Nâng cao văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ lãnh đạo việt nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế hiện nay

Văn hoá là sản phẩm của con người, là sức mạnh trong cải tạo, chinh phục tự nhiên, xã hội, là yếu tố đảm bảo cho sự tồn tại, phát triển bền vững cho mỗi con người, mỗi tổ chức, mỗi dân tộc và mỗi quốc gia. Khi xã hội loài người có sự phân hoá giai cấp, đấu tranh giai cấp và đấu tranh giai cấp đến một trình độ nhất định sẽ xuất hiện nhà nước, xuất hiện chính trị và văn hoá chính trị. Văn hoá chính trị chỉ là một bộ phận, một phương diện của văn hoá, nhưng là bộ phận ra đời trong quá trình con người ứng xử với quyền lực nhà nước là hình thức tập trung của ý chí cộng đồng, có vai trò quyết định trong việc thúc đẩy hay kìm hãm sự phát triển của xã hội. Văn hoá chính trị là nghệ thuật sử dụng quyền lực nhà nước, quyền lực chính trị, là nhân tố có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển của cả hệ thống chính trị và nền chính trị.

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Quan niệm, khái niệm văn hóa chính trị 2

1.1 Một số quan niệm về văn hóa chính trị 2

1.2.Khái niệm chung về văn hóa chính trị 6

1.3 Đặc điểm của văn hoá chính trị 6

2 Thực trạng văn hóa chính trị Việt Nam hiện nay 10

2.1 Những yếu tố làm nên nét đặc sắc của văn hoá chính trị Việt Nam hiện nay 10

2.2 Một số đặc điểm tiêu biểu của văn hóa chính trị Việt Nam hiện nay 11

2.3 Văn hóa chính trị thể hiện trong sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay 13

3 Những giải pháp để nâng cao văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong thời kỳ hội nhập quốc tế 17

3.1 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo gắn liền với việc nâng cao nhận thức về chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh 17

3.2 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo gắn liền với việc nắm vững Cương lĩnh, đường lối chính trị của Đảng 18

3.3 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo gắn liền với việc trang bị những kiến thức cơ bản về Khoa học chính trị và Khoa học lãnh đạo 18

3.4 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo gắn liền với việc rèn luyện đạo đức, lối sống và phát huy tính tích cực chính trị của chủ thể chính trị này 19

3.5 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo gắn liền với việc không ngừng nâng cao trình độ văn hóa chính trị của quần chúng nhân dân lao động 20

3.6 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo gắn liền với đổi mới công tác cán bộ của Đảng 21

KẾT LUẬN 23

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

LỜI MỞ ĐẦU

Văn hoá là sản phẩm của con người, là sức mạnh trong cải tạo, chinh phục tựnhiên, xã hội, là yếu tố đảm bảo cho sự tồn tại, phát triển bền vững cho mỗi conngười, mỗi tổ chức, mỗi dân tộc và mỗi quốc gia Khi xã hội loài người có sự phânhoá giai cấp, đấu tranh giai cấp và đấu tranh giai cấp đến một trình độ nhất định sẽxuất hiện nhà nước, xuất hiện chính trị và văn hoá chính trị Văn hoá chính trị chỉ làmột bộ phận, một phương diện của văn hoá, nhưng là bộ phận ra đời trong quá trìnhcon người ứng xử với quyền lực nhà nước là hình thức tập trung của ý chí cộngđồng, có vai trò quyết định trong việc thúc đẩy hay kìm hãm sự phát triển của xãhội Văn hoá chính trị là nghệ thuật sử dụng quyền lực nhà nước, quyền lực chínhtrị, là nhân tố có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển của cả hệ thống chính trị vànền chính trị Nhà nước là trung tâm của hệ thống chính trị, nhà nước có vai tròrất lớn trong việc kiến tạo, tạo dựng và phát triển văn hoá chính trị.hị quyết Đạihội XII của Đảng đề ra mục tiêu: “Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Namphát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc,nhân văn, dân chủ và khoa học Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vữngchắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng đảm bảo sự phát triển bền vững

và bảo vệ vững chắc tổ quốc vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công

bằng, văn minh” Do đó, tôi chọn chủ đề “Nâng cao văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ lãnh đạo Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế” để làm bài thu

hoạch cho môn học Chính trị học Do kiến thức và tầm hiểu biết còn hạn chế nênbài viết của tôi không tránh khỏi sai sót rất mong được các giảng viên góp ý kiếncho bài thu hoạch được hoàn thiện

