M ục đích nghiên cứ u
Nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại các trường tiểu học Thành phố Hải Dương đã chỉ ra rằng cần thiết phải đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả Những biện pháp này nhằm nâng cao hiểu biết của học sinh về truyền thống quê hương, từ đó giáo dục lòng yêu nước và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học tại thành phố.
Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khác h th ể : Hoạt động giáo dục học sinh tiểu học
3.2 Đối tượng nghiên cứ u: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sửđịa phương ởcác trường Tiểu học Thành phố Hải Dương.
Nhi ệ m v ụ nghiên cứ u
- Xây dựng cơ sở lý luận về QL hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ở trường tiểu học
- Thực trạng QL hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ở các trường tiểu học Thành phố Hải Dương.
- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ở các trường tiểu học Thành phố Hải Dương.
Giả thuyết khoa học
Hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại các trường tiểu học Thành phố Hải Dương đã được chú trọng, nhưng vẫn gặp nhiều hạn chế, khiến nhiều học sinh chưa nắm vững kiến thức cơ bản về lịch sử địa phương Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ công tác quản lý Nếu nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý khoa học, phù hợp với thực tiễn, sẽ nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử địa phương, từ đó cải thiện chất lượng giáo dục và đào tạo tại các trường tiểu học trong thành phố.
Gi ớ i h ạ n ph ạ m vi nghiên cứ u c ủa đề tài
Đề tài nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại các trường tiểu học ở Thành phố Hải Dương từ năm học 2013-2014 đến nay.
6.2 Gi ớ i h ạn đối tượ ng kh ảo sát Đề tài tiến khảo sát tại 10 trường tiểu học bao gồm:
- Trường Tiểu học Lý Tự Trọng
- Trường TH Trần Quốc Tuấn
- Trường TH Chu Văn An
Với 50 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên môn) và 100 giáo viên, 300 Học sinh lớp 4, 5.
Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứ u lý luậ n
Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh được áp dụng để xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục tại các trường tiểu học, tập trung vào việc khai thác các tài liệu và văn bản liên quan đến lịch sử địa phương Việc hệ thống hóa và khái quát hóa các quan điểm, khái niệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong việc quản lý giáo dục truyền thống.
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứ u th ự c ti ễ n
Sử dụng các phiếu điều tra để tìm hiểu ý kiến đánh giá của của CBQL,
GV và HS tiến hành thu thập thông tin nhằm đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại các trường Tiểu học ở Thành phố Hải Dương.
Quan sát hoạt động giáo dục tại các trường tiểu học ở thành phố Hải Dương nhằm thu thập thông tin liên quan đến đề tài nghiên cứu.
7.2.3 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
Nghiên cứu hồ sơ, giáo án của giáo viên; nghiên cứu kế hoạch tổ chức
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ trình bày 5 hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương được thực hiện theo chương trình của nhà trường và tổ chuyên môn Qua đó, chúng tôi sẽ rút ra những nhận xét về thực trạng quản lý hoạt động của các trường, nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục và bảo tồn giá trị văn hóa địa phương.
Tiến hành phỏng vấn trực tiếp các cán bộ quản lý, giáo viên và những người liên quan đến hoạt động tại trường nhằm thu thập thông tin phù hợp với nội dung nghiên cứu.
Lấy ý kiến từ các chuyên gia về quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại bậc tiểu học là cần thiết để làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài này.
7.3 Nhóm các phương pháp bổ tr ợ
Sử dụng thống kê toán học và một số phần mềm tin học để xử lý các kết quả điều tra, khảo sát thu được.
C ấu trúc củ a lu ận văn
Vài nét về l ị ch s ử nghiên cứ u v ấn đề
1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới Ở các nước phát triển, công tác nghiên cứu lịch sử địa phương rất được chú trọng và là cơ sở đáng tin cậy để hoạch định những chính sách phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương trong chiến lược tổng thể của quốc gia Ở nhiều nước, đặc biệt các nước Đông Nam á, việc nghiên cứu lịch sử địa phương gắn chặt với sự phát triển của ngành du lịch Sau đó, nhiều tổ chức, cơ quan quản lí, nghiên cứu, phổ biến LSĐP lần lượt ra đời, như “Hội bảo tàng địa phương”, “Hội bảo vệ các di tích lịch sử và văn hóa” [25] Vào những năm 80 của thế kỷ XX, có các công trình: “Lịch sử địa phương” do G.N Matixin chủ biên (1980), “Phương pháp công tác lịch sử địa phương” do N.X Bôrixôp chủ biên (1982)… Trong các công trình nghiên này, các tác giả đã chỉ rõ tầm quan trọng của việc nghiên cứu, biên soạn và dạy học lịch sử địa phương, trong đó đặc biệt nhấn mạnh “phải làm cho học sinh hứng thú trong quá trình nhận thức lịch sử địa phương mình” [dẫn theo 26] Ở một số nước thuộc Đông Âu trước đây, công tác nghiên cứu và giảng dạy địa phương cũng được chú trọng Tại Hungary, nhà trường kết hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức cho học sinh sưu tầm tài liệu, hiện vật, thành lập
“làng bảo tàng” Năm 1996, nghị viện Châu Âu thông qua bản “Khuyến nghị số
1283, liên quan đến lịch sử và việc học tập lịch sử ởChâu Âu” trong đó có nêu:
Lịch sử địa phương cũng như lịch sử dân tộc (nhưng không phải là lịch sử theo
Năm 2009, dự án "Kết nối trung tâm châu Âu thông qua dạy học lịch sử địa phương" đã được thực hiện bởi các nhà giáo dục từ Ba Lan, Đức, Cộng hòa Séc, Slovakia, Hungary và Ucraina, nhằm phát triển tài liệu giáo dục lịch sử về các chủ đề phổ biến trong lịch sử Trung Âu Dự án kéo dài từ tháng 9/2009 đến tháng 8/2010, tập trung vào việc sử dụng tư liệu lịch sử địa phương như lịch sử cuộc sống hàng ngày, lễ kỉ niệm và di tích để chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy Tại Anh, từ năm 1908, Hội đồng giáo dục đã khuyến khích các trường học chú ý đến "lịch sử của thị trấn và huyện" để nâng cao chất lượng giảng dạy lịch sử địa phương.
Năm 1952, Bộ Giáo dục Anh khuyến nghị các trường học áp dụng tư liệu địa phương để minh họa cho các chủ đề giáo dục quốc gia Đến ngày 30/9/1982, Hiệp hội Lịch sử Địa phương nước Anh (BALH) được thành lập với mục tiêu thúc đẩy giáo dục cộng đồng thông qua nghiên cứu lịch sử địa phương và tích cực vận động cho sự phát triển này.
Hội đồng chương trình Quốc gia đã quyết định tăng cường số tiết giảng dạy Lịch sử và Địa lý địa phương (LSĐP) trong các trường học, đồng thời chuẩn bị các khóa học và ấn phẩm hỗ trợ cho giáo viên Tại Mỹ và Canada, việc giảng dạy về địa phương được chú trọng đặc biệt, với việc học sinh từ bậc tiểu học đã được tiếp cận với lịch sử và địa lý của bang hay tỉnh nơi mình sinh sống Chương trình giảng dạy ở các cấp học phổ thông cũng phản ánh sự quan tâm này.
