPT trên địa bàn 3 tỉnh với sốlượng 6 trường THPT của Nước Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào

7 Phương pháp luận nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu cụ thể

7.1 Phương pháp luận nghiên cứu

Nghiên cưu quản ly bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT theo quanđiểm tiếp cận hệ thống coi quản ly hoạt động bồi dưỡng giáo viên THPT làmột thành tố trong phát triển đội ngũ giáo viên THPT của Sở GD-TT có mốiquan hệ với các thành tố khác như năng lực hiện tại của giáo viên, chuẩn nghềnghiệp giáo viên; yêu cầu về đổi mới chương trình giáo dục THPT mới; Cơchế chính sách dành cho giáo viên, CSVC, tài chính phục vụ bồi dưỡng vv…

Nghiên cưu quản ly bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT của NướcCHDCND Lào theo quan điểm tiếp cận năng lực và nhu cầu bồi dưỡng nângcao năng lực của giáo viên Mục tiêu, nội dung chương trình và hoạt động bồidưỡng phải dựa vào nhu cầu bồi dưỡng và năng lực dạy học của giáo viênđáp ưng yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục THPT theo định hướng đổimới của Nước CHDCND Lào trong giai đoạn hiện nay

Nghiên cưu quản ly bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT gắn vớithực tiễn đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục THPT của NướcCHDCND Lào, gắn với thực tiễn đội ngũ giáo viên THPT và thực tiễn giáodục THPT của từng vùng miền của Nước CHDCND Lào Do đó mọi hoạtđộng bồi dưỡng giáo viên phải phù hợp với đối tượng, đáp ưng yêu cầu đổimới giáo dục THPT của Nước CHDCND Lào trong bối cảnh hiện nay

7.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án đã sử dụng phối hợp 03 nhóm phương pháp nghiên cưu sau:

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Để có cơ sở ly luận, làm nền tảng cho việc nghiên cưu đề tài chúng tôi

đã hệ thống, thu thập và phân tích các tài liệu khoa học, các văn bản Chỉ thị,Nghị quyết của Đảng, Chính phủ, của Bộ Giáo dục và Thể Thao Nghiên cưucác công trình đã công bố về quản ly phát triển đội ngũ giáo viên; bồi dưỡnggiáo viên nói chung và bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trườngTHPT từ đó xây dựng khung ly luận của đề tài

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thưc tiễn

i) Phương pháp điều tra bằng alket

Sử dụng phiếu khảo sát nhằm thu thập những thông tin cần thiết về thựctrạng bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPT và thực trạng quản ly bồidưỡng năng lực dạy học cho giáo viên ở các trường THPT của Giám đốc SởGiáo dục & Thể thao nước CHDCND Lào Từ đó phân tích tổng hợp, đánh giáthực trạng bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPT và thực trạng quản

ly bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPT của Nước CHDCND Lào.ii) Phương pháp phỏng vấn:

Trực tiếp phòng vấn cán bộ quản ly các cấp, giáo viên để tìm hiểu về trìnhđộ, năng lực của giáo viên các trường THPT (có ghi biên bản) và những vấnđề có liên quan đến nghiên cưu đề tài luận án

iii) Phương pháp quan sát: quan sát giờ dạy, quan sát hoạt động bồidưỡng và các điều kiện phục vụ bồi dưỡng giáo viên THPT của các Sở Giáodục - Thể Thao, Nước CHDCND Lào

iv)Phương pháp nghiên cưu sản phẩm: Nghiên cưu hồ sơ quản ly, nghiêncưu sản phẩm của các giáo viên (kế hoạch, các văn bản chỉ đạo, trang thiết bigiảng dạy)

v) Phương pháp chuyên gia: Dùng phiếu trưng cầu y kiến để xin y kiếncác chuyên gia hoặc khách thể nghiên cưu để khảo nghiệm tính cần thiết vàkhả thi của biện pháp đề xuất trong đề tài.

vi) Phương pháp khảo nghiệm và thử nghiệm: Nhằm minh chưng chotính cần thiết và tính khả thi của một số biện pháp đề xuất, đồng thời để minhchưng tính đúng đán của giả thuyết khoa học đã đề ra

7.2.3 Nhóm phương pháp bổ trợ

Sử dụng Toán thống kê và các phầm mềm tin học để xử ly số liệu, phân tích định lượng kết quả nghiên cưu nhằm đưa ra những kết luận phục vụ công tác nghiên cưu

8 Những luận điểm cần bảo vệ

Quản ly bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên Trung học phổthông cần phải được tiến hành dựa vào năng lực, nhu cầu bồi dưỡng để xácđịnh mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp, hình thưc tổ chưc bồidưỡng và các điều kiện bồi dưỡng, đồng thời bị chi phối bởi các yếu tố ảnhhưởng mang tính khách quan và chủ quan tác động tới quá trình quản ly bồidưỡng, trong đó năng lực quản ly và tính tích cực tham gia bồi dưỡng củagiáo viên giữ vai trò quyết định

Hoạt động bồi dưỡng giáo viên THPT và quản ly hoạt động bồi dưỡngnăng lực dạy học cho giáo viên THPT nước Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào

đã được quan tâm thực hiện tuy nhiên còn tồn tại một số điểm cần khắc phục:Nội dung, chương trình bồi dưỡng, hình thưc tổ chưc bồi dưỡng, đánh giá kếtquả bồi dưỡng và các điều kiện thực hiện bồi dưỡng

Để quản ly hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPTnước Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào đáp ưng yêu cầu đổi mới giáo dục cầntiến hành đồng bộ các biện pháp quản ly như: Tổ chưc hoàn thiện bộ tiêu chínăng lực dạy học của giáo viên THPT đáp ưng yêu cầu đổi mới giáo dục; Tổchưc phát triển chương trình bồi dưỡng dựa vào năng lực; Tổ chưc huy động

các nguồn lực đảm bảo các điều kiện bồi dưỡng và chỉ đạo đổi mới cácphương pháp, hình thưc tổ chưc bồi dưỡng; Phát triển đội ngũ giáo viên cốtcán; Tổ chưc đánh giá năng lực dạy học của giáo viên theo bộ tiêu chí nhằmtạo động lực cho hoạt động bồi dưỡng.

9 Đóng góp mới cua đề tài

Hệ thống hóa cơ sở ly luận về bồi dưỡng và quản ly bồi dưỡng NLDHcho giáo viên THPT dựa trên năng lực, nhu cầu và phân tích bối cảnh

Khái quát thực trạng bồi dưỡng và quản ly bồi dưỡng năng lực dạy họccho giáo viên THPT của Nước CHDCND Lào chỉ ra những hạn chế về nănglực dạy học, nội dung chương trình bồi dưỡng, năng lực quản ly hoạt động bồidưỡng cho giáo viên và những yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động bồi dưỡng

Đề xuất được bộ tiêu chí năng lực dạy học của giáo viên đáp ưng yêucầu đổi mới giáo dục và hệ thống các biện pháp quản ly bồi dưỡng năng lựcdạy học cho giáo viên THPT nước CHDCND Lào dựa vào năng lực, nhu cầubồi dưỡng và các nguồn lực phục vụ bồi dưỡng; các biện pháp mang tính hệthống, đồng bộ có tác dụng nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên THPTnước CHDCND Lào

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC

CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn dề

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

i) Nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông

Trên thế giới đều coi việc bồi dưỡng giáo viên là yêu tố quan trọng để nâng cao chất lượng GD - ĐT, Việc tạo điều kiện để mọi người có cơ hội học tập, học tập thường xuyên, học tập suốt đời để kịp thời bổ sung kiến thưc và đổi mới PPDH đáp ưng yêu cầu phát triển KT-XH, hoạt động bồi dưỡng giáo viên không chỉ là giải pháp để thực hiện các mục tiêu phát triển giáo dục, đáp ưng yêu cầu của đổi mới giáo dục mà còn là con đường có hiệu quả để mỗi giáo viên phát triển liên tục nghề nghiệp của bản thân

K.Đ.Usinxki nhấn mạnh đến hình thưc tự bồi dưỡng của giáo viên:

“Người giáo viên còn sống chừng nào thì họ còn học, khi họ ngừng việc học thì con người giáo viên trong họ cũng chết liền” [87] Phẩm chất và năng lực

của người giáo viên cao hay thấp phụ thuộc phần lớn vào quá trình tự học củahọ để nỗ lực cập nhật kiến thưc và những kỹ năng sư phạm còn thiếu, còn lạchậu Ở đây quan niệm "tự học" đồng nghĩa với “tự bồi dưỡng” Trong một tácphẩm nổi tiếng “Trường trung học Pavlưts”, V.A.Xukhômlinxki đã trình bàymột cách tường tận chiến lược bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viênthông qua việc dự giờ của từng giáo viên [82]

