Tiểu luận môn Đường lối cách mạng ĐCS Việt Nam_ Đường lối xây dựng và phát triển kinh tế của Đảng giai đoạn 1945-1954_972861

+Ngân quĩ quốc gia cạn kiệt, kho bạc nhà nước chỉcó khoảng hơn 1,2triệu đồng ĐD trong đó có 1 nửa rách nát không lưu hành được trong khi ngân hàng ĐD vẫn nằm trong tay người Pháp và độc

GVHD: CAO ĐỨC SÁU SVTH: NGUYỄN NGỌCHIẾU

ĐỀTÀI TIỂU LUẬN ĐƯỜNG LỐI CM ĐCSVN

1 Đường lối kinh tếkhángchiến

a Kháng chiến toàn dân,toàndiện

b Vừa kháng chiến vừa kiếnquốc

c Kháng chiến trườngkì

d Tựlực cánhsinh

e Tựcấp tựtúc

f Cần kiệm liêm chính,đồng cam cộngkhổ

2 Những thành tựu kinh tếđạt được trong khángchiến

Giáo trình Đường lối cách mạng Đảng cộng sản ViệtN a m

Báo điện tửĐảng cộng sản ViệtN a m

Tạp chí cộng sản 9/2006

Tủsách thưviện khoa học và một sốtrang thông tin khác

là vềtrang bịvà kinh nghiệm chiến đấu.

+Hậu quảcủa chính sách áp bức bóc lột của Pháp Nhật, chiến tranh tàn phá nặng nềlàm cho kinh tếnước ta bịđình đốn

+Ngân quĩ quốc gia cạn kiệt, kho bạc nhà nước chỉcó khoảng hơn 1,2triệu đồng ĐD trong đó có 1 nửa rách nát không lưu hành được trong khi ngân hàng ĐD vẫn nằm trong tay người Pháp và độc quyền phát hành giấy bạc, thêm vào đó quân Tưởng lại tung ra thịtrường các loại tiền quan kim quốctệđã mất giá càng làm cho nền tài chính nước ta thêm rối loạn

+Hậu quảcủa chính sách ngu dân của chếđộthực dânphong kiến làm cho hơn 90% dân sốnước ta bịmù chữ, các tệnạn XH cũ như: trộm cướp, mại dâm, cờbạc đang ngày đêmhoành hành

Nhu cầu cấp thiết đặt ra cho Đảng là phải cải tổ,xây dựng và phát triển nền kinh

tếđểkhắc phục những khó khắn trước mắt và xây dựng 1 chiến lược phát triển dàih ạn

=>Vậy Đảng ta đã thực hiện đường lối cải cách nền kinh tếnhưthếnào đểđưa nước ta trởlại quỹđạo phát triển sau khi giành được độc lập?

Chính bởi những lí do trên đã thôi thúc tôi chon đềtài “Đường lối xây dựng và phát triển kinh tếcủa Đảng giai đoạn 19451954”

2 Mụcđíchvànhiệmvụcủađềtàinghiêncứu

a Mụcđích

Thông qua quá trình xác định chính sách xây dựng,kiến thiết đất nước theo đường lối đổimới toàn diện đất nước của Đảng cộng sản Việt Nam, khẳng định sựnhạy cảm chính trị,kinh nghiệm lãnh đạo cách mạng của Đảng đã kịp thời đổi mới chính sách đối ngoại phù hợp với chính sách đối nội và bối cảnh nước nhà lúc bấy giờđểđưa đất nước thoát khỏi những khó khăn trước mắt ,đềra đường lối xây dựng phát triển lâu dài

b Nhiệmvụ

Trình bày những cơsởdẫn đến sựxác định chính sách đổi mới và giải quyết khó khănTrình bày các giai đoạn phát triển của đường lối phát triển kinh tếtrong khángc h i ếnThông qua việc phân tích thực trạng nước nhà,giải pháp đềra và những thành tựu đạt đươc,nhưng yếu kém còn tồn tại đểkhẳng định chủtrương ,đưởng lối “vừa kháng chiến vừa kiến quốc” là quyết sách đúng đắn, nhạy bén của Đảng, từđó bước đầu nêu lên những kinh nghiệm thực hiện chính sách và sựtrưởng thành của Đảng

