Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện phú lương, tỉnh thái nguyên theo chương trình giáo dục phổ thông mới

S ố hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM VŨ THỊ HẢO QU ẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN KHOA H

Trang 1

S ố hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VŨ THỊ HẢO

QU ẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN KHOA H ỌC XÃ HỘI CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG H ỌC CƠ SỞ HUYỆN PHÚ LƯƠNG, TỈNH THÁI NGUYÊN THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

THÁI NGUYÊN - NĂM 2020

Trang 2

S ố hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VŨ THỊ HẢO

QU ẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN KHOA H ỌC XÃ HỘI CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG H ỌC CƠ SỞ HUYỆN PHÚ LƯƠNG, TỈNH THÁI NGUYÊN THE O CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ngành: Qu ản lý giáo dục

Mã s ố: 8140114

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Ngọc

THÁI NGUYÊN - NĂM 2020

Trang 3

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn

L ỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nghiên cứu trong Luận văn là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu nào của tác giả khác

Tác gi ả luận văn

Vũ Thị Hảo

Trang 4

L ỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và lời cảm ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Thị

Ngọc - người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến cán bộ, giảng viên Trường Đại học Sư

phạm Thái Nguyên đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin tri ân sự động viên, khích lệ và ủng hộ của gia đình, người thân,

bạn bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Tác gi ả luận văn

Vũ Thị Hảo

Trang 5

M ỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG v

M Ở ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 4

6 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG L ỰC DẠY HỌC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO D ỤC PHỔ THÔNG 2018 7

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới 7

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 11

1.2.1 Quản lý và quản lý giáo dục 11

1.2.2 Năng lực và năng lực dạy học của giáo viên 12

1.2.3 Bồi dưỡng và bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên 13

1.2.4 Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trường Trung học cơ sở 15

Trang 6

1.3 Chương trình giáo dục phổ thông mới và các môn khoa học xã hội ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 151.3.1 Chương trình giáo dục phổ thông 2018 151.3.2 Các môn khoa học xã hội ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 171.3.3 Định hướng đổi mới phương pháp dạy học môn khoa học xã hội ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới 181.4 Những vấn đề cơ bản về bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa

học xã hội cho giáo viên THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 221.4.1 Mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 231.4.2 Nội dung bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 241.4.3 Hình thức bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 261.5 Nội dung quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 271.5.1 Lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường Trung học cơ sở 271.5.2 Tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 291.5.3 Chỉ đạo bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 311.5.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa

học xã hội cho giáo viên các trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 321.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 34

Trang 7

1.6.1 Các yếu tố chủ quan 34

1.6.2 Các yếu tố khách quan 35

Kết luận chương 1 38

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC D ẠY HỌC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN PHÚ LƯƠNG, TỈNH THÁI NGUYÊN THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 39

2.1 Vài nét về giáo dục trung học cơ sở huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên 39

2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng 40

2.2.1 Mục đích khảo sát 40

2.2.2 Khách thể khảo sát 41

2.2.3 Nội dung khảo sát 41

2.2.4 Cách thức khảo sát và xử lý số liệu 41

2.3 Thực trạng năng lực dạy học các môn Khoa học xã hội của giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 43

2.4 Thực trạng bồi dưỡng năng lực dạy học các môn Khoa học xã hội của giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 46

2.4.1 Thực trạng nội dung bồi dưỡng năng lực dạy học các môn Khoa học xã hội của giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 46

2.4.2 Thực trạng hình thức bồi dưỡng năng lực dạy học các môn Khoa học xã hội của giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 49

2.5 Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 50

2.5.1 Thực trạng lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 50

2.5.2 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 53

2.5.3 Thực trạng chỉ đạo bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 54

Trang 8

2.5.4 Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực

dạy học môn khoa học xã hội cho GV các trường THCS huyện Phú Lương 56

2.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên 58

2.6.1 Các yếu tố chủ quan 58

2.6.2 Các yếu tố khách quan 60

2.7 Đánh giá chung về thực trạng 62

2.7.1 Ưu điểm 62

2.7.2 Hạn chế 63

Tiểu kết chương 2 66

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY H ỌC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG H ỌC CƠ SỞ HUYỆN PHÚ LƯƠNG, TỈNH THÁI NGUYÊN THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 67

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 67

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 67

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 67

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 68

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính tính khả thi 68

3.2 Các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường Trung học cơ sở huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 68

3.2.1 Kế hoạch hóa việc bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 68

3.2.2 Đa dạng hóa các hình thức tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 73

3.2.3 Đổi mới sinh hoạt chuyên môn tổ Khoa học xã hội phục vụ bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 76

Trang 9

3.2.4 Tăng cường giám sát, đánh giá quá trình bồi dưỡng và kết quả bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường

THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên 79

3.2.5 Huy động các nguồn lực phục vụ bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường Trung học cơ sở huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 84

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 87

3.4 Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 88

3.4.1 Kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuất 89

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm về mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất 91

3.4.3 Đánh giá tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 93

Tiểu kết chương 3 95

K ẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 96

1 Kết luận 96

2 Khuyến nghị 97

2.1 Đối với Ủy ban nhân dân huyện Phú Lương 97

2.2 Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Phú Lương 98

2.3 Đối với cán bộ quản lý các trường THCS huyện Phú Lương 98

2.5 Đối với giáo viên dạy môn Khoa học xã hội ở các trường THCS huyện Phú Lương 98

TÀI LI ỆU THAM KHẢO 100

PH ẦN PHỤ LỤC

Trang 11

v

DANH M ỤC BẢNG

Bảng 2.1: Năng lực dạy học các môn Khoa học xã hội của giáo viên các

trường THCS huyện Phú Lương 44Bảng 2.2: Nội dung bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho

giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 47Bảng 2.3: Hình thức bồi dưỡng năng lực dạy học các môn Khoa học xã hội

cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 49Bảng 2.4 Thực trạng lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học môn

KHXH cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 51Bảng 2.5 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học môn KHXH cho

giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 53Bảng 2.6 Thực trạng chỉ đạo bồi dưỡng năng lực dạy học môn KHXH cho

giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 55Bảng 2.7 Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng

lực dạy học môn KHXH cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương 57Bảng 2.8 Đánh giá về mức độ ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan đến

công tác tổ chức bồi dưỡng 59Bảng 2.9 Đánh giá về mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khách quan đến

công tác tổ chức bồi dưỡng 61Bảng 3.1 Khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp quản lý bồi dưỡng

năng lực dạy học môn KHXH cho GV các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên theo chương trình GDPT 2018 89Bảng 3.2 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản lý bồi dưỡng

năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 91

Trang 12

M Ở ĐẦU

1 Lý do ch ọn đề tài

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Đổi mới căn bản nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo

dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt”

và “Giáo dục và Đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng vào xây dựng đất nước, xây dựng

nền văn hoá và con người Việt Nam” Tư tưởng chỉ đạo về đổi mới này là sợi

chỉ đỏ xuyên suốt cả quá trình đổi mới giáo dục tạo ra sự thay đổi sâu rộng và toàn diện đối với quá trình giáo dục trong nhà trường