Hà Nội, ngày 12 tháng 10 năm 2019

NỘI DUNG

1 Quan niệm, khái niệm văn hóa chính trị

1.1 Một số quan niệm về văn hóa chính trị

Thuật ngữ “văn hóa chính trị” được đề cập từ rất sớm, trong quá trìnhnghiên cứu chúng tôi thấy một số quan niệm tiêu biểu, sâu sắc về văn hóa chính trịnhư sau:

Quan niệm về văn hoá chính trị ở phương Đông: Trong học thuyết Nho giáo:Khi đưa đạo đức trở thành vấn đề trung tâm trong học thuyết chính trị của mình,Nho giáo đã mở đầu cho truyền thống tiếp cận văn hoá chính trị trong lịch sử tưtưởng nhân loại Khổng Tử rất tin ở sức hấp dẫn và sự tác động của đạo đức.Người nghe có thể suy ra mà hiểu rằng làm chính trị là phải đúng đắn và đứng đắn,ngay thẳng Người Trung Hoa hay nói “văn trị”, tức muốn nói đến chính trị phảigắn với văn hoá, chính trị cai trị bằng “văn”, hướng đến cách cai trị đẹp Như vậy,ngay từ rất sớm văn hóa chính trị đã được đề cập trong cách cai trị của ngườiTrung Quốc

Mạnh Tử đề ra tư tưởng “Văn trị giáo hoá”, tức là chính trị gắn với giáo dục:

“Chính giỏi không thể tranh thủ được dân bằng giáo giỏi Chính giỏi thì dân sợ,giáo giỏi thì dân yên Chính giỏi thì được của cải của thiên hạ, của dân; giáo giỏithì được lòng dân”

Khi đề cao đạo đức, Nho giáo đồng thời cũng trao vinh dự và trách nhiệmcao nhất cho ngững người “bên trên”, những người “quân tử”, “hiền”, “trí”, “laotâm” Đó là những người đưa đường, chỉ lối cho thiên hạ, làm mẫu mực, nêugương sáng cho “bên dưới”, cho những “tiểu nhân” Đó làm tròn trách nhiệm vàxứng đáng với danh dự ấy, Nho giáo yêu cầu “kẻ cai trị” phải phát huy đúng đắnvai trò của mình đối với bên dưới bằng hai cách chủ yếu, một là chính, hai là giáotrong một thể thống nhất của hoạt động chính sự

Ở phương Tây: Các học giả hiện đại đều coi Platon, Aritxtốt là những người

mở đầu cho nghiên cứu văn hoá chính trị, khi các ông đều coi các quan điểm, thái

độ cơ bản của con người đối với quyền lực, đối với việc làm thế nào để quản lý các

mối quan hệ xã hội và đối với vai trò của chính thể với người dân là hết sức quantrọng.

Học thuyết chính trị - xã hội của Platon đặc biệt quan tâm đến vấn đề nhànước cùng với nó là những nhà cầm quyền Theo Platon, đó là những con người

mà lý tính đóng vai trò chủ đạo trong hoạt động của họ Họ luôn luôn hướng tớicảm thụ cái đẹp và trật tự các ý niệm, khát vọng vươn tới phúc lợi tối cao, tới sựthật và công lý Đó là những người biết kiềm chế, ôn hoà những thú vui cảm tính

Họ có thể đảm nhận được vai trò lãnh đạo, trị vì xã hội trong nhà nước lý tưởng.Platon đã để lại một luận điểm nổi tiếng: “Loài người sẽ không tránh được cái áccho tới khi các nhà triết học chân chính và biết tư duy đúng đắn chưa giữ được cácchức trách nhà nước hoặc là các nhà cầm quyền chưa trở thành các nhà triết họcchân chính” Với ông nhà nước sẽ không tránh khỏi tai họa cho tới khi các nhà triếthọc chưa cầm quyền

