XÂY DỰNG và sử DỤNG hệ THỐNG bài tập TOÁN lớp 9 THEO HƯỚNG TIẾP cận PISA NHẰM rèn LUYỆN kỹ NĂNG vận DỤNG TOÁN học vào THỰC TIỄN CHO học SINH

XÂY DỰNG và sử DỤNG hệ THỐNG bài tập TOÁN lớp 9 THEO HƯỚNG TIẾP cận PISA NHẰM rèn LUYỆN kỹ NĂNG vận DỤNG TOÁN học vào THỰC TIỄN CHO học SINH XÂY DỰNG và sử DỤNG hệ THỐNG bài tập TOÁN lớp 9 THEO HƯỚNG TIẾP cận PISA NHẰM rèn LUYỆN kỹ NĂNG vận DỤNG TOÁN học vào THỰC TIỄN CHO học SINH XÂY DỰNG và sử DỤNG hệ THỐNG bài tập TOÁN lớp 9 THEO HƯỚNG TIẾP cận PISA NHẰM rèn LUYỆN kỹ NĂNG vận DỤNG TOÁN học vào THỰC TIỄN CHO học SINH

Tổng quan 1

Cơ sở lý luận 1

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển toàn cầu, giáo dục Việt Nam đang đặt ưu tiên cao vào việc thực hiện trụ cột "học để làm".

Nghị quyết 29 – NQ/TW của Hội nghị lần thứ VIII Ban chấp hành Trung ương khóa XI nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo Mục tiêu là phát triển năng lực và phẩm chất người học, đồng thời hài hòa giữa đức, trí, thể, mỹ Nội dung đổi mới bao gồm việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng đến giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, cũng như các kỹ năng ngoại ngữ, tin học và khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

Quyết định 404/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm xây dựng chương trình giáo dục mới phù hợp với hệ thống giáo dục hiện hành Đề án này được thực hiện theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW và cam kết của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc "Học để biết - Học để làm".

Học để chung sống và tự khẳng định bản thân là yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện con người Việt Nam, hướng đến việc trở thành công dân toàn cầu.

Tôi quyết định chọn “Xây dựng và sử dụng hệ thống bài toán lớp 9 theo hướng tiếp cận PISA” để rèn luyện kỹ năng vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển tư duy phản biện cho các em.

II PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN TẠO RA SÁNG KIẾN.

1 Phương pháp nghiên cứu lí luận:

Tập hợp và phân tích các nguồn tài liệu liên quan đến các văn bản chỉ đạo của Nhà nước và ngành giáo dục về việc vận dụng kiến thức các môn học vào thực tiễn là rất cần thiết Đồng thời, nghiên cứu tài liệu về chương trình PISA, các bài toán và nguyên tắc xây dựng bài tập của PISA cũng đóng vai trò quan trọng Ngoài ra, cần chú ý đến nội dung và mục tiêu chương trình môn Toán ở bậc THCS, đặc biệt là mục tiêu của môn Toán lớp 9 để đảm bảo sự phát triển toàn diện cho học sinh.

2 Phương pháp điều tra, quan sát:

Dự giờ và phỏng vấn các giáo viên giỏi, có kinh nghiệm dạy Toán ở trường THCS nhằm nghiên cứu hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận PISA Qua đó, quan sát sự yêu thích và hứng thú của học sinh đối với các bài tập đã được thiết kế.

3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:

Tổng kết kinh nghiệm từ các giáo viên dạy giỏi môn Toán ở trường THCS nhằm xác định các tiêu chí thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập phù hợp cho việc dạy học môn Toán lớp 9 Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo điều kiện cho học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn.

4 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia:

Các giảng viên môn Toán tại trường Đại học Hùng Vương cùng với một số giáo viên dạy giỏi môn Toán cấp THCS trong thành phố đã đưa ra ý kiến về nghiên cứu và sản phẩm khoa học của sáng kiến kinh nghiệm (SKKN).

5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm:

Tổ chức thực nghiệm sư phạm với hệ thống bài tập được xây dựng theo hướng tiếp cận Chương trình PISA trong dạy học môn Toán lớp 9 nhằm kiểm tra độ tin cậy, giá trị và sự phù hợp của hệ thống bài tập với mục tiêu giáo dục hiện nay tại các trường THCS.