Để nâng cao chất lượng giáo dục, Việt Nam đã thực hiện đồng bộ nhiều

giải pháp trong đó có đổi mới nội dung, chương trình giáo dục và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Cuối năm 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố Chương trình giáo dục phổ thông mới với cách tiếp cận mới trong giáo dục, đào

tạo Theo cách tiếp cận mới, giáo dục không phải để truyền thụ kiến thức mà nhằm giúp học sinh hoàn thành công việc, giải quyết các vấn đề trong học tập

và đời sống nhờ vận dụng hiệu quả, sáng tạo kiến thức đã học Quan điểm này được thể hiện nhất quán ở nội dung, phương pháp và đánh giá kết quả giáo dục Chương trình chương trình giáo dục phổ thông mới đã đáp ứng nhiệm vụ nêu tại Nghị quyết số 29-NQ/TW là "Xây dựng và chuẩn hóa nội dung giáo dục

phổ thông theo hướng hiện đại, tinh gọn, bảo đảm chất lượng, tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên; giảm số môn học bắt

buộc; tăng môn học, chủ đề và hoạt động giáo dục tự chọn" Thực hiện mục tiêu "Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn", đối với mỗi môn học, việc lựa chọn,

sắp xếp nội dung giáo dục bảo đảm sự tinh giản, gắn với thực tiễn, tạo thuận lợi

Trang 13

cho việc thực thi các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực nhằm phát triển

phẩm chất, năng lực học sinh Để chuẩn bị cho quá trình triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới vào thực tiễn vấn đề đặt ra với ngành giáo dục nói chung và các nhà trường nói riêng là phải tăng cường tổ chức bồi dưỡng năng

lực dạy học cho giáo viên, đáp ứng những đòi hỏi của chương trình giáo dục

phổ thông mới

Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, có 02 nhóm môn học được tích hợp đó là môn Khoa học xã hội và Khoa học tự nhiên Trên cơ sở của dạy học theo các môn học cũ trường đây, nội dung được tinh gọn đảm bảo tính chuẩn hóa và hiện đại Vấn đề thực tế đặt ra là khi bước vào thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới thì năng lực dạy học các môn học theo hướng tích hợp của giáo viên cần thay đổi như thế nào để đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ

mới Điều này cần được nghiên cứu và đưa vào trong chương trình bồi dưỡng năng lực dạy học cho phù hợp nhằm giúp giáo viên thiết kế và tổ chức có hiệu quả các bài học theo hướng tích hợp

Phú Lương là huyện miền núi, nằm ở phía Bắc của tỉnh Thái Nguyên

Với tổng diện tích tự nhiên hơn 35.000 ha, gồm 13 xã và 2 thị trấn, Phú Lương

có những lợi thế, tiềm năng về phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có phát triển giáo dục Bên cạnh những thuận lợi, giáo dục đào tạo huyện Phú Lương vẫn còn nhiều bất cập cần giải quyết trong đó nổi cộm là vấn đề năng lực của đội ngũ Khi triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, muốn dạy học đạt

hiệu quả, người giáo viên phải có các kĩ năng tổ chức hoạt động dạy học một cách thành thạo Kỹ năng này một mặt được đào tạo trong các nhà trường sư

phạm, một mặt được tích luỹ qua quá trình giảng dạy và tham gia các lớp bồi dưỡng Việc tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên, vì thế có ý nghĩa thực sự quan trọng và cấp thiết đối với việc nâng cao chất lượng và đổi

mới giáo dục đào tạo một cách toàn diện hiện nay

Trang 14

Từ những lí do trên gắn với lĩnh vực chuyên môn của bản thân, tôi lựa

chọn nghiên cứu vấn đề "Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học

các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương một cách hiệu quả, góp phần vào quá trình đổi mới giáo dục phổ thông trên cả nước

2 M ục đích nghiên cứu

Từ việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua, đề tài đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao

hiệu quả quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên theo chương trình giáo

dục phổ thông mới, đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo

3 Nhi ệm vụ nghiên cứu

3.1 Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS theo Chương trình giáo dục

Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên theo chương trình giáo dục phổ thông mới

4 Khách th ể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách th ể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo

viên các trường THCS

Trang 15

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên theo chương trình giáo dục phổ thông mới

5 Gi ả thuyết khoa học

Trong những năm qua, các trường THCS huyện Phú Lương đã quan tâm

tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên Tuy nhiên, chất lượng tổ chức các hoạt động bồi dưỡng chưa cao, chưa hiệu quả

Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa

học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên một cách đồng bộ, khoa học và khả thi thì chất lượng hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên sẽ được nâng lên, góp phần cải thiện năng

lực dạy học môn Khoa học xã hội cho đội ngũ giáo viên THCS trong huyện

6 Ph ạm vi nghiên cứu của đề tài

6.1 Giới hạn về khách thể khảo sát

Khách thể khảo sát gồm 112 cán bộ quản lý và giáo viên các trường

trung học cơ sở trên địa bàn huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên (trong đó: 32

6.2 Gi ới hạn đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất

lượng quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội (môn Lịch sử và

môn Địa lý) cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên

đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới (còn gọi là chương trình giáo dục phổ thông 2018)

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Luận văn tiến hành phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu, các

Trang 16

công trình nghiên cứu có liên quan đến các vấn đề bồi dưỡng giáo viên, quản lí bồi dưỡng giáo viên, giáo viên dạy học các môn khoa học xã hội để xây dựng

cơ sở lý luận của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Chúng tôi sử dụng phương pháp

này nhằm trưng cầu ý kiến của cán bộ quản lý và giáo viên các trường THCS thông qua phiếu điều tra Các nội dung cần trưng cầu ý kiến là các vấn đề có liên quan đến thực trạng cần nghiên cứu

Phương pháp chuyên gia: Trưng cầu ý kiến chuyên gia về các nội dung

nhằm đánh giá thực trạng nghiên cứu, đánh giá về tính khả thi và ý nghĩa của các biện pháp được đề xuất

Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn một số đối tượng là các cán bộ

quản lý, giáo viên giảng dạy, học sinh về thực trạng chất lượng dạy học môn Khoa học xã hội ở các trường THCS và quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Nghiên cứu giáo án của

giáo viên để đánh giá năng lực soạn giáo án của giáo viên dạy môn Khoa học

xã hội ở các trường THCS

Phương pháp Toán thống kê: Thu thập và xử lý số liệu từ thực trạng

quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, từ đó làm căn cứ để để

xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên

8 C ấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung luận văn được bố cục thành 3 chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn

Trang 17

Khoa học xã hội cho giáo viên các trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa

học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên theo chương trình phổ thông 2018

Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học

xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Trang 18

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC

D ẠY HỌC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI CHO GIÁO VIÊN

CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHƯƠNG TRÌNH

GIÁO D ỤC PHỔ THÔNG 2018 1.1 T ổng quan của vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Các công trình nghiên c ứu trên thế giới

Bồi dưỡng giáo viên là vấn đề cơ bản trong phát triển giáo dục Liên minh Châu Âu cho rằng: Phát triển chuyên môn cho đội ngũ giáo viên là vấn đề

trọng tâm để nâng cao chất lượng giáo dục của các trường học Chất lượng giáo

dục chỉ có thể được đảm bảo bằng việc bồi dưỡng giáo viên một cách liên tục, cũng như chất lượng rèn tay nghề cho giáo viên và các nhân viên phục vụ hoạt động giáo dục trong nhà trường Cùng quan điểm đó, UNESCO nhấn mạnh: Trong nền giáo hiện đại, vai trò, vị trí chức năng của người giáo viên đã thay đổi với những yêu cầu cao hơn Những thay đổi đòi hỏi phải nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên, đặc biệt phải coi trọng hơn việc bồi dưỡng thường xuyên với nhiều hình thức đa dạng, trang bị hệ thống các tri thức, kỹ năng cần thiết cho hoạt động nghề nghiệp của giáo viên [Dẫn theo 13]