Mỹ và Canada đã sớm đưa môn Lịch sử vào giảng dạy, bắt đầu từ các lớp học tiền phổ thông như mẫu giáo Chuẩn quốc gia môn Lịch sử quy định rõ ràng các yêu cầu cho từng cấp học, với kiến thức lịch sử được lồng ghép vào chương trình học ngay từ những năm đầu đời.
8 giảng của giáo viên theo phương pháp “chơi mà học”, “học mà chơi” Theo đó,
Học sinh các lớp mẫu giáo được giới thiệu những kiến thức cơ bản về lịch sử và địa lý thông qua các câu chuyện và nhân vật lịch sử tại địa phương Đối với học sinh tiểu học, môn Lịch sử giúp các em làm quen với những nhân vật lịch sử và những tấm gương yêu nước của Mỹ và thế giới, từ đó xây dựng niềm tin vào bản lĩnh của những nhân vật này và hiểu được ảnh hưởng của họ đối với sự phát triển của dân tộc Học sinh cũng nhận biết và giải thích các biểu tượng lịch sử như quốc huy và cờ của bang Tại Nhật Bản, giáo dục lịch sử địa phương được mở rộng từ “Hương thổ học” thành “Lịch sử khu vực”, trong đó học sinh học về lịch sử và địa lý của các thành phố và làng mạc nơi mình sống Phương pháp dạy học ở Nhật Bản tập trung vào sự chủ động của học sinh thông qua hoạt động và trải nghiệm Giáo sư Kimata Kiyohiro đã nghiên cứu và xuất bản cuốn sách về giáo dục hương thổ tại trường tiểu học Shima, tỉnh Shiga, nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục địa phương với nội dung đa dạng từ lịch sử, địa lý đến kinh tế nông nghiệp.
Việt Nam có thể học hỏi từ sự đa dạng và phong phú của nội dung giáo dục địa phương, cùng với phương pháp dạy học tích cực, chú trọng đến hứng thú và cảm nhận của học sinh Đặc biệt, phương châm “học đi đôi với hành” được thể hiện rõ ràng, khuyến khích tính tích cực và chủ động trong việc học tập.
1.1.2 Các nghiên cứ u ở Vi ệ t Nam
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc Việt Nam trở nên cấp bách Nhiều tác giả đã chỉ ra mối liên hệ giữa giáo dục truyền thống lịch sử và việc duy trì, kế thừa bản sắc văn hóa dân tộc.
Nguyễn Cảnh Minh là tác giả của cuốn “Giáo trình lịch sử địa phương”, cung cấp lý luận và nguyên tắc biên soạn bài học lịch sử địa phương qua cả hình thức nội khóa và ngoại khóa, đồng thời hướng dẫn thực hành cho học sinh.
Trong tác phẩm “Phương pháp giảng dạy lịch sử” và “Công tác ngoại khóa lịch sử ở Trường phổ thông cấp II, III”, Phan Ngọc Liên và Trần Văn Trị đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảng dạy lịch sử địa phương Họ cũng nghiên cứu các phương pháp tổ chức hoạt động dạy và học lịch sử địa phương nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục cho học sinh THCS và THPT.
Tác giả Đào Tố Uyên và Nguyễn Công Khanh (1993) trong bài viết “Góp thêm ý kiến về việc nghiên cứu, biên soạn và giảng dạy lịch sử địa phương” đã chỉ ra những thành tựu và khó khăn trong giảng dạy lịch sử địa phương Họ đề xuất cần đổi mới nhận thức về phương pháp luận nghiên cứu và giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử địa phương.
Năm 2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức một Hội nghị tập huấn về
“Đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập Lịch sử và
Hội thảo "10 giảng dạy lịch sử địa phương ở trường phổ thông" đã quy tụ nhiều nhà giáo dục lịch sử uy tín trong nước, bao gồm các chuyên gia như Nguyễn Hải Châu, Nghiêm Đình Vỳ, Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi và Nguyễn Xuân Trường Sự kiện này nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy lịch sử địa phương tại các trường phổ thông.
Nghiên cứu về biên soạn bài giảng và hình thức tổ chức dạy học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (LSĐP) đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà giáo dục Họ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường sử dụng tài liệu LSĐP trong giảng dạy và nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học của giáo viên lịch sử.
Vào năm 2012, Nguyễn Thị Côi và Vũ Ngọc Anh đã phát hành cuốn "Tài liệu hướng dẫn địa phương biên soạn tài liệu nội dung địa phương môn Lịch sử", nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dạy học Lịch sử địa phương (LSĐP) Cuốn sách cung cấp hướng dẫn về cách lựa chọn nội dung lịch sử để biên soạn và giảng dạy LSĐP, đồng thời giới thiệu các hình thức và phương pháp dạy học LSĐP tại trường THCS.
Gần đây nhất, năm 2013, Đại học Vinh đã tổ chức Hội thảo khoa học
Nghiên cứu và giảng dạy lịch sử, văn hóa địa phương là những chủ đề chính tại Hội thảo, nơi các báo cáo tập trung vào hai mảng quan trọng Thứ nhất, các kết quả nghiên cứu mới về lịch sử và văn hóa địa phương được công bố; thứ hai, thực trạng giảng dạy hiện tại được làm rõ cùng với những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy trong lĩnh vực này.
M ộ t s ố khái niệm cơ bả n c ủa đề tài
QL là một hiện tượng xã hội quan trọng, đóng vai trò thiết yếu trong sự tồn tại và phát triển của loài người Qua các thời kỳ lịch sử, nhân loại đã trải qua nhiều hình thái xã hội khác nhau, dẫn đến sự đa dạng trong các hình thức quản lý Các triết lý về quản lý cũng đã phát triển song song với sự tiến hóa của xã hội.
Trong suốt lịch sử, các nhà chính trị từ cổ đại đến hiện đại đều nhận thức sâu sắc vai trò quan trọng của quản lý (QL) trong việc duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội QL không chỉ là một khái niệm khách quan mà còn là một yếu tố lịch sử không thể thiếu Nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra những quan điểm khác nhau về QL, phản ánh tính đa dạng trong cách hiểu và ứng dụng của nó.
Theo C.Mác, mọi lao động xã hội, dù là lao động trực tiếp hay lao động chung, đều cần sự chỉ đạo để điều hòa các hoạt động cá nhân và thực hiện chức năng chung Điều này đặc biệt quan trọng khi lao động diễn ra trên quy mô lớn, khác với sự vận động độc lập của từng cá nhân Ví dụ, một người chơi vĩ cầm có thể tự điều khiển, nhưng một dàn nhạc cần có sự chỉ huy từ một nhạc trưởng để phối hợp hiệu quả.