Xây dựng và hướng dẫn sử dụng hệ thống bài tập cho môn Toán lớp 9 theo tiêu chuẩn Chương trình Quốc tế PISA nhằm phát triển kỹ năng vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh Hệ thống này không chỉ giúp học sinh nâng cao khả năng tư duy mà còn tạo điều kiện cho việc áp dụng kiến thức toán học vào các tình huống thực tế.

- Để đạt được mục đích ở trên, tôi đề ra các nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu định hướng đổi mới giáo dục Việt Nam, giáo dục THCS nói chung và dạy học môn Toán THCS nói riêng trong giai đoạn hiện nay.

- Nghiên cứu về kỹ năng vận dụng toán học vào thực tiễn của học sinh THCS.

Mục tiêu 2

Xây dựng hệ thống bài tập môn Toán lớp 9 theo hướng tiếp cận Chương trình Quốc tế PISA giúp học sinh phát triển kỹ năng vận dụng toán học vào thực tiễn Hướng dẫn sử dụng hệ thống này sẽ tạo điều kiện cho học sinh thực hành và áp dụng kiến thức toán học trong các tình huống thực tế, từ đó nâng cao khả năng tư duy và giải quyết vấn đề.

- Để đạt được mục đích ở trên, tôi đề ra các nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu định hướng đổi mới giáo dục Việt Nam, giáo dục THCS nói chung và dạy học môn Toán THCS nói riêng trong giai đoạn hiện nay.

- Nghiên cứu về kỹ năng vận dụng toán học vào thực tiễn của học sinh THCS.

Sáng kiến đối chứng hoặc sáng kiến tiền đề 3

- Nghiên cứu hình thức đề và các dạng câu hỏi trong môn Toán theo PISA.

- Nghiên cứu nội dung mục tiêu chương trình môn Toán THCS

- Nghiên cứu các bài tập và cách thức, tiến trình xây dựng các bài tập theo PISA.

Thiết kế bài tập môn Toán lớp 9 theo hướng tiếp cận PISA nhằm phát triển kỹ năng ứng dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh Bài viết cung cấp hướng dẫn sử dụng hệ thống bài tập đã được thiết kế, giúp học sinh nâng cao khả năng vận dụng kiến thức toán học trong các tình huống thực tế.

Thực nghiệm sư phạm được thực hiện nhằm đánh giá hệ thống bài tập môn Toán lớp 9 theo hướng tiếp cận PISA, tập trung vào độ tin cậy, độ giá trị, tính khả thi và hiệu quả trong quá trình dạy học.

IV SÁNG KIẾN TIỀN ĐỀ

Công trình “Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA)” của Nguyễn Thị Phương Hoa đã tiến hành nghiên cứu và so sánh trình độ học sinh trên toàn cầu thông qua các kỳ khảo sát PISA lớn nhất từ trước đến nay, nhằm đánh giá hiệu quả giáo dục và khả năng học tập của học sinh.

Nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Sơn về Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tham gia chương trình này Bài viết phân tích sự cần thiết phải tham gia PISA và quá trình chuẩn bị của Việt Nam để đáp ứng các yêu cầu của chương trình, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và đánh giá năng lực học sinh.

Trong nghiên cứu “Chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA” của Đỗ Tiến Đạt, tác giả giới thiệu về năng lực Toán học phổ thông và khung đánh giá môn Toán theo tiêu chuẩn PISA, nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về cách thức đánh giá năng lực toán học của học sinh trên toàn cầu.

Mô tả sáng kiến 3

Nêu vấn đề của sáng kiến : 3

1 Phân tích đánh giá thực trạng của vấn đề

Để khảo sát thực trạng của vấn đề này, tôi đã thực hiện một cuộc khảo sát với 36 cán bộ quản lý và giáo viên, chủ yếu là những người đang giảng dạy chương trình Toán THCS Nội dung khảo sát được tiến hành thông qua phiếu hỏi dạng Anket đóng, giúp người trả lời dễ dàng và nhanh chóng trong thời gian có hạn.