Chang, Downes, Gabršček và Roeders chỉ rõ: Giáo viên cần được bồi dưỡng để nâng cao thành tích học tập của học sinh, phát triển các năng lực của

học sinh như: Kĩ năng giải quyết vấn đề, tư duy phê phán, năng lực khám phá sáng tạo, khả năng độc lập và học tập hợp tác Giáo viên được đào tạo và bồi dưỡng để xác định rõ ràng các mục tiêu dạy học, hướng dẫn học sinh sử dụng các nguồn tư liệu dạy học khác nhau, hỗ trợ học sinh khám phá bài học tùy thuộc vào đặc điểm học tập cá nhân của từng học sinh [Dẫn theo 13]

Với những nhận thức như vậy về tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng giáo viên, trên thế giới, hầu hết các quốc gia đều tạo điều kiện thuận lợi

để giáo viên có cơ hội học tập thường xuyên, kịp thời bổ sung kiến thức và đổi

Trang 19

mới phương pháp dạy học

Tại Philippin, công tác bồi dưỡng giáo viên được tổ chức bồi dưỡng trong thời gian học sinh nghỉ hè Việc bồi dưỡng được chia thành 4 giai đoạn:

Hè thứ nhất bồi dưỡng các nội dung môn học, nguyên tắc dạy học, tâm lý học

và đánh giá trong giáo dục; Hè thứ hai bồi dưỡng các môn về quan hệ con người, triết học giáo dục, nội dung và phương pháp giáo dục; Hè thứ ba bồi dưỡng về nghiên cứu giáo dục, viết tài liệu trong giáo dục; và hè thứ tư bồi dưỡng kiến thức nâng cao, kỹ năng nhận xét, kỹ năng lập kế hoạch giảng dạy, viết tài liệu giảng dạy [Dẫn theo 24]

Tại Nhật Bản, việc bồi dưỡng giáo viên là nhiệm vụ bắt buộc đối với người lao động sư phạm Tùy theo thực tế của từng đơn vị và cá nhân, các cấp

quản lý giáo dục đề ra phương thức bồi dưỡng khác nhau Hằng năm, mỗi trường cử từ 3 đến 5 giáo viên đi đào tạo lại theo chuyên môn mới, việc đào tạo

tập trung vào đổi mới phương pháp dạy học

Tại Triều Tiên, tất cả ĐNGV đều phải tham gia học tập đầy đủ các nội dung chương trình về nâng cao trình độ và nghiệp vụ chuyên môn theo quy định Trong đó, có hai chương trình lớn: “Chương trình bồi dưỡng GV mới” để bồi dưỡng giáo viên trong nước và “Chương trình trao đổi” để đưa giáo viên đi

tập huấn tại nước ngoài [Dẫn theo 24]

1.1.2 Các công trình nghiên c ứu ở Việt Nam

Các nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực giáo viên

Trong cuốn “Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI”, tác

giả Trần Khánh Đức đã khái quát: Năng lực của người giáo viên là sự thể hiện khả năng “chuyên gia” qua kiến thức của họ về các môn học, các lĩnh vực Năng lực cũng bao gồm cách mà người giáo viên giảng dạy trong lớp học thực sự mang đến giá trị hữu ích cho học sinh… Người giáo viên trong nền giáo dục hiện đại không

chỉ là người cung cấp những thông tin được soạn thảo trên những điều có sẵn, người thừa hành mà phải là người đề xướng, thiết kế nội dung và phương pháp

Trang 20

dạy học làm thay đổi những thị hiếu, hứng thú người học, là người giúp cho học sinh biết cách học, cách tự rèn luyện Vì vậy, nội dung bồi dưỡng giáo viên cần

tập trung vào những vấn đề như bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kiến thức liên quan và các tiến bộ khoa học khác trong lĩnh vực chuyên ngành; bồi dưỡng kiến

thức sư phạm và kỹ năng thực hành giảng dạy [11]

Các tác giả Vũ Quốc Chung, Nguyễn Văn Cường trong nghiên cứu “Cải cách đào tạo và bồi dưỡng giáo viên theo định hướng chuẩn năng lực nghề nghiệp” đã trình bày mô hình năng lực nghề nghiệp của giáo viên trong thế kỷ XXI bao gồm: Năng lực dạy học, năng lực giáo dục, năng lực đánh giá, năng

lực đổi mới và phát triển Các tác giả cho rằng cần bồi dưỡng giáo viên theo hai

mô hình cơ bản là chương trình bồi dưỡng theo khả năng cung cấp của cơ quan

bồi dưỡng và chương trình bồi dưỡng định hướng nhu cầu người học [11]

Đề cập vấn đề bồi dưỡng giáo viên dưới góc độ quản lý giáo dục, các tác

giả Hà Thế Truyền, Đặng Thị Thanh Huyền cho rằng một trong những năng lực lãnh đạo trường học của hiệu trưởng đáp ứng yêu cầu đổi mới là: Đẩy mạnh bồi dưỡng, phát triển chuyên môn cho đội ngũ giáo viên Hiệu trưởng có kế hoạch

tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên; khuyến khích giáo viên tích cực

học hỏi, thường xuyên dự giờ, trao đổi chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, thiết

lập quy trình, công cụ giám sát, đánh giá khen thưởng hợp lý nhằm thúc đẩy giáo viên nâng cao chuyên môn [22]

Ở thể loại luận văn, luận án, vấn đề bồi dưỡng năng lực giáo viên đã

được đề cập ở nhiều khía cạnh khác nhau Luận án Quản lý bồi dưỡng năng lực

Tuyết nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực trạng về giáo viên, bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viện và quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở thành phố Hà Nội Từ đó, đề xuất các biện pháp quản

lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở thành phố Hà Nội

nhằm nâng cao chất lượng dạy học Luận án “Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy

Trang 21

học cho giáo viên trường trung học phổ thông theo chuẩn nghề nghiệp” của

Trần Thị Hải Yến trình bày cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy

học cho giáo viên trường trung học phổ thông theo chuẩn nghề nghiệp, phân tích thực trạng và biện pháp quản lý [24], [26]

Tháng 12/2018, Bộ GD&ĐT công bố Chương trình giáo dục phổ thông

mới Từ đó đến nay, chưa có nhiều tài liệu nghiên cứu về chương trình giáo dục phổ thông mới

Tác giả Trần Thị Yên với nghiên cứu "Giải pháp nâng cao năng lực

Tiếng Việt cho học sinh tiểu học dân tộc thiểu số theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới" đã tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông mới ở góc độ nghiên cứu một trong những điều kiện triển khai chương trình Trên cơ

sở lý luận và thực tiễn về các giải pháp nâng cao năng lực Tiếng Việt cho học sinh người dân tộc thiểu số, đề tài của Trần Thị Yên đã đánh giá thực trạng năng lực Tiếng Việt của học sinh dân tộc thiểu số hiện nay; đánh giá thực trạng các giải pháp nâng cao năng lực Tiếng Việt cho học sinh tiểu học dân tộc thiểu

số đang được triển khai và đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực Tiếng