Đến lượt mình, Aritxtốt coi con người là “động vật chính trị”, muốn nói đếnvai trò chính trị trong việc xác định tư cách tồn tại của con người Và cũng vì thế

mà mục đích cao nhất của chính trị là làm sao để mọi người có thể sống và sống tốthơn Sứ mệnh của nhà nước, của những nhà cầm quyền không chỉ bảo đảm chomọi người sống bình thường, mà còn phải làm sao để cho con người sống hạnhphúc “Mục đích của nhà nước là cuộc sống phúc lợi,… bản thân nhà nước là sựgiao thiệp của các gia tộc và cư dân nhằm đạt được sự tồn tại một cách hoàn thiện

và tự lập”, tức là đạt được một cuộc sống ưu việt, mà theo ông không chỉ vềphương diện của cải vật chất mà còn bảo đảm công lý

Nhà xã hội học người Đức M Weber cũng được coi là một trong những nhànghiên cứu xuất sắc về văn hoá chính trị khi cho rằng thể chế chính trị và kinh tếkhông thể được nhận thức một cách đơn độc Trong tác phẩm nổi tiếng nhất củamình là “Đạo đức Tin lành và tinh thần của chủ nghĩa tư bản”, Weber đã đặt ra câuhỏi là tại sao những người theo đạo Tin lành lại hướng tới thống trị nền kinh tếnước Đức vào thời kỳ đầu thế kỷ XX, chiếm giữ vị trí điều hành quan trọng nhấttrong các tổ chức đoàn thể với quy mô lớn hơn nhiều so với đạo Thiên chúa Theoquan điểm Weber, những người Tin lành theo chủ nghĩa khổ hạnh đã đến với hoạt

động kinh tế, tiết kiệm và tích lũy của cải nhanh hơn so với những người theo chủnghĩa khổ hạnh của đạo Thiên chúa Bởi vì ở đạo Tin lành đến Marin Luther đã đềcao giá trị của mỗi người trong việc tham gia vào các hoạt động trên trần thế nhưtích luỹ của cải, còn giáo lý của đạo Thiên chúa thời kỳ trung cổ lại đề cao giá trịcủa việc rút lui khỏi thế giới thương mại và chính trị để tôn thờ đức chúa trong các

tu viện

Việc nghiên cứu văn hoá chính trị như một lĩnh vực nghiên cứu tương đốiđộc lập bắt đầu từ những năm 1950 của thế kỷ XX Thuật ngữ văn hoá chính trị lầnđầu tiên sử dụng vào năm 1956 Công lao của việc tách riêng lĩnh vực nghiên cứunày và nâng nó lên sự thừa nhận khoa học thuộc về hai nhà chính trị học người Mỹ

là G.Almond và S.Verba Các ông chú trọng vào việc nghiên cứu hành vi hoạtđộng chính trị và gắn liền với quá trình chính trị của con người G.Almond cũngchính là người sáng lập trường phái chủ nghĩa hành vi trong khoa học chính trị ở

Mỹ Họ quan niệm hành vi chính trị là một phần của hành vi xã hội, cho nên khiphân tích hành vi chính trị phải gắn chặt với sự xem xét các nhân tố văn hoá, tâm

lý của cá nhân và toàn xã hội Từ đó, họ chủ trương cần thay đổi trọng điểm nghiêncứu chính trị học truyền thống, từ chỗ chỉ chú trọng nghiên cứu cơ chế chính trị vĩ

mô sang tập trung nghiên cứu hành vi chính trị của các cá thể, quần thể phải phântích xem động cơ hành động chính trị của họ là gì Ông gọi đó là định hướng, tứcvăn hoá chính trị bắt đầu từ định hướng chính trị “Mỗi một hệ thống chính trị đềubắt rễ từ trong một loại định hướng xác định riêng; tôi phát hiện thấy điều này rấthữu dụng và gọi nó là văn hoá chính trị” Một nghiên cứu quan trọng khác về vănhoá chính trị của G.Almond và S.Verba đã được xuất bản năm 1963 với tiêu đề làvăn hoá công dân Trong đó hai ông cho rằng: “Văn hoá chính trị nói về một loạithái độ đối với hệ thống chính trị và thái độ đối với vai trò của mình trong hệ thốngchính trị đó”