3 Phương pháp nghiêncứu

Theo phương pháp luận sửhọc, đồng thời dựa vào phương pháp luận của chủnghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sửcủa chủnghĩa Mác Lênin và kết hợp chặt chẽcác

phương pháp lịch sửvới so sánh, thống kê nhằm làm nổi bật những thắng lợi trong

đường lối xây dựng và phát triển kinh tếcủa Đảng giai đoạn19451954

B NỘIDUNG

Đ

ƯỜ NG L Ố I XÂY D Ự NG VÀ PHÁT TRI Ể N KINH T Ế C Ủ A Đ Ả NG 1945 1954

I Kh ắ c ph ụ c n ạ n đói,khôiph ụ c vàb ướ c đ ầ u xâyd ự ng n ề n kinht ế đ ộ c l ậ p t ự c ch ủ

1 Bối cảnh lịchsử

Những khó khăn và hiểm họa kểtrên tưởng nhưkhó có thểvượt qua Song, chính quyền cách mạng tuy còn non trẻvềnhiều mặt nhưng lại có sức mạnh phi thường, bởi vì, đó là chính quyền của dân Mọi người dân đều coi chính quyền cách mạng là chính quyền của mình và dốc lòng giúp đỡ Nhưchính Chủtịch HồChí Minh đã nói: Đây thực sựlà chính quyền do dân bầu ra, dựa vào sức dân làm sức mạnh của mình đểmưu cầu hạnh phúc chodân

Ngày 11/6/1948 Chủtịch HồChí Minh đã đọc lời Kêu gọi thi đua ái quốc trước quốc dân, đồng bào

 Người đã chỉrõ “Mục đích của thi đua ái quốc là diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm”, “cách làm là dựa vào lực lượng của dân, tinh thần của dân, đểgây hạnh phúc cho dân”.

“Vì vậy, bổn phận mỗi người dân Việt Nam, bất kỳsĩ, nông, công, thương, binh…”, “bất kỳgià, trẻ, trai, gái, bất kỳgiàu nghèo, lớn, nhỏđều cần phải trởnên chiến sĩ đấu tranh trên một

mặt trận Quân sự, kinh tế, chính trị, văn hoá…”, “ Chúng ta vừa kháng chiến, vừa kiến

quốc…”, “Thực hiện dân tộc độc lập, dân quyền tựdo, dân sinh hạnh phúc”.

 Thực hiện Lời kêu gọi của Chủtịch HồChí Minh, các phong trào thi đua ái quốc đã phát triển rộng khắp các vùng miền và thu hút tầng tầng, lớp lớp nhân dân tham gia Trong thời kỳk h á n g

chiến chống thực dân Pháp xâm lược các phong trào thi đua lớn như: “Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm”, “Bình dân học vụ”, “Hũ gạo kháng chiến”… đã cuốn hút, cổvũ, động viên đồng bào và chiến sĩ cảnước hăng say lao động sản xuất, thực hành tiết kiệm

chống giặc đói; Thi đua học tập xoá nạn mù chữ, chống giắc dốt và dũng cảm ngoan cường trong chiến đấu diệt giặc ngoại xâm làm nên chiến thắng lịch sửĐiện Biên Phủlừng lẫy 5 châu, chấn động địa cầu.

- Dân tộc Việt Nam sau 80 năm dưới ách thống trịcủa thực dân Pháp, đại đa sốngườidân bịmù chữ Thiếu văn hóa, thiếu kiến thức, bao nhiêu tệnạn xã hội, thói hưtật xấucòn phổbiến

 Nhưng dưới ánh sáng của cách mạng, hình nhưcó một phép màu giúp cho mọi người đều muốn thoát ra khỏi thân phận cũ, muốn thay đổi kiếp sống cũ đểhưởng một kiếp sống mới tươi sáng hơn, xứng đáng là con dân của một quốc gia độclập.

 Chính với tinh thần đó, cùng với sựdìu dắt, hướng dẫn của Chính phủ, cảdân tộc nhanh

chóng đổi thay vềmọi mặt Dưới đây, có thểkểđến những thành tích to lớn mà chính quyền cách mạng và toàn dân Việt Nam đã đạt được trong một thời gian ngắn, chỉ16tháng

kểtừtháng81945cho tới ngày toàn quốc kháng chiến vào tháng121946.