Việt cho học sinh tiểu học dân tộc thiểu số theo yêu cầu của Chương trình giáo

cả các phương diện: Mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng; về nội dung đào tạo, bồi dưỡng; về phương thức đào tạo, bồi dưỡng; về đánh giá kết quả, chế độ chính

Trang 22

sách trong đào tạo, bồi dưỡng giáo viên [1]

Chương trình giáo dục phổ thông mới còn được đề cập đến trong một số công bố báo chí như: “Định hướng xây dựng chương trình xóa mù chữ dựa trên chương trình giáo dục phổ thông mới” của Nguyễn Minh Tuấn; “Một số biện pháp phát triển từ vựng hình học qua dạy học môn Toán tiểu học theo Chương trình giáo dục phổ thông mới” của Lê Thị Cẩm Nhung; … [23], [15]

Như vậy, trong thời gian qua đã có một số nghiên cứu về những vấn đề liên quan đến chương trình giáo dục phổ thông 2018 và bồi dưỡng năng lực giáo viên trường phổ thông với nhiều hướng khác nhau Các nghiên cứu đã góp

phần tích cực nhằm đổi mới công tác bồi dưỡng giáo viên Tuy nhiên, việc tổng quan các công trình nghiên cứu ở trong và ngoài nước cho thấy vấn đề "Quản

lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên theo chương trình giáo dục phổ thông 2018" chưa được nghiên cứu Những công trình có liên quan của các tác

giả đi trước là tài liệu tham khảo quý báu để tác giả thực hiện đề tài này

1.2 M ột số khái niệm cơ bản

1.2.1 Qu ản lý và quản lý giáo dục

Có nhiều quan niệm và cách hiểu khác nhau về quản lý

H Koontz cho rằng: Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo những phối hợp nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của tổ

chức Như vậy, với Koontz, quản lý là một hoạt động phối hợp các cá nhân, các

lực lượng để thực hiện mục tiêu đề ra của tổ chức

Theo Annapu FF, quản lý là một hệ thống xã hội, là một khoa học, là

một nghệ thuật tác động vào một hệ thống xã hội, chủ yếu là quản lý con người nhằm đạt được những mục tiêu xác định Hệ thống đó vừa tĩnh vừa ổn định, bao gồm nhiều thành phần có tác động qua lại với nhau [dẫn theo 13]

Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc, hoạt động

Trang 23

quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người

quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức làm cho tổ

chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức [8]

Với mỗi cách nhìn nhận khác nhau, các tác giả có những khái niệm khác nhau về quản lý nhưng đều diễn đạt một nội dung cơ bản: Quản lí là hoạt động

nhằm đề ra các mục tiêu quản lí và thực hiện nó theo một quá trình nhất định

Đó là hoạt động trong đó nhà quản lí sử dụng các vai trò, chức năng và phương pháp quản lí một cách khéo léo vào việc lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và KTĐG; việc phân công và phối hợp các lực lượng làm cho các cá nhân hợp tác cùng nhau để thực hiện và đạt được mục tiêu mà tổ chức đã đề ra

Với cấp độ vĩ mô, quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý vào hệ thống giáo dục quốc dân nhằm huy động

và tổ chức thực hiện có hiệu quả các nguồn lực phục vụ cho mục tiêu phát triển giáo dục

Với cấp độ vi mô, quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý vào hệ thống tổ chức giáo dục của nhà trường nhằm điều khiển các thành tố trong hệ thống phối hợp hoạt động theo đúng chức năng, đúng kế hoạch, đảm bảo cho quá trình giáo dục đạt được mục đích, mục tiêu đã xác định với hiệu quả cao nhất [8]

Như thế, quản lý giáo dục là một thuộc tính tất yếu của mọi hoạt động giáo dục có mục đích

1.2.2 Năng lực và năng lực dạy học của giáo viên

* Năng lực

Theo tác giả Vũ Dũng, năng lực là tập hợp các tính chất hay phẩm chất của tâm lý cá nhân, đóng vai trò là điều kiện bên trong, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện tốt một dạng hoạt động nhất định Năng lực gắn liền với

những đặc điểm riêng và khả năng của mỗi người Điều kiện bên trong gồm tri

Trang 24

thức, kỹ năng, kỹ xảo, kinh nghiệm, động cơ và ý chí [10]

Theo tác giả Phạm Thị Minh Hạnh, năng lực là tập hợp các tính chất hay

phẩm chất cá nhân, đóng vai trò là điều kiện bên trong, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện tốt một dạng hoạt động nhất định Người có năng lực là người đạt hiệu suất và chất lượng hoạt động cao trong các hoàn cảnh khách quan và chủ quan như nhau [12]

OECD phân loại năng lực theo cấu trúc 2 loại gồm năng lực chung và năng lực chuyên biệt Trong đó, năng lực chung là năng lực cơ bản, thiết yếu con người có thể sống và làm việc bình thường trong xã hội Năng lực chuyên

biệt là năng lực trong một lĩnh vực cụ thể nào đó có tính chuyên môn, năng khiếu [dẫn theo 13]

Như thế, có thể coi năng lực là tổng thể những phẩm chất tâm lí, sinh lí, tri thức, kỹ năng, thái độ và kinh nghiệm của một cá nhân có khả năng hoàn thành một hoạt động với chất lượng cao

Năng lực dạy học là tổng thể những phẩm chất tâm lí, sinh lí, tri thức, kỹ năng, thái độ và kinh nghiệm của một giáo viên có khả năng hoàn thành hoạt động dạy học với chất lượng cao

Năng lực dạy học là một bộ phận của năng lực sư phạm và được biểu hiện cụ thể qua 4 năng lực thành phần là: Năng lực thiết kế dạy học; năng lực

tiến hành dạy học, năng lực kiểm tra, đánh giá và năng lực quản lý dạy học Qua phân tích hoạt động nghề nghiệp và phân tích công việc của giáo viên cho

thấy, trong mỗi nhóm năng lực trên lại có những năng lực thành phần khác

1.2.3 B ồi dưỡng và bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên

* Bồi dưỡng

Theo Hoàng Phê, "Bồi dưỡng" được hiểu là nuôi dưỡng thêm: Tăng thêm năng lực và phẩm chất: như đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, bồi dưỡng kỹ năng, bồi dưỡng đạo đức [16]

Trang 25

Nếu "đào tạo" là một quá trình dài, khép kín nhằm trang bị và xây dựng cho khách thể các tố chất mà trước đó khách thể không có, thì bồi dưỡng chỉ là

một giai đoạn ngắn, bổ trợ, nhằm làm tốt thêm và nâng cao hơn các tố chất vốn

Như vậy, "bồi dưỡng" là quá trình truyền đạt thêm một lượng kiến thức

nhất định cho một đối tượng học tập cụ thể, trong đó không nhất thiết phải làm

rõ về quá trình và hệ phương pháp truyền đạt thêm, cũng không nhất thiết phải thay đổi cơ bản chất lượng năng lực và kiến thức của người được bồi dưỡng,

mà chỉ cần cung cấp thêm năng lực và kiến thức cho người được bồi dưỡng

* Bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên

Bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên là hoạt động nhằm bổ sung, cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên trong các cơ sở giáo dục khi mà những kiến thức, kỹ năng được đào tạo trước đây tại nhà trường Sư phạm đã lạc hậu hoặc không còn phù hợp để thực hiện có hiệu quả

hoạt động dạy học đang đảm nhiệm, đáp ứng nhiệm vụ giáo dục trước những yêu cầu đổi mới thường xuyên được đặt ra [16]