F.W Taylor được coi là cha đẻ của thuyết QL khoa học đã cho rằng cốt lõi trong QL là: “Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hóa và phải QL chặt chẽ”, “QL là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và cái đó thếnào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất" [dẫn theo 8]
Henri Fayol định nghĩa quản lý là quá trình đạt được mục tiêu của tổ chức thông qua việc thực hiện các hoạt động chức năng như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra.
Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: HĐ QL là:
Tác động có chủ đích của người quản lý đối với nhân viên trong tổ chức nhằm mục tiêu thúc đẩy hoạt động và đạt được mục đích của tổ chức.
Bản chất của khái niệm quản lý (QL) là một quá trình có ý thức, định hướng và tổ chức, trong đó chủ thể QL tác động đến khách thể QL nhằm đạt được mục tiêu hiệu quả trong môi trường biến động QL là yếu tố thiết yếu trong mọi hoạt động của xã hội, đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức và phát triển xã hội Khi nghiên cứu về QL, cần chú ý đến các yếu tố liên quan để hiểu rõ hơn về quá trình này.
Chủ thể QL: là một cá nhân, một nhóm người hay một tổ chức tạo ra những tác động QL Nó trả lời câu hỏi: Ai QL
Khách thể QL: là những đối tượng tiếp nhận các tác động QL
+ Khách thể QL có thể người, trả lời câu hỏi: QL ai?
+ Khách thểQL có thể là vật, trả lời câu hỏi: QL cái gì?
+ Khách thể thểQL là việc, trả lời câu hỏi: QL việc gì?
Mục tiêu quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc xác định các tác động mà chủ thể có thể tạo ra đối với đối tượng quản lý Quá trình quản lý cần phải được thực hiện một cách tổng hợp, linh hoạt và không bị ràng buộc bởi những quy định cứng nhắc.
1.2.2 Qu ản lý hoạt động giáo dụ c
Trước khi định nghĩa được quản lý hoạt động giáo dục là gì cần phải làm rõ nội hàm của khái niệm “Hoạt động giáo dục”.
Hoạt động giáo dục được hiểu theo hai nghĩa: một là quá trình hình thành nhân cách có mục đích và tổ chức, thông qua các hoạt động và mối quan hệ giữa nhà giáo dục và người học Mục tiêu của hoạt động giáo dục là giúp người học chiếm lĩnh các kinh nghiệm xã hội, từ đó phát triển toàn diện về sinh lý, tâm lý và xã hội.
Hoạt động giáo dục, theo nghĩa hẹp, là một phần của quá trình sư phạm, nhằm hình thành các cơ sở khoa học của thế giới quan, niềm tin, lý tưởng, tình cảm, thái độ và hành vi ứng xử đúng đắn phù hợp với chuẩn mực xã hội Điều này có nghĩa là, nếu nhân cách con người được hiểu qua hai khía cạnh: năng lực và phẩm chất, thì hoạt động giáo dục chú trọng vào việc hình thành và phát triển các phẩm chất nhân cách, được thể hiện qua tình cảm, thái độ, hành vi và thói quen của cá nhân.
Trong phạm vi của đề tài, tôi sử dụng khái niệm hoạt động giáo dục theo nghĩa hẹp làmcơ sở đểnghiên cứu
Quản lý hoạt động giáo dục là quá trình có tổ chức và có mục đích, nơi chủ thể quản lý tác động đến đối tượng quản lý nhằm đảm bảo các hoạt động giáo dục diễn ra theo kế hoạch Qua đó, quá trình này giúp hình thành cho học sinh những thái độ, hành vi và thói quen phù hợp với chuẩn mực xã hội.
1.2.3 Giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương
1.2.3.1 Truyền thống lịch sử địa phương
Để hiểu đúng khái niệm “truyền thống lịch sử địa phương”, trước tiên cần làm rõ thuật ngữ “địa phương” Địa phương là những vùng đất cụ thể trong quốc gia, có những đặc điểm riêng biệt để phân biệt với các vùng khác, và là bộ phận cấu thành của đất nước Theo nghĩa cụ thể, địa phương bao gồm các đơn vị hành chính như tỉnh, thành phố, huyện, xã, thôn, bản, làng, buôn, ấp Do đó, truyền thống lịch sử địa phương chính là biểu hiện sinh động và đa dạng của truyền thống lịch sử dân tộc, và có thể được xem là một bộ phận không thể thiếu trong tổng thể truyền thống lịch sử dân tộc.
Truyền thống lịch sử địa phương là bản sắc văn hóa phản ánh các sự kiện và biểu tượng của quá trình hình thành và phát triển một vùng đất gắn liền với một địa danh hành chính cụ thể Những truyền thống này luôn vận động và phát triển theo sự biến đổi của lịch sử dân tộc, không thể tách rời khỏi dòng chảy lịch sử chung Để đạt được mục tiêu giáo dục, Luật Giáo dục năm 2005 đã nhấn mạnh nguyên lý giáo dục kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, đồng thời liên kết giáo dục nhà trường với giáo dục gia đình và xã hội, nhằm tạo ra một môi trường học tập toàn diện và hiệu quả.
Dựa trên nguyên lý giáo dục và công văn số 5982/BGDĐT-GDTH ban hành ngày 28 tháng 7 năm 2008, các trường tiểu học trên toàn quốc đã đồng loạt triển khai nội dung giáo dục địa phương nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy.
Chương trình giáo dục truyền thống lịch sử địa phương được tích hợp vào các môn học như tiếng Việt, Khoa học xã hội, mỹ thuật và âm nhạc, giúp học sinh hiểu rõ hơn về văn hóa và di sản của quê hương.
Một số vấn đề cơ bản về hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ở trườ ng Ti ể u h ọ c
1.3.1 V ị trí, nhiệ m v ụ và quyề n h ạ n c ủa trườ ng ti ể u h ọ c trong h ệ th ống giáo d ụ c qu ốc dân
Theo Điều lệ Trường tiểu học ban hành kèm theo Thông tư số 41/2010/TT-BGDĐT, trường tiểu học là một cơ sở giáo dục phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, tài khoản và con dấu riêng.
Trường Tiểu học có nhiệm vụ và quyền hạn như sau:
1 Tổ chức giảng dạy, học tập và hoạt động giáo dục đạt chất lượng theo mục tiêu, chương trình giáo dục phổthông cấp Tiểu học do Bộtrưởng BộGiáo dục và Đào tạo ban hành
2 Huy động trẻ em đi học đúng độ tuổi, vận động trẻ em khuyết tật, trẻ em đã bỏ học đến trường, thực hiện phổ cập giáo dục và chống mù chữ trong cộng đồng Nhận bảo trợ và giúp các cơ quan có thẩm quyền quản lí các hoạt động giáo dục của các cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học theo sự phân công của cấp có thẩm quyền Tổ chức kiểm tra và công nhận hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh trong nhà trường và trẻ em trong địa bàn trường được phân công phụ trách
3 Xây dựng, phát triển nhà trường theo các quy định của BộGiáo dục và Đào tạo và nhiệm vụphát triển giáo dục của địa phương.
