Những buổi ngày hội ngày lê cũng cần cho trẻ làm quen vơi văn học ,trong đó có múa hát ,đọc thơ,kể chuyện ,đóng kịch có chuẩn bị mũ các con vật,hoa văn nghệ.....Nhận thấy trẻ rất thích đ[r]
Trang 1UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN GIA LÂM TRƯỜNG MẦM NON QUANG TRUNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÂY HỨNG THÚ CHO TRẺ
LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC
TÁC GIẢ: NGUYỄN THỊ MỸ LIÊN LĨNH VỰC: Giao dục trẻ mẫu giáo (3 -4- tuổi) CẤP HỌC: Mầm non
Năm học: 2018 - 2019I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Lý do chọn đề tài
Trang 2Bác hồ kính yêu của chúng ta khi con sống bác rất quan tâm đến mọingười Nhất là các cháu thiếu niên nhi đồng bác chú ý đến từng bữa ăn giấc ngủcủa trẻ và sự tiến bộ của trẻ.
Bác nói : “Trẻ thơ như búp trên cành
Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan.”
Đúng vậy trẻ mần non thật đáng yêu tâm hồn trẻ thơ ngây hồn nhiên như
tờ giấy trắng Mọi hoạt động vui chơi trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ ởtrường mần non điều đem lại cho trẻ những kì lạ, thần tiên
Khi lọt lòng đến chập chững bước đi, tập nói, ngôn ngữ trau chuốt trẻ bằng
ca dao bằng các câu chuyện Câu chuyện, bài thơ, ca dao là tấm gương mẫu mực
là lời ăn tiếng nói cho trẻ học tập hữu hiệu trong việc giáo dục lòng yêu thiênnhiên yêu quê hương đất nước, mình yêu mến bạn bè, tình thân, biết yêu quý cáiđẹp và ghét cái ác độc, phê phán những việc xấu
Cho trẻ làm quen văn học chính là hình thành cho trẻ những tình cảm đạođức tốt đẹp nhất Văn học là loại hình nghệ thuật xuất hiện rất sớm trong lịch sửloài người, nó gắn bó với con người và trở thành nhu cầu không thể thiếu Vănhọc phản ánh cuộc sống con người bằng những hình ảnh Văn học còn phản ánhniềm vui, nỗi buồn, khát vọng, ước mơ của con người
Đối với trẻ 3- 4 tuổi người giáo viên cần năng động sáng tạo, linh hoạtdùng mọi hình thức: lời nói, cử chỉ, điệu bộ, đồ dùng trực quan đẹp trong giờ kểchuyện để trẻ nhanh tróng hiểu nội dung câu chuyện, nắm được cốt chuyện trẻ
kể lại được chuyện là một hình thức phát triển ngôn ngữ tư duy, óc tưởng tượngtái tạo cho trẻ và qua đó giáo dục được trẻ thể hiện tình cảm yêu mến, quýtrọng , ghét cái xấu, bảo vệ theo từng nội dung câu chuyện khác nhau
Văn học có vai trò vô cùng quan trọng Văn học là phương tiện giúp trẻnhận thức thế giới xung quanh, phát triển ngôn ngữ, quan hệ giao tiếp, trao đổitình cảm, Văn học của trẻ là thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc Trẻ có thể tiếp nhậnnhững câu truyện, bài thơ từ lúc còn trong nôi Những lời ru của bà, của mẹ,những câu ca dao mộc mạc, gần gũi đã nuôi lớn tâm hồn trẻ thơ của trẻ Tìnhyêu gia đình, quê hương cũng lớn lên từ tiếng hát, lời ru đó Trẻ mầm non dêxúc cảm, ngây thơ trong sáng nên rất dê tiếp xúc với văn học Thế giới văn họcmuôn màu, muôn sắc tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện: Thể chất, trí tuệ,ngôn ngữ, tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ,…
Đối với trẻ mầm non bước đầu trẻ được tiếp cận với nền văn hóa của loàingười nên cần cho trẻ làm quen với những hình thức nghệ thuật mang tính dântộc rõ nét, giáo dục nghệ thuật cổ truyền đóng vai trò hết sức quan trọng
Trang 3Đối với trẻ tiếp xúc với những câu truyện, bài thơ, ca dao quá muộn hoặckhông được nghe thì khi trưởng thành trẻ sẽ không thể cảm nhận hết đượcnhững cái đẹp của văn học việt nam.
