Hoạt động vận dụng sáng tạo:3’ *Bài 1: Dựa vào kiến thức đã học em hãy cho biết các vật dụng sau đây vật dụng nào có thành phần là hợp chất hữu cơ: Thước kẻ làm bằng nhôm, lưỡi cuốc làm [r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng: 9D1: 9D2: 9D3: Tiết 44
CHƯƠNG 4: HIĐROCACBON NHIÊN LIỆU
***
BÀI 34: KHÁI NIỆM VỀ HỢP CHẤT HỮU CƠ VÀ HÓA HỌC HỮU CƠ
I Mục tiêu
1 Kiến thức:
- Nêu được khái niệm hợp chất hữu cơ, hoá học hữu cơ Phân biệt được các chất hữu cơ với các chất vô cơ Trình bày được cách phân loại các hợp chất hữu cơ
đơn giản thành hiđrocacbon và dẫn xuất của hiđrocacbon
2 Kĩ năng
- Phân biệt được chất vô cơ hay hữu cơ theo CTPT, phân loại chất hữu cơ theo hai loại : hiđrocacbon và dẫn xuất của hiđrocachon
- Quan sát thí nghiệm, rút ra kết luận
- Tính % các nguyên tố trong một hợp chất hữu cơ
- Lập được công thức phân tử hợp chất hữu cơ dựa vào thành phần % các
nguyên tố
3 Thái độ
- Có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập;
- Nhận biết được tầm quan trọng, vai trò của bộ môn Hóa học trong cuộc sống
và yêu thích môn Hóa
HS biết đa số hợp chất hữu cơ khó phân hủy trong nước, khi cháy tạo thành khí
CO2, gây hại môi trường Từ đó, nhận thấy trách nhiệm, hợp tác, đoàn kết cùng
cộng đồng sử dụng hợp lý hợp chất hữu cơ (túi nilong, cao su, ), đề xuất biện
pháp BVMT
4 Năng lực
- Năng lực phát hiện vấn đề
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác
- Năng lực tự học
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
- Năng lực thực hành hóa học
- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học
II.Chuẩn bị
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Máy tính
- Phần mềm dạy học trực tuyến
Phiếu học tập:
Hãy sắp xếp các chất: K2CO3, CH3COOH, Ca(HCO3)2, C6H6, C2H5Cl,
C3H8, C4H10, C2H6O, NaNO3, KHCO3 vào các cột thích hợp trong bảng sau:
Hợp chất hữu cơ
Hợp chất vô cơ Hiđrocacbon Dẫn xuất của hiđrocacbon
Trang 22 Chuẩn bị của học sinh:
- Đọc trước bài.
III Phương pháp, kĩ thuật
- Đàm thoại, thuyết trình, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật chia nhóm, đặt câu hỏi, trình bày 1’…
IV Tiến trình hoạt động – giáo dục.
1 Ổn định lớp:(1’)
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới
A Hoạt động khởi động: 3’
GV ðặt vấn ðề: GV đưa một số CTHH các chất CH 4 , NaHCO 3 , C 2 H 4 , C 6 H 5 Br, CaCO 3 , CH 3 COONa, CaO, HCl, KOH, Cu(OH) 2 , SO 3 Yêu cầu Hs chọn các hợp chất vô cơ đã học
Hs: chọn các HCVC Các hợp chất còn lại thuộc hợp chất gì hôm nay ta tìm hiểu
chương 4
GV giới thiệu bài mới: Từ thời cổ đại con người đã biết sử dụng và chế biến các loại hợp chất hữu cơ có trong thiên nhiên để phục vụ cho cuộc sống của mình Vậy hữu cơ là gì? Hoá học hữu cơ là gì? Bài học hôm nay giúp các em trả lời được câu hỏi này?
B Hoạt động hình thành kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm hợp chất hữu cơ: 15’
Mục tiêu: Nêu được khái niệm hợp chất hữu cơ, hoá học hữu cơ Phân biệt
được các chất hữu cơ với các chất vô cơ Trình bày được cách phân loại các hợp chất hữu cơ đơn giản thành hiđrocacbon và dẫn xuất của hiđrocacbon
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng
- GV: Cho HS theo dõi đoạn video giới thiệu các
loại thức ăn, hoa quả và đồ dùng quen thuộc có chứa
hchc
Yêu cấu HS: Qua đoạn video em hãy cho biết
HCHC có ở đâu?