Bảng 1: Quan niệm về chức năng của bài toán thực tế trong dạy học toán THCS

Chức năng của bài toán thực tế trong dạy học

Mức độ tán thành Đồng ý Phân vân Không đồng ý

1 Gợi động cơ phát hiện tri thức, kĩ năng mới 9 25,00 20 55,56 7 19,44

2 Tạo cơ hội củng cố kiến thức – kĩ năng 27 75,00 8 22,22 1 2,78

3 Liên hệ giữa tri thức toán học với thực tiễn 32 88,89 3 8,33 1 2,78

Hình thành năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn

5 Tạo điều kiện cho GV đổi mới PPDH 24 66,67 8 22,22 4 11,11

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng đa số cán bộ quản lý và giáo viên đã hiểu đúng về vai trò và chức năng của bài toán thực tiễn trong giảng dạy Toán học ở cấp trung học cơ sở.

Kết quả khảo sát về việc tự đề xuất bài toán thực tiễn trong giảng dạy toán học ở bậc THCS cho thấy có một số lượng đáng kể giáo viên đã tích cực áp dụng phương pháp này Nhiều người được hỏi cho biết họ đã tự tạo ra các bài toán thực tế nhằm tăng cường tính ứng dụng và sự hứng thú cho học sinh trong quá trình học tập.

- Hoạt động hình thành KT-KN mới: 6/36 người, chiếm tỉ lệ 16,67%

- Hoạt động củng cố KT-KN đã học: 8/36 người, chiếm tỉ lệ 22,22%

- Hoạt động liên hệ thực tiễn: 17/36 người, chiếm tỉ lệ 47,22%

Trong số 36 cán bộ quản lý và giáo viên được khảo sát, có 9 người (25,00%) cho biết họ chưa bao giờ tự đề xuất bài toán thực tiễn cho hoạt động dạy học Toán Họ cho rằng nội dung trong sách giáo khoa đã đủ và tối ưu, chỉ cần dạy đầy đủ là tốt Từ thực trạng này, có thể thấy rằng mặc dù đa số cán bộ quản lý và giáo viên nhận thức được vai trò của bài toán thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả dạy học Toán, nhưng họ vẫn ngại thay đổi và thiếu chủ động trong việc sáng tạo, cũng như chưa tự tin khi áp dụng những nội dung mới khác với sách giáo khoa vào bài học.

* Thực trạng vấn đề phát triển kỹ năng vận dụng Toán học vào thực tiễn cho HS THCS thông qua các bài tập được xây dựng theo PISA.

Tôi đã thu thập ý kiến từ 26 giáo viên dạy môn Toán lớp 9 về việc áp dụng bài toán thực tiễn theo định hướng Chương trình PISA (bài toán PISA) trong các tiết dạy Kết quả khảo sát được trình bày trong bảng dưới đây.

Bảng 2: Mức độ sử dụng bài toán PISA trong các tiết dạy:

Mức độ thực hiện (điểm) Điểm TB

1 Đề xuất PISA tạo tình huống cho HĐ hình thành

2 Đề xuất PISA phù hợp thay thế bài toán trong

SGK cho HS thực hành luyện tập

3 Đề xuất PISA nhằm liên hệ giữa tri thức toán học và cuộc sống.

4 Chú trọng bài toán PISA cài đặt yêu cầu HS chuyển đổi thông tin, thiết lập mô

% 15,4 15,4 30,8 38,4 hình toán học của các tình huống thực tiễn

Chú trọng bài toán PISA cài đặt yêu cầu HS quan tâm tới việc ước chừng, lựa chọn phương án tối ưu trong giải tình huống thực tiễn

( Chú thích: Điểm cho mỗi mức độ thể hiện như sau: 4-rất thường xuyên; 3-thường xuyên; 2-thỉnh thoảng;1-chưa từng thực hiện)

Mặc dù nhiều giáo viên quan tâm và sử dụng bài toán thực tiễn trong dạy học Toán, nhưng tần suất áp dụng vẫn còn thấp Khi được hỏi về việc sử dụng bài toán PISA, phần lớn giáo viên chỉ tập trung vào việc giúp học sinh hiểu kiến thức Toán trong thực tiễn mà chưa khai thác sâu cách giải quyết để hình thành kỹ năng vận dụng Toán vào cuộc sống Nhiều giáo viên đã chú trọng đưa bài toán PISA vào giảng dạy nhằm liên hệ tri thức toán học với thực tiễn, nhưng việc quan tâm đến các yếu tố tác động đến kỹ năng vận dụng Toán một cách hệ thống và lý luận vẫn chưa được nhiều giáo viên thực hiện.