Warren-Piper và Glatter (1997) cho rằng: Phát triển giáo viên là thúcđẩy một loạt những hoạt động có hệ thống, thỏa mãn hưng thú, y chí nguyệnvọng và nhu cầu của cá nhân để phát triển sự nghiệp của họ, đồng thời đápưng nhu cầu tương lai của tổ chưc Tác giả đã nghiên cưu bồi dưỡng giáo viêntheo tiếp cận phát triển nghề nghiệp giáo viên [62]

Tác giả Richard I.Arends (1998) với nghiên cưu “Học để dạy” đề cậpnhiều vấn đề dạy và học, lấy giáo viên là trung tâm, đặc biệt là đổi mới cáchdạy học lấy học sinh làm trung tâm, do đó đòi hỏi giáo viên cần nâng caonăng lực nghề nghiệp cần phải có năng lực chuyên biệt vận dụng để dạy học,

từ đó vấn đề bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên là vấn đề cần thiết

“Learning to teach” [91]

Raja Roy Singh nghiên cưu về phát triển đội ngũ giáo viên thông quaviệc nghiên cưu xác định vai trò, vị trí của giáo viên trên cơ sở đó đề xuất cácbiện pháp và nội dung phát triển đội ngũ giáo viên, theo tác giả: Giáo viênkhông chỉ là nhà chuyên môn mà còn là nhà giáo dục, nhà khoa học, người tưvấn, hướng dẫn, người học tập suốt đời, do đó phát triển đội ngũ giáo viênphải bao gồm phát triển chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực nghiên cưu khoahọc sư phạm ưng dụng [63]

Hannele Niemi và Ritva Jakku-Sihvonen, các tác giả đã mô tả chi tiếtvà có những phân tích thuyết phục về những thay đổi quan trọng trong cấutrúc, nội dung chương trình bồi dưỡng giáo viên để nâng cao chất lượng giáodục ở Phần Lan Một số tác giả khác như: A.Carin, Craig A.Mertler, Marzanolại đi sâu nghiên cưu và đã đề xuất các biện pháp hình thành NLDH cho GV.Tác giả Marzano đã đưa ra một số định hướng như trong tiết học, GV phảibiết sơ đồ hóa kiến thưc, khắc sâu những kiến thưc trọng tâm; thúc đẩy sự hợptác của HS [88], từ đó cần thiết phải bồi dưỡng năng lực nghiệp vụ sư phạmchi giáo viên

Tác giả Eleonora Villegass-Reimers (2003), nghiên cưu bồi dưỡng giáoviên thông qua một số mô hình như: mô hình tổ chưc hợp tác giữa các trườnghoặc mô hình quy mô nhỏ (trường học, lớp học…) [86]

Chương trình nâng cao chất lượng đào tạo huấn luyện viên (trainers) và giáo viên của mạng lưới Chính sách Đào tạo giáo viên châu Âu (ENTEP)

đã nhận định người giáo viên cần được trang bị những năng lực mới Đó làkhả năng sử dụng IT có hiệu quả; tăng cường chuyên môn hóa và trách nhiệm

cá nhân đối với phát triển chuyên môn [87] Báo cáo của ENTEP trong hội

thảo tổ chưc tại Brussels vào tháng 6/2005 đã thông qua bản đề cương Những nguyên tắc chung về trình độ và năng lưc giáo viên ở châu Âu, tập trung vào

các nguyên tắc: Giáo viên phải được trang bị nền tảng nghề nghiệp tốt; giáoviên là nghề nghiệp mang tính cơ động và phải được bồi dưỡng để tiếp tụcphát triển chuyên môn [87] Có thể thấy, các công trình nghiên cưu ở nướcngoài đã đề cập nhiều đến nội dung bồi dưỡng với những yêu cầu cụ thể.Mục đích của các công trình đó là nhằm mục tiêu bồi dưỡng kiến thưc chuyênmôn, kiến thưc khoa học, kĩ năng dạy học… để phát triển các NLDH cần thiếtcho giáo viên, hướng tới đạt chuẩn nghề nghiệp

Tác giả Andrea Kárpáti, trong tài liệu phát triển chuyên môn và bồi dưỡng giáo viên đưa ra một số khuyến nghị quan trọng như: Gắn kết chặt chẽ

các chương trình phát triển chuyên môn giáo viên với đào tạo tại chưc ngaytại nơi làm việc của họ Cần đánh giá năng lực sau khóa học của giáo viên đểđề xuất định hướng cải tiến [95]

Như vậy, các nghiên cưu trên đã đưa ra nhiều hình thưc bồi dưỡng chotừng chương trình, từng đối tượng, phù hợp với các đặc điểm của từng hệthống giáo dục quốc gia nhưng nhìn chung đều gắn liền với quá trình hoạtđộng nghề nghiệp cho giáo viên Các hình thưc cũng đã chú y đến việc gắnkết mối quan hệ giữa HS và GV, giữa các tổ chưc giáo dục… để nâng cao chấtlượng bồi dưỡng Tuy vậy, bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPT dựavào nhu cầu và năng lực thì chưa được các tác giả quan tâm hướng tới

ii) Nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông

Vấn đề quản ly bồi dưỡng NLDH cho GV đã được đưa thành chính sáchcủa các nước và có các quy định cụ thể về việc tổ chưc bồi dưỡng nâng caonăng lực chuyên môn nghiệp vụ và chuẩn hóa trình độ đào tạo cho giáo viên

Theo Hannele Niemi và Ritva Jakku- Sihvonen [96], ly do cơ bản dẫnđến thành công của hệ thống giáo dục Phần Lan (có thành tích cao nhất trongnhiều kỳ thi PISA) là do Phần Lan đã quyết định nâng chuẩn trình độ giáo

viên phổ thông lên trình độ thạc sĩ và mọi giáo viên có nghĩa vụ và quyền hạnphải không ngừng học tập, phát triển chuyên môn, cơ quan quản ly giáo dụcngành, địa phương, nhà trường có nhiệm vụ tổ chưc, quản ly đào tạo, bồidưỡng giáo viên nâng chuẩn.

Công trình nghiên cưu về đào tạo giáo viên tiểu học và trung học ở 6quốc gia Đông Âu của Ủy ban Văn hóa và Giáo dục thuộc Liên minh châu Âucũng xác định trong công cuộc đổi mới giáo dục, việc bồi dưỡng giáo viêncần phải được chú trọng, nhà nước, địa phương phải có kế hoạch lâu dài chocông tác bồi dưỡng giáo viên ở giai đoạn tiếp nối [97]

Luật nhà trường của bang Brandenburg, Cộng hoà Liên bang Đưc quyđịnh rõ giáo viên phải có nghĩa vụ tham gia bồi dưỡng, thường xuyên cậpnhật kiến thưc và đưa vào những biện pháp đào tạo nâng cao năng lực chuyênmôn Chương trình bồi dưỡng giáo viên có ở ba cấp quản ly: Cấp nhà nước,cấp địa phương và chương trình bồi dưỡng tại các nhà trường

Trung tâm Nghiên cưu và Đổi mới giáo dục, OECD, 1998 [93], nghiên

cưu về quản ly bồi dưỡng giáo viên và đã rút ra kết luận “Các chính sách đổi mới giáo dục sẽ không đem lại hiệu quả gì nếu bản thân người giáo viên không thay đổi” Kết quả nghiên cưu tổng kết những kinh nghiệm thực tiễn

điển hành của 8 quốc gia trong bồi dưỡng giáo viên, ví dụ như: phát triểnnhững y tưởng bồi dưỡng hoàn toàn mới của Đưc; coi bồi dưỡng giáo viên lànhiệm vụ ưu tiên của Ireland; khắc phục những rào cản do quan niệm lỗi thời,cưng nhắc trong bồi dưỡng giáo viên ở Luc-xăm-bua; bồi dưỡng giáo viênhướng tới sự chuẩn mực, xuất sắc và có kiểm định ở Hoa Kỳ…

Tóm lại, đã có một số công trình nghiên cưu về công tác quản ly bồịdưỡng đội ngũ giáo viên ở tầm vĩ mô đề cập tới những vấn đề quan trọngnhư: quy định cụ thể việc bồi dưỡng là nghĩa vụ của người giáo viên, giáoviên phải có nhiệm vụ bồi dưỡng kiến thưc, năng lực suốt đời; cần nângchuẩn trình độ giáo viên phổ thông Đó là những tiếp cận đúng và đang đượccác nhà nghiên cưu tiếp tục kế thừa và triển khai

