SKKN một số giải pháp giúp học sinh ghi nhớ câu lệnh trong chương tin học 8

SKKN một số giải pháp giúp học sinh ghi nhớ câu lệnh trong chương tin học 8 SKKN một số giải pháp giúp học sinh ghi nhớ câu lệnh trong chương tin học 8 SKKN một số giải pháp giúp học sinh ghi nhớ câu lệnh trong chương tin học 8 SKKN một số giải pháp giúp học sinh ghi nhớ câu lệnh trong chương tin học 8

4 Phân tích, đánh giá và tính cấp thiết cần tạo ra sáng kiến 6

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CNTT Công nghệ thông tin

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

Trong thời đại của chúng ta, sự bùng nổ công nghệ thông tin (CNTT) đã tác

động lớn đến công cuộc phát triển kinh tế xã hội loài người Đảng và Nhà nước

đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của tin học và CNTT, truyền thôngcũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụng CNTT, đào tạo nguồn nhân lựcđáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá, mở cửa và hội nhập, hướng tớinền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng - thế giới nói chung

Để những thế hệ tương lai của đất nước đến gần với CNTT thì môn Tin học

đã được đưa ngay vào giảng dạy từ chương trình tiểu học Nói tới CNTT chúng

ta cần nghĩ ngay tới một công cụ hỗ trợ đắc lực đó là máy vi tính Máy vi tínhgiúp ích cho con người rất nhiều, nó có thể giúp con người làm những công việcvăn phòng, liên lạc với nhau thông qua thư điện tử… Bên cạnh đó, nó còn giúpcho chúng ta tạo lập ra những chương trình để phục vụ cho công việc hàng ngàythông qua ngôn ngữ lập trình

II PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN TẠO RA SÁNG KIẾN

Là một GV giảng dạy môn Tin học trong trường THCS không những giúp

HS biết soạn thảo văn bản, làm tính toán trên Excel, soạn thảo bài giảng điện tửhay sử dụng máy tính thành thạo mà GV cần hướng dẫn cho HS có khả năngphân tích, tổng hợp, trừu tượng hoá, khái quát hoá vấn đề và đặc biệt là pháttriển tư duy, sáng tạo nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn

Tuy nhiên trong quá trình giảng dạy tôi thấy việc truyền đạt giúp các em

HS biết soạn thảo văn bản, làm tính toán trên Excel, hay soạn thảo bài giảng trênmáy tính điện tử đã khó Nay việc hướng dẫn các em từ những nhu cầu thực tế,ứng dụng mà viết nên một chương trình máy tính lại càng khó hơn

Chúng ta biết rằng, Ngôn ngữ lập trình Pascal là một loại ngôn ngữ lậptrình bậc cao, các câu lệnh và từ khóa rất gần gũi với ngôn ngữ của con người.Tuy nhiên, Pascal là một môn lập trình nên cũng đòi hỏi người học phải có tính

tư duy, có khả năng phân tích, tổng hợp Ngoài ra, HS học được môn Pascalcũng cần có khả năng ghi nhớ các tư khóa, hiểu và sử dụng chính xác nó Để

làm được điều này thì ít nhất các em cũng cần học khá môn tiếng anh hoặc cóthể bằng cách tư duy nào đó để có thể ghi nhớ chúng Có lẽ vì những lí do đó màPascal là một môn học gây khó khăn cho không ít HS, nhất là HS lớp 8 Đặcbiệt, đối với những HS yếu, kém thì lại càng khó hơn Qua vài năm giảng dạy vàcũng có nghiên cứu sâu hơn kiến thức đối với tin học THCS tôi mạnh dạn đưa raSKKN “Một số giải pháp giúp học sinh ghi nhớ câu lệnh trong chương tin học8”, nhằm giải quyết những điều mà HS THCS còn gặp khó khăn.