- HS: Trả lời: Hợp chất hữu cơ có ở xung quanh
chúng ta, trong hầu hết các loại lương thực, thực
phẩm (gạo,thịt, cá, rau, quả, ) trong các loại đồ
dùng và ngay trong cơ thể chúng ta
- GV: Nhận xét và kết luận
- HS: Nhận xét
Gv cho HS theo dõi thí nghiệm: đốt cháy bông, úp
ống nghiệm trên ngọn lửa, khi ống nghiệm mờ đi
I Khái niệm về hợp chất hữu cơ:
1 Hợp chất hữu cơ có ở đâu ?
Hợp chất hữu cơ có ở xung quanh ta , trong cơ thể sinh vật và trong lương thực thực phẩm , các loại đồ dùng và ngay trong cơ thể chúng ta
Trang 3Xoay lại rót nước vôi trong vào và lắc đều
Yêu cầu HS quan sát hiện tượng và nhận xét.
Hs: nước vôi trong bị vẩn đục, vì khi bông cháy có
khí CO2 sinh ra
Gv: Tương tự, khi đốt cháy các hợp chất hữu cơ
khác như cồn, nến, xăng, dầu, gỗ, củi… đều tạo ra
CO 2 Vậy hợp chất hữu cõ là gì ?
Hs: Hợp chất hữu cơ là hợp chất của cacbon (trừ
CO, CO2, H2CO3, các muối cacbonat kim loại …)
Bài tập: Cho các chất sau: CH 4 , NaHCO 3 , C 2 H 4 ,
C 6 H 5 Br, CaCO 3 , CH 3 COONa, C 6 H 6, C 2 H 5 OH Chất
nào là chất hữu cơ, vô cơ.
Hs: Chất vô cơ: CaCO 3 , NaHCO 3
Chất hữu cơ : CH 4 , , C 2 H 4 , C 6 H 5 Br,
CH 3 COONa, C 2 H 5 OH, C 6 H 6
Gv: dựa vào thành phần nguyên tố, chia các chất
hữu cơ trên như thế nào?
Hs trả lời: nhóm 1 chất hữu cơ chỉ gồm có 2 nguyên
tố C & H là CH4, C2H4, C6H6
Nhóm 2: ngoài 2 nguyên tố C, H còn có thêm các
nguyên tố khác như O, N, Na, Br là C 6 H 5 Br,
CH 3 COONa, C 2 H 5 OH.
Gv: Dựa vào thành phần phân tử hợp chất hữu cơ
chia làm mấy loại?
Hs: các hợp chất hữu cơ được chia thành 2 loại:
hidrocacbon và dẫn xuất của hidrocacbon
* Bài tập: Hoàn thiện PHT số 1
Hợp chất hữu cõ Hợp chất vô cõ
(4ð)
Hidrocacbon
(3ð) hidrocacbon (3ð)Dẫn xuất của
C6H6
C3H8
C4H10
CH3COOH C2H5Cl C2H6O
K2CO3, Ca(HCO3)2 KHCO3 NaNO3
- HS hoàn thiện phiếu học tập, GV chiếu đáp án cho
HS tự đánh giá
2 Hợp chất hữu cơ là
gì ?
Hợp chất hữu cơ là hợp chất của cacbon ( trừ CO, CO2, H2CO3, các muối cacbonat kimloại …)
Ví dụ: CH4, C2H5OH, C6H6, CH3Cl
3 Các hợp chất hữu cơ được phân loại như thế nào?
Dựa vào thành phần phân
tử HCHC chia làm 2 loại
- Hiđrocacbon: Phân tử chỉ có hai nguyên tố: C và H
VD: CH4 , C2H4 , C6H6
- Dẫn xuất của hiđrocacbon: Ngoài cacbon và hiđro , trong phân tử còn có các nguyên tố khác như oxi , nitơ , clo, natri…
VD : C2H6O , CH3COONa , CH3Cl
Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm hợp chất hữu cơ, hoá học hữu cơ: 10’ Mục tiêu: Nêu được khái niệm hợp chất hữu cơ, hoá học hữu cơ Phân biệt
được các chất hữu cơ với các chất vô cơ Trình bày được cách phân loại các hợp chất hữu cơ đơn giản thành hiđrocacbon và dẫn xuất của hiđrocacbon
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng
Trang 4Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu thông tin sgk nêu
khái niệm về hóa học hữu cơ.