Các nhà quản ly giáo dục nghiên cưu đều cho rằng công tác bồi dưỡngNLDH cho giáo viên không chỉ được tổ chưc theo chu kỳ mà người giáo viênphải được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ liên tục, quanh năm [81] TạiPhilippin, các nhà nghiên cưu lại cho rằng thời điểm bồi dưỡng tùy thuộc vào

mô hình bồi dưỡng Mô hình bồi dưỡng tại trường phổ thông thì phải diễn ratrong suốt cả năm học còn mô hình phân tầng thì thời gian bồi dưỡng kéo dàitrong kỳ nghỉ hè và đầu năm học mới; mô hình theo cụm thì bồi dưỡng diễn

ra theo đợt khi cần; mô hình học tập từ xa thì diễn ra thường xuyên theo sựlựa chọn của mỗi cá nhân [27]

Một yếu tố quan trọng nữa là lực lượng tham gia bồi dưỡng Tại bangBrandenburg Cộng hòa Liên bang Đưc, lực lượng tham gia bồi dưỡng giáoviên bao gồm các giảng viên của học viện trường học bang Berlin-Brandenburg, các chuyên gia tư vấn của hệ thống tư vấn và hỗ trợ BUSS, cácgiáo viên cốt cán của các nhà trường [28]

Theo Denise Beutel và Rebecca Spooner-Lane, (Úc) [86], Hiệu trưởng,các phó hiệu trưởng, trưởng bộ môn, giáo viên có kinh nghiệm trong trườngtrung học sẽ là lực lượng nòng cốt tham gia vào quá trình kèm cặp, giúp đỡnhững đồng nghiệp [82] Các nước Anh, Hoa Kỳ, Thái Lan cũng rất quan tâmđến sử dụng các giáo viên có kinh nghiệm, có trình độ nghề nghiệp cao đểhướng dẫn, tư vấn cho các giáo viên mới

Qua việc trình bày trên có thể thấy các nghiên cưu về quản ly bồidưỡng NLDH cho giáo viên THPT đã chú y đến vai trò của Hiệu trưởng vàphó Hiệu trưởng trong việc lập kế hoạch bồi dưỡng một cách khoa học và phùhợp với tình hình thực tế của trường; đã quan tâm đến lực lượng tham gia bồidưỡng như các chuyên gia, giáo viên cốt cán các trường hay trưởng bộ môn,các giáo viên có kinh nghiệm ngay tại trường trung học… và đã đề xuất cácthời điểm bồi dưỡng phụ thuộc vào nội dung và nhu cầu bồi dưỡng của ngườihọc Tuy vậy, chúng tôi chưa gặp một công trình nào nghiên cưu một cách cụ

thể và có hệ thống về quản ly bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT dựa vàonhu cầu và năng lực thực hiện của giáo viên.

1.1.2 Nghiên cứu ở Việt Nam và Lào

1.1.2.1 Nghiên cứu về bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng năng lưc dạy học cho giáo viên trung học phổ thông ở Việt Nam

i) Nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông

Từ năm 1993, Bộ GD-ĐT Việt Nam nghiên cưu tổ chưc các chươngtrình bồi dưỡng thường xuyên theo chu kỳ 3 năm cho giáo viên THPT (chu kỳbồi dưỡng thường xuyên 1993-1996, chu kỳ bồi dưỡng thường xuyên 1997-

2000 và chu kỳ bồi dưỡng thường xuyên 2001-2004)

Trần Bá Hoành (2006) đã nghiên cưu về “Vấn đề giáo viên - Nhữngnghiên cưu ly luận và thực tiễn” Kết quả nghiên cưu đã xác định vai trò, vị trícủa giáo viên trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, phân tích những đặcđiểm lao động nghề nghiệp của giáo viên và yêu cầu về phẩm chất, năng lựcđối với giáo viên từ đó đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên đápưng yêu cầu đổi mới trong giáo dục thông qua các hoạt động tuyển chọn, bồidưỡng, đào tạo giáo viên, thực hiện các chế độ chính sách đối với GV [42]

Năm 2009 Dự án phát triển giáo viên THPT đã triển khai đề tài Nghiêncưu xây dựng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên và Chuẩn hiệu trưởng Kết quảnghiên cưu đã xây dựng dựa trên hồ sơ năng lực giáo viên và năng lực hiệutrưởng trường phổ thông và đề xuất chuẩn nghề nghiệp giáo viên, Hiệu trưởnglà cơ sở để giáo viên, hiệu trưởng tự bồi dưỡng phát triển nghề nghiệp, đồngthời giúp cơ quan quản ly có cơ sở đánh giá giáo viên từ đó có kế hoạch bồidưỡng phù hợp

Vũ Xuân Hùng (2011), nghiên cưu về “Năng lưc dạy học của giáo viên dạy nghề theo tiếp cận năng lưc thưc hiện”, tác giả đã làm rõ các vấn đề về

năng lực dạy học của người giáo viên theo tiếp cận năng lực thực hiện trongđó có năng lực thiết kế bài giảng, năng lực tiến hành dạy học, năng lực sử

dụng phương pháp dạy học, năng lực thao tác mẫu, năng lực giao tiếp, nănglực sử ly tình huống sư phạm, năng lực kiểm tra đánh giá dạy học… Đây là

cơ sở quan trọng để thiết kế xây dựng nội dung đào tạo giáo viên dạy nghề tạicác Trường Sư phạm kỹ thuật và phát triển chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ

sư phạm cho giáo viên dạy nghề [45]

Đặng Thành Hưng (2013), nghiên cưu về bồi dưỡng giáo viên dựa trêntiếp cận năng lực và tiếp cận năng lực theo hướng chuẩn hóa trong giáo dục,dạy học, trên cơ sở đó đề ra những yêu cầu đối với giáo viên trong hoạt độngdạy học, giáo dục và vấn đề bồi dưỡng, tự hoàn thiện của giáo viên [48]

Để tạo hành lang pháp ly cho bồi dưỡng giáo viên mầm non, phổ thôngvà giáo dục thường xuyên, quy chế bồi dưỡng giáo viên mâm non, phổ thôngvà giáo dục thường xuyên đã được Bộ trưởng Bộ GD-ĐT ky ban hành ngày10/07/2012 (Thông tư số 26/2012/TT-BGD-ĐT) Theo tinh thần quy chế, triểnkhai công tác bồi dưỡng thường xuyên được thực hiện kết hợp theo cả haihướng từ trên xuống và từ dưới lên Bộ GD-ĐT, Sở GD-ĐT, Phòng GD-ĐTchỉ đạo các nội dung bắt buộc nhằm phát triển giáo dục của ngành, địaphương nhưng trong đó giáo viên vẫn được đề xuất và lựa chọn nội dung bồidưỡng thường xuyên theo nhu cầu phát triển chuyên môn liên tục của cá nhânmỗi giáo viên, hỗ trợ họ nâng cao mưc độ đáp ưng so với chuẩn nghề nghiệpvà phát triển chuyên môn liên tục

ii) Nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông

Tác giả Bùi Minh Hiền cùng các cộng sự (2006), đã nghiên cưu về pháttriển đội ngũ giáo viên đáp ưng yêu cầu của xã hội dựa trên ly thuyết pháttriển nguồn nhân lực, các tác giả đề xuất: Để đáp ưng yêu cầu luôn thay đổicủa khoa học công nghệ và xã hội, nguồn nhân lực giáo viên cần được pháttriển với đầy đủ 3 yếu tố sau đây: (i) đủ về số lượng; (ii) Đạt chuẩn về chấtlượng; (iii) Đồng bộ về cơ cấu do đó vấn đề đào tạo lại, bồi dưỡng thường

xuyên cho giáo viên là vấn đề cần thiết và cần phải có những giải pháp phùhợp [40].