Xét về phương diện giáo dục học, bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên cũng là một quá trình dạy học Hiểu theo cách tiếp cận hệ thống, quá trình

bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên gồm 6 thành tố cơ bản: Mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, nguồn lực thực hiện và đánh giá kết quả bồi dưỡng Mỗi thành tố là một mắt xích quan trọng trong quá trình bồi dưỡng, liên quan chặt chẽ với nhau, tác động lên nhau, hỗ trợ nhau trong sự vận hành chung của hệ thống

Đối với quá trình bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên, nếu như các

Trang 26

thành tố mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, nguồn lực thực hiện và đánh giá kết quả bồi dưỡng là những thành tố bên trong của quá trình bồi dưỡng, thì các thành tố thuộc về môi trường bồi dưỡng là các thành tố bên ngoài Các thành tố bên ngoài gồm các yếu tố về kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, cơ chế chính sách về bồi dưỡng và văn hóa bồi dưỡng

1.2.4 Qu ản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trường Trung h ọc cơ sở

Từ khái niệm quản lý và bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên có

thể thấy rằng: Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên là

việc các nhà quản lí giáo dục vận dụng các kiến thức về khoa học quản lý và đặc điểm của giáo dục THCS để thực hiện quá trình quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên THCS, tác động lên các thành tố và

mối quan hệ khăng khít giữa chúng nhằm nâng cao năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên

Đó là quá trình vận dụng khéo léo nội dung, phương pháp quản lí thể

hiện ở kĩ năng quản lí của người quản lí để tiến hành thực hiện các chức năng quản lý theo một quá trình nhất định, tác động lên giáo viên, làm thay đổi kiến

thức, kỹ năng, thái độ và nâng cao năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên THCS Trong bồi dưỡng giáo viên, các nhu cầu, nguyện vọng, đặc điểm cá nhân của giáo viên được coi trọng nhằm giúp họ hoàn thiện năng lực của bản thân một cách tốt nhất để đáp ứng yêu cầu giáo dục ngày càng cao

1.3 Chương trình giáo dục phổ thông mới và các môn khoa học xã hội ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

1.3.1 Chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương trình giáo dục phổ thông bao gồm chương trình tổng thể (hay khung chương trình), các chương trình môn học và hoạt động giáo dục

Chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; tạo môi trường học tập và rèn

Trang 27

luyện giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, trở thành người

học tích cực, tự tin, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn

chỉnh các tri thức và kĩ năng nền tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học

tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hoá, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo

vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được chia thành hai giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản (từ lớp 1 đến lớp 9) và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (từ lớp 10 đến lớp 12) Lộ trình thực hiện Chương trình giáo dục

phổ thông mới từ năm 2020 đến năm 2025 như sau:

- Từ năm học 2020-2021 đối với lớp 1

- Từ năm học 2021-2022 đối với lớp 2 và lớp 6

- Từ năm học 2022-2023 đối với lớp 3, lớp 7 và lớp 10

Trong chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục trung học cơ sở nằm trong giai đoạn giáo dục cơ bản Mục tiêu chương trình giáo dục trung học cơ

sở giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành và phát triển ở cấp tiểu học, tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh tri thức và

kĩ năng nền tảng, có những hiểu biết ban đầu về các ngành nghề và có ý thức hướng nghiệp để tiếp tục học lên trung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động

Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nội dung giáo dục cấp THCS bao gồm các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc: Ngữ văn; Toán; Ngoại ngữ 1; Giáo dục công dân; Lịch sử và Địa lí; Khoa học tự nhiên; Công nghệ; Tin học; Giáo dục thể chất; Nghệ thuật (Âm nhạc, Mĩ thuật); Hoạt động

Trang 28

trải nghiệm, hướng nghiệp; Nội dung giáo dục của địa phương Các môn học tự

chọn: Tiếng dân tộc thiểu số, Ngoại ngữ 2 [6]

1.3.2 Các môn khoa h ọc xã hội ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo d ục phổ thông 2018

Giáo dục khoa học xã hội đóng vai trò chủ đạo trong việc giáo dục nhân sinh quan, thế giới quan, hoàn thiện nhân cách, giáo dục ý thức dân tộc, tinh

thần yêu nước, các giá trị nhân văn, tinh thần cộng đồng và những phẩm chất tiêu biểu của công dân toàn cầu (bản lĩnh, kết nối, cá tính, yêu thương) trong xu

thế phát triển, đổi mới, sáng tạo của thời đại

Mục tiêu xuyên suốt của giáo dục khoa học xã hội là góp phần giúp học sinh hình thành và phát triển những phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi trên

cơ sở nắm vững hệ thống tri thức cơ bản về khoa học xã hội, chủ yếu là lịch sử

và địa lí; chuẩn bị cho những công dân tương lai hiểu rõ hơn về thế giới mà họ đang sống, sự kết nối, tương tác giữa con người với con người, giữa con người

với môi trường xung quanh, giữa dân tộc với thế giới; truyền cảm hứng cho học sinh khám phá bản thân, các vấn đề của đất nước, của khu vực và thế giới có liên quan trực tiếp đến cuộc sống; giúp học sinh hiểu biết, có tư duy độc lập và sáng tạo Thông qua giáo dục khoa học xã hội, học sinh được hình thành và phát triển năng lực khoa học xã hội với các thành phần sau: nhận thức khoa học

xã hội, tìm hiểu xã hội và vận dụng những kiến thức, kĩ năng đã học để tự tìm hiểu, khám phá bản thân, cộng đồng, xã hội, phân tích và giải quyết các vấn đề thuộc lĩnh vực xã hội, chính trị và văn hoá trong không gian và thời gian cụ thể;

thực hiện đối thoại liên văn hoá trong thời đại toàn cầu hoá và hội nhập

Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, ở giai đoạn giáo dục cơ

bản, giáo dục khoa học xã hội được thực hiện trong các môn học bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 9 Ở cấp trung học cơ sở, giáo dục khoa học xã hội được thực

hiện trong môn Lịch sử và Địa lí

Về mục tiêu chương trình, môn Lịch sử và Địa lí cấp trung học cơ sở góp

Trang 29

phần cùng các môn học và hoạt động giáo dục khác hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung Môn Lịch sử và Địa lí cấp trung

học cơ sở hình thành, phát triển ở học sinh năng lực lịch sử và năng lực địa lí trên nền tảng kiến thức cơ bản, có chọn lọc về lịch sử, địa lí thế giới, quốc gia

và địa phương; các quá trình tự nhiên, kinh tế - xã hội và văn hoá diễn ra trong không gian và thời gian; sự tương tác giữa xã hội loài người với môi trường tự nhiên; giúp học sinh biết cách sử dụng các công cụ của khoa học lịch sử, khoa học địa lí để học tập và vận dụng vào thực tiễn; đồng thời góp phần cùng các môn học và hoạt động giáo dục khác hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm

chất chủ yếu và năng lực chung, đặc biệt là tình yêu quê hương, đất nước, niềm

tự hào về truyền thống dân tộc, thái độ tôn trọng sự đa dạng của lịch sử thế giới

và văn hoá nhân loại, khơi dậy ở học sinh ước muốn khám phá thế giới xung quanh, vận dụng những điều đã học vào thực tế