4 Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục
5 Quản lí cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh
6 Quản lí, sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bịvà tài chính theo quy định của pháp luật
7 Phối hợp với gia đình, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực hiện hoạt động giáo dục
8 Tổ chức cho cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các hoạt động xã hội trong cộng đồng
9 Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật
1.3.2 Các nguyên tắc tổ chức hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học
1.3.2.1 Đảm bảo tính tư tưởng
Tính tư tưởng là nguyên tắc hàng đầu trong dạy học lịch sử, nhằm khơi dậy lòng tự hào dân tộc, yêu hòa bình và ghét sự bất công, tàn bạo Qua đó, học sinh nhận thức được trách nhiệm của bản thân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Lịch sử là những gì thuộc về quá khứ và gắn liền với xã hội loài người
Khi tổ chức hoạt động giáo dục về lịch sử địa phương, giáo viên cần tôn trọng và phản ánh đúng sự thật lịch sử, tránh việc dựa vào cảm tính hay quan điểm cá nhân để cung cấp thông tin sai lệch cho học sinh.
1.3.2.2 Đảm bảo tính hệ thống
Quá trình phát triển lịch sử mang tính lô gic và thống nhất, do đó giáo viên cần đảm bảo tính hệ thống và lô gic của các sự kiện lịch sử theo không gian và thời gian Truyền thống lịch sử địa phương phải gắn liền với truyền thống lịch sử dân tộc Nếu không thể phản ánh được sự lô gic và thống nhất này, mục tiêu giáo dục trong hoạt động dạy học lịch sử sẽ không đạt được.
1.3.2.3 Đảm bảo tính khoa học
Lịch sử phản ánh cuộc sống của nhân loại, và thực tế lịch sử là khách quan Do đó, thông tin về các sự kiện lịch sử và phương pháp giáo dục cần phải chính xác, tránh việc trùng lặp, xuyên tạc hay bóp méo sự thật lịch sử.
1.3.2.4 Đảm bảo tính vừa sức
Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức là rất quan trọng đối với học sinh tiểu học, vì ở độ tuổi này, quá trình phát triển nhận thức và tư duy của các em chưa hoàn thiện Do đó, hiệu quả của hoạt động giáo dục về truyền thống lịch sử địa phương phụ thuộc lớn vào việc lựa chọn nội dung phù hợp với khả năng nhận thức, hứng thú và nhu cầu của học sinh.
1.3.3 M ục tiêu củ a ho ạt động giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương ở trườ ng ti ể u h ọ c
Căn cứ vào Luật giáo dục 2005, Luật giáo dục sử đổi 2009; Chỉ thị
Thông tư số 1537.CT-BGDĐT ban hành ngày 5/5/2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm tăng cường hiệu quả các hoạt động giáo dục cho học sinh, sinh viên trong các cơ sở giáo dục Đồng thời, Thông tư số 04.2014/TT-BGDĐT ngày 28/2/2014 quy định về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa, đặc biệt là các hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại trường tiểu học, nhằm thực hiện các mục tiêu giáo dục quan trọng.
- Nhằm thực hiện nguyên lý giáo dục gắn nhà trường với thực tiễn cuộc sống, học đi đôi với hành.
Đóng góp vào việc giáo dục tư tưởng, chính trị, lao động, đạo đức và thẩm mỹ cho học sinh và giáo viên, đồng thời giúp gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Giáo dục truyền thống yêu nước và yêu quê hương cho học sinh là rất quan trọng, giúp khơi dậy lòng tự hào dân tộc trong thế hệ trẻ Qua đó, học sinh sẽ nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc xây dựng quê hương và đất nước ngày càng giàu đẹp và văn minh.
1.3.4 N ội dung giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương ở trườ ng ti ể u h ọ c
Tri thức lịch sử địa phương là một phần quan trọng và sinh động của tri thức lịch sử dân tộc, phản ánh những đặc trưng đa dạng của từng vùng miền Lịch sử địa phương không chỉ là bộ phận cấu thành của lịch sử dân tộc mà còn thể hiện mối liên hệ chặt chẽ với các sự kiện và hiện tượng lịch sử, gắn liền với không gian và thời gian cụ thể.
Sự hiểu biết về lịch sử địa phương không chỉ giúp chúng ta kết nối với quê hương mà còn làm sáng tỏ mối quan hệ giữa lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới Những sự kiện lịch sử địa phương thường gắn liền với các biến cố lớn hơn, vì vậy việc nắm vững kiến thức về quê hương là điều cần thiết để hiểu rõ hơn về bản sắc văn hóa và di sản của dân tộc.
Theo công văn số 4323/BGDĐR-GDTH ban hành ngày 25 tháng 8 năm
2015 về Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ GDTH năm học 2015-2016 đã nhấn mạnh một trong những nội dung giáo dục trọng tâm đối với bậc tiểu học là:
Đưa nội dung giáo dục văn hóa truyền thống và di sản vào trường học nhằm giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh Điều này được thực hiện thông qua các môn học và hoạt động giáo dục, đồng thời xây dựng quy tắc ứng xử văn hóa Vì vậy, giáo dục truyền thống lịch sử địa phương được lồng ghép giảng dạy trong các môn như Lịch sử, Địa lý và Tiếng Việt.
Tựnhiên - Xã hội, Mỹ thuật, Âm nhạc,… [dẫn theo 4]
Nội dung giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cần cung cấp cho học sinh kiến thức cơ bản về danh nhân, di tích lịch sử văn hóa và truyền thống đấu tranh kiên cường Điều này nhằm giáo dục lòng yêu nước và yêu quê hương, từ đó khơi dậy lòng tự hào và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp và văn minh.
Quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ở trường tiểu học
1.4.1 L ậ p k ế ho ạ ch ho ạt động giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương
Lập kế hoạch giáo dục là bước đầu tiên trong quản lý giáo dục, giúp đảm bảo sự nhận thức chính xác về mục tiêu giáo dục và phương hướng thực hiện các mục tiêu trong chương trình giáo dục.
Lập kế hoạch giáo dục về truyền thống lịch sử địa phương cần phù hợp với mục tiêu và chương trình tổng thể theo từng giai đoạn Giáo viên có trách nhiệm thiết kế kế hoạch giáo dục và tổ chức các hoạt động trải nghiệm, giúp học sinh khám phá tri thức về truyền thống lịch sử địa phương, từ đó hình thành thái độ và hành vi ứng xử văn hóa.
Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương bao gồm việc xác định các mục tiêu cần đạt được, lựa chọn nội dung và phương pháp giáo dục phù hợp để thực hiện trong một thời gian nhất định, đồng thời lập kế hoạch đánh giá hiệu quả của quá trình giáo dục trong khoảng thời gian đó.
Để xây dựng kế hoạch giáo dục truyền thống lịch sử địa phương hiệu quả, cần có sự chỉ đạo thống nhất giữa các loại kế hoạch trong nhà trường, bao gồm kế hoạch năm học Điều này đảm bảo rằng mọi hoạt động giáo dục đều hướng tới việc phát huy giá trị văn hóa và lịch sử của địa phương Việc tích hợp các nội dung giáo dục vào chương trình học sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về nguồn cội và bản sắc văn hóa của mình.