Từ năm 2006, Bộ GD-ĐT xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên dạylớp 10 chương trình sách giáo khoa mới theo quy trình 2 cấp: Bộ GD-ĐT giaocác trường (khoa) sư phạm trực tiếp bồi dưỡng giáo viên cốt cán các môn họccủa các địa phương và Sở GD-ĐT sử dụng giáo viên cốt cán các môn học đãđược tập huấn bồi dưỡng cho tất cả các giáo viên thực hiện chương trình sáchgiáo khoa mới

Tác giả Bùi Văn Quân, Nguyễn Ngọc Cầu (2006) đã nghiên cưu vềquản ly bồi dưỡng giáo viên theo cách tiếp cận phát triển đội ngũ giáo viên.Các tác giả đã chỉ ra các cách tiếp cận để phát triển đội ngũ giáo viên baogồm: Tiếp cận theo ly thuyết phát triển nguồn nhân lực; Tiếp cận quản lynguồn nhân lực; Tiếp cận theo quan điểm triết học vv… Từ vấn đề trên đặt racác yêu cầu về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên [72]

Luật giáo dục sửa đổi 2009 là văn bản pháp ly cao nhất của Nhà nướcViệt Nam, quy định sự hoạt động thống nhất, toàn diện cho hệ thống giáo dục,nhằm tăng cường hiệu lực quản ly nhà nước về giáo dục Các quyết định vềviệc bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT là cẩmnang trong việc chỉ đạo thực hiện mục tiêu giáo dục và định hướng cho việcxây dựng đội ngũ giáo viên các trường THPT theo phương châm đào tạo kếthợp với sử dụng, bồi dưỡng giáo viên trên cơ sở đề cao việc tự học và tự bồidưỡng của giáo viên

Đỗ Thị Bích Loan (2014), nghiên cưu về bồi dưỡng và quản ly bồidưỡng giáo viên: Việc bồi dưỡng và đào tạo lại cho giáo viên và CBQL lànhiệm vụ bắt buộc đối với người lao động sư phạm Bộ Giáo dục - Đào tạo tổchưc các lớp tập huấn ở Trung ương để bồi dưỡng cho Hiệu trưởng, Hiệu phó,giáo viên tư vấn các bộ môn Tùy theo thực tế của từng đơn vị, từng cá nhânmà cấp quản ly giáo dục để ra các phương thưc bồi dưỡng khác nhau trong

một phạm vi theo yêu cầu nhất định Cụ thể là mỗi cơ sở giáo dục cử từ 3 đến

5 giáo viên được đào tạo tại một lần theo chuyên môn mới và tập trung nhiềuvào đổi mới phương pháp dạy học [57] Trong đó theo Đỗ Thị Bích Loan(2014), đưa ra quan điểm người ta coi trọng phát triển nghề nghiệp hoặc nănglực dạy học cho giáo viên là một quá trình phát triển cá nhân liên tục thôngqua các chương trình, các hoạt động các dự án được thiết kế để tăng cườngthực hành phát triển nghề nghiệp

Bùi Thái An (2015), nghiên cứu tổng kết kinh nghiệm bồi dưỡng phát triển giáo viên của các nước trên thế giới khẳng định vấn đề bồi dưỡng và

phát triển giáo viên là vấn đề cần được tiến hành thường xuyên, liên tục hoặctheo chu kỳ [1] Bùi Thái An (2015), bồi dưỡng giáo viên đương nhiệm nhằmtrang bị cho giáo viên ly luận và phương pháp luận về giáo dục để nâng caokhả năng, hiệu quả giảng dạy trong lớp học Các chương trình bồi dưỡngđược thiết kế riêng cho từng đối tượng: Hiệu trưởng, giáo viên, cán bộ thưviện Bồi dưỡng giáo viên thường có 2 loại: Bồi dưỡng lấy chưng chỉ và bồidưỡng nâng cao nghiệp vụ, nhà quản ly đóng vai trò quan trọng trong bồidưỡng giáo viên và quả ly bồi dưỡng giáo viên

Trong những năm gần đây đã có nhiều nhà nghiên cưu bàn về các lĩnhvực văn hoá - giáo dục, bồi dưỡng giáo viên Các tạp chí, tập san, chuyên san,báo Giáo dục thời đại xuất hiện ngày càng nhiều và càng phong phú về nộidung, vần đề về bồi dưỡng giáo viên, phát triển đội ngũ giáo viên

1.1.2.2 Nghiên cứu về bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng năng lưc dạy học cho giáo viên trung học phổ thông ở Lào

i) Nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông

Ở Lào, Với quan điểm giáo viên là một trong những nhân tố quyết địnhchất lượng giáo dục của trường học, bồi dưỡng giáo viên là yêu tố quan trọngđể nâng cao chất lượng giáo dục của Bộ GD-TT , Mỗi giáo viên phải bồi

dưỡng thường xuyên nhằm nâng cao NLDH của bản thân theo nhu cầu củacác nhà trường Việc bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT là nghĩa vụ vàquyền lợi của mỗi giáo viên.

Chủ thể thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng là các chuyên gia, giáo viên cốtcán các môn học do Sở GD &TT lựa chọn và xây dựng nên được giao nhiệm

vụ hướng dẫn đồng nghiệp phát triển chuyên môn

Việc bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT của nước CVHDCND LàoBộ GD-TT lập kế hoạch tập huấn cho giáo viên cốt cán cấp tỉnh sau đó Sởgiáo dục tổ chưc bồi dưỡng tập trung khi nghỉ hè hàng năm

Kenglào Bliayao (2002), Đã nghiên cưu “Thành tưu của nền giáo dục nông thôn Lào 1975-2000”, tác giả khẳng định: sự thành công của giáo dục

nước CHDCND Lào do Đảng và nhà nước đặc biệt quan tâm và coi việc giáodục là việc trung tâm của sự phát triển nguồn nhân lực trong đó giáo viên lànhân tố quyết định chất lược giáo dục như vậy việc đào tạo và bồi dưỡng giáoviên là việc phải làm thường xuyên, liên tục, lâu dài để xây dựng đội ngũ giáoviên đủ về số lượng, phù hợp về cơ cấu và đạt chuẩn về chất lượng phục vụcho chiến lược phát triển lâu dài của nhà trường, của ngành giáo dục [50]

Soulinha Mingmườngchăn (2004), đã nghiên cưu “Vai trò của giáo viên Lào trong con đường phát triển đất nước trong thời gian mới” tác giả khẳng

định: Giáo viên là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường,ở các cơ sở giáo dục Để thực hiện tốt quá trình dạy học trong các nhà trườngthì mọi giáo viên phải có nghĩa vụ và quyền hạn không ngừng bồi dưỡng vàtự bồi dưỡng để nâng cao năng lực giảng dạy của bản thân [74]

Chănsouk Mitsokhao (2005) “Dư án phát triển sư phạm và nâng cao vai trò của giáo viên” trong dự án khẳng định: Giáo dục là nhân tố quyết định sự

phát triển của đất nước do vậy, giáo viên là một trong những nhân tố quyếtđịnh chất lược giáo dục, để nâng cao chất lượng giáo dục đạt hiệu quả caomọi giáo viên phải không ngừng bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn,

nghiệp vụ của mình để đáp ưng yêu cầu của sự phát triển đất nước [24]

ii) Nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông

Vấn đề quản ly bồi dưỡng NLDH cho giáo viên của Nước CHDCNDLào đã được đưa thành chính sách của nhà nước nói chung và Bộ GD-TT Làonói riêng để nâng cao chất lượng dạy học cho giáo viên của các nhà trường Chủ thể bồi dưỡng NLDH cho giáo viên là Giám đốc Sở GD-TT, Hiệutrưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuiyên môn các nhà trường THPT, tổchưc bồi dưỡng trong năm học hoặc khi nghỉ hè hàng năm theo điều kiện củacác nhà trường do sự chỉ đạo của Sở GD-TT

Nghị quyết Đại hội Đại biểu lần thư VIII của Đảng nhân dân cách mạng

Lào vào ngày 18-23/03/2006 đã khẳng định: “Nguồn nhân lưc quan trọng nhất nhằm thưc hiện CNH-HĐH, nguồn nhân lưc con người giáo dục phải có trách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lưc có đủ trình độ đáp ứng được

sư phát triển với các nước trong khu vưc và trên thế giới” [65].