Nhận thức được điều này, là một cô giáo mầm non trực tiếp nuôi dưỡng,chăm sóc, giáo dục trẻ giai đoạn này Là người đặt nền móng vững chắc chonhững bước tiếp theo của cuộc đời trẻ, dạy dỗ trẻ khi các cháu còn thơ ngây,trong trắng mở đầu cho quá trình hình thành và phát triển nhân cách trẻ
Chính vì vậy thông qua môn “làm quen với văn học” là môn học đặc biệtquan trọng trong giáo dục mầm non Bởi giá trị của những tác phẩm văn học làchỗ chúng có ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ Những truyện kể,truyện dân gian, những bài thơ thực hiện là một trong các hình thức nhận thứcthế giới của các em, giúp các em chính xác hoá những biểu tượng đã có về thực
tế xã hội xung quanh, từng bước cung cấp thêm những khái niệm mới và mởrộng kinh nghiệm sống cho các em dưới sự hướng dẫn của cô giáo Môn “làmquen với văn học” giúp hình thành nhân cách cho trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy,ngôn ngữ, năng lực nhận thức của trẻ Hình thành và phát triển tính tích cực,tính sáng tạo và chủ động cho trẻ thì cô giáo là người gây hứng thú tạo điều kiệncho trẻ học tập được tốt môn “ làm quen văn học” Nhân thức được vấn đề đó tôi
đã nghiên cứu và đưa ra “Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ làm quen với
tác phẩm văn học”
Trang 4II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lý luận
Văn học là môn rất quan trọng với trẻ mần non, là phương tiện phát triểnngôn ngữ cho trẻ phát triển đủ vốn từ để nói năng lưu loát, để diên đạt gẫy gọnbiết sử dụng đúng từ đúng lúc, đúng chỗ không những thế việc dạy trẻ làm quenvới những từ nghệ thuật như từ tượng hình, tượng thanh giúp trẻ phát triểntưởng tượng, óc sáng tạo, khả năng tư duy độc lập trong suy nghĩ
Làm quen với tác phẩm văn học chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việccho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học thông qua nghệ thuật đọc và kể chuyệncủa cô giáo Hoạt động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận trẻ những giátrị nội dung nghệ thuật phong phú trong tác phẩm khơi ngơi ở trẻ sự rung động
và hứng thú với tác phẩm văn học Cái hay cái đẹp của tác phẩm văn học và sựthể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệ thuậtnhư đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóng kịch … góp phần phát triển toàndiện nhân cách trẻ
Mỗi tác phẩm văn học là một chỉnh thể, cần giúp trẻ nhận biết các mốiquan biểu hiện giữa hoàn cảnh trạng thái tình huống và nhân cách vật : giữa lời
kể, lời thuật, lời bạch chữ tình và ngôn ngữ nhân vật
Qua tác phẩm văn học, trẻ quen dần với tính chất nhiều ý và tinh luyệnngôn ngữ văn hóa, dần dần tiến tới hiểu được nghĩa thực nghĩa bóng mà nhà vănmuốn truyền đạt đến trẻ
Khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học góp phần giúp trẻ mở rộngnhận thức, phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mỹ, phát triểnngôn ngữ, phát triển ở trẻ hứng thú với các tác phẩm văn học
2 Cơ sở thực tiễn
Sức mạnh của tác phẩm văn học là vô cùng lớn Trong quá trình cho trẻtiếp xúc với tác phẩm văn học, bằng tài năng sư phạm và nghệ thuật đọc và kểchuyện văn học của cô giáo sẽ hướng dẫn trẻ vào những vẻ đẹp nội dung vànghệ thuật tác phẩm gây ấn tượng đầu tiên cho trẻ và hình tượng được xây dựngbằng ngôn ngữ dân tộc
Là giáo viên cần phải dạy trẻ biết lắng đọng các tác phẩm với tác phẩm vănhọc trẻ được hòa vào cõi mộng mơ, trao rồi thói quen đón nhận được các hòa âmtinh tế thoáng qua bất trượt đến từ nguồn sống khác, nghĩa là dạy trẻ tập trung rungđộng của mình chứ không phải của người khác
Bằng sự biểu cảm của ngôn ngữ những hình tượng con người, con vật,bức tranh thiên nhiên được vẽ nên bằng ngôn ngữ được tác động mạnh đến trẻ
Ấn tượng trẻ thu nhận được từ tác phẩm văn học khi nghe đọc, kể tác phẩm phụ
Trang 5thuộc vào trình độ phát triển nhận thức thẩm mỹ của trẻ vào khả năng cảm nhậnvăn học trong sự thống nhất nội dung và hình thức nghệ thuật tác phẩm Chúng
ta đều nhận thấy rằng, trẻ mẫu giáo có khả năng cảm nhận văn học nghệ thuậttrong thể hoàn chỉnh thống nhất giữa nội dung và hình thức tác phẩm bằng cáchnghe người lớn đọc, kể chuyện
Trẻ 3 - 4 tuổi trong khi nghe kể những câu truyện có tính hài hước đã biểuhiện hành động điệu bộ cho thấy chúng hiểu không chỉ nội dung mà cả những sựbất thường của tình tiết có tính hài hước của tác phẩm
Tiếp nhận văn học ở trẻ em ít bị ràng buộc bởi lí trí chứa đựng tưởng tượng mạnh mẽ Ở trẻ tưởng tượng một cái có thật Do vậy trẻ em rất dê bị cuốn hút bởi những hình tượng hoang đường kì vĩ tác động mạnh vào trí tưởng tượng của trẻ như truyện: “Quả bầu tiên” “Cậu bé tí hon” như vậy trí tưởng tượng phát triển mạnh ở trẻ mẫu giáo
2.1 Những thuận lợi
Nhà trường nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo
đặc biệt là phòng GD – ĐT huyện Gia Lâm
Được Ban giám hiệu nhà trường hỗ trợ mua sắm về cơ sở vật chất như:các phương tiện giảng dạy, đồ dùng, đồ chơi học tập sinh động giúp trẻ dê hiểu,hứng thú tiếp thu bài nhanh chóng có hiệu quả
Ban giám hiệu đã tạo điều kiện cho các giáo viên kiến tập chuyên đề “làmquen văn học” Khuyến khích động viên tập thể giáo viên học tập, học hỏi rútkinh nghiệm lẫn nhau Ngoài ra nhà trường tổ chức thăm lớp dự giờ các giáoviên trong trường để góp ý, rút kinh nghiệm
Bản thân cố gắng tự học, tự sáng tạo thiết kế nhiều đồ dùng đẹp để phục
2.2 Những khó khăn
Trang 6Phụ huynh đa phần làm công nhân xí nghiệp nên chưa quan tâm nhiềuđến việc học của trẻ.