Mức độ áp dụng bài toán PISA trong việc hình thành kiến thức và kỹ năng mới, cũng như trong các hoạt động củng cố, còn hạn chế và không diễn ra thường xuyên ở nhiều giáo viên sử dụng bài toán thực tiễn.

Qua kết quả điều tra ở trên chúng tôi đi đến một số các kết luận sau:

Giáo viên đã tạo ra các bài tập trắc nghiệm và tự luận liên quan đến thực tiễn, nhưng chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân mà chưa có cơ sở khoa học vững chắc theo lý luận của bài tập PISA.

Các bài tập hiện tại chưa thực sự tập trung vào việc giải quyết vấn đề một cách toàn diện như mô hình PISA, mà chủ yếu là các bài toán độc lập Điều này dẫn đến việc chưa xây dựng được các câu hỏi toán học theo hệ thống tuyến tính, gây khó khăn trong việc phát triển tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề cho học sinh.

Dựa trên ý kiến của 26 Thầy (Cô) trực tiếp giảng dạy môn Toán lớp 9, bài toán PISA gặp nhiều khó khăn trong quá trình áp dụng Kết quả điều tra được thể hiện rõ qua bảng 4, cho thấy những thách thức mà giáo viên phải đối mặt khi triển khai phương pháp này trong giảng dạy.

GV trong việc đề xuất các PISA

Mức độ tán thành Đồng ý Phân vân Không đồng ý Số phiếu

Khó vì phải tương thích với nhiều điều kiện

2 Mất nhiều thời gian và công sức chuẩn bị 26 72,2 6 16,7 4 11,1

Kỹ năng của HS trong việc giải quyết vấn đề nảy sinh

Khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động học

5 Điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện dạy học

Thiếu các tài liệu lí luận để định hướng, hỗ trợ xây dựng các bài tập thực tiễn

3 Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế

Qua quá trình điều tra, quan sát, thăm lớp và dự giờ, cùng với việc xin ý kiến từ các cán bộ quản lý nhà trường, chúng tôi đã rút ra một số nhận định quan trọng.

Triển khai PISA tại Việt Nam chưa được phổ biến rộng rãi, dẫn đến nhiều giáo viên vẫn thiếu hiểu biết về chương trình này Việc tiếp cận PISA trong dạy học là một khái niệm mới mẻ, và phần lớn giáo viên chỉ biết đến PISA thông qua tự tìm hiểu, nghiên cứu cá nhân hoặc từ những đồng nghiệp khác.

Việc tự bồi dưỡng và tìm hiểu yêu cầu đổi mới giáo dục cùng với các tiến bộ trong lĩnh vực giáo dục chưa được thực hiện thường xuyên, đặc biệt là việc áp dụng Toán học vào thực tiễn Khối lượng kiến thức trong mỗi tiết học khá lớn, khiến giáo viên gặp khó khăn trong việc hoàn thành bài giảng Hơn nữa, yêu cầu kết nối kiến thức với thực tế không được cụ thể hóa trong đánh giá, dẫn đến việc các nội dung liên quan đến ứng dụng Toán học trong thực tiễn rất hiếm gặp trong các kỳ thi.

GV cần bổ sung cơ sở lý luận cho việc xây dựng bài tập theo PISA Để tạo ra một bài tập PISA hiệu quả, cần tuân thủ trình tự các bước cụ thể và áp dụng chúng một cách phù hợp với đặc điểm của đối tượng học sinh cũng như mục tiêu dạy học.

GV còn thiếu tài liệu định hướng xây dựng bài tập theo PISA, đặc biệt là trong môn Toán ở bậc THCS Hiện nay, tài liệu tham khảo về các dạng bài tập theo PISA rất hạn chế, dẫn đến việc vận dụng PISA trong dạy học ở cấp THCS gặp nhiều khó khăn.