Hiệu trưởng cần xem xét kế hoạch chuyên môn của Phó Hiệu trưởng và kế hoạch giáo dục của giáo viên, đảm bảo rằng việc xây dựng kế hoạch giáo dục dựa trên chương trình và sách hướng dẫn phù hợp với đặc điểm học sinh cũng như điều kiện kinh tế văn hóa địa phương Nhà quản lý phải kiểm tra và giám sát tính hợp lý của các mục tiêu trong kế hoạch, đồng thời đánh giá phương pháp và biện pháp được lựa chọn để thực hiện điều chỉnh cần thiết cho kế hoạch giáo dục.
Khi xây dựng kế hoạch giáo dục truyền thống lịch sử địa phương phải đảm bảo một sốnguyên tắc sau:
Kế hoạch giáo dục tiểu học cần phải quán triệt mục tiêu giáo dục, vì điều này đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng cho việc lựa chọn nội dung, hình thức và phương pháp tổ chức giáo dục.
Kế hoạch xây dựng cần phải đảm bảo tính khoa học và thực tiễn, với sự am hiểu sâu sắc từ cán bộ quản lý và giáo viên về chương trình giáo dục tiểu học quốc gia Họ cũng cần nắm rõ quan điểm chỉ đạo và quản lý thực hiện chương trình, đồng thời hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý của học sinh ở từng độ tuổi.
Khi xây dựng kế hoạch giáo dục, cần đảm bảo tính phát triển bằng cách lựa chọn nội dung phù hợp, xác định rõ yêu cầu cần đạt và áp dụng các phương pháp giảng dạy hiệu quả Kế hoạch nên tập trung vào "vùng phát triển gần nhất" của học sinh, khuyến khích thái độ tích cực, khám phá và đạt được những tiến bộ mới trong quá trình học tập.
Kế hoạch xây dựng cần đảm bảo tính toàn diện, không chỉ tập trung vào một hoặc hai hoạt động chính trong chương trình mà còn bao quát đầy đủ các nội dung liên quan.
Kế hoạch giáo dục cần bao quát toàn bộ các hoạt động truyền thống và lịch sử địa phương, nhằm tạo ra những tác động sư phạm tổng hợp Điều này được thực hiện thông qua việc tổ chức đầy đủ các hoạt động giáo dục tại mọi thời điểm.
Để đảm bảo tính pháp lệnh của kế hoạch giáo dục, cần xây dựng trên cơ sở chương trình tiểu học do Bộ GD&ĐT ban hành Để thực hiện hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương, cán bộ quản lý và giáo viên cần phát triển các kế hoạch cụ thể.
- Kế hoạch nội dung hoạt động tháng
- Kế hoạch nội dung hoạt động tuần
- Kế hoạch hoạt động giáo dục trên lớp và kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
- Kế hoạch kiểm tra, đánh giá điều chỉnh hoạt động GD
1.4.2 T ổ ch ứ c th ự c hi ệ n n ội dung giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương
Sau khi lập kế hoạch, người CBQL trường Tiểu học cần chuyển hóa ý tưởng thành hiện thực bằng cách xây dựng một tổ chức vững mạnh Mối quan hệ giữa các thành viên và bộ phận trong tổ chức tạo ra sức mạnh tổng hợp để đạt được mục tiêu Tổ chức hiệu quả giúp CBQL phối hợp và điều phối tốt hơn các nguồn lực để thực hiện kế hoạch Thành công trong hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương phụ thuộc vào khả năng tổ chức của CBQL trong việc sử dụng nguồn nhân lực một cách hiệu quả Ngoài việc sử dụng bộ máy theo quy chế, CBQL cần phát triển năng lực tổ chức "mềm" bằng cách thành lập các nhóm chuyên môn phù hợp với thực tế của nhà trường Trong quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương, việc tổ chức thực hiện kế hoạch bao gồm tiếp nhận, sắp xếp và phân bổ các nguồn lực nhằm đạt được mục tiêu đề ra.
30 hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương nói riêng và mục tiêu giáo dục nói chung Cụ thể bao gồm các công việc sau:
Tiếp nhận các nguồn lực cần thiết cho hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương, bao gồm trang thiết bị hỗ trợ và kinh phí từ ngân sách để tổ chức các hoạt động giáo dục.
Để đảm bảo sự thành công trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục, nhà trường cần phổ biến kế hoạch tổ chức theo các chủ đề, chủ điểm và các ngày lễ lớn đến toàn thể đội ngũ cán bộ và giáo viên Việc này giúp mọi người nắm rõ và thực hiện đúng các hoạt động đã đề ra.
- Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn các nội dung kiến thức, kỹ năng tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống LSĐP
- Sắp xếp, phân công GV thực hiện các hoạt động giáo dục truyền thống LSĐP học sinh
- Phân công công việc cho các tổ chuyên môn khác có liên quan trong hoạt động giáo dục truyền thống LSĐP
- Phân bổ kinh phí cho từng khâu, từng hoạt động, từng nội dung của các hoạt động giáo dục truyền thống LSĐP
1.4.3 Ch ỉ đạ o tri ể n khai th ự c hi ệ n giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương
Quá trình chỉ đạo thực hiện của cán bộ quản lý (CBQL) đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ với các thành viên trong tổ chức, nhằm động viên họ hoàn thành nhiệm vụ và đạt được mục tiêu đổi mới Thực tế, quá trình chỉ đạo không chỉ bắt đầu sau khi lập kế hoạch và thiết kế bộ máy, mà còn có ảnh hưởng quyết định đến việc lập kế hoạch và tổ chức phân công nhiệm vụ trong hoạt động giáo dục truyền thống LSĐP.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục truyền thống
lịch sửđịa phương ở tiểu học
- Nhận thức của CBQL và GV về hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương
Trong chương trình giáo dục Tiểu học hiện nay, giáo dục lịch sử địa phương không được coi là nội dung bắt buộc Do đó, sự phong phú và sâu sắc trong tổ chức và nội dung hoạt động phụ thuộc vào quyết định của cán bộ quản lý và giáo viên, dựa trên nhận thức về vai trò của nó trong việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ em.
Để tổ chức hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương thành công, cần nhiều yếu tố, bao gồm sự ủng hộ về vật chất và tinh thần từ xã hội, địa phương và cha mẹ học sinh Nếu cán bộ quản lý nhà trường và giáo viên không thực sự tâm huyết và hiểu đúng ý nghĩa của hoạt động này, việc khắc phục khó khăn sẽ trở nên khó khăn hơn.
- Trình độ, năng lực của đội ngũ CBQL và GV
Trong bối cảnh thiếu tài liệu hướng dẫn cụ thể từ cấp trên và cơ sở vật chất của các trường tiểu học còn hạn chế, trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường cùng giáo viên trở thành yếu tố quyết định cho sự phát triển giáo dục.
34 yếu tố quyết định trực tiếp đến chất lượng của hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương
Trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên được thể hiện qua khả năng lập kế hoạch hoạt động, huy động các nguồn lực cần thiết cho hoạt động giáo dục, và kiểm soát kết quả đạt được trong quá trình giảng dạy.
