Bài tập nhóm tư tưởng HCM 9 điểm đại học luật hà nội

Tư tưởng và quan điểm của Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân vô cùng sâu sắc và là hạt nhân cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh. Nó chứa đựng những giá trị to lớn về cả phương diện lý luận và thực tiễn đối với cách mạng Việt Nam. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân không những có ý nghĩa lịch sử mà còn cung cấp những kinh nghiệm quý báu để tiến hành cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức thực sự là công bộc của dân, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đấu tranh loại bỏ những thói hư, tật xấu trong bộ máy nhà nước, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ có hiệu quả các quyền và lợi ích của nhân dân, đảm bảo cho nhà nước luôn giữ được bản chất cách mạng; có ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với sự nghiệp đổi mới đất nước, phát triển nền kinh tế thị trường, xây dựng nhà nước pháp quyền và mở rộng quan hệ quốc tế ở nước ta hiện nay. Xuất phát từ ý nghĩa đó, nhóm chúng em lựa chọn Đề số 10: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân và vận dụng vào xây dựng Nhà nước Việt Nam hiện nay”.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM

MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đề 10: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân và vận dụng vào xây dựng Nhà nước Việt Nam hiện nay

NHÓM : 3 LỚP : N03.TL1

Hà Nội, năm 2020

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

NỘI DUNG 1

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước 1 1 Nguồn gốc nhà nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh 1

2 Sự lựa chọn mô hình nhà nước 2

3 Quan điểm về làm chủ trong nhà nước kiểu mới 3

II Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân 5 1 Quan điểm về nhà nước dân chủ 5

1.1 Nhà nước của dân 5

1.2 Nhà nước do dân 6

1.3 Nhà nước vì nhân dân 7

2 Quan điểm về nhà nước pháp quyền 7

3 Quan điểm về nhà nước trong sạch vững mạnh 8

III Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng nhà nước Việt Nam hiện nay 9 1 Vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước làm trong sạch bộ máy nhà nước ở Việt Nam hiện nay 9

2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn để phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước 10

KẾT LUẬN

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh với những nghiên cứu, khảo sát cùng thực tiễn tổ chức, hoạt động đã có những cống hiến to lớn trong việc đặt nền móng xây dựng một nhà nước kiểu mới trong lịch

sử dân tộc ta: nhà nước của dân, do dân, vì dân

Tư tưởng và quan điểm của Người về nhà nước của dân, do dân, vì dân vô cùng sâu sắc và là hạt nhân cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh Nó chứa đựng những giá trị to lớn về cả phương diện lý luận và thực tiễn đối với cách mạng Việt Nam Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân không những có ý nghĩa lịch sử mà còn cung cấp những kinh nghiệm quý báu để tiến hành cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức thực sự là công bộc của dân, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đấu tranh loại bỏ những thói hư, tật xấu trong bộ máy nhà nước, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ có hiệu quả các quyền và lợi ích của nhân dân, đảm bảo cho nhà nước luôn giữ được bản chất cách mạng; có ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với

sự nghiệp đổi mới đất nước, phát triển nền kinh tế thị trường, xây dựng nhà nước pháp quyền và mở rộng quan hệ quốc tế ở nước ta hiện nay Xuất phát từ ý

nghĩa đó, nhóm chúng em lựa chọn Đề số 10: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà

nước của dân, do dân, vì dân và vận dụng vào xây dựng Nhà nước Việt Nam hiện nay”

Do trình độ còn hạn chế, bài làm của chúng em còn nhiều thiếu sót, kính mong quý thầy cô giúp đỡ, đóng góp Chúng em xin chân thành cảm ơn!

NỘI DUNG

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước

1 Nguồn gốc nhà nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng là vấn đề chính quyền nhà nước Quá trình hoạt động cách mạng của

Hồ Chí Minh gắn liền với những nhận thức, tìm kiếm, lựa chọn một hình thức, chế độ nhà nước thích hợp, thúc đẩy dân tộc Việt Nam phát triển theo đúng quỹ đạo tiến bộ xã hội

Xuất phát từ tư tưởng chính trị, văn hoá dân tộc, ngay ở tuổi trưởng thành, trên quê hương mình, Hồ Chí Minh đã thấy rõ bộ mặt phản nhân tính của nhà nước thực dân phong kiến Đó là hình thức nhà nước tồi tệ và lạc hậu, nhưng lại

là một sản phẩm tất yếu của hệ thống tư bản chủ nghĩa trên thế giới Toàn bộ bản chất thật sự của nhà nước đó được Hồ Chí Minh bóc trần, lên án gay gắt

trong nhiều tác phẩm, bài nói, bài viết, nổi bật là tác phẩm “Bản án chế độ thực

dân Pháp” Từ đó, Hồ Chí Minh đặt vấn đề về sự cần thiết phải lật đổ nhà nước

thối nát đó, nhưng bằng cách nào, con đường nào, lấy gì để thay thế nó thì Người chưa có sẵn một câu trả lời Vì thế, mà Người đã ra đi tìm đường cứu nước để học hỏi tư tưởng và văn hoá nhân loại