Những bài hát dân ca có trong chương trình chủ yếu là hát cho trẻ nghe,
có rất ít bài dạy cho cháu hát
Một số cháu chưa hề được đến trường, lớp và một số cháu còn quá nhỏ
Do trình độ nhận thức không đồng đều Trẻ không đi học đều, nhất lànhững ngày mưa gió hoặc giá rét
Trẻ chưa có thói quen ngồi học, chưa hứng thú học, vẫn còn nói chuyện,trêu bạn
Một số cháu hạn chế do bị nói ngọng, phát âm chưa rõ lời
Trẻ ở lứa tuổi này tập trung chú ý và ghi nhớ không chủ định, dê nhớ, dêquên và nhanh chán
Để khắc phục khó khăn trên tôi đã suy nghĩ, tìm tòi ra những phươngpháp dạy và học ở mọi hoạt động để giúp trẻ thuộc thơ, truyện
Là một giáo viên trực tiếp chăm sóc giáo dục trẻ 3- 4 tuổi tôi đã trăn trởsuy nghĩ rất nhiều xem mình phải làm gì để trẻ yêu cô, thích tới lớp và hứng thúvới môn học “làm quen với văn học” Và muốn đạt được mục địch đó tôi đã cónhững biện pháp sau
3 Biện pháp thực hiện
3.1 Biện pháp 1: Đối với trẻ
Truyền thụ kiến thức cho trẻ phải hấp dẫn, nhẹ nhàng theo phương châm
“học mà chơi - chơi mà học” một cách tự nhiên thoải mái mà không gò bó, ápđặt Nhận thức được điều đó tôi luôn tìm tòi suy nghĩ làm thế nào mà trẻ cóđược hứng thú trong học tập để các cháu tiếp thu bài cũng như các cháu tiếpnhận thế giới xung quanh một cách đúng đắn, hồn nhiên Đặc biệt hơn với trẻnhà trẻ mẫu giáo bé một điều rất quan trọng là làm sao ngay từ thời thơ ấu, các
em đã biết yêu thương con người và biết bảo vệ thiên nhiên Tình yêu thiênnhiên, con người vốn là khởi điểm của lòng yêu nước
Trẻ ở lứa tuổi này ngôn ngữ tích cực của trẻ phát triển mạnh mẽ, trẻ rấtthích nói và hỏi luôn mồm, suốt ngày Nhưng ngôn ngữ của trẻ chưa được hoànthiện, trẻ đang ở độ tuổi học ăn, học nói, học tiếp xúc với các đồ vật xung quanh
và cách sử dụng chúng Trẻ thích hỏi về mọi thứ “Cái gì?, cái kia, con gì?” Tuyvậy trẻ chưa thể nghe cả một đám đông đang nói chuyện Nếu được người lớnhướng dẫn và gợi ý thì trẻ sẽ được phát hoàn thiện hơn và biết cách sử dụng cácnhân vật trong truyện được tốt hơn Chính vì vậy, việc hướng dẫn trẻ “làm quenvới tác phẩm văn học” là một nhiệm vụ hết sức quan trọng đối với lứa tuổi trẻ
Vì lẽ đó, là một giáo viên trong ngành, tôi thấy mình cần phải có một sáng kiến
Trang 7kinh nghiệm và phương phát dạy trẻ để gây ấn tượng cho trẻ giúp trẻ kể chuyệnchính xác Đó là phương pháp giúp trẻ phát triển ngôn ngữ trong giờ kể chuyện Chính vì vậy bản thân tôi luôn tìm tòi, suy nghĩ làm như thế nào để trẻ cóhứng thú trong học tập, để các cháu tiếp thu bài cũng như nhận thức được thếgiới xung quanh một cách đúng đắn, hồn nhiên.
Là một cô giáo dạy trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo bé, tôi đã không ngừng học hỏi,tìm tòi, suy nghĩ và thông qua thực tế giảng dạy trên lớp tôi nhận thức rõ tầmquan trọng trong việc dạy trẻ nhớ và thuộc thơ truyện là hết sức cần thiết vàkhông thể thiếu được: Đó cũng chính là nội dung sáng kiến kinh nghiệm mà tôi
đã áp dụng thực hiện
3.1.1 Giờ đón trẻ
Những ngay đầu đến lớp các cháu nhỏ chưa quen cô, quen lớp, trẻ nhàmẫu giáo bé còn khóc vì chuyển lớp mới hay có một số trẻ mới đi còn nhớ nhànhớ bố mẹ Đối với trẻ, cô giáo mới, các bạn mới còn lạ lắm bỡ ngỡ, sợ sệt Tôinhẹ nhàng đón trẻ, dỗ dành trẻ, an ủi động viên trẻ Bằng tình yêu nghề, mến trẻtôi hướng trẻ đến với những tranh ảnh đẹp minh hoạ cho nhưng bài thơ haynhững câu chuyện Trẻ rất thích xem tranh, được cô trò chuyện về nội dungtranh từ đó cô nêu ý nghĩa giáo dục trong câu chuyện giúp trẻ hiểu được nộidung truyện một cách sâu sắc
VD: Thơ ” Bạn mới”
Hình ảnh: Cô giáo đọc thơ kết hợp tranh minh họa
Cho trẻ xem tranh: có cô giáo, các bạn, có nhiều đồ chơi, Hỏi trẻ bàithơ nói về ai? tôi vừa cho trẻ xem vừa hỏi trẻ những câu hỏi đàm thoại:
+ Cô vừa đọc cho con nghe bài thơ gì?