- Nhận thức thái độ hứng thú của HS tiểu học đối với hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương
Học sinh tiểu học có những đặc điểm nhận thức đặc thù, bao gồm sự phát triển mạnh mẽ của tư duy trực quan hình ảnh, trí tưởng tượng và nhu cầu khám phá thế giới xung quanh Những đặc điểm này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp thu tri thức của học sinh, từ đó hình thành thái độ và niềm tin của các em đối với hoạt động giáo dục truyền thống, lịch sử và địa phương Việc tổ chức các hoạt động giáo dục phù hợp với nhận thức của học sinh là rất quan trọng.
HS sẽ phát huy tác dụng nếu được giáo dục đúng cách; ngược lại, nếu không, sẽ không chỉ thiếu tính giáo dục mà còn có thể dẫn đến nhận thức lệch lạc về xã hội và lịch sử dân tộc Do đó, CBQL và giáo viên cần nắm vững đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học và tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương phù hợp với mức độ nhận thức và khả năng thực hiện của học sinh.
- Quan điểm chỉ đạo của các cấp quản lý về hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương.
Hoạt động giáo dục, đặc biệt là giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại trường tiểu học, đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền tảng tri thức, kỹ năng và thái độ cho sự phát triển nhân cách của học sinh Do đó, chương trình giáo dục cần đảm bảo tính liên thông và logic với các cấp học cao hơn Để đạt được mục tiêu này, cần có sự chỉ đạo chặt chẽ từ cả cấp vĩ mô và vi mô.
35 quản lý mà trực tiếp nhất đó là Sở giáo dục và Phòng giáo dục và đào tạo Thành phố Hải Dương
- Nội dung, chương trình giáo dục truyền thống lịch sử địa phương
Truyền thống lịch sử của mỗi địa phương mang những bản sắc riêng, tạo nên sự đa dạng trong nội dung và phương pháp giáo dục Điều này vừa mang lại thuận lợi, vừa gây khó khăn trong việc tổ chức hoạt động giáo dục Do đó, việc các cấp quản lý xây dựng nội dung và khung chương trình chung cho giáo dục lịch sử địa phương sẽ hỗ trợ các trường thiết kế chương trình giáo dục chi tiết một cách hiệu quả và phù hợp.
- Cơ sở vật chất, tài liệu phục vụ hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương.
Cơ sở vật chất và tài liệu đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng nhận thức của học sinh tiểu học Sự phong phú, đa dạng và chính xác của cơ sở vật chất và tài liệu sẽ góp phần tăng cường hiệu quả giáo dục.
Nghiên cứu và giảng dạy truyền thống lịch sử địa phương ở bậc tiểu học là cần thiết để hỗ trợ chiến lược phát triển kinh tế xã hội và mục tiêu giáo dục con người xã hội chủ nghĩa Để đạt hiệu quả trong giáo dục truyền thống lịch sử địa phương, công tác quản lý đóng vai trò quan trọng, bao gồm định hướng, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra từ đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường Quá trình này giúp giáo viên xây dựng và triển khai chương trình giáo dục, cũng như đánh giá kết quả thông qua tình cảm, thái độ và hành vi của học sinh đối với các nhân vật anh hùng, di tích lịch sử và văn hóa địa phương sau khi tham gia các hoạt động giáo dục.
Nội dung của hoạt động quản lý bao gồm:
- Lập kế hoạch giáo dục truyền thống lịch sử địa phương
- Tổ chức thực hiện giáo dục truyền thống lịch sử địa phương
- Chỉđạo triển khai hoạt động giáo dục truyền thống lịch sửđịa phương
Quá trình đánh giá hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm cả yếu tố chủ quan và khách quan Các yếu tố chủ quan chủ yếu liên quan đến nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về giáo dục truyền thống lịch sử địa phương Điều này bao gồm thái độ, hứng thú tham gia của học sinh tiểu học cũng như trình độ và năng lực của cán bộ quản lý và giáo viên trong việc thực hiện các hoạt động giáo dục này.
Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương bao gồm quan điểm chỉ đạo của các cấp quản lý và nội dung chương trình giáo dục.
37 hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương, cơ sở vật chất, tài liệu phục vụ hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬĐỊA PHƯƠNG ỞCÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ HẢI DƯƠNG
Khái quát về giáo dục tiểu học Thành phố Hải Dương
Trong những năm qua, sự nghiệp giáo dục tại thành phố Hải Dương đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các cấp ủy Đảng và chính quyền, dẫn đến việc nâng cao chất lượng giáo dục Hải Dương đã trở thành địa phương thứ 4 trong cả nước đạt chuẩn PCGD tiểu học mức độ II, với chương trình và phương pháp dạy học được đổi mới hiệu quả Quy mô trường lớp ổn định, cùng với cơ sở vật chất ngày càng được đầu tư đầy đủ, đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên đã được chuẩn hóa, với sự nhiệt tình và tâm huyết trong công việc Đến nay, 100% trường tiểu học trong thành phố đã đạt chuẩn quốc gia, với các phòng học kiên cố Công tác quản lý giáo dục cũng đã có những bước đổi mới, nâng cao hiệu quả thông qua việc so sánh chất lượng đầu ra và đầu vào, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giảng dạy.
Việc huy động và sử dụng nguồn lực đầu tư cho giáo dục qua ngân sách nhà nước và các hình thức xã hội hóa, hợp tác quốc tế đã đạt được nhiều kết quả tích cực Điều này không chỉ đảm bảo chiến lược phát triển giáo dục của địa phương mà còn thu hút tổng thể các nguồn lực xã hội, tạo ra sức mạnh tổng hợp từ các cấp, các ngành, tổ chức chính trị, xã hội và cá nhân trong việc chăm lo cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo của Thành phố.
Quy mô phát triển của giáo dục tiểu học như sau:
Bảng 2.1 Quy mô phát triển cấp học Tiểu học Năm học 2011 - 2012 2012 - 2013 2013 - 2014 2014 - 2015
Số học sinh bỏ học Không có Không có Không có Không có
Mục tiêu đến năm 2020 trong giáo dục phổ thông là phát triển trí tuệ và thể chất, hình thành phẩm chất và năng lực công dân, đồng thời phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu cũng như định hướng nghề nghiệp cho học sinh Chúng ta cần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, bao gồm giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, và kỹ năng thực hành, giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn Ngoài ra, phát triển khả năng sáng tạo, tự học và khuyến khích học tập suốt đời cũng là những mục tiêu quan trọng.
- 100% trường công lập mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và 66% trường THPT công lập đạt chuẩn quốc gia;
- 100% học sinh tiểu học được học ngữ, trên 90% học sinh tiểu học học tin học
2.1.1 Khái quát v ề kh ảo sát th ự c tr ạ ng
Để chọn mẫu nghiên cứu cho đề tài, tác giả đã lựa chọn 10 trường Tiểu học tại thành phố Hải Dương, bao gồm các trường có quy mô vừa, nhỏ, ở trung tâm và ngoại thành Mục tiêu là tìm hiểu và đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục về truyền thống lịch sử địa phương thông qua khảo sát tại 10 trường Tiểu học, phân chia thành 3 nhóm khách thể.