Xuất phát từ nhu cầu giải phóng dân tộc, trên nền tảng chủ nghĩa yêu nước,

Hồ Chí Minh đã tiếp nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, là lý luận cách mạng tiên tiến nhất của thời đại Được soi sáng bởi phương pháp luận biện chứng mácxít, thông qua hoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh đã phát hiện vị trí lịch sử của các chế độ nhà nước đang vận hành Trên cơ sở phân tích, so sánh và đặt chúng trong dòng chảy liền mạch của tiến bộ lịch sử Trong quá trình khảo cứu, Hồ Chí Minh chú ý tìm hiểu hai loại hình nhà nước hiện thời: Nhà nước dân chủ tư sản

mà những đại diện tiêu biểu là Mỹ, Pháp và nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời từ Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917

Trong nhận thức của Hồ Chí Minh, nhà nước tư sản dù ở Mỹ hay ở Pháp, mặc dù đã xác lập được một hệ thống giá trị theo các chuẩn mực dân chủ và nhân đạo, nhưng về thực chất vẫn là công cụ thống trị của một nhóm người, vì lợi ích của thiểu số; đại bộ phận dân chúng vẫn bị bóc lột, nô dịch cả ở chính quốc lẫn ở các nước thuộc địa Tính chất phiến diện nửa vời, không triệt để của nhà nước dân chủ tư sản, ngay trong bản chất của nó đã bộc lộ những đối kháng không thể điều hòa và chắc chắn sẽ là nguyên nhân làm bùng nổ các cuộc cách

mạng xã hội trong tương lai Cái gọi là “thiên đường của dân chủ, tự do, lý

tưởng bình đẳng, bác ái” chỉ còn là những ngôn từ sáo rỗng, không có nội dung

xã hội xác thực Vì vậy, mục đích giải phóng và phát triển của xã hội Việt Nam không thể lựa chọn và đi theo kiểu nhà nước đó

Đối lập với nhà nước tư sản là nhà nước Xô viết còn non trẻ, nhưng đã bộc

lộ sức sống và những ưu thế nổi trội của mình, hướng vào phục vụ quần chúng công - nông - binh, thật sự vì lợi ích của họ Đây chính là loại hình nhà nước của chế độ xã hội mới mà cách mạng Việt Nam phải đi theo Như vậy, bằng những

khảo nghiệm thực tiễn, tiếp xúc với “Sơ khảo luận cương”, với tư duy chính trị

nhạy cảm, sắc sảo, vào những năm 20 của thế kỷ trước, Hồ Chí Minh đã quyết định lựa chọn con đường Cách mạng Tháng Mười, kiểu nhà nước theo học thuyết Mác – Lênin, nhà nước vô sản, nhà nước của số đông và bảo vệ lợi ích nhân dân lao động

2 Sự lựa chọn mô hình nhà nước

Từ khi tiếp xúc với mô hình nhà nước Xô Viết công – nông – binh trong tư duy Hồ Chí Minh xuất hiện ý tưởng nhà nước của số đông nhân dân lao động hay nhà nước của dân, do dân, vì dân Vì thế, năm 1919 ngay khi còn ở Pháp,

Người đã gửi “Bản yêu sách 8 điểm” yêu cầu thực dân Pháp cải cách nền pháp

lí ở Việt Nam và thay các chế độ ra sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật, từ đó trong tư duy Hồ Chí Minh xuất hiện ý tưởng về nhà nước pháp quyền Kết hợp

hai ý tưởng trên lại, ở Người xuất hiện tư tưởng về nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân

Tính chất sáng tạo độc đáo của Hồ Chí Minh là việc vận dụng kinh nghiệm

Xô viết để kiến tạo, xây dựng nhà nước kiểu mới ở Việt Nam Về mục đích, nguyên tắc, Người trung thành với “mô hình Xô viết”, nhưng lại có bước đi, cách làm độc lập, không giáo điều, rập khuôn Có thể nói, Hồ Chí Minh chỉ lĩnh hội cái “tinh thần Xô viết” để định hình “mô hình Nhà nước Việt Nam” Chính

vì thế, năm 1941, khi về nước, trong quá trình xây dựng căn cứ địa cách mạng,

Hồ Chí Minh không chủ trương xây dựng các Xô viết đã từng xuất hiện trong phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh (1930 - 1931) mà thành lập Ủy ban Việt minh,