GV gặp khó khăn trong việc khai thác, vận dụng PISA.

4 Phân tích, đánh giá và chỉ ra tính cấp thiết cần tạo ra sáng kiến

Giải pháp để thực hiện sáng kiến 10

Thiết kế bài tập theo hướng tiếp cận PISA cần tuân thủ các nguyên tắc quan trọng, trong đó việc đảm bảo sự tôn trọng và kế thừa chương trình, sách giáo khoa, cũng như kế hoạch dạy học hiện hành là yếu tố then chốt.

Việc khai thác PISA vào dạy học môn Toán cần phải đảm bảo sự tôn trọng, kế thừa chương trình, SGK, kế hoạch dạy học hiện hành

2.1.2 Đảm bảo lí luận về hình thức đề và các dạng câu hỏi trong môn Toán theo PISA:

Câu hỏi đánh giá năng lực toán học theo PISA tập trung vào khả năng phân tích, lập luận và truyền đạt ý tưởng hiệu quả thông qua việc giải quyết vấn đề thực tiễn bằng kiến thức toán học Đánh giá năng lực học sinh chủ yếu được thực hiện thông qua các bài kiểm tra.

2.1.3 Tăng cường đưa những tình huống trong cuộc sống thực vào dạy học môn Toán:

Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần giúp học sinh nhận thức được nhu cầu ứng dụng toán học vào thực tiễn, từ đó hiểu rõ tầm quan trọng và tính hữu ích của toán học trong cuộc sống hàng ngày Điều này sẽ tạo nền tảng cho việc nghiên cứu các sự vật và hiện tượng thông qua phương pháp mô hình hóa khi học sinh lên các lớp cao hơn.

2.1.4 Chú trọng việc tích hợp kiến thức nhiều môn học ở THCS:

Trong giai đoạn hiện nay, việc tích hợp kiến thức các môn học ở THCS được chú trọng để phát triển năng lực người học Khi thiết kế hệ thống bài tập theo tiếp cận PISA cho môn Toán lớp 9, cần xem xét và lựa chọn các vấn đề thực tiễn gần gũi, giúp học sinh vận dụng kiến thức toán học để giải quyết Điều này không chỉ tạo cơ hội cho học sinh phát triển kỹ năng mà còn định hướng cho các em phát huy tối đa tiềm năng trong lĩnh vực yêu thích của mình.

2.1.5 Chứa đựng tiềm năng tổ chức các hoạt động thực hành nhằm rèn luyện các kĩ năng thực hành toán học gần gũi thực tế:

Các kỹ năng thực hành toán học gần gũi với thực tế, như kỹ năng tính toán, dựng và đọc hiểu đồ thị, biểu đồ, và thu thập, xử lý số liệu thống kê, là những kỹ năng thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày Việc áp dụng PISA vào dạy học môn Toán lớp 9 cần tập trung vào việc tạo ra các tình huống thực tiễn để rèn luyện những kỹ năng này, giúp học sinh vận dụng toán học vào thực tiễn hiệu quả hơn Kỹ năng tính toán, bao gồm tính nhanh, tính nhẩm, và sử dụng công cụ, cùng với các kỹ năng khác như dựng và đọc hiểu đồ thị, là yếu tố quan trọng không thể thiếu trong học tập và công việc.

2.1.6 Đảm bảo tính khả thi trong điều kiện dạy học hiện nay:

Mỗi bài toán theo tiếp cận PISA bao gồm một hệ thống câu hỏi, yêu cầu dự đoán hoạt động của học sinh và kế hoạch sử dụng phù hợp Các bài toán cần được thiết kế để đảm bảo tính khả thi và ứng dụng rộng rãi trong giảng dạy môn Toán lớp 9.

Các câu hỏi trong giảng dạy cần phản ánh giá trị giáo dục cao, giúp người học cảm thấy thoải mái và tự tin Ngoài ra, việc xem xét các điều kiện hỗ trợ về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên là rất quan trọng để đảm bảo tính khả thi trong việc dạy học môn Toán lớp 9 tại các trường THCS hiện nay.

