Phân hóa theo Đông - Tây Gió mùa Đông Bắc, gió mùa Tây Nam - dãy Hoàng Liên Sơn, dãy Trường Sơn và dãy núi dọc biên giới Việt-Lào - Đông - Tây Bắc Bộ: + Vùng núi Đông Bắc : gió mùa ĐB ho[r]
Trang 1Bài 11:
Thiên nhiên phân hóa đa dạng
Trang 21-Thiên nhiên phân hóa theo Bắc - Nam.
Nguyên nhân chủ yếu nào
làm cho thiên nhiên nước
ta phân hóa theo chiều
Bắc - Nam ?
Do sự thay đổi khí hậu từ
Bắc vào Nam
- Sự tăng lượng bức xạ
Mặt Trời và sự suy giảm
khối khí lạnh về phía Nam
Trang 31-Thiên nhiên phân hóa theo Bắc - Nam.
a-Phần lãnh thổ phía Bắc (từ dãy Bạch Mã trở ra).
Thiên nhiên ở đây đặc trưng cho vùng khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh.
-Nền khí hậu nhiệt đới thể hiện ở nhiệt độ trung bình năm từ 20 – 25oC Do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc nên khí hậu trong năm có mùa đông lạnh với 2 - 3 tháng to < 18oC, thể hiện rõ nhất ở trung du miền núi Bắc Bộ và đồng bằng Bắc Bộ
Trang 41-Thiên nhiên phân hóa theo Bắc – Nam.
a-Phần lãnh thổ phía Bắc (từ dãy Bạch Mã trở ra).
-Cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu là đới rừng nhiệt đới gió mùa
Sự phân mùa nóng lạnh làm thay đổi cảnh sắc thiên nhiên :
* mùa đông bầu trời nhiều mây, tiết trời lạnh, mưa ít, nhiều loài cây rụng lá;
* mùa hạ trời nắng nóng, mưa nhiều, cây cối xanh tốt
Các loài thực vật, động vật chịu lạnh có khả năng thích nghi
Ở vùng đồng bằng trồng được cả các loài rau ôn đới
Trong rừng, thành phần loài nhiệt đới chiếm ưu thế, ngoài ra còn
có các loài cây á nhiệt đới như dẻ, re, các loài cây ôn đới như
sa mu, pơ mu, các loài thú có lông dày như gấu, chồn …
Ở vùng đồng bằng vào mùa đông trồng được cả rau ôn đới
Trang 51-Thiên nhiên phân hóa theo Bắc – Nam.
a-Phần lãnh thổ phía Bắc (từ dãy Bạch Mã trở ra).
Các loài thực vật, động vật chịu lạnh có khả năng thích nghi
* Ở vùng đồng bằng trồng được cả các loài rau ôn đới
* Trong rừng,
- thành phần loài nhiệt đới chiếm ưu thế,
- ngoài ra còn có
+ các loài cây á nhiệt đới như dẻ, re, + các loài cây ôn đới như sa mu, pơ mu,
- các loài thú có lông dày như gấu, chồn …
Trang 61-Thiên nhiên phân hóa theo Bắc – Nam.
b-Phần lãnh thổ phía Nam (từ dãy Bạch Mã trở vào).
Thiên nhiên mang sắc thái của vùng khí hậu cận xích đạo gió mùa.
-Nền nhiệt thiên về khí hậu xích đạo, quanh
năm nóng,
+ nhiệt độ trung bình năm trên 25oC + và không có tháng nào dưới 20oC
Khí hậu gió mùa thể hiện ở sự phân chia hai
mùa mưa và khô, đặc biệt từ vĩ độ 14oB trở
vào.