Ủy ban giải phóng và Ủy ban nhân dân cách mạng tỉnh, liên tỉnh Giữa năm

1945, khu giải phóng Việt Bắc đã hình thành chính quyền hoàn chỉnh Đồng bào toàn khu được hít thở không khí tự do, tự tổ chức đời sống của mình, quản lý mọi mặt đời sống xã hội đến bảo vệ chính quyền

Chính phủ lâm thời (Ủy ban giải phóng dân tộc Việt Nam) do Đại hội quốc dân Tân Trào bầu ra (16-8-1945) cho đến nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà- chính thể nhà nước theo Hiến pháp 1946 và 1959 quy định do Người chỉ đạo soạn thảo đều tiếp nối truyền thống này, thực sự là một nhà nước của dân do dân và vì dân Hình thức của Nhà nước Việt Nam mới, luôn được xác định phù hợp với những nhiệm vụ của cách mạng trong từng giai đoạn của cách mạng Sau khi Người qua đời, nối tiếp tư tưởng của Người Hiến pháp 1980 và 1992 quy định chính thể nhà nước ta là cộng hoà xã hội chủ nghĩa Dù các hình thức chính thể này đều mang một bản chất duy nhất – nhà nước của dân, do dân, vì dân

3 Quan điểm về làm chủ trong nhà nước kiểu mới

Quan điểm về dân chủ trong tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm: dân là chủ và dân làm chủ Là chủ có nghĩa là người dân là công dân và là chủ nhân, làm chủ

gồm người dân có quyền làm chủ và đồng thời phải có trách nhiệm, nghĩa vụ của người làm chủ

Quyền làm chủ không phải là quyền mà nhà nước tạo ra, mà nó có từ sự liên hiệp tự nguyện và đoàn kết chặt chẽ giữa người dân với nhau mà có Từ đó, Đảng tạo cơ hội, Nhà nước quản lí, để nhân dân làm chủ theo nguyên tắc “ dân biết, dân làm, dân bàn, dân kiểm tra” Nhân dân làm chủ trên mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội, chính trị, tư tưởng và văn hoá

Khái niệm làm chủ bao hàm mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, nhà nước với

nhân dân trên hai nguyên tắc: “Dân tìm thấy Đảng với tư cách là người tập hợp,

lãnh đạo quần chúng làm cách mạng; Đảng tìm thấy lực lượng to lớn nơi dân, thông qua nhân dân, Đảng thẩm định đường lối, chính sách, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên.” 1 Hồ Chí Minh chỉ rõ Đảng vừa là người lãnh đạo, vừa là

người đầy tớ trung thành của nhân dân,khi Đảng trở thành Đảng lãnh đạo chính quyền thì Đảng cầm quyền, dân là chủ Luận điểm này thể hiện vai trò người lãnh đạo và người đầy tớ thống nhất trong một chủ thể, đó là Đảng cầm quyền

Để Đảng vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân đòi hỏi Đảng phải biết thu phục, thuyết phục và chinh phục được quần chúng Đó là một quá trình phấn đấu liên tục, bền bỉ của cả Đảng và của cả nhân dân Song, trong mối quan hệ đó, Đảng là người có trách nhiệm chính

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

1 Tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”

!

II Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân

Hồ Chí Minh khẳng định, nhà nước ta mang bản chất giai cấp công nhân; bản chất ấy thể hiện: do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; ở tính định hướng

xã hội chủ nghĩa; ở nguyên tắc tổ chức và hoạt động của nhà nước là tập trung dân chủ; bản chất ấy thống nhất với tính nhân dân và tính dân tộc, vì nhà nước

ra đời là kết quả của cuộc đấu tranh lâu dài, gian khổ; bảo vệ lợi ích của nhân dân, đảm nhận sứ mệnh lịch sử của dân tộc là lãnh đạo thực hiện hai cuộc kháng chiến

1.1 Nhà nước của dân

Nói tới Nhà nước của dân, Hồ Chí Minh khẳng định vấn đề cơ bản là quyền

lực nhà nước là của nhân dân Người viết: “Trong nước Việt Nam dân chủ cộng

hòa của chúng ta, tất cả mọi quyền lực đều là của nhân dân nhân dân là ông chủ nắm chính quyền” Quan điểm này của Hồ Chí Minh đã được thể hiện rõ

ràng trong các bản Hiến pháp năm 1946 và Hiến pháp 1959 do Người chỉ đạo soạn thảo Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, khái niệm nhân dân có nội hàm rất rộng lớn, mà nòng cốt là nhân dân lao động, là 4 giai cấp: công, nông, tiểu tư sản và tư sản dân tộc, do giai cấp công nhân lãnh đạo, lấy công nông liên minh làm nền tảng Nhân dân nắm quyền lực nhà nước và trao, ủy quyền của mình cho những người và cơ quan đại diện cho họ Những người và cơ quan này do nhân dân lựa chọn bầu ra thông qua bầu cử Chính sách bầu cử, ứng cử là một vấn đề cốt tử của tính hợp hiến trong việc hình thành bộ máy nhà nước và là một trong những chuẩn mực quan trọng xem xét bộ máy quyền lực có thực sự của dân hay không Nhận thức sâu sắc điều này, Hồ Chí Minh đã lãnh đạo thực hiện thắng lợi cuộc tuyển cử sau khi giành được chính quyền