Hs: Hóa học hữu cơ là ngành hóa hoc
chuyên nghiên cứu về các hợp chất hữu
cơ
Gv: Ngày nay hoá học hữu cơ đã có nhiều
phân nghành khác nhau.( hoá học dầu mỏ,
hoá học polime, hoá học hợp chất thiên
nhiên ) đóng vai trò quan trong trong sự
phát triển kinh tế xã hội
II Khái niệm về hóa học hữu cơ Hoá học hữu cơ là nghành hoá học chuyên nghiên cứu về các hợp chất hữu cơ
C Hoạt động luyện tập: 10’
Yêu cầu hs hoạt động cá nhân:
- Xây dựng sơ đồ tư duy tổng kết bài học
Bài tập 1: Chọn đáp án đúng:
Câu 1: Chất hữu cơ là:
A Hợp chất khó tan trong nước
B Hợp chất của cacbon và một số nguyên tố khác trừ N, Cl, O
C Hợp chất của Cacbon trừ CO, CO2, H2CO3, muối Cacbonat kim loại
D Hợp chất có nhiệt độ sôi cao
Câu 2: Dãy các chất sau là hiđrocacbon:
A CH4, C2H2, C2H5Cl
B C6H6, C3H4, HCHO
C C2H2, C2H5OH, C6H12
D C3H8, C3H4, C3H6 Câu 3: Các chất cho dưới đây, chất nào có phầm trăm khối lượng Cacbon lớn nhất ?
A CH4
B CH3Cl
C CH2Cl2
D CHCl3 Câu 4: Trong thành phần chất hữu cơ nhất thiết phải có:
A Nguyên tố cacbon và hiđro
B Nguyên tố cacbon
C Nguyên tố cacbon, hiđro và oxi
D Nguyên tố cacbon và nitơ Câu 5: Theo thành phần nguyên tố, hợp chất hữu cơ được chia thành:
A hiđrocacbon và các chất không phải hiđrocacbon
B hiđrocacbon và các hợp chất chứa oxi
C hiđrocacbon và dẫn xuất của hiđrocacbon
Trang 5D hiđrocacbon và các hợp chất có nhóm chức
Câu 6: Nhóm các chất dều gồm các hợp chất hữu cơ:
A K2CO3, CH3COOH, C2H6
B C6H6, Ca(HCO3)2, C2H5Cl
C CH3Cl, C2H6O, C3H8 Câu 7: Nhóm các chất gồm các hiđrocacbon là:
D C2H4, CH4, C2H5OH
B C3H6, C4H10, C2H4
C C2H4, CH4, C3H7Cl
Câu 8: Dựa vào dữ kiện nào trong các dữ kiện sau đây để có thể nói một chất là
vô cơ hay hữu cơ ?
A Trạng thái
B Màu sắc
C Độ tan trong nước
D Thành phần nguyên tố
Bài tập 2: Cho các chất sau: CH 4 , NaHCO 3 , C 2 H 4 , C 6 H 5 Br, CaCO 3 ,
CH 3 COONa, C 6 H 6, C 2 H 5 OH, Cu(OH) 2 , NaCl Chất nào là chất hữu cơ
( hidrocacbon, dẫn xuất hidrocacbon), vô cơ.
Hữu cơ:
Hidrocacbon: CH 4 , C 2 H 4 ,C 6 H 6,
Dẫn xuất hidrocacbon: CH 4 , C 2 H 4 ,C 6 H 6,
Vô cơ: NaHCO 3 , CaCO 3 , Cu(OH) 2 , NaCl
Bài 3 sgk trang 108: Thành phần % khối lượng C trong các chất xếp theo trật tự
sau:
CH4 > CH3Cl > CH2Cl2
D Hoạt động vận dụng sáng tạo:3’
*Bài 1: Dựa vào kiến thức đã học em hãy cho biết các vật dụng sau đây vật
dụng nào có thành phần là hợp chất hữu cơ: Thước kẻ làm bằng nhôm, lưỡi cuốc làm bằng sắt, sách vở làm từ nguyên liệu giấy Thau, rổ nhựa
Hs: Chất hữu cơ có trong: Giấy, thau, rổ nhựa
*Bài 2: Các sản phẩm nylon trên thị trường chủ yếu chế tạo từ PolEthylene (nhựa PE) và PolyPropylene (nhựa PP) Việc sử dụng túi bóng nilon cần lưu ý điều gì?
Trang 6Liên hệ GDBVMT: Sử dụng các chất hữu cơ hợp lý, tận dụng các chất thải nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường.
Như xây dựng hầm bioga để tận dụng các chất thải của gia súc không gây ô nhiễm môi trường Tận dụng các chất thải phân xanh, chất thải của động vật tạo ra các chất hữu cơ…bón cho cây trồng.
E Hoạt động tìm tòi mở rộng: 2’
- Tìm hiểu ai là người đầu tiên tổng hợp thành công hợp chất hữu cơ ? trong mục “Em có biết“
*Hướng dẫn tự học ở nhà
- Học bài làm bài tập 2, 4, 5 sgk trang 108 Xem trước bài “ Cấu tạo phân tử hợp chất hữu cơ”
- Xem mô hình cấu tạo phân tử rượu etylic và đimetyl ete trên mạng internet
V Rút kinh nghiệm :
………
………
………
………
………
………
………
………
………….………