Về đặc điểm môn học, Lịch sử và Địa lí cấp THCS là môn học có vai trò quan trọng đối với việc hình thành, phát triển cho học sinh các phẩm chất chủ yếu, các năng lực chung và năng lực khoa học với biểu hiện đặc thù là năng lực lịch sử, năng lực địa lí; tạo tiền đề học sinh tiếp tục học lên trung học phổ thông, học nghề

hoặc tham gia đời sống lao động, trở thành những công dân có ích

Lịch sử và Địa lí là môn học bắt buộc, được dạy học từ lớp 6 đến lớp 9 Môn học gồm các nội dung giáo dục lịch sử, địa lí và một số chủ đề liên môn, đồng thời lồng ghép, tích hợp kiến thức ở mức độ đơn giản về kinh tế, văn hoá, khoa học, tôn giáo, Các mạch kiến thức lịch sử và địa lí được kết nối với nhau nhằm soi sáng và hỗ trợ lẫn nhau Ngoài ra, môn học có thêm một số chủ

đề mang tính tích hợp, như: bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp

của Việt Nam ở Biển Đông; đô thị - lịch sử và hiện tại; văn minh châu thổ sông Hồng và sông Cửu Long; các cuộc đại phát kiến địa lí, [6]

1.3.3 Định hướng đổi mới phương pháp dạy học môn khoa học xã hội ở trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Trang 30

Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, phương pháp dạy học môn khoa học xã hội được thực hiện theo 3 định hướng chung:

Thứ nhất, đề cao vai trò chủ thể học tập của học sinh, phát huy tính tích

cực, chủ động, sáng tạo; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc; tập trung rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, bồi dưỡng phương pháp học tập, năng lực tự học để học sinh có thể tiếp tục tìm

hiểu, mở rộng vốn văn hoá cần thiết cho bản thân

Thứ hai, vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với mục tiêu, nội dung dạy học, đối tượng học sinh và điều

kiện cụ thể Phối hợp sử dụng các phương pháp dạy học truyền thống (thuyết trình, đàm thoại, ) theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh

với việc tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học tiên tiến đề cao vai trò

chủ thể học tập của học sinh (thảo luận, tranh luận, đóng vai, dự án, ) Đa

dạng hoá và sử dụng linh hoạt các hình thức tổ chức dạy học: Kết hợp các hình

thức học cá nhân, học nhóm, học ở lớp, học ngoài thực địa, học theo dự án học

tập, Chú trọng các phương pháp dạy học có tính đặc trưng môn học

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông, sử

dụng hợp lí và có hiệu quả các thiết bị dạy học như: mô hình hiện vật, tranh

lịch sử, ảnh, băng ghi âm lời nói của các nhân vật lịch sử, ; bản đồ, sơ đồ, các

bản thống kê, so sánh ; phim video; các phiếu học tập có các nguồn sử liệu; phần mềm dạy học, nhằm minh hoạ bài giảng của giáo và hỗ trợ các hoạt động học tập của học sinh (Chẳng hạn: Đối với môn Lịch sử: Học sinh phải tìm hiểu những sự kiện đã diễn ra, có thật và tồn tại khách quan trong quá khứ

Vì vậy không thể phán đoán, suy luận hay tưởng tượng để nhận thức lịch sử,

mà cần phải thông qua những "dấu tích" của quá khứ, những chứng cứ về sự tồn tại của các sự việc đã diễn ra Cho nên không thể sử dụng phương pháp

thầy đọc trò chép, thầy giảng trò nghe, học sinh học thuộc lòng theo thầy, theo sách giáo khoa mà là: học sinh thông qua quá trình làm việc với sử liệu, tự tạo

Trang 31

cho mình các hình ảnh lịch sử, tự hình dung về lịch sử đã diễn ra trong quá

khứ Để học sinh dễ dàng nhớ được các sự kiện lịch sử, giáo viên có thể sử

dụng các phương pháp dạy học như: thảo luận, đóng vai, dự án hoặc ứng dụng công nghệ thông tin vào từng bài cụ thể để học sinh dễ hiểu, dễ nhớ )

Phương pháp hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung cho học sinh sau khi học môn khoa học xã hội ở trường THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 được xác định như sau:

Về phương pháp hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu: Thông qua nội dung môn học và các hoạt động thu thập, phân tích dữ liệu, tham quan

dã ngoại, khảo sát thực địa, tiếp xúc với các nhân chứng lịch sử,… hình thành

và bồi dưỡng ở học sinh nhận thức và tình cảm về lịch sử nhân loại, về quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc, về mối quan hệ giữa xã hội

và môi trường, về sự lựa chọn các con đường phát triển của các quốc gia, về đất nước và con người Việt Nam Từ đó, hình thành và phát triển ở học sinh các

phẩm chất yêu nước, yêu quê hương, yêu thiên nhiên; ý thức, niềm tin và hành động trong việc sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường,

bảo vệ di sản văn hoá nhân loại; biết yêu quý người lao động, tôn trọng những giá trị nhân văn khác nhau, rèn luyện sự tự tin, trung thực, khách quan

Về phương pháp hình thành, phát triển các năng lực chung: (1) Năng lực

tự chủ và tự học được hình thành, phát triển ở học sinh thông qua việc tự tổ

chức, quản lí các hoạt động học tập; tự tìm kiếm, tổ chức và phân tích nguồn thông tin, tri thức bổ sung; đặt và trả lời các câu hỏi lịch sử và địa lí; thực hiện

những nhiệm vụ được phân công khi tham quan dã ngoại, khảo sát thực địa và trong các tình huống làm việc độc lập khác; (2) Năng lực giao tiếp và hợp tác được hình thành và phát triển ở học sinh thông qua việc thực hiện và phối hợp cùng các thành viên khác trong nhóm, trong lớp thực hiện những nhiệm vụ được phân công trong học tập, thảo luận, nghiên cứu, tham quan dã ngoại, khảo sát thực địa,…; (3) Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo được hình thành,

Trang 32

phát triển ở học sinh thông qua việc thực hiện các hoạt động học tập tích cực, như: nghiên cứu tài liệu, thu thập và phân tích tư liệu, làm dự án nghiên cứu, thuyết trình, tranh luận,…

Chương trình giáo dục phổ thông mới cũng chỉ rõ những yêu cầu đối với

việc kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn KHXH của học sinh ở trường THCS Theo đó, đánh giá kết quả giáo dục trong chương trình môn Lịch sử và Địa lí phải bảo đảm các yêu cầu sau:

- Mục tiêu đánh giá là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị

về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình môn Lịch sử và Địa lí và

sự tiến bộ của học sinh để hướng dẫn, điều chỉnh hoạt động dạy của giáo viên

và hoạt động học của học sinh

- Căn cứ đánh giá là yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực đặc thù lịch sử và địa lí được qui định trong Chương trình

tổng thể và chương trình môn Lịch sử và Địa lí;

- Bên cạnh nội dung lí thuyết, cần tăng cường đánh giá các kĩ năng của học sinh như: làm việc với bản đồ, atlat, biểu đồ, sơ đồ, bảng số liệu, tranh ảnh, quan sát, thu thập, xử lí và hệ thống hoá thông tin, sử dụng các dụng cụ học tập ngoài trời, sử dụng công nghệ và thông tin truyền thông trong học tập, Đánh giá khả năng vận dụng tri thức vào những tình huống cụ thể, không lấy việc

kiểm tra khả năng tái hiện kiến thức lịch sử hay địa lí làm trung tâm của việc đánh giá