Khankeo Phiphatsery (2009), nghiên cưu về “Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên THPT Tỉnh Xaynhabuly nước CHDCND Lào” tác giả đã chỉ rõ:

Nguồn nhân lực quan trọng nhất nhằm thực hiện CNH-HĐH, như vậy đào tạonguồn nhân lực cho sự nghiệp CNH-HĐH đất nước coi là mục tiêu ưu tiêncủa phát triển nguồn nhân lực, trong đó giáo viên là bộ phận rất quan trọngcủa nguồn nhân lực xã hội, là điều kiện cơ bản quyết định sự phát triển củangành giáo dục, của nhà trường Nguồn nhân lực con người giáo dục phải cótrách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng giáo viên có đủ trình độ đáp ưng được sự pháttriển với các nước trong khu vực và thế giới [56]

Nghị quyết Đại hội Đại biểu lần thư IX của Đảng nhân dân cách mạngLào ngày 17-21/03/2010 đã xác định 4 phấn đấu trong sự phát triển kinh tế -

xã hội của nước CHDCND Lào [66] trong đó phấn đấu việc phát triển nguồnnhân lực là nhiệm vụ trọng tâm, quản ly bồi dưỡng NLDH cho giáo viênTHPT là một nội dung chủ yếu của quá trình phát triển nguồn nhân lực trongngành GD&TT nói chung và đối với các nhà trường THPT nói riêng

Nghị quyết Đại hội Đại biểu lần thư VII của Lào, Ủy ban quốc gia vềcải cách hệ thống giáo dục quốc gia giai đoạn thư II (2011-2015) đã xác định:

“Nâng cao chất lượng giáo dục trong đó phấn đấu việc giáo dục nghề nghiệp, đào tạo - bồi dưỡng giáo viên và giáo dục đại học là việc tập trung” [68] Bồi

dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên hàng năm Bộ GD-TT Lào (Cục đào tạovà bồi dưỡng giáo viên) đã có kế hoạch để bồi dưỡng giáo viên THPT theocác chương trình đào tạo và bồi dưỡng như sau:

1/ Bồi dưỡng năng lực dạy học, kinh nghiệm giảng dạy, sách giáo khoacác môn học trong thời gian khoảng 60 tiết/ 10 ngày hàng năm

2/ Bồi dưỡng và đào tạo thường xuyên cho giáo viên tốt nghiệp cao đẳng11+3 thành 11+4 (Trước khi cải cách hệ thống giáo dục quốc gia Lào) mà cóđiều kiện và kinh nghiệm giảng dạy khi nghỉ hè

3/ Đào tạo và bồi dưỡng liên thông từ cao đẳng lên cấp đại học

Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo của Lào giai đoạn 2015-2020

cũng đã nhấn mạnh: “ tăng cường các khoá bồi dưỡng nâng cao năng lưc cho đội ngũ giáo viên theo các chương trình tiên tiến, các chương trình hợp tác với nước ngoài để đáp ứng được nhiệm vụ nhà giáo trong tình hình mới” [26].

Tóm lại: Những nghiên cưu về bồi dưỡng giáo viên và quản ly bồidưỡng giáo viên ở Việt Nam và Lào được triển khai theo các hướng khácnhau: Bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng theo chu kỳ; bồi dưỡng theo chuẩnvv chưa có công trình nghiên cưu bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viênTHPT dựa vào nhu cầu và năng lực dạy học của giáo viên, đây là một vấn đềcần phải được làm sáng tỏ hơn về mặt ly luận và thực tiễn

1.1.3 Đánh giá chung

Các nghiên cưu trong nước và ngoài nước về bồi dưỡng và quản ly bồidưỡng NLDH cho giáo viên đã được nhiều tác giả quan tâm khai thác dưới nhiều góc độ khác nhau:

(i) Nghiên cưu về quản ly bồi dưỡng giáo viên theo hướng phát triển độingũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp

(ii) Nghiên cưu xác định vị trí, vai trò của đội ngũ giáo viên, giảng viênđối với việc nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo trong nhà trường và xác địnhnăng lực cần phát triển ở đội ngũ giáo viên

(iii) Nghiên cưu về phát triển đội ngũ giáo viên phổ thông theo tiếp cậnquản ly nguồn nhân lực và ly thuyết phát triển nguồn nhân lực

Chưa có nghiên cưu một cách hệ thống về bồi dưỡng và quản ly bồidưỡng NLDH cho giáo viên THPT của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Làodựa vào nhu cầu và năng lực dạy học của giáo viên

1.2 Các khái niệm cơ bản cua đề tài

1.2.1 Dạy học

Dạy học bao hàm hoạt động dạy của giáo viên (người dạy) và hoạtđộng họa của học sinh (người học) Hoạt động dạy và hoạt động học luôn gắnbó với nhau, thống nhất biện chưng với nhau

Khái niệm quá trình dạy học được tiếp cận theo các hướng khác:

Theo Iu.K Babanxki: "Quá trình dạy học đó là một quá trình có mụcđích rõ rệt trình tự kế tiếp nhau sự thay đổi tác động qua lại giữa thầy và trònhằm giải quyết nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển nói chung củahọc sinh” [76]

Với quan niệm trên mới tập trung phản ánh quá trình dạy học là mộtquá trình có sự tác động qua lại giữa người dạy và người học được diễn ratheo một trình tự nhất định, khái niệm đó chưa nói rõ vai trò của các thành tốtrong quá trình dạy học học

Dưới góc độ ly thuyết điều khiển (Cibernetic) cho rằng: "quá trình dạyhọc là quá trình điều khiển, trong đó, giáo viên đóng vai trò điều khiển và họcsinh đóng vai trò tự điều khiển” [75] Quan niệm trên chưa lột tả hết bản chấtcủa quá trình dạy học, thực tế dạy học là quá trình tổ chưc nhận thưc và tựnhận thưc của người học để phát triển nhân cách người học

Theo Nguyễn Thị Tính cùng nhóm nghiên cưu: “Dạy học là quá trình

xã hội được tổ chưc có mục đích, có kế hoạch Trong đó, dưới vai trò chủ đạocủa giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chưc, tự điều khiểnhoạt động nhận thưc nhằm thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ dạy học, đạtmục đích dạy học đề ra” [76].

Tác giả luận án chọn khái niệm sau làm khái niệm cơ bản của đề tài:

Dạy học là một quá trình trong đó dưới vai trò tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn của giáo viên, học sinh tư giác, tích cưc, chủ động tư tổ chức hoạt động học tập nhằm thưc hiện các mục tiêu, nhiệm vụ dạy học đề ra.

Dạy học chỉ đạt hiệu quả khi giáo viên phát huy được tính tự giác, tínhtích cực chủ động của học sinh trong học tập, hay nói một cách khác là hiệuquả dạy học phụ thuộc vào năng lực dạy học của giáo viên

1.2.2 Năng lực dạy học

1.2.2.1 Năng lưc

Đối với mỗi ngành khoa học, tùy vào đối tượng nghiên cưu của từnglĩnh vực mà khái niệm năng lực được định nghĩa khác nhau:

- Dưới góc độ triết học, năng lực của con người là sản phẩm của sự

phát triển xã hội: “Sư hình thành năng lưc đòi hỏi cá thế phải nắm được các hình thức hoạt động mà loài người đã tạo ra trong quá trình phát triển lịch sử xã hội Vì vậy năng lưc của con người không những do hoạt động bộ não của nó quyết định, mà trước hết là do trình độ phát triển lịch sử mà loài người đã đạt được” [89].

- Dước góc độ tâm ly học: Năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáocủa cá nhân phù hợp với những yêu cầu đặc trưng của một hoạt động nhấtđịnh, nhằm đảm bảo có kết quả tốt trong lĩnh vực hoạt động ấy Các nhànghiên cưu Tâm ly học khẳng định: Năng lực của con người luôn gắn liền vớihoạt động của chính con người, nội dung, tính chất của hoạt động được quyđịnh bởi nội dung, tính chất của đối tượng mà hoạt động hướng dẫn Vì vậy,khi nói đến năng lực không phải là một thuộc tính tâm ly duy nhất nào đó (Vídụ: khả năng tri giác, khả năng ghi nhớ ) mà là sự tổng hợp các thuộc tính

tâm ly của cá nhân đáp ưng được yêu cầu của hoạt động và đảm bảo cho hoạtđộng đó đạt kết quả mong muốn.

- Theo từ điển Giáo dục học: Năng lực là khả năng thực hiện được hìnhthành hoặc phát triển cho phép một con người thành công trong một hoạtđộng thể lực, trí lực hoặc nghề nghiệp Năng lực được thể hiện vào khả năngthi hành một hoạt động, thực hiện một nhiệm vụ [83]

Theo Đinh Quang Báo cùng nhóm chuyên gia: Năng lực là thuộc tínhcá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập,rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thưc, kĩ năng vàcác thuộc tính cá nhân khác như hưng thú, niềm tin, y chí, thực hiện thànhcông một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điềukiện cụ thể [37, tr2 ]

Các định nghĩa mặc dù có sự khác nhau nhưng hầu hết đều có chungmột số quan điểm: Năng lực bao gồm một loạt các kiến thưc, kỹ năng, thái độhay các đặc tính cá nhân khác cần thiết để thực hiện công việc thành công.Bên cạnh đó, nhữg yếu tố này phải quan sát hay đo lường được để có sự phân

biệt giữa người có năng lực và người không có năng lực Năng lưc thể hiện tính chủ quan trong hành động và có thể có được nhờ sư bền bỉ, kiên trì học tập, hoạt động, rèn luyện và trải nghiệm Về bản chất năng lưc là tổ hợp của kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ và một số yếu tố tâm lý khác phù hợp với yêu cầu của hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó có kết quả Khi năng lưc phát triển thành tài năng thưc sư thì các yếu tố này hoà quyện, đan xen vào nhau.