Quan niệm về văn hoá chính trị, trường phái chính trị học Nga nổi tiếng vớicác tên tuổi E.A Đôđin, G Đơratrơ, I.X.Pirôvarốp… Các ông là những ngườikhông đồng tình với các tác giả phương Tây khi quy văn hoá chính trị về cáckhuôn mẫu xác định nào đó vì điều đó thường mang tính chủ quan của nhà nghiên

cứu, rất dễ bị nhầm lẫn về bản chất bởi những hiện tượng bề mặt TheoI.X.Pirôvarốp: “văn hoá chính trị là quá trình xã hội hoá chính trị, suy cho cùng làquá trình phổ cập những giá trị và những quy tắc chính trị nhất định” và “quá trình

xã hội hoá trong chừng mực nào đó đưa đến sự ra đời các thiết chế xã hội, các giátrị và những chuẩn mực hành vi phù hợp với tiến trình phát triển”

Như vậy, có thể thấy rằng quan niệm về văn hoá chính trị rất phong phú vàchưa có được một tiếng nói thống nhất Nhiều nhà nghiên cứu chính trị họcphương Tây thậm chí đã dùng cụm từ này trong khi chưa có ranh giới rõ ràng vàcác cách tiếp cận phổ biến vẫn chưa thâu tóm được hết bảng giá trị của nó Hơn lúcnào hết, văn hoá chính trị cần phải được xem xét một cách sống động và chỉnh thểvới tư cách là phương thức vận hành và tái sản xuất ra đời sống chính trị với đầy

đủ các thành tố

Quan niệm mácxít về văn hoá chính trị: Văn hóa chính trị là một phươngdiện cơ bản thể hiện năng lực của con người xã hội trong quá trình khám phá vàcải tạo hiện thực Vì lẽ đó, văn hóa chính trị cũng chính là một phẩm chất đặctrưng diện mạo đời sống văn hoá làm nên giới hạn giữa thế giới con người và thếgiới động vật mà chuẩn mực của nó là khả năng tổ chức cuộc sống công cộng dựatrên việc nhận biết quy luật một cách có ý thức

Dưới góc độ xã hội, văn hóa chính trị là một lĩnh vực bao trùm của đời sống

xã hội Trong bất cứ lĩnh vực nào của hiện thực cuộc sống chúng ta cũng có thểthấy được sự tham dự trực tiếp hoặc gián tiếp của các yếu tố văn hóa chính trị Giátrị cũng như chất lượng đời sống của các cộng đồng cũng như từng cá nhân đượcquy định rất nhiều bởi khả năng hiểu biết về văn hóa chính trị Lênin nói “Mộtngười không biết chữ là người đứng ngoài chính trị”

Do vậy, văn hoá chính trị là một cấu trúc phong phú đa dạng và phức tạp, làmột tổng thể chứa đựng trong nó hàng loạt nội dung, là chất lượng tổng hoà của trithức, hệ tư tưởng, quan điểm và định hướng chính trị, tình cảm, niềm tin, nhu cầu

về chính trị; tính khoa học và sáng tạo của hoạt động chính trị; hiệu năng của cácthiết chế chính trị… Như thế, nói văn hoá chính trị là nói đến trình độ và hiệu quảcủa hoạt động chính trị Trình độ và hiệu quả đó phải mang tính tích cực đối với sự

phát triển và tiến bộ xã hội Đồng thời, văn hoá chính trị cũng phải là một hệ thốnggiá trị xã hội phản ánh đầy đủ các dấu hiệu chân - thiện - mỹ.