- Đa dạng hóa các hình thức đánh giá, tăng cường đánh giá thường xuyên đối với tất cả học sinh bằng các hình thức khác nhau: đánh giá qua việc quan sát các hoạt động trên lớp; đánh giá qua hồ sơ học tập, sản phẩm học tập; đánh giá qua báo cáo kết quả thực hiện dự án học tập, báo cáo kết quả thực hành, bài thuyết trình về kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập Tạo điều kiện để học sinh được tham gia vào quá trình đánh giá kết quả giáo dục

Trang 33

- Kết quả giáo dục được đánh giá bằng các hình thức định tính và định lượng thông qua đánh giá thường xuyên, định kì, trên cơ sở đó tổng hợp việc đánh giá chung về phẩm chất, năng lực và sự tiến bộ của học sinh

Ở cấp THCS, nội dung giáo dục lịch sử và địa lý được thực hiện thông qua môn học Lịch sử và Địa lý - một môn học tích hợp theo hình thức liên môn

và nội môn là chính Yêu cầu đặc thù của cấp học đối với môn học học này là giúp học sinh tìm hiểu và có được những tri thức, kĩ năng cơ bản của địa lý (địa

lý đại cương) và của lịch sử (thông sử Việt Nam, khu vực và thế giới), trên cơ

sở đó phát triển những yếu tố nền tảng, cốt lõi của năng lực tìm hiểu xã hội và các phẩm chất chủ yếu, như yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm Nội dung giáo dục lịch sử và nội dung giáo dục địa lý, do đó được sắp đặt song song với nhau như hai phân môn với logic nội dung riêng, nhưng có

sự tương hỗ, soi sáng cho nhau theo hình thức tích hợp liên môn Vì vậy, một trong những năng lực quan trọng đối với giáo viên dạy môn KHXH theo CTGDPT mới là năng lực dạy học tích hợp

1.4 Nh ững vấn đề cơ bản về bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa

h ọc xã hội cho giáo viên Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

1.4.1 Khung năng lực của giáo viên dạy môn KHXH

Giáo viên d ạy học môn KHXH cần có khung năng lực thuộc hai nhóm Đó là: Nhóm năng lực chung và nhóm năng lực chuyên biệt

1.4.1.1 Nhóm năng lực chung

Trang 34

1.4.1.2 Nhóm năng lực chuyên biệt

STT Tên năng lực

1 Năng lực xác định chủ đề liên môn môn KHXH

2 Năng lực thiết kế giáo án dạy học môn KHXH

3 Năng lực tổ chức dạy học môn KHXH

4 Năng lực kiểm tra đánh giá kết quả dạy học môn KHXH

1.4.2 M ục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên Trung h ọc cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Bồi dưỡng chuyên môn nói chung, bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên THCS nói riêng thể hiện quan điểm giáo dục

hiện đại là “Đào tạo liên tục và học tập suốt đời” Quá trình bồi dưỡng góp

phần bổ sung tri thức và kỹ năng còn thiếu hụt hoặc đã lạc hậu để nâng cao trình độ, phát triển thêm năng lực cho giáo viên, đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông 2018

Với ý nghĩa đó, bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng đến các

mục tiêu

Bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhằm giúp giáo viên hiểu được và vận dụng được quan điểm đổi mới của Đảng vào thực tế công tác

giảng dạy các môn KHXH; nhận thức rõ vai trò, chức năng, nhiệm vụ của mình trong các hoạt động triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018

Bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhằm trang bị cho giáo viên

Trang 35

kỹ năng và nghiệp vụ dạy học đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 Năng lực dạy học các môn KHXH được cấu thành từ ba bộ phận

cơ bản: Tri thức về các môn Lịch sử, Địa lý (năng lực biết); Kĩ năng tiến hành

hoạt động dạy tri thức Lịch sử và địa lí, sự khác biệt khi tổ chức dạy học tích

hợp với dạy học trước đây, những đặc trưng của dạy học môn KHXH với các môn khoa học khác (năng lực làm); và sự chuẩn bị những điều kiện tâm lí cần thiết (tâm thế) để giáo viên thực hiện việc truyền đạt có chất lượng nhất (năng lực biểu cảm ) Thông qua dạy học các môn khoa học xã hội như Lịch sử, Địa

lý để giáo dục nhiều phẩm chất nhân cách tốt đẹp cho học sinh vì vậy giáo viên

cần thể hiện được tình cảm, thái độ của bản thân đối với mối dấu mốc, sự kiện

lịch sử hoặc ý thức giữ gìn đối với ngành nghề truyền thống, giữ gìn tài nguyên thiên nhiên của quê hương đất nước

1.4.3 N ội dung bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên Trung h ọc cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Để đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn Khoa học xã hội

ở trường THCS, nội dung bồi dưỡng cần trang bị cho giáo viên những năng lực

giữa chương trình và sách giáo khoa và năng lực thực hiện chương trình trong thực tiễn giáo dục, dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Năng lực vận dụng phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy

học bộ môn

Trang 36

- Năng lực dạy học phân hoá và dạy học tích hợp Để có năng lực này

cần trang bị cho giáo viên cả lí luận về dạy học tích hợp và phân hóa, kĩ năng thiết kế nội dung, chương trình, các chủ đề dạy học tích hợp, phân hóa và các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học tích hợp, phân hóa,…(Chẳng hạn: Môn Lịch sử 8 - Bài 24: Cuộc kháng chiến từ năm 1858 đến năm 1873 (Tích

hợp: Giáo viên đưa ra câu hỏi Vì sao Pháp chọn Đà Nẵng là mục tiêu tấn công

đầu tiên khi xâm lược Việt Nam? Học sinh dựa vào gợi ý của giáo viên trên lược đồ và vận dụng kiến thức môn Địa lý đưa ra câu trả lời Với câu hỏi này

lược Việt Nam Ngoài ra Đà Nẵng còn là nơi thực dân Pháp xây dựng được cơ

đình Huế Chiếm được kho lúa gạo của triều đình Huế, gây khó khăn cho triều đình Đánh xong Gia Định sẽ theo đường sông Cửu Long, đánh ngược lên

- Năng lực lập và thực hiện kế hoạch dạy học;

- Năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Để dạy học môn khoa học xã

hội ở trường THCS theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo viên phải có các kiến thức và kĩ năng về đo lường và đánh giá trong giáo dục, về chất lượng giáo dục, động lực của giáo dục, dạy học; về quy trình, phương pháp, hình thức,

mục tiêu đánh giá; công cụ đánh giá; về thiết kế, soạn công cụ đánh giá; thu thập

và xử lí thông tin và sử dụng kết quả thu được từ kiểm tra, đánh giá

Trang 37

- Năng lực xây dựng, quản lí hồ sơ dạy học Để dạy học môn khoa học

xã hội ở trường THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo viên

phải có tri thức về các loại hồ sơ, ý nghĩa của mỗi loại, cách lập, cách quản lí

và khai thác sử dụng từng loại hồ sơ dạy học - giáo dục

1.4.4 Hình th ức bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên Trung h ọc cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 có thể tiến hành theo nhiều hình thức khác nhau Mỗi hình thức có những ưu điểm và hạn chế riêng trong việc hình thành năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Hình thức bồi dưỡng tập trung thông qua các lớp tập huấn theo kế hoạch của Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo

Bồi dưỡng tập trung nhằm hướng dẫn tự học, thực hành, hệ thống hóa

kiến thức, giải đáp thắc mắc, hướng dẫn những nội dung về dạy học các môn khoa học xã hội khó đối với giáo viên; tạo điều kiện cho giáo viên có cơ hội được trao đổi về chuyên môn, nghiệp vụ và luyện tập các kỹ năng ứng dụng vào thực tiễn bồi dạy học các môn khoa học xã hội theo chương trình giáo dục

phổ thông 2018 Thời lượng, số lượng giáo viên học tập trong mỗi lớp bồi dưỡng tập trung do Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Phòng Giáo dục và Đào tạo quy định nhưng phải đảm bảo các yêu cầu về mục đích, nội dung, phương pháp được quy định trong tài liệu bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên THCS

Với hình thức bồi dưỡng trực tuyến, giáo viên có vai trò chính trong việc

thực hiện chương trình bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội theo kế hoạch đặt ra Các nhà trường THCS và các cơ quan quản lý giáo dục có

Trang 38

trách nhiệm giúp đỡ, tạo điều kiện và giám sát giáo viên thực hiện nhiệm vụ tự

học, tự bồi dưỡng theo kế hoạch, tạo điều kiện cho giáo viên có cơ hội được trao đổi về chuyên môn, nghiệp vụ thông qua kết nối với các chuyên gia, kết nối với các đồng nghiệp khi tham gia bồi dưỡng trực tuyến

Ngoài hai hình thức bồi dưỡng tập trung và trực tuyến, hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học các môn khoa học xã hội cho giáo viên THCS còn có thể tiến hành thông qua hoạt động bồi dưỡng tại chỗ và viết sáng kiến kinh nghiệm

hình thức này, giáo viên ngoài thời gian bồi dưỡng, vẫn có thể tham gia giảng

dạy tại trường Bồi dưỡng tại chỗ bao gồm: Bồi dưỡng thông qua việc tự học,

tự nghiên cứu của giáo viên; Bồi dưỡng thông qua Hội nghị, Hội thảo, seminar, sinh hoạt chuyên môn

Việc tổ chức viết sáng kiến, kinh nghiệm cũng là một hình thức bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ giáo viên Nếu làm tốt việc viết và duyệt sáng

kiến kinh nghiệm, thì đây là hình thức tốt bồi dưỡng chiều sâu năng lực của giáo viên của giáo viên Viết sáng kiến kinh nghiệm có thể tiến hành theo nhóm, các sáng kiến tập trung vào khai thác những đặc thù của các kiến thức môn KHXH để sáng tạo nên các cách thức dạy học riêng đạt hiệu quả cao đối với môn học Từ thực tế giảng dạy và thiết kế kế hoạch giảng dạy theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo viên tích lũy được kinh nghiệm,

đề xuất vấn đề khoa học cần nghiên cứu Qua đó, góp phần nâng cao được các kỹ năng sư phạm trong dạy học tích hợp môn KHXH đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới

1.5 N ội dung quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

1.5.1 L ập kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường Trung học cơ sở

Trang 39

Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 là quá trình thiết lập mục tiêu bồi dưỡng, các hoạt động và điều kiện đảm bảo

thực hiện các mục tiêu đã đặt ra Việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng là khâu quan trọng, nền tảng cho toàn bộ quá trình tổ chức bồi dưỡng Mọi hoạt động bồi dưỡng phải được thể hiện trong kế hoạch bồi dưỡng Các chủ thể quản lý

phải xây dựng được kế hoạch tổ chức bồi dưỡng với nhiều cấp độ khác nhau:

kế hoạch ngắn hạn, trung hạn và dài hạn

Để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018,

chủ thể quản lý bồi dưỡng cần tiến hành một số công việc cụ thể, bao gồm:

Phân tích thực trạng năng lực dạy học môn KHXH của GV;

Xác định mục tiêu bồi dưỡng cần đạt được về năng lực dạy học môn KHXH của GV;

Xác định các nội dung hoạt động bồi dưỡng để từng bước thực hiện mục tiêu hình thành năng lực dạy học môn KHXH cho GV;

Xác định các nguồn lực thực hiện hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học môn KHXH cho GV;

Xác định hình thức kiểm tra, đánh giá, quản lý chất lượng hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học môn KHXH cho GV

Việc xác định mục tiêu trong kế hoạch bồi dưỡng có ý nghĩa quan trọng

Mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 là nhằm

cập nhật cho đội ngũ giáo viên những kiến thức hiện đại về GD&ĐT, về những đổi mới của CTGDPT tổng thể và chương trình môn học, đồng thời rèn luyện

và hoàn thiện những kỹ năng, kỹ xảo chuyên môn nghiệp vụ và cách thức vận

dụng chúng vào dạy học môn KHXH theo chương trình giáo dục phổ thông

2018 ở nhà trường Mục tiêu bồi dưỡng phải được phân loại và cụ thể hoá cho

Trang 40

từng module dạy học

Để xây dựng được một bản kế hoạch bồi dưỡng có chất lượng với mục tiêu, nội dung, hình thức và phương pháp được xác định phù hợp, CBQL cần tuân thủ các bước cơ bản của quy trình xây dựng kế hoạch quản lý dạy học, như: Điều tra cơ bản, xác định tình hình bồi dưỡng năng lực dạy học môn KHXH vào đầu năm học; Xác định mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học môn KHXH theo chương trình giáo dục phổ thông mới cho năm học; Thành lập Ban chỉ đạo của hoạt động bồi dưỡng và phân công nhiệm vụ cho từng thành viên; Xây dựng dự

thảo, tổ chức thảo luận, góp ý cho dự thảo; Hoàn chỉnh và phê duyệt kế hoạch

Một kế hoạch tốt là một kế hoạch bảo đảm tính thực tiễn và khả thi khi triển khai Các nội dung xây dựng kế hoạch phải sát với thực tiễn, phải tính đến

một số đặc điểm về lao động nghề nghiệp của giáo viên THCS, đặc điểm Chương trình giáo dục phổ thông mới, điều kiện kinh tế - xã Kế hoạch bồi dưỡng cũng phải có tính khả thi trên thực tế và được sự đồng thuận của các cấp

quản lý bồi dưỡng; đặc biệt là lực lượng giảng viên, học viên; và các tổ chức trong ngành giáo dục địa phương

1.5.2 T ổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường Trung học cơ sở theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Tổ chức bồi dưỡng là một trong những chức năng quan trọng của quản lý

bồi dưỡng Mục đích của chức năng tổ chức là nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời số lượng và chất lượng nhân lực, phối hợp các nỗ lực thông qua việc thiết kế một cơ cấu tổ chức hợp lý và các mối quan hệ quyền lực Nội dung cơ

bản của chức năng tổ chức bồi dưỡng là thiết kế bộ máy, phân công công việc

và giao quyền Chức năng tổ chức hướng đến việc phân chia những nhiệm vụ chung thành những công việc cụ thể cho từng bộ phận với những quyền hạn tương ứng để thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng

Để tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường THCS theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, chủ thể

Định dạng
Số trang	120
Dung lượng	0,99 MB

Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện phú lương, tỉnh thái nguyên theo chương trình giáo dục phổ thông mới​

Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học xã hội cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện phú lương, tỉnh thái nguyên theo chương trình giáo dục phổ thông mới