=> Sức mạnh của sựđoàn kết dân tộc được thểhiện rõ nét qua việc các thành viên trong bộmáy chính phủmới kết hợp với hoàng đếBảo Đại, hoàng hậu Nam Phương,các quan chức cấp cao trong triều đinh Huếđểkiến thiết đất nước Đó chính là điều kiện làm nên những kỳtích sau này

2 Đẩy lùi giặc đói, giặcdốt

Giặc đói cùng với giặc dốt là bạn đồng minh của giặc ngoại xâm Ngay ngày mùng 3/9/1945, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ, Chủtịch HồChí Minh đã nêu lên nhiệmvụtrước mắt của Chính phủ: Phải làm cho dân có ăn, phải làm cho dân có mặc, phải làm cho dân có chỗ ở, phải làm cho dân được học hành

a Diệt giặcđói

Thực trạng

Giặc đói hoành hành, nạn đói cũ chưa được giải quyết, thì một nạn đói mới sắp diễn ra.Nhật bắt chính quyền Pháp phải cưỡng bức thu mua lúa gạo của nhân dân Việt Nam theo giá rẻ, đồng thời ép buộc Ngân hàng Đông Dương phát hành thêm tiền đểmua gạo Đây chính là thời kỳcủa nạn mua thóc tạ, một sựcướp bóc trắng trợn đối với người nông dân khó nhọc trồng nên cây lúaởViệt Nam nói riêng và đối với dân tộc Việt Nam nói chung.

 Thóc lúa đã không đủcungứng nhu cầu chung, phát xít Nhật còn bắt người dân Việt Nam nhổlúa, nhổkhoai, nhổsắn đểtrồng cây đay_ thứnguyên liệu dùng làm bao tải đựng cát, phục vụcho việc xây dựng các công sựcủa quân đội Nhật Hai chính sách tàn bạo đó đã khiến cho cảvùng Đông Dương, nơi từng đứng thứnhì thếgiới vềxuất khẩu lúa gạo (những năm1936

1937, Đông Dương xuất khẩu 1,6 1,7 triệu tấn, chỉđứng sau Miến Điện), khi đó trởthành một dân tộc thiếu đói trên quy mô gần nhưtoàn thể.

 Cho đến đầu năm1945,nguồn lúa gạoởĐông Dương hầu nhưđã cạn kiệt Chính những người trồng lúa lại là người bịđói trước tiên Nông dân đói từThanh Hoá, Nam Định, Thái Bình, Hà Nam lũ lượt kéo ra các thành phốđi ăn xin, kéo lên miền núi đào củchuối, củmài cầm hơi Trên đường đi, họchết dần, chết mòn Sốcòn lại sống lay lắt thêm ít ngày rồi cũng chết, vì không còn cái gì có thểănđược.

- Tháng81945,Việt Nam đã có tới 2 triệu người chết đói Đó là con sốchưa từng có trong lịch sửkinh tếViệtNam

Dịch tảdiễn raởnhiều nơi, giết chết hàng vạn người Nạn đói, rét đã sản sinh ra không biết bao thứbệnh tật mà trước đó chưa được gọi tên.Trên mọi nẻo đường Việt Nam, nhất làởnông thôn, các thịtrấn nhỏ, người Việt Nam trông thật tiều tụy, rách rưới, bẩn thỉu, đầy rẫy bệnh tật Đó cũng là kết quảcủa sự“khai sáng” trong 80 năm Pháp thuộc và

5 năm “cách mạng da vàng” NhậtB ản

Giải pháp

- Chính phủđềra hai biện pháp cứu đói khẩn cấp: Nhường cơm sẻáo là giải pháp

trước mắt và tăng gia sản xuất là giải pháp lâud ài

+Toàn dân thểhiện tinh thần đoàn kết, đùm bọc nhau vượt qua cơn hoạn nạn Phong trào nhường cơm sẻáo được phát động trong cảnước.

+Những thân hào, thân sĩ, những công thương gia ai có tiền thì góp tiền, ai có thóc thì góp thóc cho quỹcứu đói

+Cán bộ, chiến sĩ đứng đầu là Chủtịch HồChí Minh gương mẫu thực hiện 10 ngày nhịn

ăn một bữa đểdành gạo cứu đói

 Trong tuần lễphát động chiến dịch cứu đói, vịđại biểu Quốc hội cao tuổi nhất là cụNgô TửHạđã đích thân kéo chiếc xe bò, xuất phát từNhà hát Lớn đểđi quyên gạo, quyên tiền cho công cuộc cứuđói.

 Nhà nước cũng tổchức những địa điểm phát chẩn đểcung cấp cơm, cháo hay bất cứthức gì ănđượcchonhữngngườiđangquáđói.

 Nhờđó, hàng trăm, hàng ngàn, hàng vạn chiếc dạdày lép kẹp chờchết, những thân thểchỉcó da bọc xương đã được cứu sống Từcuối tháng91945,cảnh chết đói gần nhưđã chấmdứt.

Tuy nhiên, nếu chỉdựa vào sốlúa gạo có sẵn đểcứu đói thì chỉcó tính cầm cựnhất thời Biện pháp lâu dài là phải sản xuất Ngay từsau ngày tuyên ngôn độc lập, khắp nơi đều phát động chiến dịch tăng gia sản xuất

+Chủtịch HồChí Minh đưa ra một khẩu hiệu thật đơn giản nhưng vô cùng thống thiết:

Tăng gia sản xuất Tăng gia sản xuất ngay Tăng gia sản xuất nữa!

+Đểthực hiện chủtrương tăng gia sản xuất, khắp nơi đềra khẩu hiệu “Tấc đất tấc vàng”, tức là tận dụng mọi nơi mọi chỗcó thểtrồng trọtđ ược

 Ởcác trường học, học sinh được phép cuốc sân trường lên đểtrồng khoai, trồngngô.

 Trên các vỉa hè thành phố, thanh niên, chiến sĩ đào đất lên đểtrồng khoai, trồng sắn Trên các bờđê sông Hồng, thanh niên nam nữthay phiên nhau ra cuốc đất trồng ngô, khoai,sắn.

 Ởnông thôn, Nhà nước yêu cầu tất cảruộng đất đều phải được canh tác Ruộng nào không canh tác hết thì chính quyền địa phương có quyền tạm trưng dụng đểcho những người nông dân tổchức sản xuất, tạo ra thuh o ạch.

+Một phong trào sản xuất trong cảnước được phát động rầm rộbằng mọi hình thức, nhiều sáng kiến mới đã xuất hiện

 Thí dụ: sau khi nước lụt đã rút hết, đã qua mùa cấy lúa, chỉcó thểtrồng khoai nhưng khoai thì phải có dây làmgiống.

 Trong tình hình khoai giống khan hiếm vì nhu cầu quá lớn, KỹsưHoàng Văn Đức đã tìm ra một giải pháp: lấy dây khoai trồng tạm trong vòng ba tuần, khoai chưa ra củnhưng đã ra rễthì đào lên cắt từng đoạn giống, nhân lên gấp 5, gấp10lần đểp h á t t r i ển diện tích trồng khoai Vụthu hoạch có thểchậm hơn 23 tuần, nhưng diện tích và sản lượng thì tăng hơn 510 lần Chính nhờsáng kiến đó, đến khoảng tháng 10, tháng 111945, trên cảnước đã có những vụthu hoạch lúa, ngô, khoai sắn đầu tiên Nhân dân cảnước có thểnhoẻn miệng cười thoát cơn bĩ cực Cảnh chết đói đầy đường chắc chắn sẽkhông còn xảy ra dưới chính quyền cách mạng.

Đểđảm bảo sản xuất vững chắc, vấn đềquan trọng muôn thuởcủa nông nghiệp Việt Nam là đê điều Tháng 81945, đê vỡhàng loạt chính là vì những chính quyền cũ bỏbê việc củng cốhệthống đê, khiến cho đê điều sạt lởliên tiếp trong 45 năm mà không được gia cố Nay, chính quyền cách mạng tổchức đắp lại, củng cốtất cảnhững đoạn đê bịvỡ, sạt lở Cho đến tháng 101945, hầu hết các đoạn đê vỡđã được tu bổ, những đoạn đê xung yếu đã được bồi đắp

Thànht ựu

Nhờtất cảnhững cốgắng đó, đến năm1946,nạn đói đã bịđẩyl ù i

Sản lượng lương thực năm 1946 đạt 1.155.000 tấn, gấp đôi năm 1945

Vì vậy, trong diễn văn kỷniệm một năm Quốc khánh291946,Bộtrưởng BộNội vụVõ Nguyên Giáp tuyên bố: “Cách mạng đã chiến thắng nạn đói Thực là một kỳcông của chếđộdânc h ủ”

b Diệt giặcdốt

 Thựctrạng

Sau 80 năm chịu sự“khai hoá văn minh” của người Pháp, hơn 90% dân sốViệt Nam vẫn không biết đọc, biết viết Sựdốt nát dẫn tới những tệnạn mê tín, dịđoan, những hủtục vừa tốn kém, vừa vô ích cho đời sống.

Nhiệm vụchống nạn mù chữđược xếp thứhai sau nhiệm vụchống giặcđ ó i

 Giảipháp

Ngày 8.9.1945, Chính phủban hành sắc lệnh thành lập Nha Bình dân học vụ(BDHV) quyết định thành lập cho nông dân và thợthuyền những lớp học bình dân buổi tối Việc học chữquốc ngữbắt buộc và không mất tiền cho tất cảmọi người Hạn trong một năm, toàn thểdân chúng Việt nam trên 8 tuổi phải biết đọc, biết viết chữquốc ngữ

Lời kêu gọi của Bác vềnhiệm vụchống giặc dốt đã nhanh chóng thấm sâu vào tâm trí của mọi người dân, làm thức dậy lòng tựtôn dân tộc và thấy rõ trách nhiệm của mình là chỉtrong vòng một năm, ai ai cũng phải biết đọc, biết viết chữquốcn g ữ.

Những nhà có nhàởrộng rãi mởlớp học tưgia cho bà con xóm giềng, nhiều hoà thượng, linh mục cho mượn chùa, nhà thờđểlàm lớp Dùng cánh cửa, chiếu trải xuống đất cho học viên ngồi

Lớp học khắp nơi, học trưa, học chiều, học tối Lớp đông giáo viên, lớp một thầy một trò Chữviết sẵn trên bảng, treo trên khóm tre, bụi chuối, bờao đểbà con họct ập.

Đểtăng cường và đẩy mạnh việc học, việc hỏi chữđược thiết lập Những người nào đọc được các chữviết trên các bảng đen dựng bên các bến đò, cổng làng, cổng chợ thì được đi qua cổng trang trí đẹp gọi là “Cổng vinh quang” đểđi vào chợ, sang sông, vềlàng

Thành tựu

Chỉsau một năm hoạt động Bình dân học vụ(08/09/1945 đến 08/09/1946) đã

có2.520.678người thoát nạn mù chữ(dân sốlúc đó là 22 triệu người) Thật là một kỳtích của nền giáo dục nont r ẻ!

Toàn quốc kháng chiến bùng nổngày 19.12.1946 Tại chiến khu Việt Bắc, Bác nói:

“Diệt giặc dốt nhưdiệt giặc Pháp, dốt nát cũng là tên địch Địch dốt nát giúp cho địchngoại xâm”(Báo Công DânLKIII1948), và thếlà phong trào BDHV tiếp nối kinh

nghiệm quý báu trong năm đầu hoạt động Các lớp học đi theo đồng bào tản cưkháng chiến, đi theo các đoàn dân công tiếp vận.

3 Giải quyết khó khăn vềmặt tài chính và tiềntệ

a Vềtàichính

 Thựctrạng

Khi cách mạng thành công, kho bạc hoàn toàn trống rỗng Thực tếđó được Bộtrưởng BộTài chính Lê Văn Hiến nhận định một cách chua chát: Chính phủcách mạng lúc đó là một chính phủ“khôngt i ền”

 Có một địa chỉgiữtiền và đang in tiền là Ngân hàng Đông Dương nhưng do quân đội

Nhậtđóng giữvà chờtrao lại cho quân Đồngminh.

 Trong khi đó, tình trạng lạm phát một cách nghiêm trọng trong suốt 5 năm trước đó của

Ngânhàng Đông Dương khiến cho bản thân đồng tiền Đông Dương cũng mất giá nghiêm trọng Sốtiền do ngân hàng này phát hành năm1939là216triệu đồng, đến tháng101945,tới 2.483triệu Đồng tiền trong tay người dân Việt Nam “teo lại” nhanh chóng Giá gạo từchỗ4- 5đồng/tạ, đến giữa năm1945đã lên tới 700800đồng/tạ.

 Giảipháp

Chỉhai ngày sau tuyên ngôn độc lập, Chủtịch HồChí Minh bằng uy tín của mình đã đưa

ra sáng kiến thành lập “Quỹđộc lập” Tất cảmọi người, già, trẻ, trai, gái, giàu, nghèo,

người Việt hay người ngoại quốc đều có thểđóng góp giúp Chính phủcó phương tiện tài chính đểduy trì nền độc lập ViệtN a m

Sau đó ít lâu, Chủtịch HồChí Minh lại phát động “Tuần lễvàng” đểphát động bà con

trong và ngoài nước, ai có vàng bạc châu báu muốn đóng góp cho sựnghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệđộc lập quốc gia đều có thểđóng góp vào quỹnày

 Thành tựu

Quỹđộc lập và Tuần lễvàng đã giúp cho Chính phủcủa Chủtịch HồChí Minh từChính phủkhông tiền trởthành Chính phủcó tiền Dù không nhiều, nhưng tiềnđ ó n g

góp của toàn dân ít nhất đã giúp Chính phủcó thểloởmức tối thiểu những việc quốc gia đại sự, nhưcứu đói, đắp đê, chữa bệnh, giáo dục, quốc phòng, ngoại giao

=> Tinh thần đoàn kết,tương thân tương ái, nghĩa cửcao đẹp “lá lành đùm lá rách” của nhân dân và chính quyền cách mạng đã góp phần to lớn cho thắng lợi quan trọng này của Đảng

b Vềtiềntệ

 Thựctrạng

Sau Cách mạng Tháng Tám, tình hình tiền tệ ởViệt Nam rất phức tạp Ngoài những đồng tiền Quan kim và Quốc tệdo quân đội Trung Hoa dân quốc mang vào thì đồng bạc lưu hành chính thứcởViệt Nam vẫn là giấy bạc do Ngân hàng Đông Dương phát hành Khi phát xít Nhật đảo chính lật đổchính quyền thuộc địa Pháp, giấy bạc Đông Dương vẫn được Nhật cho lưu hành Quân đội Nhật kiểm soát hoạt động của ngân hàng này Đây là vấn đềrất khó khăn và phức tạp

 Giảipháp

Chính phủcách mạng đã tuyên bốđứng vềphe Đồng minh và đang ra sức tranh

thủsựthừa nhận của những cường quốc trong Đồng minh

Đểtranh thủđộc lập vềchính trị, Chính phủViệt Nam phải tuyên bốthừa nhận những quyền lợi vềkinh tếcủa tưbản Pháp trên đất nước Việt Nam Nếu Chính phủphát hành đồng tiền mới, sẽ ảnh hưởng đến vấn đềchính trịnhạy cảm này Tuy chưa thểphát hành đồng tiền mới, Việt Nam vẫn tích cực chuẩn bịcho động thái này

Nhà tưsản đỏĐỗĐình Thiện đã hiến cho Chính phủtoàn bộNhà máy in Taupin của ông đểphục vụcho nhu cầu này.

Từngày 3111946, những tờgiấy bạc CụHồđầu tiên đã xuất xưởng Việc phát hành được tính toán rất chu đáo Đầu tiên, tờgiấy bạc này được phát hànhởNam Trung Bộ, là nơi không có quân đội Anh và cũng không có quân đội Trung Hoa dân quốc Nhân dân đón mừng nồng nhiệt

và sẵn sàng đổi giấy bạc Đông Dương lấy giấy bạc CụHồvới tỷgiá 1,2 đồng Đông Dương bằng 1 đồng bạc CụHồ Nhờđó, từNam Trung Bộ, chính quyền địa phương đã rút ra

một sốlượng khá lớn giấy bạc Đông Dương đểcung cấp cho Nam Bộvà Bắc Bộ, đồng thời