Bồi dưỡng kĩ năng kể chuyện cho học sinh lớp 5 theo định hướng phát triển năng lực

Chính vì vậy, trong quá trình bồi dưỡng học sinh môn Tiếng Việt lớp 5,việc giúp cho các em nâng cao kĩ năng kể chuyện là một việc làm không thểthiếu được đối với mỗi giáo viên đứng lớp.1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG KỂ

CHUYỆN CHO HỌC SINH LỚP 5 THEO ĐỊNH

HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Cấp học : Tiểu học

Tên Tác giả : Nghiêm Thị Thanh Hương

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Thanh Xuân Trung Chức vụ : Giáo viên

NĂM HỌC 2020-2021

Kể chuyện là một phân môn quan trọng trong chương trình Tiếng Việt ởTiểu học Thông qua các giờ học kể chuyện, các em có cơ hội phát triển ngônngữ, mở rộng vốn văn học, phát huy trí tưởng tượng cũng như những ước mơ,hoài bão về cuộc sống Kể chuyện rất lí thú, hấp dẫn được trải dài từ lớp 1 đếnlớp 5 và thường được các em chờ đón và tiếp thu bằng một tâm trạng hào hứng.Bởi nó đã thay đổi bầu không khí của lớp học giúp các em giải toả căng thẳngsau những tiết học khác, để các em có tâm lí tốt hơn cho các giờ học sau nhằmnâng cao hiệu quả dạy học Phân môn Kể chuyện còn giáo dục cho các em tấmlòng yêu quê hương đất nước, yêu thế giới xung quanh, giáo dục lòng yêu cáitốt, cái đẹp, biết căm thù cái xấu, cái ác, có tấm lòng đầy vị tha, góp phần hìnhthành nhân cách con người của các em.

Kể chuyện không chỉ là một phương tiện có hiệu quả mạnh mẽ trong việcgiáo dục trí tuệ, đạo đức, thẩm mĩ mà nó còn có ảnh hưởng vô cùng to lớn đến

sự phát triển ngôn ngữ cho HS Kể chuyện giúp HS rèn kĩ năng nói, phát triểnngôn ngữ mạch lạc Ngôn ngữ mạch lạc là phương tiện vạn năng đặc sắc, trọnvẹn và có hiệu quả cao trong giao tiếp

Kể chuyện có sức hấp dẫn, có vai trò quan trọng như vậy nhưng rất tiếc,thực tế hiện nay một số không ít giáo viên vẫn còn coi nhẹ, chưa dành thời gianxứng đáng cho tiết dạy kể chuyện Một số giáo viên cho rằng kể chuyện phụthuộc nhiều vào năng khiếu Ai có năng khiếu, người đó sẽ dạy giỏi, trò giỏi Aikhông có năng khiếu thì có cố gắng đến mấy cũng không thể thành công

Những nhận thức đó của giáo viên đã dẫn đến chất lượng giờ Kể chuyện còn hạnchế Bên cạnh đó là nhận thức của học sinh về vai trò của việc kể chuyện trongcuộc sống còn ở mức độ nhỏ hẹp, chưa có sự quan tâm và dành thời gian đúngmức cho việc luyện tập kể chuyện Đó chính là lí do cho hiệu quả của giờ dạyhọc kể chuyện chưa cao cũng như kết quả việc rèn kĩ năng kể chuyện chohọcsinh chưa tốt

Chính vì vậy, trong quá trình bồi dưỡng học sinh môn Tiếng Việt lớp 5,việc giúp cho các em nâng cao kĩ năng kể chuyện là một việc làm không thểthiếu được đối với mỗi giáo viên đứng lớp.