1.2.Khái niệm chung về văn hóa chính trị

Từ các cách tiếp cận về văn hóa chính trị, chúng ta có thể đưa ra quan niệmchung nhất về văn hóa chính trị đó là:

“Văn hoá chính trị là tổng hợp những giá trị vật chất và tinh thần được hìnhthành trong thực tiễn chính trị, nó góp phần chi phối hoạt động của các cá nhân,các nhà chính trị, góp phần định hướng hoạt động của họ trong việc tham gia vàođời sống chính trị để phục vụ lợi ích căn bản của một giai cấp nhất định Rộng hơn,

nó là một trong những cơ sở định hình và định hướng cho các phong trào chính trị,cho từng nền chính trị khác nhau trong lịch sử chính trị”

Biểu hiện của văn hoá chính trị thể hiện ở hai phương diện cơ bản:

Một là, chính trị với ý nghĩa là chính trị dân chủ, tiến bộ phải hướng tới mụcđích cao nhất là vì con người, giải phóng con người, tôn trọng quyền con người,tạo điều kiện cho con người phát triển tự do, toàn diện, hài hoà Đây là tính nhânvăn sâu sắc của một nền chính trị có văn hoá

Hai là, những tư tưởng chính trị tốt đẹp không phải là những ý niệm trừutượng mà phải thiết thực, cụ thể, có khả năng đi vào cuộc sống Nghĩa là nó phảithấu triệt trong hệ tư tưởng chính trị, thể hiện qua đường lối chính sách của đảngcầm quyền và nhà nước quản lý, trong ứng xử và trong việc triển khai các kế hoạch

cụ thể nhằm phát triển xã hội và phục vụ cuộc sống của cá nhân cũng như của cộngđồng xã hội

Văn hoá chính trị làm cho sự tác động của chính trị đến đời sống xã hộigiống như sức mạnh của văn hoá Đó là loại sức mạnh không dựa vào quyền lựchay ép buộc mà thông qua cảm hoá, khơi dậy tinh thần sáng tạo, ý thức tự giác củacác tầng lớp xã hội Việc xây dựng văn hoá chính trị phải chú trọng đồng thời cả baphương diện: giá trị xã hội được lựa chọn, năng lực chính trị và trình độ phát triển

về văn hóa chính trị của chủ thể chính trị

1.3 Đặc điểm của văn hoá chính trị

Thứ nhất là, VHCT bao giờ cũng mang tính giai cấp

VHCT hình thành trong thực tiễn đấu tranh giai cấp, do đó nó luôn bị chiphối bởi thế giới quan, hệ tư tưởng, những quan điểm chính trị của giai cấp nhấtđịnh và nó phục vụ lợi ích của mỗi giai cấp Không bao giờ có những giá trị chínhtrị chung chung Chính trị và công việc nhà nước đều là phạm vi hoạt động gắn vớinhững quan hệ quyền lực Do vậy, bất cứ hành vi nào của chủ thể chính trị khi đãchịu sự điều chỉnh của các chuẩn giá trị VHCT cũng là hành vi hướng tới thực hiệnlợi ích giai cấp và bảo vệ lợi ích của giai cấp ấy một cách nhân văn.

Tuy rất quan trọng, nhưng tính giai cấp không phải là thuộc tính duy nhấtcủa VHCT Tính dân tộc và tính nhân loại luôn tồn tại trong VHCT của từng giaicấp Đặc biệt trong bối cảnh của thế giới hiện đại mối quan hệ giữa tính giai cấp,tính dân tộc và tính nhân loại càng gắn bó chặt chẽ hữu cơ hơn bao giờ hết Vănhóa trước hết là vấn đề tồn tại và phát triển của một cộng đồng người nhất định

Tính dân tộc luôn gắn liền với tính nhân loại và tính giai cấp, trong mối quan

hệ này thì quan hệ dân tộc - nhân loại là trường cửu, giai cấp dù tồn tại lâu thì cũngchỉ là phạm trù lịch sử Như vậy, giá trị VHCT chỉ thống nhất với giá trị văn hóakhi mà giai cấp - chủ thể chính trị của nó đại diện cho phương thức sản xuất mới,cho xu thế vận động và phát triển phù hợp với tiến bộ xã hội Do đó tác động củagiai cấp và đấu tranh giai cấp vào văn hóa của một dân tộc tùy thuộc vào từng biếnđộng của lịch sử, tác động tới bước đi của nền văn hóa chứ không quyết định bảnchất của nền văn hóa Hệ tư tưởng của giai cấp thống trị tất yếu có dấu ấn mạnh tớinền văn hóa dân tộc khi quyền lợi của giai cấp đó nhất trí với quyền lợi của dântộc