III MỤC TIÊU

Sử dụng đề tài này để hướng dẫn các em học sinh lớp 8 một số kỹ năngrèn luyện làm bài tập lập trình cơ bản và nâng cao đối với bộ môn Tin học, giúphọc sinh hiểu được những bước cơ bản và hoàn thiện các bài tập giáo viên yêucầu

Học sinh tiến hành vận dụng kỹ năng để viết các bài tập trong chươngtrình, các bài tập áp dụng cho học sinh giỏi, vận dụng các kỹ năng lập trình đểgiải quyết một số bài toán từ đơn giản đến nâng cao

CHƯƠNG II: MÔ TẢ SÁNG KIẾN

I VẤN ĐỀ CỦA SÁNG KIẾN

1 Thực trạng của vấn đề

Theo thói quen của nhiều em học sinh, học môn Tin là học những thaotác sử dụng như cách sử dụng internet, sử dụng hệ điều hành window, chươngtrình soạn thảo văn bản MS Word, chương trình soạn thảo trình diễn MSPowerPoint … Đây là những phần học không cần đòi hỏi tư duy, mà chỉ cần học

kĩ và nhớ thao tác, thực hành nhiều lần thì sẽ thành thạo;

Pascal là một ngôn ngữ lập trình cho máy tính thuộc dạng mệnh lệnh,được Niklaus Wirth phát triển vào năm 1970 là ngôn ngữ đặc biệt thích hợp chokiểu lập trình có cấu trúc Pascal dựa trên ngôn ngữ lập trình ALGOL và đượcđặt tên theo nhà toán học và triết học Blaise Pascal

Ngôn ngữ lập trình Pascal là một loại ngôn ngữ lập trình bậc cao, các câulệnh và từ khóa rất gần gũi với ngôn ngữ của con người Là một môn lập trìnhnên đòi hỏi người lập trình phải có tính tư duy, có khả năng phân tích, tổng hợp;

Nhưng khi học bộ môn lập trình Passal chương trình lớp 8 ở Trung học

cơ sở thì hầu như các em bị “choáng” vì bộ môn rất “mới”, và cách học cũng

“mới” Học những thao tác và thực hành nhiều không còn tác dụng, học thuộcbài cũng không còn ổn nữa Lúc này các em cần phải học cách tư duy logic, tìmthuật toán, và viết những dòng lệnh máy tính chính xác đến từng đấu chấm, dấuphẩy;

2 Tồn tại và hạn chế.

- Giáo viên mất nhiều thời gian và công sức,

- Một số học sinh chưa có ý thức tự giác trong học tập, còn lơ là và chủ quan

- Phần nhiều phụ huynh còn xem nhẹ môn Tin, họ chỉ quan tâm đến các môn Toán, Anh

3 Nguyên nhân tồn tại và hạn chế

Với tâm lí thông thường các em học sinh coi Tin học là môn phụ khôngquan trọng nên nhiều em chủ quan không dành đủ thời gian để học nên khônghiểu bài và dần bị mất căn bản Đây cũng là lí do mà nhiều em bị điểm kém,thậm chí là thi lại, học lại bộ môn tin học mặc dù có thể các em học rất giỏi cácmôn học khác;

Chính vì những điều đó nên Pascal cũng là một môn học gây khó khăncho không ít học sinh, nhất là học sinh lớp 8 Ở lứa tuổi này, các em đang pháttriển không đồng đều về tâm sinh lý nên rất ngán ngại khi học bởi vậy gặpkhông ít khó khăn cho các em khi phải sử dụng Pascal để lập trình

Đặc biệt, đối với những học sinh yếu, kém thì lại càng khó hơn Mặtkhác, nhiệm vụ chính trị quan trọng của năm học là không ngừng nâng cao chấtlượng giảng dạy của giáo viên và việc học tập của học sinh, đổi mới cách nhìn

và tư duy học tập bộ môn Tin học khối 8;

Vậy câu hỏi đặt ra đó làm làm thế nào để HS có thể học tốt hơn môn Pascal THCS?