1.2 Cơ sở thực tiễn

Đối với học sinh:

Trong quá trình dạy học môn Tiếng Việt, qua thực tế khảo sát học sinh,tôi nhận thấy các em thích được nghe kể chuyện nhưng nhiều em có phần “ngại”

kể chuyện trước lớp

Đối với giáo viên:

Bản thân giáo viên chưa nhận thức đúng đắn về vai trò của việc dạy – học

Kể chuyện, chưa thực sự quan tâm và đầu tư cho việc dạy Kể chuyện và rèn kĩnăng kể chuyện của bản thân cũng như cho học sinh

Sau đây là bảng thống kê kết quả khảo sát kĩ năng kể chuyện của học sinhlớp 5A5 đầu năm học 2020-2021:

Số Kể chuyện sáng tạo Biết kể chuyện Chưa biết kể chuyện

của học sinh, đáp ứng yêu cầu của “đổi mới toàn diện” nhằm nâng cao chất

lượng dạy và học Trong sáng kiến kinh nghiệm này, căn cứ vào những lí do

trên, tôi đã đi sâu nghiên cứu tìm hiểu: “Một số biện pháp rèn kĩ năng kể

chuyện cho học sinh lớp 5 theo định hướng phát triển năng lực” để giúp cho

học sinh tìm hiểu và tiếp thu một cách dễ dàng nhất nhằm nâng cao chất lượngdạy và học

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở đánh giá thực trạng chất lượng dạy của đội ngũ giáo viên vàchất lượng học của học sinh, từ đó đề xuất các biện pháp rèn kĩ năng kể chuyệncho học sinh lớp 5 trong nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh lớp 5 trong nhà trường

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh lớp 5 trong nhà trường

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinhlớp 5

Điều tra thực trạng việc rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh lớp 5

Đề xuất một số giải pháp nhằm rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh lớp 5 trong nhà trường

Thực nghiệm kiểm chứng các giải pháp đã đề xuất

5 Phạm vi nghiên cứu

Đối tượng khảo sát học sinh lớp 5A5 trong nhà trường

Địa bàn nghiên cứu: Trường tiểu học nơi tôi công tác

Thời gian nghiên cứu: Tháng 8/2020 – Tháng 3/2021

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận

Phân tích, tổng hợp các vấn đề dạy học Tiếng Việt nói chung để đề ra cácbiện pháp rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh lớp 5

6.2 Các phương pháp dạy học

Phương pháp hỏi đáp; Phương pháp nêu vấn đề; Phương pháp trực quan;Phương pháp thảo luận nhóm,

6.3 Các phương pháp nghiên cứu thực tế:

Phương pháp phân tích, tổng kết kinh nghiệm Tiến hành xem xét thựctrạng chất lượng dạy và học Kể chuyện lớp 5 của nhà trường trong thời gian từtháng 8/2020 đến tháng 3/2021

6.4 Các phương pháp khác

Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phương pháp thống kê để xử lýcác số liệu và so sánh, phân tích các kết quả nghiên cứu

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀCHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ RÈN KĨ NĂNG

KỂ CHUYỆN CHO HỌC SINH LỚP 5 1.1 Cơ sở khoa học

1.1.1 Căn cứ vào Mục tiêu giáo dục Tiểu học

Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầucho sự phát triển những nhiệm vụ lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ

và các kĩ năng cơ bản cho học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở

1.1.2 Căn cứ vào vị trí, nhiệm vụ của dạy – học Kể chuyện

1.1.2.1 Vị trí

Cũng như các phân môn khác của môn Tiếng Việt, phân môn Kể chuyện có

vị trí đặc biệt trong dạy học tiếng mẹ đẻ, vì hành động kể là một hành động

“nói” đặc biệt trong hoạt động giao tiếp Kể chuyện vận dụng một cách tổng hợp

sự hiểu biết về đời sống và tạo điều kiện cho học sinh rèn luyện một cách tổnghợp các kĩ năng Tiếng Việt như nghe, đọc, nói trong hoạt động giao tiếp

Khi nghe giáo viên kể chuyện, học sinh đã tiếp nhận tác phẩm văn học ởdạng lời nói có âm thanh Khi học sinh kể chuyện là các em đang tái sản sinhmột tác phẩm nghệ thuật ở dạng lời nói

Vì truyện là một tác phẩm văn học nên kể chuyện có được cả sức mạnh củavăn học Truyện có khả năng bồi dưỡng tâm hồn trẻ thơ Sự hiểu biết về cuộcsống, về con người, tâm hồn, tình cảm của các em sẽ nghèo đi biết bao nhiêunếu không có phân môn Kể chuyện trong trường học