Trong luận án này chúng tôi coi Năng lưc là khả năng thưc hiện các

hoạt động dưa trên sư huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng, các giá trị bản thân để giải quyết hiệu quả vấn đề hay có cách hành xử phù hợp trong bối cảnh thưc, năng lưc được đánh giá thông qua kết quả hoạt động

1.2.2.2 Năng lưc dạy học

Theo Nguyễn Văn Hộ và Hà Thị Đưc năng lực dạy học của giáo viên làtổ hợp kiến thưc, kỹ năng sư phạm, thái độ của giáo viên nhằm giúp giáo viênthực hiện có hiệu quả hoạt động dạy học.[ 39]

Năng lực dạy học là một thành tố quan trọng của năng lực sư phạm,năng lực dạy học gồm các năng lực thành phần: Năng chuẩn bị dạy học, nănglực tổ chưc thực hiện và năng lực đánh giá[ 75]

- Năng lực chuẩn bị dạy học: Năng lực phát triển chương trình dạy họccấp môn học và bài học; lựa chọn bổ sung cập nhật những nội dung kiến thưc,

kỹ năng mới; thiết kế các hoạt động có tác dụng phát triển năng lực học sinhphù hợp với yêu cầu thực tiễn dạy học Lựa chọn tài liệu tham khảo để chuẩnbị cho hoạt động giảng dạy, xác định mục tiêu bài giảng; các yêu cầu về kiếnthưc và kỹ năng dạy học; chọn các phương pháp, hình thưc giảng dạy và kỹthuật giảng dạy cũng như thiết bị tương ưng; dự kiến các phương án xảy ra vàphương án xử ly Trên cơ sở đó thiết kế bài học hay gọi là thiết kế kế hoạchdạy học Bản thiết kế kế hoạch dạy học đòi hỏi giáo viên phải mô tả đượcmục tiêu, nội dung kiến thưc cơ bản, hoạt động của giáo viên, người học vànhững phương pháp, hình thưc tổ chưc hoạt động vv Giáo viên phải có nănglực thiết kế bài học tích hợp; bài học phân hóa; bài học theo định hướng pháttriển năng lực học sinh; năng lực ưng dụng công nghệ thông tin trong thiết kếbài giảng trực tuyến và phát triển môi trường học tập elerning vv…

- Năng lực tổ chưc thực hiện được thể hiện trong quá trình thực hànhgiảng dạy và giáo dục, gồm các kỹ năng: ổn định lớp, kiểm tra bài cũ, đặt vấnđề, nêu vấn đề, giải quyết vấn đề, quản ly người học, định hướng nội dungmới, luyện tập kỹ năng, phát triển kiến thưc, kiểm tra đánh giá học sinh Trong quá trình thể hiện năng lực thực hiện, có 3 yếu tố cần quan tâm: Nănglực sử dụng ngôn ngữ; năng lực sử dụng cá thiết bị và phương tiện giảng dạy;năng lực hoạt động xã hội trong và ngoài nhà trường Trong quá trình tổ chưc

thực hiện giáo viên phải có năng lực tổ chưc dạy học tích hợp; năng lực tổchưc bài học phân hóa; bài học theo định hướng phát triển năng lực học sinh;năng lực tư vấn, hỗ trợ học sinh; năng lực dạy học hợp tác vv…

- Năng lực đánh giá giúp cho giáo viên nắm được trình độ và khả năngtiếp thu bài của học sinh để xác nhận kết quả của một hoạt động và để bổsung, điều chỉnh trong dạy học [35, tr18] Giáo viên phải có năng lực xác địnhchuẩn kiến thưc, kỹ năng thái độ cần đạt được; thiết kế công cụ đánh giá,năng lực thu thập thông tin, năng lực phân tích các giữ liệu để hình thành cácnhận định về người học và sự tiến bộ của học sinh; năng lực phản hồi thôngtin tới người học; năng lực sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh quá trìnhdạy và quá trình học tập của học sinh

Năng lực quản ly hồ sơ dạy học: Quản ly các hồ sơ dạy học, sổ theo dõikết quả học tập và sự tiến bộ của học sinh vv…

Có thể coi NLDH là khả năng thưc hiện hoạt động dạy học dưa trên sư huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm, các phẩm chất cá nhân để triển khai các khâu của quá trình dạy học nhằm thưc hiện có hiệu quả mục tiêu, nhiệm vụ dạy học đề ra trong bối cảnh thưc.

Năng lưc dạy học của giáo viên THPT là khả năng thưc hiện hoạt động dạy học dưa trên sư huy động tổng hợp, kiến thức, kỹ năng các giá trị bản thân để giúp giáo viên THPT thưc hiện các khâu của quá trình dạy học có chất lượng, hiệu quả trong những hoàn cảnh cụ thể đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp giáo viên.

1.2.3 Bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên

1.2.3.1 Bồi dưỡng

Bồi dưỡng là quá trình cập nhật, bổ sung kiến thưc, kỹ năng, thái độ đểnâng cao năng lực trình độ, phẩm chất của người lao động về một lĩnh vựchoạt động mà người lao động đã có một trình độ năng lực chuyên môn nhấtđịnh qua một hình thưc đào tạo nào đó [35, tr15]

Bồi dưỡng là quá trình tác động của chủ thể giáo dục đến đối tượngđược giáo dục, làm cho đối tượng được bồi dưỡng tăng thêm năng lực, phẩmchất và phát triển theo chiều hướng tốt hơn [70, tr 9].

 Bồi dưỡng có mục đích, mục tiêu, nội dung, chương trình và phươngpháp thực hiện cụ thể:

- Đối tượng được bồi dưỡng phải có một trình độ chuyên môn nhấtđịnh, cần được bồi dưỡng thêm về chuyên môn, nghiệp vụ, chính trị, tin học,ngoại ngữ để đáp ưng sự nghiệp giáo dục phục vụ CNH-HĐH đất nước

- Mục đích bồi dưỡng là nhằm nâng cao phẩm chất, chuyên môn đểngười lao động có cơ hội củng cố, mở mang hệ thống tri thưc, kỹ năng, kỹxảo để đạt được hiệu quả công việc đang làm

Theo Nguyễn Minh Đường (1996), Bồi dưỡng có thể coi là quá trìnhcập nhật hóa kiến thưc do còn thiếu hoặc đã lạc hậu, bổ túc nghề nghiệp, đàotạo thêm hoặc củng cố kĩ năng nghề nghiệp theo các chuyên đề Các hoạtđộng này nhằm tạo điều kiện cho người lao động có cơ hội để củng cố và mởmang một cách có hệ thống những tri thưc, kĩ năng chuyên môn nghiệp vụsẵn có để lao động nghề nghiệp một cách có hiệu quả hơn và thường được xácnhận bằng một chưng chỉ [36, tr 13]

Từ các luận điểm nêu trên, tác giả sử dụng khái niệm: Bồi dưỡng chính là quá trình bổ sung nâng cao năng lưc chuyên môn, nghiệp vụ cho người lao động đã qua đào tạo để đáp ứng được nhiệm vụ được giao trước yêu cầu mới

1.2.3.2 Bồi dưỡng năng lưc dạy học

Giáo viên là những người đã được trang bị kiến thưc, kỹ năng, kỹ xảonghề nghiệp làm nền tảng bản đầu cho hoạt động dạy học thì bồi dưỡng là quátrình hoàn thiện, phát triển năng lực của giáo viên sau đào tạo nhằm đáp ưngyêu cầu thực tiễn [35, tr 23]

Như vậy, Bồi dưỡng NLDH cho giáo viên là quá trình bổ sung nângcao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và các kỹ năng, thái độ tương ưng theocấu trúc NLDH của giáo viên một cách thường xuyên để giúp họ cập nhậttrang bị thêm, trang bị mới những kiến thưc, kỹ năng, thái độ giúp giáo viênhoàn thiện các phẩm chất dạy học và làm tăng thêm/ hoàn thiện năng lực thiết

kế, tổ chưc dạy học; đánh giá kết quả dạy học cho giáo viên trước yêu cầu đổimới dạy học và yêu cầu xã hội

Bồi dưỡng NLDH cho giáo viên trung học phổ thông là hoàn thiện kết quả đào tạo cơ bản, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm và phẩm chất cá nhân cho giáo viên, là việc hướng đội ngũ giáo viên vào việc duy trì, hoàn thiện kết quả thực hiện công việc chuyên môn,nghiệp vụ hiện có, đang diễn ra, hình thành một trình độ tri thức, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ cao hơn cho giáo viên THPT đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục THPT trong bối cảnh hiện nay.