4 Phân tích, đánh giá và tính cấp thiết cần tạo ra sáng kiến.

Trong quá trình giảng dạy thực tế tại trường THCS , trong các tiết họcbản tôi nhận thấy kỹ năng đọc hiểu bài toán, mô tả bài toán và kỹ năng viết lậptrình đối với các em học sinh khối lớp 8 là rất yếu, chưa đáp ứng được yêu cầukhi tiếp xúc với các bài tập lập trình Pascal;

Theo khảo sát kiểm tra đầu năm học với học sinh các lớp 8 tại nhàtrường thì trong đó khoảng gần 60% các em chưa hiểu ngôn ngữ lập trình Pascal

là gì? Việc tiếp cận kiến thức lập trình để áp dụng giải bài toán cụ thể còn nhiềuvấn đề gây khó khăn cho việc viết chương trình, trong đó phải kể đến là cácbước thực hiện lập trình, mô tả thuật toán và việc khai báo thư viện cũng như cúpháp các câu lệnh trong Pascal, kiểm lỗi, sửa lỗi chương trình và chạy thử;

Thực tế cho thấy tỷ lệ học sinh đạt điểm trung bình trở lên khi làmnhững bài tập đơn giản đầu tiên khá thấp, các em chưa hiểu rõ vấn đề, chưa thực

sự ham thích, chưa thuộc các cú pháp câu lệnh và sai cấu trúc khá nhiều dẫn đếnkết quả không như mong đợi

Điểm số Số lượng Tỷ lệ

Bảng số liệu tỷ lệ khảo sát đầu năm qua các bài tập trên lớp

II CÁC BIỆN PHÁP ĐỂ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN

Trước khi muốn học một ngôn ngữ lập trình ta phải biết và hiểu được cáckhái niệm sau:

Ngôn ngữ lập trình là gì? Ngôn ngữ lập trình là một ngôn ngữ dùng để viết

ra các chương trình máy tính

Máy tính có hiểu ngay các chương trình này không? Câu trả lời là không!Muốn máy tính hiểu được các chương trình này thì phải thông qua một chươngtrình biên dịch

Chương trình biên dịch là gì? Chương trình biên dịch là một chương trình

dùng để chuyển đổi từ ngôn ngữ lập trình sang ngôn ngữ máy

Ngôn ngữ máy là gì? Ngôn ngữ máy là một dãy các bit nhị phân 0 và 1.

Trong đó 0 cho biết không có tín hiệu và 1 cho biết có tín hiệu

Làm sao con người điều khiển được máy tính? Con người đã lập trình ra

những chương trình và sử dụng chương trình biên dịch để chuyển thành ngônngữ máy, từ đó máy tính có thể hiểu và làm theo sự điều khiển của con người.Khi chúng ta hiểu được rõ ràng những khái niệm như vậy thì việc lập trìnhcũng không còn mấy khó khăn nữa!

Nhưng việc đầu tiên phải làm đó là chúng ta phải thuộc được các câu lệnh,các từ khóa mà ngôn ngữ lập trình quy định Việc thuộc và viết được các câulệnh và các từ khóa của Pascal cũng không mấy khó khăn đối với những HS họcgiỏi về Anh văn hay siêng năng rèn luyện, nhưng nó cũng không dễ dàng đối vớinhững HS kém về Anh văn

Để giải quyết vấn đề này tôi mạnh dạn đưa ra phương pháp đó là học “từ

khóa và một số lệnh” bằng hình ảnh Đây là một phương pháp học trực quan và

sinh động hơn, bằng những hình ảnh thực tế hay những hình ảnh minh họa giúp

HS dễ nhớ các từ khóa và một số lệnh hơn.Từ đó, HS có thể viết chương trìnhcũng như thực hành trên máy dễ dàng hơn.

Vậy học “từ khóa và một số lệnh” bằng hình ảnh là như thế nào? Trước

hết, tôi đã chọn và quy ước một số các từ khóa và một số lệnh tương ứng với cáchình ảnh như sau:

Ví dụ 1: Viết chương trình in ra màn hình câu sau “Xin chao cac ban!” (sử

dụng hình ảnh để tạo thành chương trình) Lúc đó HS có thể sắp xếp các hìnhảnh như sau:

Sau khi các em đã sắp xếp xong các hình tôi lại yêu cầu một em khác lênnhìn vào chương trình sắp xếp bằng hình ảnh để viết chương trình bằng chữ vàcác em có thể viết như sau:

Nâng cao hơn một chút tôi cho các em tư duy thêm bài tập hai câu lệnhnhư sau:

Ví dụ 2: Viết chương trình in ra màn hình câu sau “Xin chao cac ban!”