Trang 8+ Ngày đầu đến lớp bạn nhỏ như thế nào?
+ Thấy bạn nhút nhát các bạn trong lớp đã làm gì?
+ Cô giáo có thấy vui khi nhìn thấy các bạn chơi với?
+ Khi lớp chúng mình có bạn mới các con sẽ làm gì?
Có khi tôi linh động sử dụng con rối, mô hình là những nhân vật trong bàithơ hay trong truyện kể để giúp trẻ tiếp xúc với các nhân vật Trẻ sẽ nhớ lâu hơnnội dung truyện Cô sử dụng rối tay vẫy chào các bạn đến lớp và yêu cầu trẻ chàolại Khi trẻ đã quen đến lớp cô giáo hướng dẫn trẻ vào những góc tranh truyện Côkhơi dậy cho trẻ lòng say mê tìm hiểu thế giới xung quanh nên đặt câu hỏi cho trẻ,
cô giáo lựa chọn các câu hỏi sao cho phù hợp tạo hứng thú cho trẻ
Những trẻ ngoan, nhanh nhẹn tôi thường động viên khen ngợi kịp thời, đúng lúc Từ đó sau khi thực hiện tôi thấy trẻ thích đến lớp, thích chơi với bạn
và thích hoạt động với môn” “làm quen với văn học” mỗi ngày đến lớp
3.1.2 Giờ hoạt động học
Muốn trẻ hoạt động tích cực hơn nữa, giáo viên cần chủ động tổ chứchoạt động giao tiếp cho trẻ hình thành tốt tính tích cực và các mối quan hệ tìnhcảm trong khi hoạt động có chủ đích Vào đầu năm học khi dạy trẻ tiết thơ,truyện, trẻ hay lơ đãng, ít tập trung học tập không chú ý nghe cô Vì vậy giáoviên nên kết hợp hình thức gây hứng thú cho trẻ bằng cách dùng một số trò chơihoặc bài hát đan xen trong khi học Sau đó cho trẻ quan sát đồ dùng đồ chơi hấpdẫn có tiếng kêu kết hợp với lời nói diên cảm gợi mở của cô để gây sự chú ý vàtìm hiểu thế giới xung quanh trẻ
VD: Thơ” Đàn gà con”
Mười quả trứng tròn Cái mỏ tí hon
Mẹ gà ấp ủ Cái chân bé xíu
Mười chú gà con Lông vàng mát diụHôm nay ra đủ Mắt đen sang ngơi Lòng trắng lòng đỏ Ơi chú gà ơi
Thành mỏ thành chân Ta yêu chú lắm
Với bài thơ này tôi cho trẻ nghe tiếng kêu của con gà và cho trẻ đoán làcon vật gì? Sau đó đọc bài thơ, cho trẻ đặt tên bài thơ mà cô vừa đọc.Từ đó côgiới thiệu tên bài thơ:” Đàn gà con ” Và trong qúa trình dạy cô cho trẻ quan sát
mô hình đàn gà và đàm thoại Khi kết thúc cô và trẻ nhảy kết hợp với nền nhạcbài hát chicken dance
Trang 9
Hình ảnh: Mô hình đàn gà con
Tiết học chính, trẻ có thể nhận biết và nói đúng tên các nhân vật trongtruyện và trẻ cũng nắm được nội dung trình tự diên biến câu chuyện Và thôngqua một số trò chơi tiết học và đặc biệt là kết hợp trong góc chơi đã giúp trẻ nhỏnhớ lâu hơn và có thể bắt chước làm những động tác minh hoạ của từng nhânvật trong truyện
Trí tưởng tượng của trẻ được phát triển tốt thông qua các trò chơi, đặcbiệt thông qua trò chơi đóng kịch Vì khi đóng kịch trẻ phải tư duy, suy nghĩ,tưởng tượng để thể hiện được điệu bộ, dáng đi của các nhân vật trong truyện
Hình ảnh: Trẻ đóng vai các nhân vật trong truyện
Hình thức này, hầu hết trẻ nhớ lâu tên các câu chuyện và các nhân vật,trình tự, diên biến nội dung câu chuyện
3.1.3 Giờ hoạt động ngoài trời:
Trang 10Ở hoạt động ngoài trời trẻ được cùng cô kể lại những câu chuyện đã đượchọc, nghe cô kể những câu chuyện ngoài chương trình, được cùng nhau nhậnxét, đánh giá nhân vật trong chuyện Trẻ biết yêu - ghét nhân vật trong chuyệnthông qua tính cách nhân vật Ngoài ra còn củng cố kiến thức về nhận biết phânbiệt cho trẻ.