Chủ thể thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viêncó thể là chuyên gia về ly luận dạy học, ly luận dạy học bộ môn ở các trườngđại học, cao đẳng sư phạm và các viện nghiên cưu sư phạm hoặc cũng có thểlà giáo viên cốt cán các môn học do Sở GD & TT lựa chọn và xây dựng nênđược giao nhiệm vụ hướng dẫn đồng nghiệp phát triển chuyên môn Khi hoạtđộng bồi dưỡng được phát triển đến đỉnh cao thì chủ thể bồi dưỡng có thể dochính bản thân giáo viên tự xây dựng kế hoạch, nội dung chương trình và hìnhthưc, phương pháp tự bồi dưỡng để hoàn thiện năng lực chuyên môn củamình đáp ưng yêu cầu của nghề nghiệp

1.2.4 Khái niệm quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPT

Quản ly bồi dưỡng NLDH cho giáo viên là quá trình thực hiện các côngviệc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng (bao gồm cả xác định mục tiêu cụ thể, chếđịnh kế hoạch, quy định tiêu chuẩn đánh giá và thể chế hóa), sắp xếp tổ chưc(bố trí tổ chưc, phối hợp nhân sự, phân công công việc, điều phối nguồn lực

tài chính và kỹ thuật ), chỉ đạo, điều hành, kiểm soát và đánh giá kết quả,sửa chữa sai sót (nếu có) hoạt động dạy học để bảo đảm hoàn thành mục tiêunâng cao NLDH giáo viên của nhà trường đã đề ra.

Tác giả luận án quan niệm quản lý bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT là quá trình thưc hiện các chức năng quản lý nhằm triển khai có hiệu quả mục tiêu, nội dung chương trình, kế hoạch bồi dưỡng đề ra giúp GV nâng cao năng lưc đáp ứng yêu cầu đổi mới dạy học và yêu cầu của xã hội

Chủ thể quản ly bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên là Giám đốcSở Giáo dục - Thể thao và những người dưới quyền (Phó Giám đốc, trưởng,phó phòng trung học, chuyên viên quản ly phụ trách các môn học vv ), Hiệutrưởng trường Trung học phổ thông

1.3 Những vấn đề cơ bản về bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông

1.3.1 Yêu cầu đổi mới giáo dục và năng lực dạy học của người giáo viên trung học phổ thông

Trước yêu cầu của cách mạng 4.0 và yêu cầu đổi mới của đất nướctrong thời kỳ hội nhập và đặc biệt là yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lựcđòi hỏi nhà trường phổ thông phải chuyển từ dạy học theo tiếp cận nội dungkiến thưc sang dạy học theo tiếp cận định hướng phát triển năng lực của họcsinh Học sinh không chỉ học kiến thưc môn học mà còn học phương pháp tưduy, học cách chiếm lĩnh tri thưc; Đồng thời học kĩ năng hoạt động xã hội,

kỹ năng phát triển năng lực cá nhân Trong bối cảnh đó mục tiêu cốt lõi củanhà trường phổ thông phải là giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực đa dạngcủa học sinh, chuẩn bị hành trang để học sinh có khả năng học tập suốt đời,đáp ưng yêu cầu của cách mạng 4.0 và yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đạihóa, hội nhập quốc tế, phát triển đất nước một cách bền vững, hướng tới cácmục tiêu: Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định

Để đạt các mục tiêu trên yêu cầu về chương trình giáo dục phổ thôngcần đổi mới theo hướng [78]:

1 Xây dựng chương trình giáo dục theo định hướng năng lực(chương trình nhà trường), trong đó có những năng lực chung và nhữngnăng lực chuyên biệt (nhóm năng lực nhận thưc, nhóm năng lực thựchành, nhóm năng lực xã hội, nhóm năng lực cá nhân)

2 Người học phải được đóng vai trò trung tâm, giáo viên là người dẫndắt tới các nguồn tri thưc, là người hướng dẫn, hỗ trợ học sinh trong hoạt độngtự kiến tạo kiến thưc cho bản thân

3 Nhà trường tổ chưc hoạt động học tập cho người học theo hướng đadạng, tự chủ, dân chủ và sáng tạo trong dạy học

4 Nhà trường tổ chưc hoạt động học phải gắn với trải nghiệm thực tiễncủa học sinh, học ly thuyết kết hợp rèn kỹ năng

5 Kiểm tra đánh giá thường xuyên, định kỳ, xác thực được sử dụng nhưcông cụ tạo động lực để người học tiến bộ không ngừng trong suốt quá trìnhhọc tập

6 Công nghệ ICT được tích hợp trong dạy và học, trong tìm kiếm vàchia sẻ thông tin, nguyên liệu sản sinh ra tri thưc

Hoạt động dạy học là hoạt động cơ bản, chủ yếu để hình thành pháttriển nhân cách học sinh đáp ưng yêu cầu của xã hội; Mục tiêu, nội dungchương trình dạy học phải luôn luôn thay đổi đáp ưng yêu cầu của xã hộikhông ngừng phát triển; Hoạt động dạy học và chất lượng dạy học phụ thuộcnhiều vào năng lực dạy học của người giáo viên Trước yêu cầu mới của hộinhập và yêu cầu phát triển của đất nước CHDCND Lào đòi hỏi hoạt động dạyhọc ở trường THPT phải dạy học tích hợp để phát triển năng lực học sinh;nhưng đồng thời phải phân hóa sâu để giúp học sinh lựa chọn nghành nghềphù hợp; Ngoài hoạt động đưng lớp giáo viên cần phải thường xuyên quantâm phát triển chương trình dạy học; ưng dụng công nghệ mới trong thiết kế,tổ chưc và đánh giá kết quả dạy học

Để đáp ưng yêu cầu đổi mới của giáo dục phổ thông trong thời gian tới,cấu trúc nhân cách và năng lực sư phạm của người giáo viên phải có nhiềuthay đổi, đặc biệt là thay đổi về các NLDH, cụ thể là giáo viên phải có nhữngnăng lực sau đây:

(1) Năng lực phát triển chương trình nhà trường và chương trình mônhọc nhằm đảm bảo cho việc dạy gắn với thực tiễn và phát triển năng lực họcsinh THPT

(2) Năng lực thiết kế bài học theo định hướng phát triển năng lực họcsinh: Thiết kế bài học tích hợp liên môn; thiết kế bào học theo hướng trảinghiệm, phân hóa vv…

(3) Năng lực ưng dụng CNTT trong thiết kế và tổ chưc dạy học

(4) Năng lực lựa chọn, vận dụng, phối hợp các phương pháp, hình thưc tổ

chưc trong dạy học để tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh

(5) Năng lực sử dụng thiết bị và các phương tiện trong dạy học

(6) Năng lực tổ chưc, điều khiển hoạt động học tập của học sinh trongdạy học

(7) Năng lực đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướngphát triển năng lực

Mỗi năng lực nêu trên lại gồm các năng lực thành phần, đòi hỏi ngườigiáo viên phải hoàn thiện các năng lực nêu trên một cách đồng bộ mới đápưng được yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

1.3.2 Mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPT

Bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPT nhằm đạt được cácmục tiêu sau đây:

- Củng cố, bổ sung và phát triển những kỹ năng về dạy học qua đó giúpcho GV củng cố, phát triển có hệ thống những tri thưc, kỹ năng về dạy hoc vànghiệp vụ sư phạm để nâng cao hiệu quả sản phẩm nghề nghiệp của mình

- Bổ sung kiến thưc mới, tiên tiến, kiến thưc còn thiếu trong dạy học

- Thông qua hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học, giáo viên được gặpgỡ, giao lưu học hỏi kinh nghiệm ở đồng nghiệp từ đó có y thưc phát huynhững mặt mạnh, khắc phục những mặt yếu, bổ sung những mặt còn hạn chếđể đáp ưng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

Mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên để đáp ưng yêu cầuvề năng lực tổ chưc, thực hiện các hoạt động dạy học, giáo dục theo chươngtrình, sách giáo khoa mới Trang bị cho giáo viên những kiến thưc, kỹ năngmới về dạy học, giáo dục về phát triển chương trình giáo dục, các kỹ năng tổchưc, quản ly lớp học, quản ly nhà trường và các kỹ năng bổ trợ khác Trên cơsở đó hình thành ở giáo viên tính sẵn sàng tham gia hoạt động đổi mới giáodục THPT ở địa phương Sở GD-TT đơn vị tổ chưc bồi dưỡng phải quán triệtmục tiêu bồi dưỡng trong suốt quá trình bồi dưỡng nhằm đảm bảo tính mụcđích trong quá trình bồi dưỡng và đem lại hiệu quả cho hoạt động bồi dưỡng.Nâng cao trách nhiệm của từng thành viên tham gia nhằm đạt được mục tiêubồi dưỡng từ việc biên soạn tài liệu đến soạn giáo án, tổ chưc tập huấn đếnkiểm tra, đánh giá kết quả đạt được của hoạt động bồi dưỡng đều phải quántriệt mục tiêu bồi dưỡng năng lực cho giáo viên

1.3.3 Nội dung, quy trình bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THPT

1.3.3.1 Nội dung bồi dưỡng năng lưc dạy học cho giáo viên THPT

Nội dung bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THPT cần phải tập trung bồidưỡng kiến thưc, kỹ năng, giá trị, thái độ nghề nghiệp vv Đây là nội dung hếtsưc cần thiết góp phần nâng cao chất lượng dạy học của đội ngũ giáo viên [22]

Một người có năng lực trong lĩnh vực hoạt động nào đó phải có kiếnthưc về lĩnh vực đó Tri thưc và những hiểu biết về dạy học, hiểu biết các chủđề trong dạy học giúp giáo viên thực hiện một mục tiêu trong dạy học, vừađảm bảo cung cấp tri thưc khoa học cơ bản của môn học, vừa tích hợp giáodục các nội dung khác

Năng lực dạy học của giáo viên thể hiện ở nhận thưc đúng về các nộidung sau: Sự cần thiết phải tích hợp trong dạy học; y nghĩa vai trò của tích

hợp trong dạy học; các quan điểm về sự tích hợp các môn học; mục đích củadạy học; phương pháp của dạy học; hình thưc trong dạy học; các nguyên tắccủa các môn học

Để có năng lực dạy học, người giáo viên cần có các yêu tố: nhu cầu về sựmở rộng tri thưc, tầm hiểu biết và kỹ năng để thỏa mãn nhu cầu đó, thườngxuyên tự học, tự bồi dưỡng để bổ sung hoàn thiện tri thưc của mình Để thực hiệntốt cả ba khâu chuẩn bị dạy học, tổ chưc dạy học và đánh giá kết quả dạy họcgiáo viên phải được bồi dưỡng, hoàn thiện các năng lực thành phần sau đây:

i) Năng lực phát triển chương trình dạy học: phát hiện, xác định mưc

độ, phân loại và sắp xếp các chủ đề trong chương dạy học, bổ sung cập nhấtkiến thưc, kỹ năng mới

Đây là năng lực hoạt động trí tuệ của giáo viên khi đưng trước yêu cầucủa dạy học, nó đòi hỏi phải huy động khả năng tư duy tích cực và sáng tạonhằm phát hiện, phân loại và sắp xếp các chủ đề trong chương trình dạy học,xác định mưc độ tích hợp phù hợp (tích hợp, liên hệ, lồng ghép) trong từngnội dung cụ thể trong bài học

Muốn làm được điều đó, người giáo viên phải nắm vững nguyên tắctích hợp các môn, nắm vững kiến thưc bài dạy, nắm vững chủ đề, nội dunggiáo dục, biết lựa chọn và tổ chưc sắp xếp các tri thưc, phân tích, tổng hợp, hệthống hoá kiến thưc một cách logic, khoa học và sáng tạo để gây hưng thú chohọc sinh trong quá trình dạy học Đây là thành phần năng lực cần thiết trongcấu trúc năng lực dạy học

ii) Năng lực thiết kế và tổ chức bài học theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Thiết kế và tổ chưc bài học theo định hướng phát triển năng lực họcsinh là quá trình xác định những mục tiêu của dạy học là hình thành phát triểnnăng lực cần có ở học sinh và phương thưc tốt nhất để đạt được những mụctiêu đó Bản thiết kế bài học thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy

học phù hợp với đặc thù môn học, đặc điểm học sinh và môi trường giáo dục,phối hợp hoạt động học và hoạt động dạy theo hướng phát huy tính tích cựcnhận thưc của học sinh Bản thiết kế phải có tác dụng định hướng cho hoạtđộng dạy và hoạt động học cũng như các hoạt động hỗ trợ học tập của họcsinh, để hình thành và phát triển năng lực thiết kế và tổ chưc dạy học theođịnh hướng phát triển năng lực học sinh, hoạt động bồi dưỡng cần quan tâmđến hình thành và phát triển các năng lực sau đây cho giáo viên:

Thiết kế và tổ chưc các hoạt động học qua trải nghiệm

Thiết kế và tổ chưc các chủ đề dạy học tích hợp

Thiết kế và tổ chưc dạy học phân hóa

Hiểu tâm ly học sinh, hoạt động học của học sinh và tư vấn hỗ trợ học tậpcho học sinh

Hợp tác trong dạy học và giáo dục học sinh vv

iii) Năng lực ứng dụng CNTT trong thiết kế và tổ chức dạy học: Khi

lập kế hoạch và tổ chưc thực hiện kế hoạch dạy học, giáo viên cần phải thểhiện năng lực thiết kế và tổ chưc những nội dung ưng dụng công nghệ thôngtin trong dạy học và phát triển môi trường học tập qua Elerning cho học sinh.Trong bối cảnh cách mạng 4.0 hiện nay đòi hỏi giáo viên phải có năng lựcưng dụng công nghệ thông tin trong dạy học trực tuyến, phát triển môi trườnghọc tập Elerning cho học sinh, năng lực khai thác và sử dụng mô hình trườnghọc, lớp học kết nối vv… trong dạy học

iv) Năng lực lựa chọn, vận dụng, phối hợp các phương pháp, hình thức tổ chức trong dạy học để tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh

Năng lực lựa chọn,vận dụng, phối hợp phương pháp trong dạy học làkhả năng đối với những hành động có kế hoạch, định hướng mục đích trongviệc giải quyết các nhiệm vụ và vấn đề của dạy học Việc thực hiện có hiệu

quả kỹ năng giảng dạy trên lớp là điều kiện cơ bản để hình thành năng lực dạyhọc của giáo viên.

Trong dạy học, với mục đích “hình thành năng lưc của người học”

người giáo viên phải có khả năng vận dụng, phối hợp các phương pháp dạyhọc theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh,phát triển năng lực tự học và tư duy của học sinh Phương pháp dạy học theoquan điểm phát triển năng lực không chỉ chú y tích cực hoá học sinh về hoạtđộng trí tuệ mà còn chú y rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với nhữngtình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ vớihoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mớiquan hệ giáo viên - học sinh theo hướng công tác có y nghĩa quan trọng nhằmphát triển năng lực xã hội

Bồi dưỡng cho giáo viên các năng lực dạy học sau: Năng lực dạy họctích hợp; dạy học phân hóa; dạy học theo định hướng năng lực học sinh; tưvấn, hỗ trợ người học; Năng lực tổ chưc dạy học trực tuyến và phát triển môitrường Elerning vv…

v) Năng lực sử dụng thiết bị và các phương tiện trong dạy học

Đây là năng lực không thể thiếu được của giáo viên ở bất cư cấp họcnào trong giai đoạn hiện nay Thiết bị và phương tiện vừa là yếu tố điều kiệntốt để phục vụ cho giảng dạy và học tập, đồng thời cũng là yếu tố kích thích

tư duy sáng tạo, nghiên cưu cho giáo viên và học sinh Người giáo viên phải cókhả năng sử dụng thiết bị và các phương tiện dạy học để làm tăng hiệu quả củadạy học Trong điều kiện thuận lợi hoặc khó khăn thì vấn đề không phải là trangbị các thiết bị đắt tiền mà điều quan trọng hơn là phải dạy cho người học có ytưởng mới, phải có sự sáng tạo “suy nghĩ mới trên các vật liệu đã cũ”

vi) Năng lực tổ chức, điều khiển hoạt động học tập của học sinh trong dạy học.

Trong quá trình dạy học, hoạt động dạy của giáo viên đóng vai trò chủđạo thể hiện ở chỗ người thầy xác định mục tiêu, nội dung dạy học, thiết kế