1.1.2.2 Nhiệm vụ

Phân môn Kể chuyện có nhiệm vụ đáp ứng nhu cầu được nghe, được kểchuyện ở trẻ em, phát triển ngôn ngữ, đặc biệt là kĩ năng nghe – nói, đồng thờiphát triển tư duy và bồi

dưỡng tâm hồn, làm giàu vốn sống và vốn văn học cho học sinh

- Phân môn Kể chuyện phát triển các kĩ năng Tiếng Việt cho học sinh

Trước hết, phân môn Kể chuyện phát triển kĩ năng nói cho học sinh Giờ kểchuyện rèn cho học sinh kĩ năng nói trước đám đông dưới dạng độc thoại thànhđoạn bài theo phong cách nghệ thuật Đồng thời với nói, các kĩ năng nghe, đọc,

kĩ năng ghi chép cũng được phát triển trong quá trình kể lại chuyện đã nghe, kểlại truyện đã đọc

- Phân môn Kể chuyện góp phần phát triển tư duy, đặc biệt là tư duy hình tượng và cảm xúc thẩm mĩ ở học sinh

Cùng với sự rèn luyện các kĩ năng ngôn ngữ, tư duy của học sinh cũng đượcphát triển Đặc biệt, sống trong thế giới các nhân vật, thâm nhập vào các tình tiếtcủa truyện, tiếp xúc với nghệ thuật ngôn từ kể chuyện, tư duy hình tượng và cảmxúc thẩm mĩ của học sinh cũng được phát triển

- Phân môn Kể chuyện góp phần tích lũy vốn sống, vốn văn học cho học sinh

Giờ kể chuyện giúp học sinh tiếp xúc với tác phẩm văn học Suốt 5 năm ở

bậc tiểu học, học sinh được nghe và tham gia kể rất nhiều câu chuyện với đủ thể loại Đó là những tác phẩm có giá trị văn học cổ, văn học đương đại Việt Nam

và thế giới Những câu chuyện này sẽ làm giàu vốn văn học của các em Đócũng là hành trang quý báu sẽ theo các em trong suốt cả cuộc đời.

Giờ Kể chuyện còn mở rộng tầm hiểu biết, khơi gợi trí tưởng tượng cho họcsinh Thế giới muôn sắc màu mở rộng trước các em Theo từng câu chuyện, các

em sẽ tìm thấy ở trong truyện từ phong tục tập quán đến cảnh sắc thiên nhiên, từnhững thân phận và biết bao hành động nghĩa hiệp của con người trong muônvàn trường hợp khác nhau Truyện kể làm tăng vốn hiểu biết về thế giới và xãhội loài người từ xưa đến nay cho học sinh.Truyện kể còn chắp cánh cho trítưởng tượng và ước mơ của học sinh, thức đẩy sự sáng tạo ở các em

1.1.3 Căn cứ vào nội dung chương trình và yêu cầu cần đạt khi dạy - học phân môn Kể chuyện lớp 5

Nội dung chương trình: 1 tiết/tuần, cả năm gồm 35 tiết, trong đó có 31 tiết

kể chuyện và 4 tiết ôn tập

Như vậy chương trình kể chuyện lớp 5 có 31 tiết kể chuyện và được chia

+ Người đi săn và con nai

+ Lớp trưởng lớp tôi

- Nội dung cần đạt: Giáo viên kể - Học sinh nghe – học sinh kể lại

- Mục đích: Rèn kĩ năng nói và kĩ năng nghe

b) Bài tập kể chuyện đã nghe, đã đọc: gồm 11 tiết kể chuyện Đó là các đề bài: +

Kể về các anh hùng, danh nhân của nước ta

+ Kể một câu chuyện ca ngợi hòa bình, chống chiến tranh

+ Kể một câu chuyện nói về quan hệ giữa con người với thiên

nhiên + Kể một câu chuyện có nội dung bảo vệ môi trường

+ Kể một câu chuyện nói về những người đã góp sức mình chống lại đóinghèo, lạc hậu, vì hạnh phúc của nhân dân

+ Kể về những người biết sống đẹp, biết mang lại niềm vui, niềm hạnh phúc cho những người xung quanh