2.2 Trình tự các việc cần thực hiện trong thiết kế một bài tập theo hướng tiếp cận PISA.

2.2.1 Chọn chủ đề cho bài tập:

Chủ đề bài tập có thể được chọn từ nhiều lĩnh vực khác nhau như vật lý, sinh học, y học, và kinh tế, tùy thuộc vào kinh nghiệm thực tế của người xây dựng Điều quan trọng là tình huống được rút ra từ lĩnh vực này phải nhằm khảo sát sự hiểu biết về kiến thức Toán học và khả năng kết nối kiến thức đó với việc giải quyết vấn đề của người học.

2.2.2 Chọn tình huống và phát biểu bài toán:

Chọn một tình huống gần gũi với hoạt động thực tiễn của học sinh hoặc liên quan đến chương trình môn học khác, sau đó xây dựng một bài toán thực tiễn từ tình huống đó Bài toán cần thể hiện ý đồ sư phạm trong việc sử dụng công cụ Toán học để giải quyết, thường thông qua câu hỏi đầu tiên.

2.2.3 Phát triển tình huống, xây dựng các bài toán mới:

Phát triển tình huống bằng cách đặt nó vào các hoàn cảnh đa dạng giúp khai thác những phản ánh khác nhau Mỗi phản ánh từ tình huống có thể tạo ra một bài toán mới hoặc câu hỏi mới Những câu hỏi trong bài tập sẽ được khảo sát để khám phá sâu hơn về nội dung.

HS thể hiện sự hiểu biết thông qua việc khai thác tình huống cụ thể Đồng thời, các câu hỏi trong bài tập cần được sắp xếp theo mức độ yêu cầu tăng dần, phù hợp với các cấp độ năng lực Toán học.

2.2.4 Tập hợp các bài tập theo một chủ đề kiến thức để hình thành hệ thống bài tập theo các tuyến:

Trong mỗi phần của bài toán, cần có hướng dẫn cụ thể để chấm điểm Bộ đề kiểm tra PISA bao gồm nhiều bài tập, mỗi bài tập được cấu trúc thành hai phần chính.

- Phần một: Phần nội dung tình huống (có thể trình bày dưới dạng văn bản, bảng, biểu đồ…)

- Phần hai: Phần câu hỏi nhằm giải quyết các vấn đề trong tình huống bằng kiến thức toán học

Bài tập PISA thường đưa ra nhiều câu hỏi dựa trên các tình huống khác nhau, bao gồm cả những tình huống toán học nội bộ và thực tế Những tình huống này nhằm mô tả các khái niệm, cấu trúc hoặc ý tưởng toán học và được gọi là “ý tưởng bao trùm” trong PISA.

* Chọn chủ đề cho bài tập:Hàm số bậc nhất.

* Chọn tình huống và phát biểu bài toán: Bài toán Nhịp tim

Để bảo vệ sức khỏe, mọi người nên hạn chế nỗ lực thể chất, đặc biệt trong thể thao, nhằm không vượt quá tần số nhịp tim an toàn Trong nhiều năm, mối quan hệ giữa tỷ lệ khuyến cáo của nhịp tim tối đa và độ tuổi đã được mô tả bằng một công thức cụ thể.

Nhịp tim tối đa được khuyến cáo = 220 – tuổi

Nghiên cứu gần đây cho thấy rằng công thức này nên được sửa đổi một chút Công thức mới như sau:

Nhịp tim tối đa được khuyến cáo = 208 – (0.7 x tuổi)”

Câu hỏi 1: Hoàn thiện bảng về nhịp tim tối đa được khuyến cáo:

Bảng nhịp tim đối đa được khuyến cáo

Nhịp tim tối đa được khuyến cáo cũ

Nhịp tim tối đa được khuyến cáo mới

* Phát triển tình huống, xây dựng các bài toán mới:

Giáo viên đưa ra các câu hỏi theo cấp độ khó tăng dần

Câu hỏi 2: Ở tuổi nào thì công thức cũ và mới cho chính xác cùng một giá trị và giá trị đó là bao nhiêu?

Hiệu số giữa hai nhịp tim tối đa khuyến cáo giảm dần theo độ tuổi Để biểu diễn mối quan hệ này, có thể sử dụng công thức liên quan đến tuổi tác, cho thấy sự thay đổi của nhịp tim tối đa theo năm tháng.

Câu hỏi 4: Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tập thể dục có hiệu quả nhất khi nhịp tim là

Giải pháp tổ chức thực hiện 30

Để có thể triển khai sáng kiến kinh nghiệm tại cơ sở, tôi xin đề xuất mốt số các giải pháp sau:

Biên soạn tài liệu thực nghiệm nhằm xây dựng và áp dụng kiểu bài toán PISA trong giảng dạy môn Toán lớp 9, với mục tiêu tăng cường việc sử dụng các bài toán thực tiễn trong một số giáo án.

- Hướng dẫn GV sử dụng tài liệu thực nghiệm.

Đánh giá hiệu quả và tính khả thi của việc áp dụng kiểu bài toán PISA trong giảng dạy môn Toán lớp 9 cho thấy rằng việc này không chỉ nâng cao khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn của học sinh mà còn khuyến khích tư duy phản biện và sáng tạo Việc tích hợp các bài toán thực tiễn vào chương trình học giúp học sinh phát triển kỹ năng toán học một cách toàn diện, đồng thời tạo động lực học tập mạnh mẽ Sự phù hợp của kiểu bài toán PISA với chương trình giáo dục hiện hành cũng cho thấy tiềm năng lớn trong việc cải thiện chất lượng dạy và học môn Toán.

Điều chỉnh và bổ sung hệ thống bài tập theo tiếp cận PISA nhằm kiểm tra hứng thú và khả năng ứng dụng của học sinh trong môn Toán lớp 9 Các bài toán và câu hỏi được thiết kế phù hợp với chuẩn kiến thức, kỹ năng, đáp ứng nhu cầu và nhận thức của học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả dạy học.

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ

Sau khi hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm về việc "Xây dựng và sử dụng hệ thống bài toán lớp 9 theo hướng tiếp cận PISA", tôi đã khai thác các đặc tính ưu việt của PISA để thiết kế những bài toán phù hợp Mục tiêu của tôi là nâng cao kỹ năng vận dụng toán học vào thực tiễn cho học sinh lớp 9, từ đó cải thiện chất lượng dạy học môn Toán.

+ Sáng kiến kinh nghiệm đã trình bày những vấn đề tổng quan về PISA cũng như những nét chính về nội dung Toán học trong PISA.

+ Chỉ ra và làm rõ một số các nguyên tắc khi thiết kế bài toán theo tiếp cận PISA vào dạy học môn Toán lớp 9.

Thiết kế và xây dựng các bài toán tích hợp yếu tố thực tiễn theo chuẩn kiến thức và kỹ năng môn Toán lớp 9 là một nhiệm vụ quan trọng Hệ thống bài tập này không chỉ giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tế mà còn nâng cao khả năng tư duy và giải quyết vấn đề Hướng dẫn sử dụng hệ thống bài tập sẽ hỗ trợ giáo viên và học sinh trong quá trình học tập, đảm bảo hiệu quả và chất lượng giáo dục.

+ Đã tổ chức thực nghiệm sư phạm để minh họa tính khả thi và tính hiệu quả của các bài toán mà sáng kiến kinh nghiệm thiết kế.

Việc tích hợp các bài toán thực tiễn vào giảng dạy toán học ở bậc THCS, đặc biệt là lớp 9, là rất cần thiết Điều này giúp học sinh trải nghiệm và giải quyết các tình huống, vấn đề thực tế bằng kiến thức toán học trong quá trình học.

Hiện nay, tài liệu về PISA chủ yếu bằng tiếng Anh và còn hạn chế Do đó, cần có các tài liệu tham khảo chính thức về PISA để giáo viên và học sinh có thể hiểu rõ hơn và áp dụng hiệu quả vào việc dạy và học môn Toán.

[1] Bộ giáo dục và Đào tạo (2012), PISA và các dạng câu hỏi, NXB Giáo dục Việt Nam.

[2] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014), Tài liệu tổng kết PISA 2012 và triển khai PISA

2015, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chương trình giáo dục phổ thông, bao gồm chương trình tổng thể và chương trình các môn học, theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018.