Nhóm cán bộ quản lý: 50 người gồm hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn
Nhóm học sinh: 300 HS lớp 4 và lớp 5
Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại các trường Tiểu học ở Thành phố Hải Dương nhằm đánh giá những thuận lợi và khó khăn trong công tác quản lý Qua đó, nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở thực tiễn để đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả hơn.
2.1.2.2 Nội dung khảo sát Đềtài tập trung khảo sát những nội dung cụ thể sau:
Thực trạng hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ở các trường Tiểu học TP Hải Dương
Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại các trường Tiểu học TP Hải Dương cho thấy nhiều điểm cần cải thiện Đánh giá chung cho thấy rằng việc triển khai chương trình giáo dục lịch sử địa phương chưa được đồng bộ và hiệu quả Cần có những biện pháp tăng cường quản lý và phát triển nội dung giáo dục để nâng cao nhận thức của học sinh về giá trị văn hóa và lịch sử địa phương.
Để khảo sát thực trạng quản lý hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại các trường tiểu học ở Thành phố Hải Dương, tác giả đã xây dựng hai mẫu phiếu trưng cầu ý kiến.
- Mẫu 1: Phiếu trưng cầu ý kiến về thực trạng hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ở các trường tiểu học (Phụ lục 1)
- Mẫu 2: Phiếu trưng cầu ý kiến về thực trạng QL hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ở các trường tiểu học (Phụ lục 2)
Phương pháp thống kê là công cụ quan trọng giúp xử lý kết quả từ phiếu điều tra thông qua việc sử dụng tỷ lệ phần trăm và điểm trung bình Bằng cách này, người nghiên cứu có thể rút ra những nhận xét và kết luận chính xác từ dữ liệu thu thập được.
- Đánh giá về thực trạng thực hiện, mỗi câu hỏi sẽ có 4 mức độ trả lời như sau:
Tốt/Rất thường xuyên: 4 điểm
Bình thường/Thỉnh thoảng: 2 điểm
Không tốt/Không bao giờ: 1 điểm
- Đánh giá vềảnh hưởng có 4 mức độ trả lời như sau:
Rất ảnh hưởng: 4 điểm Ảnh hưởng: 3 điểm
Sau khi cho điểm các câu trả lời, chúng tôi sử dụng công thức tính giá trị trung bình đểrút ra các kết luận định tính.
: là giá trị trung bình
Y1: là tổng số ý kiến trả lời mức 4 điểm
Y2: là tổng sốý kiến trả lời mức 3 điểm
Y3: là tổng sốý kiến trả lời mức 2 điểm
Y4: là tổng số ý kiến trả lời mức 1điểm
N: là tổng sốý kiến trả lời
Các kết luận được rút ra dựa vào thang đo được chia như sau:
- Nếu điểm trung bình ( ) rơi vào khoảng: 4 ≥ ≥ 3.25 kết luận là Tốt/Rất thường xuyên/Rất ảnh hưởng
- Nếu điểm trung bình ( ) rơi vào khoảng: 3.25 > ≥ 2.5 kết luận là Khá/Thường xuyên/Ảnh hưởng
- Nếu điểm trung bình ( ) rơi vào khoảng: 2.5 > ≥ 1.75 kết luận là Bình thường/Thỉnh thoảng
- Nếu điểm trung bình ( ) rơi vào khoảng: 1.75 > ≥ 1.0 kết luận là Không tốt/Không bao giờ/ Không ảnh hưởng
Th ự c tr ạ ng ho ạ t động giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương ở các trườ ng ti ể u h ọc Thành phố H ải Dương
2.2.1 Th ự c tr ạ ng th ự c hi ệ n n ội dung giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử đị a phươ ng ở các trườ ng ti ể u h ọc thành phố H ải Dương
Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh cung cấp kiến thức cơ bản về danh nhân, di tích văn hóa, và thắng cảnh, đồng thời nhấn mạnh truyền thống đấu tranh kiên cường và nơi sinh ra các anh hùng dân tộc Qua đó, giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương và truyền thống cách mạng, từ đó khơi dậy trong thế hệ trẻ niềm tự hào và trách nhiệm với đất nước.
42 tự hào và ý thức trách nhiệm xây dựng quê hương, đất nước ngày một giàu đẹp, văn minh
Theo khảo sát về nội dung truyền thống lịch sử địa phương được giáo viên giáo dục cho học sinh, chúng tôi đã thu thập được những kết quả đáng chú ý về mức độ thực hiện.
Bảng 2.2 Thực trạng nội dung giáo dục truyền thống lịch sửđịa phương ởcác trường tiểu học TP Hải Dương
M ức độ (%) Thườ ng xuyên
S ố lượ ng % S ố lượ ng % S ố lượ ng %
Ki ế n th ức cơ bả n v ề các danh nhân c ủa địa phương (Nguyễn Trãi; Chu
Văn An; Nguyễ n Th ị Du ệ ; Tr ầ n
Hưng Đạ o, Ph ạm Sư Mệ nh, M ạ c Đĩnh Chi, Trần Nguyên Hãn…)
Di tích lị ch s ử văn hoá ( Côn Sơn -
Ki ế p B ạc; Đề n th ờ Chu Văn An, Đề n th ờ Bà Nguyễ n Th ị Du ệ …
3 Các Danh lam th ắ ng c ả nh 72 48.0 66 44.0 12 8.0
Truy ề n th ống đấu tranh kiên cườ ng, b ấ t khu ấ t c ủa nhân dân ; truy ề n th ố ng khoa c ử …
Kết quả khảo sát cho thấy các trường tiểu học tại Hải Dương đã tổ chức hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh, nhưng chưa thường xuyên Nội dung giáo dục chủ yếu tập trung vào việc truyền đạt "kiến thức cơ bản về danh nhân của địa phương" với 57% ý kiến đồng thuận, trong khi việc cung cấp tri thức về "truyền thống đấu tranh kiên cường, bất khuất của nhân dân" lại ít được thực hiện Điều này cho thấy nội dung giáo dục truyền thống lịch sử tại các trường tiểu học còn thiếu phong phú và chưa bao quát đầy đủ các truyền thống của địa phương.
Thành phố Hải Dương và tỉnh Hải Dương có một lịch sử phong phú, nhưng giáo viên thường chỉ đề cập sơ lược đến một số nhân vật anh hùng tiêu biểu như Nguyễn Trãi, thầy Chu Văn An và Tiến sĩ Nguyễn Thị Duệ Trong khi đó, truyền thống đấu tranh cách mạng, lịch sử phát triển địa phương, cũng như phong tục tập quán và văn hóa kinh doanh sản xuất vẫn chưa được khai thác đầy đủ.
Thực trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chủ yếu là thời gian dành cho hoạt động này còn hạn chế, phương pháp giáo dục còn đơn điệu và việc kiểm tra đánh giá thường mang tính đối phó.