Trang 71-Thiên nhiên phân hóa theo Bắc – Nam.
b-Phần lãnh thổ phía Nam (từ dãy Bạch Mã trở vào)
- Cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu là đới rừng cận xích đạo gió mùa
Thành phần thực vật, động vật phần lớn thuộc vùng xích đạo
và nhiệt đới từ phương nam (nguồn gốc Mã Lai – Indonesia) đi lên hoặc từ phía tây (Ấn Độ - Mianma) di cư sang
* Trong rừng xuất hiện nhiều loài cây chịu hạn, rụng lá vào mùa khô như các loài cây thuộc họ Dầu
* Có nơi hình thành loại rừng thưa nhiệt đới khô, nhiều nhất ở Tây Nguyên
* Động vật tiêu biểu là các loài thú lớn vùng nhiệt đới và xích đạo như voi, hổ, báo, bò rừng …
* Vùng đầm lầy có trăn, rắn, cá sấu …
Trang 8Đặc điểm Phần lãnh thổ
phía Bắc Phần lãnh thổ phía Nam
Khí
hậu
t 0
Biên độ nhiệt
Đặc điểm mùa
Cảnh
quan
thiên
nhiên
Thành phần động thực vật
Trang 9Đặc điểm Phần lãnh thổ phía Bắc Phần lãnh thổ phía Nam
Khí
hậu
t 0
Biên độ
Đặc điểm
mùa
Có mùa đông lạnh với 2-3 tháng, t 0
TB <18 0 C
Quanh năm nóng, không có tháng nào nhiệt độ < 20 0 C
Cảnh
quan
thiên
nhiên
Thành phần
động thực vật
- Đới rừng nhiệt đới gió mùa
- Thú nhiệt đới lông dày:
gấu, chồn…
- Ngoài ra, có cây á nhiệt đới và ôn đới
- Đới rừng cận xích đạo gió mùa
- Thú vùng nhiệt đới và xích đạo: voi, hổ, báo, rắn, cá sấu…
- Thành phần động-thực vật lớn
Trang 10Quan sát trên bản đồ
Địa lý tự nhiên Việt
Nam (hoặc Atlat Địa lý
Việt Nam), nhận xét về
sự thay đổi thiên nhiên
từ Đông sang Tây.
Từ Đông sang Tây,
từ biển vào đất liền,
thiên nhiên nước ta
có sự phân thành 3
dải rõ rệt
Trang 112-Thiên nhiên phân hóa theo Đông - Tây
a-Vùng biển và thềm lục địa
Vùng biển lớn gấp 3 lần diện tích đất liền và có
khoảng 3.000 hòn đảo lớn nhỏ
Độ nông-sâu, rộng-hẹp của vùng biển và thềm lục địa
* có quan hệ chặt chẽ với vùng đồng bằng, vùng đồi núi kề bên
* và có sự thay đổi theo từng đoạn bờ biển.
Trang 122-Thiên nhiên phân hóa theo Đông - Tây
a-Vùng biển và thềm lục địa
Hãy quan sát bản đồ Địa lý tự nhiên Việt Nam, nêu dẫn
chứng về mối quan hệ đó
-Thềm lục địa phía bắc và phía nam có đáy nông, mở rộng,
là nơi quần tụ các đảo ven bờ của vùng biển Hải Phòng,
Quảng Ninh, Kiên Giang, là nơi tiến dần ra biển của đồng bằng châu thổ Bắc Bộ và Nam Bộ Đường bờ biển Nam
Trung Bộ khúc khuỷu với thềm lục địa thu hẹp, mở ra vùng biển nước sâu
Khí hậu Biển Đông của nước ta mang đặc điểm khí hậu của vùng biển nhiệt đới ẩm gió mùa với lượng nhiệt, ẩm dồi dào Các dòng hải lưu thay đổi theo hướng gió mùa
Trang 132-Thiên nhiên phân hóa theo Đông - Tây
b-Vùng đồng bằng ven biển.
Thiên nhiên vùng đồng bằng nước ta thay đổi tùy nơi và thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa dãy đồi núi phía tây và vùng biển phía đông
Trong quá trình thành tạo cùng những đặc điểm hiện thời Hình thái đồng bằng dường như có sự phù hợp với hình thể núi non và vùng thềm lục địa
Nơi hình thành các đồng bằng châu thổ sông Hồng, sông
Cửu Long,
* Ở nơi đồi núi lùi xa vào đất liền thì đồng bằng mở rộng với
- các bãi triều thấp phẳng,
- thềm lục địa rộng, nông
Trang 142-Thiên nhiên phân hóa theo Đông - Tây
b-Vùng đồng bằng ven biển.