+ Kể về những tấm gương sống, làm việc theo pháp luật, theo nếp sống văn minh

+ Kể về những tấm gương sống, làm việc theo pháp luật, theo nếp sống văn minh

+ Kể về những người đã góp sức mình bảo vệ trật tự, an ninh

+ Kể về truyền thống hiếu học hoặc truyền thống đoàn kết của dân tộc Việt Nam

+ Kể về một nữ anh hùng hoặc một phụ nữ có tài

+ Kể về gia đình, nhà trường và xã hội chăm sóc, giáo dục trẻ em hoặc trẻ

em thực hiện bổn phận với gia đình, nhà trường và xã hội

c) Bài tập kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia : gồm 10 tiết kể chuyện.

Đó là các đề bài :

+ Kể việc làm tốt góp phần xây dựng quê hương đất nước

+ Kể một câu chuyện em đã chứng kiến hoặc một việc em đã làm thể hiệntình hữu nghị giữa nhân dân ta với nhân dân các nước

+ Kể một về một lần em được đi thăm cảnh đẹp ở địa phương em hoặc ở nơi khác

+ Kể một việc làm tốt của em hoặc của những người xung quanh để bảo

vệ môi trường

+ Kể về một buổi sinh hoạt đầm ấm trong gia đình

1.1.4 Căn cứ vào đặc điểm tâm - sinh lý của học sinh tiểu học

1.1.4.1 Tri giác

Các em thường tri giác những gì phù hợp với nhu cầu, những gì thườngđược gặp, được hướng dẫn Tri giác của các em còn gắn liền với cảm xúc Điềunày cho thấy sự cần thiết hướng dẫn học sinh nghe và kể chuyện thường xuyên.Những câu chuyện hay, lời kể hấp dẫn, sinh động được các em tri giác tốt hơn,học sinh sẽ hứng thú, yêu thích học Kể chuyện

1.1.4.2 Khả năng chú ý

Học sinh ở tiểu học chú ý có chủ định bắt đầu ổn định Các phẩm chất ýchí (độc lập, kiên trì, tự chủ) bắt đầu hình thành Học sinh có kĩ năng phân phốichú ý và hướng chú ý vào nội dung cơ bản của bài học Chính đặc điểm này chophép giáo viên rèn luyện học sinh thực hiện thành thục các thao tác, các kĩ năngnói, kĩ năng nghe trong dạy học kể chuyện Vì vậy, giáo viên có thể phức tạphóa dần dần nhiệm vụ nhận thức cho học sinh

là chủ yếu

1.1.4.4 Tưởng tượng

Tưởng tượng của HS cuối bậc Tiểu học hoàn chỉnh hơn về kết cấulogic Sự tạo ra các hình ảnh mới trong tưởng tượng bằng cách cụ thể hóa nhânvật, nhập vai vào nhân vật sẽ giúp các em khắc sâu nhân vật và nội dung câu

chuyện từ đó bộc lộ tình cảm tự nhiên với nhân vật trong truyện, giúp cho việc

kể sinh động hơn

1.1.4.5 Tư duy

Tư duy trừu tượng, khái quát hóa đang dần chiếm ưu thế Học sinh biếtdựa vào các dấu hiệu bản chất của đối tượng để rút ra nội dung, ý nghĩa của câuchuyện

1.1.4.6 Ngôn ngữ

Lên tiểu học, hầu hết các em có ngôn ngữ nói thành thạo, ngôn ngữ viếtđang hoàn thiện và bắt đầu hướng tới hoàn thiện về mặt ngữ pháp, chính tả vàngữ âm Nhờ có ngôn ngữ phát triển mà trẻ có khả năng tự đọc, tự học, tự nhậnthức thế giới xung quanh và tự khám phá bản thân thông qua các kênh thông tinkhác nhau

Ngôn ngữ có vai trò hết sức quan trọng đối với quá trình nhận thức cảmtính và lí tính của trẻ, nhờ có ngôn ngữ mà cảm giác, tri giác, tư duy, tưởngtượng của trẻ phát triển dễ dàng và được thể hiện cụ thể thông qua ngôn ngữ nói

và viết của trẻ Mặt khác, thông qua khả năng ngôn ngữ của trẻ, ta có thể đánhgiá sự phát triển trí tuệ của trẻ

Ngôn ngữ của học sinh tiểu học đã dần ổn định giúp học sinh có thể sửdụng ngôn ngữ tham gia vào các hoạt động, các nhiệm vụ học tập mà ít gặp khókhăn trong việc bày tỏ quan điểm, trình bày ý kiến của mình Đặc biệt, việc sửdụng hình thức đóng vai trong dạy học phân môn kể chuyện kiểu bài đã nghe đãđọc là cơ hội để các em phát triển ngôn ngữ, nhất là ngôn ngữ giao tiếp của HS

Tóm lại, với những đặc điểm về tâm lí của học sinh tiểu học, thì việc rèn

kĩ năng kể chuyện cho các em là phù hợp, có thể thực hiện để mang lại hiệu quảtốt, giúp các em hình thành được các kĩ năng tương ứng và có khả năng vậndụng vào trong chính cuộc sống của các em

1.2 Các khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu

1.2.1 Kĩ năng

Là khả năng vận dụng những kiến thức, hiểu biết của con người để thực hiệnmột việc gì đó, có thể là việc nghề nghiệp mang tính kỹ thuật, chuyên môn hoặcviệc liên quan cảm xúc, sinh tồn, giao tiếp,… Nói một cách dễ hiểu nhất, kỹnăng chính là khả năng/năng lực thực hiện thành thục một hoặc một số hànhđộng của một người với mục đích là tạo ra kết quả như mong đợi

1.2.2 Kể chuyện

Kể là một động từ biểu thị hành động nói Từ điển tiếng Việt (Văn Tân chủbiên) giải thích: Kể là nói rõ đầu đuôi và nêu ví dụ: kể chuyện cổ tích.Hoạt động kể chuyện là hình thức trình bày lại câu chuyện với một chuỗi các

sự việc có đầu có cuối liên quan đến một hay một số nhân vật bằng lời kể mộtcách hấp dẫn, sáng tạo, giàu ngữ điệu và có sự phối hợp diễn xuất qua nét mặt,

cử chỉ, điệu bộ của người kể một cách tự nhiên nhằm truyền cảm đến ngườinghe

1.2.3 Định hướng phát triển năng lực

Năng lực là khả năng vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng,thái độ và hứng thú để hành động một cách phù hợp và có hiệu quả trong cáctình huống đa dạng của cuộc sống

Định hướng phát triển năng lực là chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủyếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất ngườihọc: Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợpvới giáo dục gia đình và giáo dục xã hội

Kết luận chương 1

Việc rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh lớp 5 là nhiệm vụ quan trọng củamỗi giáo viên Việc rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh luôn là một việc làm cầnthiết để giúp các em hình thành, phát triển và hoàn thiện về nhân cách

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA VIỆC RÈN KĨ NĂNG

KỂ CHUYỆN CHO HỌC SINH LỚP 5 TRONG NHÀ TRƯỜNG

2.1 Thực trạng nhà trường

2.1.1 Thuận lợi

Ban giám hiệu luôn chỉ đạo sát sao kịp thời từng môn học ở tất cả cáckhối lớp Đặc biệt chú trọng công tác rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh chohọc sinh

Đại đa số giáo viên nhà trường nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ tâm huyết vớinghề dạy học, luôn coi trọng đổi mới phương pháp dạy học

Nhà trường đã mua thêm nhiều sách tham khảo, sách nâng cao phục vụcho việc dạy học môn Tiếng Việt nói chung và rèn kĩ năng kể chuyện cho họcsinh nói riêng

2.1.2 Khó khăn

Đối với giáo viên:

Trong đội ngũ giáo viên vẫn còn một số giáo viên chưa có nhận thức đúngđắn về vai trò của việc rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh theo định hướng pháttriển năng lực, chưa đào sâu suy nghĩ bài dạy, nhiều giáo viên chưa có nhiềukinh nghiệm giảng dạy nhất là phần dạy – học kể chuyện nên khi giảng dạy còngặp những khó khăn nhất định Đa số giáo viên chỉ kể chuyện học sinh và yêu

cầu học sinh kể lại được câu chuyện mà giáo viên đã kể Còn một số giáo viênchưa chú ý đến bồi dưỡng và tự bồi dưỡng kĩ năng kể chuyện cho chính mình.

Đối với học sinh:

Từ thực tế khảo sát học sinh cho thấy học sinh thích nghe cô giáo kể

chuyện nhưng kĩ năng kể chuyện lại chưa tốt, nhất là hai dạng bài kể chuyện đã

nghe, đã đọc và kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia Nhiều em thuộc

truyện, kể chuyện khá trôi trảy nhưng chưa tự tin, mạnh dạn trước đám đông, kểchưa hay, chưa hấp dẫn người nghe

2.2 Nguyên nhân thực trạng

2.2.1 Nguyên nhân khách quan

Nhà trường có nhiều giáo viên trẻ Bản thân giáo viên chưa nhận thứcđúng về vai trò của việc rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh theo định hướngphát triển năng lực Một số giáo viên chưa nắm chắc phương pháp dạy – họcphân môn Kể chuyện và các biện pháp rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh

Khả năng đọc để nhớ nội dung và hiểu ý nghĩa câu chuyện của học sinhcòn yếu

Vốn sống của các em còn quá ít,…

2.2.2 Nguyên nhân chủ quan

Một số ít giáo viên chưa cập nhật với sự đổi mới, chưa thực sự ham họchỏi, đôi khi còn ngại khó, ngại khổ

Nhiều giáo viên chưa có kĩ năng kể chuyện hay, hấp dẫn học sinh, chưabiết đặt câu hỏi khai thác nội dung câu chuyện theo hướng phát huy năng lựchọc sinh và chưa có kinh nghiệm rèn kĩ năng kể chuyện cho các em

Một số giáo viên tự thỏa mãn, tự cho mình là giỏi, mất đi ý thức tự bồidưỡng và thiếu quan tâm đến nâng cao chuyên môn

Các em học sinh chưa dành thời gian nhiều cho việc rèn các kĩ năng, kĩnăng kể chuyện của các em còn nhiều hạn chế

Kết luận chương 2

Kể chuyện là một phân môn lý thú, hấp dẫn, có vị trí đặc biệt quan trọngtrong chương trình giáo dục ở trường Tiểu học đặc biệt là đối với học sinh lớp 5.Phân môn Kể chuyện góp phần bồi dưỡng tâm hồn, đem lại niềm vui, trau dồiđạo đức vốn sống, vốn văn học, phát triển tư duy và ngôn ngữ, hình thành các kĩnăng cơ bản cho hoạc sinh

Học sinh tiểu học rất thích nghe và kể chuyện, đó là một nhu cầu khôngthể thiếu với các em bởi lẽ những câu chuyện sẽ giúp các em phát huy tối đa trítưởng tượng, khả năng sáng tạo và những cảm xúc thẩm mĩ lành mạnh trong tâmhồn

Qua khảo sát thực trạng của việc dạy học Kể chuyện ở lớp 5 trường Tiếuhọc tôi công tác, chúng tôi nhận thấy giáo viên có những thuận lợi sau : Đượctrang bị đầy đủ đồ dùng dạy học phục vụ cho tiết dạy, học sinh có tinh thần hợptác, ham học hỏi, ý thức tự giác của học sinh cao Tuy nhiên, giáo viên cũng găpkhông ít khó khăn đó là: giáo viên chưa tìm ra biện pháp dạy học hợp lý đối vớiphân môn Việc sử dụng kết hợp các hành động phi ngôn ngữ cũng như đồ dùngtrực quan của giáo viên vào kể câu chuyện còn hạn chế.

Từ thực trạng trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu và xây dựng một sốbiện pháp rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh lớp 5 theo định hướng phát triểnnăng lực

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG KỂ CHUYỆN CHO

HỌC SINH LỚP 5 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 3.1

Biện pháp 1: Rèn kĩ năng nghe và ghi nhớ truyện cho học sinh

3.1.1 Mục đích của biện pháp:

Giúp học sinh có kĩ năng nghe và ghi nhớ nội dung, các chi tiết trongtruyện Thông qua lời kể của giáo viên và đồ dùng dạy học, học sinh có khảnăng nghe, quan sát để ghi nhớ câu chuyện cũng như hình thành kĩ năng kểchuyện

- Giáo viên kể lần 1 không dùng tranh, nhưng ở lần 2 và 3 dùng tranh, nên

kể chậm lại thể hiện nội dung của từng tranh

- Khi kể kết hợp ghi các mốc thời gian, tên nhân vật khó nhớ ra bảng

Ví dụ: Khi kể chuyện: “Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai” – Giáo viên kể xong lần 1,

cần hỏi học sinh về các nhân vật và ghi nhanh ở bảng các mốc thời gian xảy racâu chuyện: Ngày 16/3/1968; Nhân vật: Mai - cơ, Tôm - xơn, Côn - bơn, An -đrê - ốt - ta, Hơ - bớt, Rô - nan

- Trong quá trình kể giáo viên có thể đưa ra những câu hỏi gây tò mò, gây

sự chú ý để cuốn hút học sinh

Ví dụ: Trong câu chuyện “Người đi săn và con nai”: Giáo viên đưa ra câu

hỏi cho học sinh dự đoán kết thúc câu chuyện người đi săn có bắn con naikhông? Chuyện gì xảy ra sau đó?

- Trong lần kể thứ 2 và thứ 3 nếu thấy học sinh đã nhớ truyện cũng có thể cho học sinh kể tiếp lời của mình hoặc một đoạn, sau đó nhận xét

- Không khí của lớp học cũng là yếu tố quan trọng để tạo nên thành công.Khi dạy tiết kể chuyện giáo viên chú ý tạo không khí thoải mái, ổn định để họcsinh tiếp thu tốt câu chuyện

3.1.3 Kết quả:

Giáo viên đã biết cách kể chuyện hấp dẫn, từ đó lôi cuốn các em vào câu

chuyện, giúp các em tập trung nghe, hiểu và ghi nhớ truyện

3.2 Biện pháp 2:Hướng dẫn, giúp đỡ để học sinh tìm được câu chuyện để kể

(với bài Kể chuyện đã nghe, đã đọc; đã chứng kiến hoặc tham gia)

3.2.1 Mục đích của biện pháp:

Giúp cho học sinh ở mọi trình độ có thể tìm được truyện để tìm được câu chuyện để kể

3.2.2 Cách thực hiện:

Trong tiết dạy – học Kể chuyện, giáo viên phải hướng dẫn học sinh chuẩn

bị cho tiết Kể chuyện tuần sau

- Với loại bài kể chuyện đã nghe, đã đọc, học sinh phải sưu tầm truyện,

giáo viên cũng có thể giúp học sinh tìm những câu chuyện phù hợp với chủ điểmtheo các gợi ý

Ví dụ: Tiết Kể chuyện tuần 12 Đề bài: Hãy kể một câu chuyện em đã nghe hay đã đọc có nội dung bảo vệ môi trường.

Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm truyện theo các gợi ý:

+ Đọc lại đoạn văn ở bài tập 1, tiết Luyện từ và câu (Tuần 12) để nắm được các yếu tố tạo thành môi trường

+ Nhớ lại những truyện đã học về bảo vệ cây cối, loài vật, chống thiên tai

để hiểu nội dung bảo vệ môi trường: Chim sơn ca và bông cúc trắng, Chiếc rễ

đa tròn (Tiếng Việt 2, tập hai); Người đi săn và con vượn, Cóc kiện Trời (Tiếng

Việt 3, tập hai)

+ Tìm thêm các truyện có nội dung bảo vệ môi trường trong sách Truyệnđọc 5, Báo Thiếu niên, Nhi đồng, Khoa học khám phá, hay trong đời sốnghàng ngày (nghe người thân hoặc ai đó kể)

- Với loại bài kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia, yêu cầu học sinh

kể những chuyện người thật, việc thật có trong cuộc sống xung quanh mà các em

đã biết, đã thấy, cũng có khi chính các em là nhân vật của câu chuyện Các