Để phát triển bền vững theo hướng duy trì bản sắc văn hóa dân tộc, vừakhông đi ngược giá trị nhân loại (nhân văn - tính người) cần phải kết hợp nhuầnnhuyễn tính giai cấp, tính dân tộc và tính nhân loại trong văn hóa nói chung vàVHCT nói riêng Mặt khác, trong khi khẳng định tính giai cấp của VHCT khôngđược đối lập giữa giai cấp - cộng đồng - nhân loại, nếu không sẽ rơi vào quan điểmgiai cấp cực đoan Để đạt đến VHCT thì vừa phải sử dụng những giá trị giai cấp,vừa phải sử dụng những giá trị cộng đồng và nhân loại

Thứ hai là, VHCT mang tính lịch sử - cụ thể

VHCT bị qui định bởi những điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan.Hai loại nhân tố này có nội dung, tính chất và phương thức qui định khác nhautrong các thời kỳ lịch sử khác nhau, điều đó qui định tính lịch sử của VHCT.

VHCT không chỉ là kết quả của sự phát triển của nhận thức chính trị và hoạtđộng chính trị sáng tạo của nhiều chủ thể VHCT ở các nước khác nhau và các dântộc khác nhau mà còn gắn liền với các nền chính trị khác nhau Có VHCT của giaicấp nắm QLNN đặc trưng cho mỗi nền chính trị, nhưng bản thân sự tồn tại của mỗinền chính trị lại không vĩnh viễn mà luôn có sự thay thế kế tiếp nhau trong lịch sử,nên VHCT cũng thay đổi theo

Hơn nữa, VHCT không phải là một hiện tượng biệt lập, sự xuất hiện và pháttriển của nó nằm trong mối liên hệ mật thiết, biện chứng với các yếu tố lịch sử, nóchịu sự chi phối của những điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội Khi các yếu tố này

có sự thay đổi thì VHCT cũng chịu ảnh hưởng của sự thay đổi đó

Sự truyền dẫn VHCT từ thế hệ này sang thế hệ khác cũng được thực hiệntheo khuôn mẫu và định hướng nhất định, thích hợp với nhận thức và nhu cầu củamỗi cá nhân và toàn xã hội trong đời sống chính trị ở mỗi giai đoạn lịch sử Dovậy, VHCT còn phụ thuộc vào khả năng tạo lập, kế thừa và sử dụng các giá trịVHCT của mỗi chủ thể nào đó trong từng giai đoạn lịch sử nhất định

VHCT còn gắn với hiện tượng tâm lý xã hội của chủ thể (nhất là phươngdiện cá nhân) Cùng tiếp cận giá trị nhưng tính khí và khí chất khác nhau sẽ tạo nênnhững quyết định hành vi, quyết định hoạt động chính trị của các chủ thể khácnhau Tính cụ thể của VHCT không chỉ dựa trên cơ sở lý tưởng chính trị, lậptrường và hành vi mà có khi cả trên cơ sở của yếu tố tâm lý xã hội

Tính lịch sử, cụ thể của VHCT thể hiện cả ở chỗ: trong các điều kiện lịch sửkhác nhau, tính chất, nội dung, mức độ phát triển của VHCT không giống nhau.Mặt khác cũng cho thấy, giá trị VHCT không phải là cái gì bất biến mà luôn có sựvận động và phát triển Điều đó ảnh hưởng lớn đến những thay đổi trong nhân cách

xã hội của con người

Thứ ba là, VHCT mang tính kế thừa

Tính lịch sử, cụ thể không thể tạo nên sự gián đoạn hay cô lập tuyệt đối củaVHCT của một giai cấp nào đó trong một giai đoạn lịch sử nhất định Sự ra đời củamột nền VHCT bao giờ cũng là kết quả phủ định biện chứng đối với nền VHCTtrước nó Đó là sự giữ lại và nâng lên một trình độ mới những nhân tố có giá trịchung mang tính tích cực của nền VHCT bị phủ định.