Các hoạt động giáo dục truyền thống về lịch sử địa phương thường được tổ chức bởi nhà trường và giáo viên cho học sinh, vì chúng dễ thực hiện, ít tốn thời gian và không cần nhiều kinh phí Trong khi đó, những nội dung sáng tạo hơn thường đòi hỏi nhiều công sức, trí tuệ và đầu tư tài chính, nhưng lại chưa được nhà trường và giáo viên chú trọng đúng mức Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, chúng tôi đã tiến hành phỏng vấn một số giáo viên giảng dạy môn lịch sử cho học sinh lớp 4 và lớp 5.
Cô N.T.B từ Trường Lý Tự Trọng cho biết rằng nhà trường đã chú trọng giáo dục lịch sử địa phương từ đầu năm học, đảm bảo việc giảng dạy nội dung này được chuẩn bị kỹ lưỡng Ngoài ra, nhà trường thường xuyên kiểm tra và điều chỉnh những sai sót, nên chưa từng xảy ra tình trạng dạy sai hay hiểu sai về lịch sử địa phương.
Cô B.K.T từ Trường Trần Quốc Toản chia sẻ quan điểm: “Tôi luôn nỗ lực hoàn thành tốt các nội dung mà nhà trường đã đề ra và kiểm duyệt trong chương trình Tuy nhiên, việc thu hút sự hứng thú của học sinh là một thách thức không nhỏ.”
Mục tiêu cuối cùng của việc dạy học là giúp học sinh học tập hiệu quả và thực hiện tốt các bài thi, tuy nhiên, nội dung giáo dục này không được đánh giá thông qua các bài thi.
Nội dung giáo dục truyền thống lịch sử địa phương tại các trường hiện nay đã hoàn thành theo kế hoạch, nhưng chưa đạt được mục tiêu cuối cùng là kích thích hứng thú và hình thành thái độ, hành vi tự giáo dục cho học sinh.
2.2.2 Th ự c tr ạ ng phương pháp giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương ở các tiể u h ọc thành phố H ải Dương
Bảng 2.3 Thực trạng phương pháp giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ởcác tiểu học thành phố Hải Dương
STT Các phương pháp giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương
4 Phương pháp làm việc nhóm 2.5 7 2.6 5 2.55 6.5
5 Phương pháp nêu vấn đề 3.2 4 2.8 3 3.1 2
6 Phương pháp tự trải nghiệm 2.8 6 2.3 7 2.55 6.5
Có thể rút ra một số kết luận qua bảng số liệu như sau:
- Các phương pháp giáo dục truyền thống lịch sử địa phương được sử dụng kết hợp tương đối thường xuyên với = 2.9
Trong các phương pháp giáo dục hiện nay, phương pháp kể chuyện và giảng giải được CBQL và GV đánh giá là thường xuyên nhất, với điểm số lần lượt là 3.5 và 3.3 Điều này cho thấy tầm quan trọng của những phương pháp này trong quá trình giảng dạy.
46 pháp thông dụng, dễ thực hiện lại khá hiệu quả vì giáo viên có thể dễ dàng tìm tài liệu trên internet.” (Cô Đ.T.H - Trường Chu Văn An).
Các phương pháp giáo dục thực tế và giáo dục ngoài giờ lên lớp ít được áp dụng hơn so với các phương pháp giáo dục chính khóa lý thuyết Nguyên nhân chủ yếu là do quy chế giảng dạy nghiêm ngặt ở bậc tiểu học và khó khăn về tài chính trong việc triển khai các hoạt động giáo dục thực tế Thêm vào đó, sự hỗ trợ từ phụ huynh, chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan cũng là yếu tố quan trọng Nhiều trường hạn chế tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phương do lo ngại về quản lý và đảm bảo an toàn cho học sinh Do đó, khi tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ, các trường thường chọn những địa điểm gần trường, tiết kiệm chi phí và thời gian.
2.2.3 Th ự c tr ạ ng con đườ ng giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương ở các ti ể u h ọc thành phố H ải Dương
Bảng 2.4 Thực trạng các con đường giáo dục truyền thống lịch sửđịa phương của các trường tiểu học Thành phố Hải Dương
STT Các con đườ ng giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương
Tổ chức dạy học trên lớp cần lồng ghép và tích hợp nội dung giáo dục truyền thống lịch sử địa phương vào chương trình giảng dạy Việc này có thể thực hiện thông qua các môn học chiếm ưu thế, nhằm nâng cao nhận thức và giá trị văn hóa cho học sinh.
2 T ổ ch ức các hoạt độ ng ngo ại khóa môn họ c 2.8 4 2.6 3 2.7 4
3 Ho ạt động giáo dục ngoài giờ lên lớ p 3.0 3 2.5 4 2.75 3
4 T ổ ch ức các hoạt độ ng tr ả i nghi ệ m th ự c ti ễ n 3.2 2 2.7 2 2.95 2
Bảng số liệu cho thấy rằng các hoạt động dạy học trên lớp diễn ra thường xuyên hơn so với các hoạt động ngoại khoá và trải nghiệm thực tiễn Để hiểu rõ hơn về thực trạng giáo dục truyền thống lịch sử địa phương, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu và nhận thấy rằng các hoạt động trải nghiệm như viếng thăm và chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, nhà bia tưởng niệm, và các tượng đài anh hùng liệt sĩ được tổ chức thường xuyên Ngoài ra, việc thăm và chăm sóc các nhân vật lịch sử gắn liền với cách mạng địa phương cũng là một hoạt động quan trọng.
Việt Nam anh hùng còn sống; Tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ với chủ đề liên quan lịch sử địa phương
- Các hoạt động sau đây được học sinh yêu thích, song ít được tổ chức thực hiện:
+ Tổ chức bài học tại địa phương, trong nhà bảo tàng, phòng truyền thống… + Nói chuyện thời sự, chính trị, văn hoá, xã hội liên quan địa phương…
+ Thảo luận, trao đổi hoặc thi tìm hiểu về lịch sửđịa phương
+ Các hội thi đố vui, ứng xử… liên quan lịch sửđịa phương
+ Thi sáng tác thơ văn, hát nhạc, mĩ thuật và sinh hoạt lịch sử của các câu lạc bộ
48 + Tổ chức cho các nhân chứng lịch sử kể lại cho học sinh về các vấn đề có liên quan đến các sự kiện lịch sử ở địa phương
2.2.4 Th ự c tr ạ ng v ề k ế t qu ả giáo dụ c truy ề n th ố ng l ị ch s ử địa phương ở các ti ể u h ọc thành phố H ải Dương
Bảng 2.5 Đánh giá của Cán bộ quản lý và Giáo viên trường Tiểu học về mức độđạt được của hoạt động giáo dục truyền thống lịch sửđịa phương
Cán bộ qu ản lý Giáo viên Chung
Số lượ ng % Số lượ ng % SL %
Tất cả cán bộ quản lý và giáo viên đều hiểu rằng kết quả là mục tiêu cuối cùng của quá trình giáo dục Do đó, các nhà trường luôn chú trọng đến việc đánh giá kết quả giáo dục để phân loại học sinh và điều chỉnh nội dung, phương pháp, cũng như phương tiện giáo dục cho phù hợp, nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra.