Phát triển năng lực: Rèn học sinh năng lực tự học từ các kiến thức đã học biết cách làm một văn bản tự sự năng lực giải quyết vấn đề phân tích tình huống ở đề bài, đề xuất được các giả[r]
Trang 1Tiết 79
Tập làm văn
QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG
SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
- Mối quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét
- Vai trò tác dụng của quan sát tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học: Quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong đọc và viết văn miêu tả Nhận diên và vận dụng được những thao tác cơ bản :quan sát tưởng tượng,
so sánh và nhận xét trong khi đọc và viết văn miêu tả
- Kĩ năng sống cần giáo dục: giao tiếp, suy nghĩ, sáng tạo, ra quyết định
3 Thái độ: niềm yêu thích khám phá, óc tưởng tượng.
- GD đạo đức: Giáo dục phẩm chất tự lập, tự tin, tự trọng, có trách nhiệm với bản
thân, có tinh thần vượt khó, yêu quê hương, đất nước, có trách nhiệm với cộng đồng => GD giá trị sống: TRÁCH NHIỆM, TÔN TRỌNG, YÊU THƯƠNG, TRUNG THỰC, KHOAN DUNG, ĐOÀN KẾT, HỢP TÁC, HÒA BÌNH, TỰ DO
4 Phát triển năng lực: Rèn học sinh năng lực tự học ( từ các kiến thức đã học
biết cách làm một văn bản tự sự) năng lực giải quyết vấn đề ( phân tích tình huống
ở đề bài, đề xuất được các giải pháp để giải quyết tình huống ở đề bài, đề xuất
được các giải pháp để giải quyết tình huống), năng lực sáng tạo ( áp dụng kiếnthức
đã học để giải quyết đề bài trong tiết học), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn, năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm, năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện việc tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học, năng lực tự quản lí được thời gian khi làm
bài và trình bày bài
B Chuẩn bị
- GV: nghiên cứu SGK, bộ chuẩn kiến thức, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo,
bảng phụ Soạn giáo án
- HS: trả lời mục I
C Phương pháp
- Phương pháp phân tích ngữ liệu, nhóm, đàm thoại, thực hành có hướng dẫn
D Tiến trình giờ dạy và giáo dục
1 Ổn định tổ chức 1’
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
? Thế nào là văn miêu tả? Miêu tả để làm gì? Bản chất của văn miêu tả?
3 Bài mới
HĐ1: khởi động GV giới thiệu bài (1’)
Hoạt động (24’)
- Mục tiêu: Hướng dẫn HS về kĩ năng quan
sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong
văn miêu tả
I Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
Trang 2PP: Vấn đáp, phân tích ngữ liệu, nhóm
- KT:Động não, hoạt động nhóm
GV chia 3 nhóm học tập: Mỗi nhóm một đoạn
văn (27, 28) : Mỗi đoạn văn trên giúp cho em
hình dung được những đặc điểm nổi bật gì của sự
vật và phong cảnh được miêu tả ?
- HS thảo luận (3’ -> 5’) => cử đại diện trình bày
=> GV chốt ý
a) Đoạn 1: Tái hiện lại hình ảnh ốm yếu, tội
nghiệp của Dế Choắt (nhằm đối lập với hình ảnh
Dế Mèn)
Đoạn 2: Đặc tả quang cảnh vừa đẹp, vừa thơ
mộng, vừa mênh mông, hùng vĩ của sôbng nước
Cà mau
Đoạn 3: Miêu tả hình ảnh đầy sức sống của cây
gạo vào mùa xuân
b) Từ ngữ, hình ảnh thể hiện đặc điểm nổi bật
* Đ1: người, cánh , càng , râu , mặt
*Đ2: Từ “ càng đổ dần ” gió muối -> tả vẻ đẹp
thơ mộng (màu sắc, âm thanh)
- Phần còn lại tả vẻ đẹp mênh mông, hùng vĩ của
sông nước Cà Mau (nước ầm ầm cá, sông, rừng
đước )
*Đ3: Cây gạo sừng sững , hoa – ngọn lửa ,búp
nõn – nến , các loại chim (trò chuyện)
? Để viết đc đoạn văn trên người viết cần phải có
năng lực j ?
- Quan sát, ghi nhớ, nhận xét, so sánh
c) Tìm những câu văn có : Sự liên tưởng, so
sánh độc đáo ?
*Đ1: So sánh dáng vẻ “gầy gò và dài lêu nghêu”
của Dế Choắt với dáng vẻ “gã nghiện thuốc
phiện”
?) Cách sử dụng trên gợi cho ta về hình ảnh chú
Dế Choắt như thế nào?
- Đi đứng xiêu vẹo, lờ đờ, ngật ngưỡng trông rất
bệ rạc
?) Em hiểu như thế nào về thuốc phiện?
- Là thuốc gây nghiện -> con người không còn tự
chủ, ốm yếu, gày gò GV liên hệ thực tế
?) Đoạn 1 còn hình ảnh so sánh nào cũng rất độc
đáo?
1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu.
Đoạn 1: Tái hiện lại hình ảnh
ốm yếu, tội nghiệp của Dế Choắt
Đoạn 2: Đặc tả quang cảnh
vừa đẹp, vừa thơ mộng, vừa mênh mông, hùng vĩ của sông nước Cà mau
Đoạn 3: Miêu tả hình ảnh đầy
sức sống của cây gạo vào mùa xuân
Trang 3- So sánh đôi cánh của Dế Choắt với “người cởi
trần mặc áo gilê”
?) Em hiểu như thế nào về áo gilê? Khi nào thì
mặc? Cởi trần mà mặc áo gilê thì buồn cười thế
nào?
=> Cách so sánh chính xác gợi lên hình ảnh đôi
cánh vừa ngắn hủn hoẳn, vừa xấu của Dế Choắt
* Dòng sông Năm Căn đổ ầm ra biển như thác
* Từ xa nhìn lại cây gạo sừng sững như 1 tháp
đèn khổng lồ
?) Từ các đoạn văn trên em thấy các tác giả phải
làm gì?
- Phải quan sát tỉ mỉ -> nhận xét, liên tưởng,
tưởng tượng
?) Đọc BT 3 và cho biết nhận xét của em về
những chữ bị lược bỏ?
- Đều là những hình ảnh so sánh, liên tưởng thú
vị
?) Khi bỏ những chữ đó thì đoạn văn như thế
nào?
- Đoạn văn mất sự sinh động, không gợi trí tưởng
tượng cho người đọc
?) Khi miêu tả, ta phải quan sát, nhận xét, so
sánh để làm gì?
- Nổi bật đặc điểm tiêu biểu của sự vật
*GV: Điều này đã chốt lại trong ghi nhớ (28)
- 1 HS đọc ghi nhớ
- Muốn miêu tả, ta phải quan sát tỉ mỉ -> nhận xét, liên tưởng, tưởng tượng để làm nổi bật những đặc điểm tiêu biểu của sự vật
2 Ghi nhớ: SGK(28)
Hoạt động 3 (10’)
- Mục tiêu: Hướng
dẫn HS luyện tập
- PP: Vấn đáp
- KT: Động não,
nhóm
- GV nêu yêu cầu - HS
làm miệng
- HS đọc BT, nêu yêu
cầu
- thực hiện theo nhóm
- trình bày – nhận xét
II Luyện tập
BT 1 (28)
- Mặt hồ sáng long lanh
- Cầu Thê Húc màu son
- Mái đền… gốc đa già
- Tường rêu
- cỏ mọc …
* Điệp từ: gương bầu dục -> cg2 -> lấp ló -> cổ kính -> xanh um
BT 2 (29)
- Những hình ảnh tiêu biểu: các bộ phận và hành động của Dế Mèn…
4 Củng cố: (1’) GV khái quát nội dung bài học: vai trò của quan sát, tưởng tượng,
so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
Trang 45 Hướng dẫn về nhà (3’)
- Học ghi nhớ
- Tập cho bản thân kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
- Chuẩn bị bài tập 3, 4 5, (29)
E Rút kinh nghiệm
- Phân bố thời gian: ………
- Tổ chức lớp học:………
- Nội dung:………
- Phương pháp: ………