Tính kế thừa của VHCT trong sự phát triển được kết tinh từ những thành tựuvăn hóa, những di sản tinh thần của thời đại, của truyền thống, kết hợp với kinhnghiệm thực tiễn, từ đó làm cho VHCT không ngừng được nâng lên

Trong quá trình vận động và phát triển, các giá trị truyền thống không biếnmất, mà nó hóa thân vào các giá trị của thời sau theo qui luật kế thừa và tái tạo.Các giá trị trước trở thành truyền thống khi được các thế hệ sau lựa chọn, tiếp nhận

và phát triển, đó chính là quan hệ giữa truyền thống và hiện tại Sự thích nghi củanhững giá trị cũ đối với sự thay đổi của thời đại là biểu hiện tính liên tục của vănhóa Bởi vậy, trong chính trị cũng phải luôn có sự kế thừa về mặt giá trị, quay lưngvới những giá trị truyền thống cũng có nghĩa quay lưng lại với lịch sử dân tộc.Điều đó vừa là sự sa sút về bản lĩnh văn hóa vừa trái với qui luật vận động và pháttriển của văn hóa, và như thế ắt có sự trả giá

Thứ tư là, VHCT luôn mang tính đa dạng

Hệ tư tưởng là nhân tố cốt lõi nhất của VHCT, mà trong mỗi hình thái kinh

tế - xã hội nhất định kết cấu giai cấp cũng phức tạp không thuần nhất, cho nên hệ

tư tưởng của các giai cấp không đồng nhất Trong mỗi nền chính trị, VHCT khôngthuần nhất Do đối lập về lợi ích nên các giai cấp thường có hệ tư tưởng đối lập chiphối văn hóa của các giai cấp tương ứng, tạo nên bức tranh đa dạng của VHCT.Bên cạnh VHCT của giai cấp nắm quyền lực nhà nước còn có VHCT của các giaicấp và giai tầng khác trong xã hội Hơn nữa, sự xuất hiện và phát triển của VHCTnằm trong mối liên hệ mật thiết với các yếu tố lịch sử, nó là “một tiểu hệ thống”trong lĩnh vực văn hóa nói chung, do đó có mối liên hệ chặt chẽ với các thành tốkhác của nền văn hóa nói chung như: kinh tế, đạo đức, pháp quyền, thẩm mỹ, tôngiáo

Trong chủ nghĩa xã hội, VHCT XHCN vừa là nội dung, là động lực, vừa làbiểu hiện chất lượng của nền dân chủ (văn hóa dân chủ) Là nhân tố thúc đẩy choviệc đạt mục tiêu của CNXH đó là dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, côngbằng, văn minh Đồng thời VHCT XHCN là phương thức để nhân dân lao động trởthành chủ thể thực sự của quyền lực chính trị và quyền lực nhà nước.

2 Thực trạng văn hóa chính trị Việt Nam hiện nay

2.1 Những yếu tố làm nên nét đặc sắc của văn hoá chính trị Việt Nam hiện nay

Một là, về lịch sử, văn hoá chính trị Việt Nam được hình thành và phát triển

trong quá trình hình thành ý thức dân tộc, quốc gia, kết tinh thành truyền thốngdựng nước và giữ nước của các thế hệ người Việt Nam Ý thức độc lập dân tộc, tựlực tự cường, tinh thần yêu nước, đoàn kết cộng đồng đã trở thành nội dung bềnvững mang tính truyền thống của văn hoá chính trị Việt Nam

Hai là, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, nền văn hiến quốc gia, tinh thần yêu

nước, đoàn kết, phát huy nội lực, sức mạnh của mọi tầng lớp nhân dân, gắn liền vớiviệc coi trọng, tôn vinh hiền tài đã tạo nên sức sống của văn hoá chính trị, và, khảnăng phát huy những truyền thống, giá trị tốt đẹp đó của dân tộc đã tạo nên “độ

cao” của văn hoá chính trị.

Ba là, tôn trọng đạo lý, tôn trọng chính nghĩa, bảo vệ công lý, quật cường

dân tộc, nhưng nhân ái, khoan dung, độ lượng, vị tha Những nét đẹp đó đã tácđộng, ảnh hưởng, làm cho văn hóa chính trị Việt Nam mang tính nhân văn, nhânđạo sâu sắc

Bốn là, do đặc điểm của địa chính trị nước ta, nên văn hoá chính trị Việt

Nam có nột nét nổi bật là phải sáng tạo Nhờ khả năng sáng tạo mà bản sắc vănhoá dân tộc dã được giữ vững và phát triển qua các thời kỳ Đặc biệt, tính sáng tạonày càng thể hiện rõ nét khi đất nước, dân tộc đứng trước những thời điểm khókhăn, quyết định vận mệnh của dân tộc Chính nét sáng tạo ấy đã đem lại một tầmvóc, một vẻ đẹp văn hoá của nền chính trị Việt Nam

Bên cạnh những nét đẹp đó, cũng cần nhận thấy rằng, do nước ta xuất phát

là một nước nông nghiệp lạc hậu, lại trải qua quá nhiều các cuộc chiến tranh giữ

nước, vì thế những yếu tố như tâm lý tiểu nông khá đậm, kinh nghiệm chủ nghĩa,triết lý chung chung, thiếu tính khách quan và cơ sở khoa học vững chắc, dễ hàilòng với mình, tâm lý chạy theo thành tích, “bệnh” hình thức , nếu như khôngđược hạn chế, khắc phục kịp thời, sẽ có tác động tiêu cực, bào mòn dần sức sống

và khả năng sáng tạo của văn hoá chính trị Việt Nam

2.2 Một số đặc điểm tiêu biểu của văn hóa chính trị Việt Nam hiện nay

Văn hóa chính trị là một phương diện của văn hóa, ở đó kết tinh toàn bộ cácgiá trị, phẩm chất, trình độ năng lực chính trị, được hình thành

Văn hóa chính trị là một phương diện của văn hóa, ở đó kết tinh toàn bộ cácgiá trị, phẩm chất, trình độ năng lực chính trị, được hình thành trên một nền chínhtrị nhất định, nhằm thực hiện lợi ích giai cấp, dân tộc, cộng đồng phù hợp với xuhướng phát triển – tiến bộ của xã hội loài người

Là một phương diện của văn hóa, cho nên văn hóa chính trị là nhát bổ dọclịch sử văn hóa theo lĩnh vực hoạt động chính trị Những bản chất, tính chất, đặctrưng và kết cấu của văn hóa đều có mặt trong văn hóa chính trị Cái riêng của vănhóa chính trị ở đây chỉ là những bản chất, đặc tính, yếu tố văn hóa đó biểu hiệntrong lĩnh vực hoạt động chính trị

Văn hóa chính trị Việt Nam từ ngày có Đảng Cộng sản đến nay, một nềnchính trị lấy chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng Đây lànền chính trị thực hiện lý tưởng xã hội chủ nghĩa Đặc điểm văn hóa chính trị ViệtNam mang tính xã hội chủ nghĩa được thể hiện trên những khía cạnh sau:

Thứ nhất, lấy chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng

tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng, đó cũng là nền tảng tư tưởng vàkim chỉ nam cho hoạt động chính trị, của văn hóa chính trị Đây là hệ tư tưởngkhoa học, tiến bộ soi sáng con đường cách mạng Việt Nam Trong giai đoạn hiệnnay việc bảo vệ, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh vào thực tiễn cách mạng Việt Nam là nhiệm vụ quan trọng, cấp báchtrong công tác tư tưởng, lý luận của Đảng ta

Thứ hai, văn hóa chính trị Việt Nam hiện nay là sự kế thừa văn hóa chính

trị Việt Nam truyền thống