Theo Hồ Chí Minh “Nước ta là nước dân chủ, nghĩa là nước do nhân dân

làm chủ”, “Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân vì dân là chủ”

Nhân dân có quyền làm bất cứ việc gì mà luật pháp không cấm và có nghĩa vụ tuân theo pháp luật Bằng thiết chế dân chủ, nhà nước phải có trách nhiệm bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội kể

cả quyền kiểm soát Nhà nước, để cho nhân dân thực thi quyền làm chủ của mình trong hệ thống quyền lực xã hội Quyền lực nhân dân được đặt ở vị trí tối thượng

1.2 Nhà nước do dân

Nhà nước do dân lập nên, do dân ủng hộ, dân làm chủ Chính vì vậy, Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh nhiệm vụ của những người cách mạng là phải làm cho dân hiểu, làm cho dân giác ngộ để nâng cao được trách nhiệm làm chủ, nâng cao ý thức xây dựng nhà nước của mình Hồ Chí Minh khẳng định: Việc nước là

việc chung, mỗi người đều phải có trách nhiệm “ghé vai gánh vác một phần”

Quyền lợi, quyền hạn bao giờ cũng đi đôi với trách nhiệm, nghĩa vụ

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước Việt Nam mới, nhân dân có đủ điều kiện, cả về pháp luật và thực tế, để tham gia quản lý nhà nước Người nêu rõ quyền của dân, Nhà nước do dân tạo ra và nhân dân tham gia quản

lí ở chỗ:

Toàn bộ công dân bầu ra Quốc hội - cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước, cơ quan duy nhất có quyền lập pháp

Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Hội đồng Chính phủ (nay gọi là Chính phủ)

Hội đồng Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước , thực hiện các nghị quyết của Quốc hội và chấp hành pháp luật

Mọi công việc của bộ máy nhà nước trong việc quản lý xã hội đều thực hiện ý chí của dân (thông qua Quốc hội do dân bầu ra)

1.3 Nhà nước vì nhân dân

Nhà nước vì dân là một nhà nước lấy lợi ích chính đáng của nhân dân làm mục tiêu, tất cả đều vì lợi ích của nhân dân, ngoài ra không có bất cứ một lợi ích nào khác Đó là một nhà nước trong sạch, không có bất kỳ một đặc quyền, đặc lợi nào Hồ Chí Minh nhấn mạnh mọi đường lối, chính sách đều chỉ nhằm đưa lại quyền lợi cho dân:

“Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm, Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh”

Dân là gốc của nước Phải làm cho dân có ăn, phải làm cho dân có mặc, phải làm cho dân có chỗ ở, phải làm cho dân được học hành

Một nhà nước vì dân, theo quan điểm của Hồ Chí Minh, là từ Chủ tịch nước đến công chức bình thường đều phải làm công bộc, làm đầy tớ cho nhân dân chứ không phải làm quan cách mạng “để” đè đầu cưỡi cổ nhân dân Ngay sau ngày Cách mạng tháng Tám thành công, Hồ Chí Minh

đã nêu bật sự khác nhau căn bản về chất giữa Nhà nước Việt Nam dân chủ

cộng hòa với các loại hình nhà nước trước đó: “Chúng ta phải hiểu rằng,

các cơ quan Chính phủ từ toàn quốc cho đến các làng, đều là công bộc của dân, nghĩa là để gánh vác việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân như trong thời kỳ dưới quyền thống trị của Pháp, Nhật” Đối với

chức vụ Chủ tịch nước của mình, Hồ Chí Minh cũng quan niệm là do dân

ủy thác cho và như vậy phải phục vụ nhân dân, tức là làm đầy tớ cho dân,

Tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xuất hiện từ rất sớm, nhưng chưa đưa ra cách gọi là “nhà nước pháp quyền” Theo Người, nhà nước pháp quyền có hiệu lực pháp lý trước hết phải là một nhà nước hợp hiến với hai

ý nghĩa Nghĩa rộng là được nhân dân thừa nhận và nghĩa hẹp là được ghi vào Hiến pháp Vì thế, năm 1946, Người đã tổ chức bầu cử, đây là lần đầu tiên trong