Ví dụ: Để trẻ nhận biết màu tốt hơn tôi đã cùng đi dạo vườn hoa của
trường Sau đó cho trẻ gặp nàng tiên….( kết hợp hỏi trẻ nàng tiên … xuất hiệntrong câu chuyện nào? ) để tạo hứng thú cho trẻ Tôi đã thu giọng nàng tiên Trẻ đang đi chơi bỗng giọng nàng tiên vang lên:“ Từ nay bạn có tên làhồng nhung, bạn có cánh màu vàng thì gi là hồng vàng, còn bạn vẫn dữ nguyênmàu trắng thì gọi là hồng bạch”
Một số trẻ khác giả giọng các loại hoa, nữ thần mặt trăng, thần mặt trời
Hình ảnh: Tham quan vườn hoa của trường
Sau trẻ hào hứng tham gia, cô ôn lại kiến thức cho trẻ Kết hợp giáo dụcbảo vệ, chăm sóc cây
Các buổi hoạt động trời giúp trẻ tích luỹ được nhiều kinh nghiệm, hìnhthành trí nhớ tưởng tượng sâu đậm về các nhân vật, hiện tượng xung quanh trẻngày càng phong phú hơn
3.2 Biện pháp 2: hướng dẫn trẻ cách đọc sách
Trang 11Trẻ mẫu giáo bé rất hay tìm tòi những cái mới lạ vì vậy ở góc sách truyệntôi trang trí cho sinh động và thu hút trẻ ,khi đến lớp tôi hướng dẫn trẻ đến gócsách truyện để trẻ xem những tranh truyện mà trẻ đã hoc sau đó tôi hỏi trẻ:
Hình ảnh : Cô đọc sách giúp trẻ nhớ tên các nhân vật
+Con đang xem truyện gì?
+Trong truyện có những ai?
+Nhận vật trong truyện như thế nào?
Như vậy giúp trẻ nhớ tốt hơn cốt truyện hay nội dung của các bài thơ
3.3 Biện pháp 3: Sử dụng đồ dùng sáng tạo
Để hấp dẫn lôi cuốn trẻ vào tiết học tôi đã làm thêm đồ dùng sáng tạo đểphục vụ các tiết học cho trẻ Tôi sử dụng nguyên liệu rẻ tiền, sẵn có và nghiêncưú nhiều hình thức để minh hoạ cho bài thơ, câu chuyện
Ví dụ: Để minh hoạ truyện: Cô bé quang khăn đỏ ”
Tôi đã dùng những tờ bìa ,màu nước để vẽ và tô màu cho câu truyên ”Cô
bé quàng khăn đỏ ” thêm sinh động và đẹp hơn để thư hút trẻ hơn hoặc tôi làmnhững con rối được làm bằng vải vụn ,dạ Khi kể đến đâu tôi di chuyển rối rađến đó theo nội dung truyện Và kết quả là trẻ rất hào hứng nghe cô kể chuyện
và đàm thoại cùng cô về nội dung câu chuyện
Ví dụ: truyện “Chiếc ấm sành nở hoa ”