“Minh la Free pascal!”(sử dụng hình ảnh để tạo thành chương trình)

Lần này tôi chia HS thành 4 nhóm Nhóm 1,3 sử dụng hình ảnh để sắp xếpchương trình, nhóm 2,4 viết chương trình bằng lời

Sau một thời gian suy nghĩ các em HS nhóm 1 và nhóm 3 đã sử dụng hìnhảnh để sắp xếp xong bài ví dụ 2 như sau:

Sau khi các em sắp xếp xong các hình tôi lại gọi một HS trong nhóm 2,4lên bảng để viết lại chương trình bài Ví dụ 2 Các e cũng có do dự nhưng sau đóvẫn có HS lên bảng viết bài Chương trình như sau:

Write(‘Minh là Free pascal!’); {In ra màn hình}

Sau một vài ví dụ đơn giản, tôi thấy HS có hứng thú hơn khi làm bài tập.Mỗi lần cho một ví dụ hay một bài tập nào đó tôi đều quan sát các em thực hiện

và nhận thấy 1 điều, khi các em sử dụng hình ảnh để tạo thành chương trình thìlúc nào cũng thích thú và nhanh hơn so với các em (nhóm) sử dụng chữ để viếtchương trình Điều đó có nghĩa rằng, khi các em sử dụng hình ảnh thì các từkhóa và một số lệnh trong Pascal các em đã học thuộc và nắm rất rõ để thựchiện

Và một điều đặc biệt nữa là, khi gọi các em lên trả lời bài, nếu tôi đưa mộttrong những hình ảnh đã quy ước ở trên ra để hỏi đó là từ khóa nào và dùng đểlàm gì thì các em trả lời rất nhanh và chính xác Ngược lại, những em được gọilên trả lời bài khi hỏi về tên từ khóa, ý nghĩa một số lệnh và dùng để làm gì thìcác em trả lời rất ấp úng và thiếu chính xác

Chính từ những ví dụ, những bài tập, những lần trả lời bài như vậy và tôi

đã thấy được việc sử dụng hình ảnh để học các từ khóa và một số lệnh trongPascal là rất cần thiết nên tôi đã áp dụng cho tất cả các lớp mà nhà trường phâncông giảng dạy

Sau khi đã hiểu được ý nghĩa của các từ khóa, tôi bắt đầu dẫn dắt vào cácbài toán khó hơn để các em có sự tư duy, phân tích và tổng hợp bài toán Trongmỗi bài toán tôi cũng có đưa ra thêm những ví dụ hay những hình ảnh thực tế đểcác em dễ dàng hoàn thành được một chương trình Pascal nhanh chóng

Ví dụ 3: Viết chương trình nhập các số nguyên x,y từ bàn phím, sau đó

hoán đổi giá trị và xuất kết quả ra màn hình

Lần này tôi chia lớp ra thành 4 nhóm: Nhóm 1,3 sử dụng hình ảnh để tạothành chương trình Nhóm 2,4 viết chương trình bằng chữ

Để giải quyết bài này, tôi cho các em một số hình ảnh minh họa để các em

có thể hình dung quá trình hoán đổi hai giá trị x,y:

Cốc A chứa nước màu xanh, cốc B chứa nước màu đỏ Làm cách nào để tráo đổi cốc A có nước màu đỏ, cốc B có nước màu xanh? (Giả thiết cốc

Hoặc có thể sử dụng phương pháp nữa đó là đặt luôn các biến x,y,z

Sau khi hướng dẫn các em giải bài toán trên bằng các hình ảnh minh họa.Chương trình nhóm 1,3 có thể thực hiện như sau:

Từ các hình ảnh mà nhóm 1,3 sắp xếp, nhóm 2,4 có thể viết chương trìnhnhư sau:

Ví dụ 4: Viết chương trình Pascal để tính chu vi và diện tích hình chữ

nhật

Tương tự tôi chia lớp thành 4 nhóm trong đó nhóm 1, 3 viết chương trìnhbằng chữ còn nhóm 2, 4 sử dụng hình ảnh để viết chương trình:

Để giải bài này GV yêu cầu HS xác định input và output của bài toán

Input: 2 số nguyên dương a,b

Output: Diện tích và chu vi của hình chữ nhật

- GV yêu cầu HS gạch ra các công việc cần làm để giải quyết bài tập này?Các công việc cần làm để giải quyết bài tập này :

- Nhóm 1, 2 thực hiện như sau:

Write(‘Chu vi cua hinh chu nhat la: ’,cv:5:2);

Write(‘Dien tich cua hinh chu nhat la: ’,dt:5:2);

Readln;

End.

- Để ôn lại kiến thức và dễ dàng ghi nhớ các từ khóa hơn, GV yêu cầunhóm 3, 4 thực hiện viết lại chương trình dựa trên các hình ảnh minh họa:

Sau khi làm hoàn chỉnh bài tập này tôi nghĩ chắc chắn các em sẽ ghi nhớ từkhóa, các câu lệnh rất nhanh và chắc chắn một điều các em sẽ hiểu được quytrình giải bài toán này được thực hiện từ đâu, như thế nào Tương lai, việc vậndụng các phương pháp này sẽ giúp các em tự tin hơn khi giải các bài toán tương

tự mà các em gặp phải trong những tiết học tiếp theo

III KẾT QUẢ CỦA SKKN

Trong những năm học trước do còn thiếu kinh nghiệm và phương pháptrong giảng dạy nên tôi thường yêu cầu HS học thuộc các từ khóa hay tự học vàviết lại các chương trình do GV hướng dẫn Tùy tôi giảng dạy rất nhiều tình,truyền đạt rất chi tiết từng bài toán nhưng kết quả cuối cùng vẫn chưa được nhưmong muốn Các em vẫn chưa tự mình tìm ra thuật toán, chưa thực sự tự tin khiviết chương trình, lên bảng sợ làm sai Kể từ khi áp dụng một số phương phápdạy học: sử dụng hình ảnh minh họa để giải quyết các bài toán và đặc biệt làgiúp các em nhớ được các từ khóa và một số câu lệnh tôi thấy mỗi tiết học diễn

ra sôi nổi, hào hứng và có kết quả hơn, GV không vất vả nhưng lại thu được kếtquả cao hơn, HS áp dụng rất tốt lí thuyết vào giải bài tập

So với năm học trước thì chât lượng học tập của học sinh sau khi áp dụngsáng kiến đã có những chuyển biến rõ dệt

Kết quả khảo sát khối lớp 8 trước khi thực hiện: Năm học: 2019-2020

Kết quả khảo sát Kỳ 1 các lớp sau khi thực hiện: Năm học: 2020– 2021

(Kết quả đến thời điểm đã có đủ các bài kiểm tra HS1, HS2, HKI)

IV GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN

Qua kết quả trên tôi nhận thấy đa số HS đều hiểu rõ về các từ khóa và một

số lệnh cũng như sử dụng chúng trong các ví dụ và các bài tập

Tuy nhiên, với phương pháp này chúng ta chỉ có thể áp dụng tập trungvào những HS yếu, trung bình và khá, còn đối với HS giỏi thì cần phải phát triển

và sáng tạo ra các phương pháp khác cho phù hợp hơn

CHƯƠNG III KẾT LUẬN

1 Kết luận chung

Qua thực tế giảng dạy theo phương pháp trên bước đầu đem lại một số kếtquả:

- HS hứng thú, say mê hơn khi học, đạt được độ bền kiến thức

- Phát huy tính độc lập suy nghĩ, rèn luyện tư duy sáng tạo cho HS

- HS được rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, thực hành, liên hệ thực tế tốthơn

- Từ những HS học kém về anh văn, cũng như những HS lười biếng thì phươngpháp này cũng phần nào giúp các em hứng thú hơn và có thể học tốt hơn mônhọc này

- Bổ sung kịp thời các loại phương tiện, thiết bịrr dạy học cho bộ môn như: đủ

số lượng máy cho HS (mỗi em 1 máy) phục vụ cho tiết dạy tốt hơn

Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi đúc kết được từ trong quá trìnhthực dạy, tuy nó không nhiều nhưng hy vọng nó sẽ giúp ích cho quý thầy, cô dạytốt cũng như các em HS có thể học tốt hơn đối với môn học này Rất mong nhậnđược sự đóng góp ý kiến, nhận xét chân tình của quý thầy (cô)