* Nơi có đồi núi lan ra sát biển, đồng bằng hẹp ngang
và bị chia cắt thành những đồng bằng nhỏ,
- đường bờ biển khúc khuỷu
- với thềm lục địa thu hẹp, tiếp giáp vùng biển nước sâu
(như dải đồng bằng Nam Trung Bộ)
* Các dạng địa hình bồi tụ, mài mòn xen kẽ nhau,
* các cồn cát, đầm phá khá phổ biến
là hệ quả tác động kết hợp chặt chẽ giữa biển và vùng đồi núi phía tây ở dải đồng bằng ven biển này
Trang 152-Thiên nhiên phân hóa theo Đông - Tây
c-Vùng đồi núi
Sự phân hóa thiên nhiên theo hướng đông – tây ở
vùng đồi núi rất phức tạp, chủ yếu do tác động của gió mùa với hướng của các dãy núi.
Hãy nêu ảnh hưởng kết hợp của gió mùa với hướng các dãy núi đến sự khác biệt về thiên nhiên giữa hai vùng Đông Bắc và Tây Bắc, giữa Đông và Tây
Trường Sơn.
Trang 162-Thiên nhiên phân hóa theo Đông - Tây
c-Vùng đồi núi
Biểu hiện sự khác biệt đó là,
- mùa đông lạnh đến sớm ở vùng đồi núi thấp Đông Bắc
- Còn ở vùng núi thấp phía nam Tây Bắc,
+ mùa đông bớt lạnh nhưng khô hơn, + mùa hạ đến sớm, đôi khi có gió Tây, lượng mưa giảm
+ Khí hậu vùng Tây Bắc lạnh chủ yếu do độ cao địa hình.
Trang 172-Thiên nhiên phân hóa theo Đông - Tây
c-Vùng đồi núi
* Khi sườn Đông Trường Sơn đón nhận các luồng gió
từ biển thổi vào tạo nên một mùa mưa vào thu đông, thì vùng núi Tây Nguyên lại là mùa khô, nhiều nơi
khô hạn gay gắt, xuất hiện cảnh quan rừng thưa
* Vào mùa mưa ở Tây Nguyên thì bên sườn Đông
chịu tác động của gió Tây khô nóng.
Trang 181.Phân hóa theo Bắc - Nam
Gió mùa Đông Bắc & Dãy núi Bạch Mã:
- Bắc Bạch Mã : Khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh (2-3 tháng có t TB < 18 độ C) Đới cảnh quan rừng nhiệt đới gió mùa
+ Từ Bắc Hoành Sơn trở ra : Có mùa đông lạnh, khô rõ rệt
+ Từ Nam Hoành Sơn tới Bắc Bạch Mã : Không có mùa lạnh, khô rõ rệt
- Nam Bạch Mã : Khí hậu cận xích đạo gió mùa, nóng quanh năm, có hai mùa mưa, khô Đới cảnh quan rừng cận xích đạo gió mùa
+ Từ Nam Bạch Mã tới 14 độ vĩ B (Quy Nhơn): Không có mùa khô rõ rệt
+ Từ Quy Nhơn trở vào : Có mùa khô rõ rệt
Tác động kết hợp của gió mùa và địa hình đối với sự phân hóa
hình đối với sự phân hóa thiên nhiên
Trang 19- Đông - Tây Bắc Bộ:
+ Vùng núi Đông Bắc : gió mùa ĐB hoạt động mạnh do các dãy núi hướng vòng cung hút gió.Vùng đồi núi thấp thiên nhiên mang sắc thái cận nhiệt, đai cao cận nhiệt hạ thấp
+ Vùng núi Tây Bắc : khuất gió mùa ĐB và gió ĐN, đón gió Tây do các dãy núi phía đông và phía tây.Vùng đồi núi thấp có cảnh quan rừng nhiệt đới khô
- Đông - Tây Trường Sơn :
+ Ven biển miền Trung : mưa vào thu đông, mùa hạ có gió Tây khô nóng - cảnh quan xa van cây bụi
+ Tây Nguyên : mưa mùa hạ do đón gió TN, khô vào thu đông,
có rừng khộp
2 Phân hóa theo Đông - Tây
Gió mùa Đông Bắc, gió mùa Tây Nam - dãy Hoàng Liên
Sơn, dãy Trường Sơn và dãy núi dọc biên giới Việt-Lào