Nguyễn Văn Bảo (2005) trong luận văn Thạc sĩ giáo dục học tại trường Đại học Vinh đã trình bày những đóng góp quan trọng trong việc rèn luyện năng lực vận dụng kiến thức Toán học của học sinh Nghiên cứu này tập trung vào việc giải quyết các bài toán có nội dung thực tiễn, giúp học sinh phát triển khả năng áp dụng kiến thức vào cuộc sống hàng ngày.

[5] Hoàng Hòa Bình (2015), Năng lực và đánh giá theo năng lực, Tạp chí Khoa học ĐHSP TP Hồ Chí Minh, Số 6(71)

[6] Lê Hải Châu (1962), Toán học gắn liền với đời sống và thực tiễn sản xuất, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Đảng Cộng sản Việt Nam đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW vào ngày 4/11/2013, nhằm đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo Mục tiêu của nghị quyết này là đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.

[8] Vũ Dũng (chủ biên) (2000), Từ điển Tâm lý học, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội.

[9] Đỗ Tiến Đạt (2011), Chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA – môn Toán, Kỷ yếu hội thảo quốc gia về giáo dục toán học ở trường phổ thông, tr 276 -287.

[10] Nguyễn Thị Phương Hoa - Vũ Thị Kim Chi - Nguyễn Thùy Linh (2009),

Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA)(mục đích, tiến trình thực hiện, các kết quả chính), Tạp chí Khoa học ĐHQG Hà Nội số 25, tr209 - 217.

Nguyễn Bá Kim (2006) đã trình bày phương pháp dạy học Toán trong cuốn sách của mình, xuất bản bởi NXB ĐHSP Hà Nội Trong khi đó, Trần Kiều (2014) đã phân tích mục tiêu môn Toán trong trường phổ thông Việt Nam qua bài viết đăng trên Tạp chí khoa học giáo dục, số 102.

[13] Luật giáo dục (2005), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

[14] Bùi Văn Nghị (2008), Phương pháp dạy học những nội dung cụ thể môn

PHỤ LỤC Bài tập bổ sung:

Trên thế giới hiện nay, khoảng 10% vùng biển vẫn chưa được đo độ sâu Các nhà khoa học sử dụng sóng âm để đo độ sâu, phát và nhận tín hiệu âm, sau đó xác định thời gian đi và về của âm thanh để suy ra độ sâu của vùng biển.

Câu hỏi 1: Hãy tính độ sâu của một vùng biển biết thời gian phát và nhận sóng âm là 0’2.90’’, biết vận tốc truyền âm trong nước biển là 300m/giây?

Để xác định vị trí tàu chìm do thiên tai hoặc sự cố, các công ty trục vớt sử dụng phương pháp sóng âm để đo độ sâu vùng biển và lựa chọn phương án trục vớt phù hợp Nếu độ sâu dưới 50m, họ sẽ sử dụng phao nổi; từ 50m đến 100m, sử dụng cáp kéo; và từ 100m đến 200m, sử dụng máy kéo cáp hạng nặng Với thời gian phát và nhận sóng âm là 0’1.677” và vận tốc truyền âm không đổi, cần tính toán để xác định phương án phù hợp cho tình huống này.

Bài toán 2: Gia đình bạn Minh sửa nhà và cần lắp đặt lại hệ thống nước trong nhà,

Theo báo giá từ công ty lắp đặt, nếu sử dụng ống nước dài 1m với giá 50.000 đồng/m, cần thêm phụ kiện giá 10.000 đồng/m (chưa bao gồm thuế VAT 10%) Tiền công lắp đặt là 250.000 đồng, tổng chi phí phải trả là 1.240.000 đồng.

Câu hỏi 1: Hỏi gia đình bạn Minh đã sử dụng bao nhiêu m ống nước?

Nếu nhà Minh sử dụng loại ống nước có giá 35.000 đồng/m dài, chi phí vật tư và tiền công không thay đổi, số tiền lắp đặt sẽ giảm đi một khoản nhất định, chưa bao gồm thuế VAT 10% trên tổng giá bán của cả hai loại.