Hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn tỉnh phú thọ nguyễn tiến dũng

Số lao động còn lại chưa tham gia BHXHBB tập trung chủ yếu ở khu vực ngoài nhà nước như: Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, tổ hợp tác, người buôn bán nhỏ...trốn tránh không tham gia BHX

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

–––––––––––––––––––––––––––––––

NGUYỄN TIẾN DŨNG

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

–––––––––––––––––––––––––––––––

NGUYỄN TIẾN DŨNG

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN THẾ PHÁN

THÁI NGUYÊN - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi, được thực hiện dựa trên cơ sở lý thuyết kết hợp với thực tiễn qua quá trình nghiên cứu khảo sát dưới sự dẫn dắt khoa học của PGS.TS Nguyễn Thế Phán

Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, trung thực, đã công bố theo đúng quy định, các kết quả nghiên cứu trong luận

án do tôi tự tìm hiểu, phân tích phù hợp với thực tiễn ở Việt Nam Luận án này chưa từng được công bố trên bất kỳ nghiên cứu, phương tiện truyền thông nào khác

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình!

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2017

Tác giả

Nguyễn Tiến Dũng

cơ sở lý luận khoa học để tôi có thể hoàn thành bài luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ, hướng dẫn chỉ bảo tận tình giúp

đỡ của giáo viên hướng dẫn PGS.TS Nguyễn Thế Phán để tôi có thể hoàn thành bài luận văn này

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi còn được sự giúp đỡ và cộng tác của các đồng chí tại địa điểm nghiên cứu, đã tạo điều kiện mọi mặt giúp tôi phân tích số liệu để tôi hoàn thành nghiên cứu này Tôi cũng xin cảm ơn sự động viên, giúp đỡ của bạn bè và gia đình đã giúp tôi thực hiện luận văn

Bản thân tôi đã rất cố gắng xong không tránh khỏi những sai sót nhất định Kính mong những ý kiến đóng góp của các thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2017

Tác giả

Nguyễn Tiến Dũng

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Những đóng góp mới của luận văn 3

5 Bố cục của luận văn 4

Ch ương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH BẮT BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH 5

1.1 Tổng quan về BHXH 5

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản về BHXH 5

1.1.2 Bản chất, chức năng, đặc điểm, đối tượng của BHXH 6

1.1.3 Vai trò của BHXH trong nền kinh tế thị trường 14

1.2 Tổng quan về quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh 15

1.2.1 Khái niện về quản lý thu BHXHBB 15

1.2.2 Vai trò của công tác quản lý thu BHXHBB 16

1.2.3 Các quy định pháp luật về công tác quản lý thu BHXHBB 19

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh 29

1.3.1 Các yếu tố chủ quan 29

1.3.2 Các yếu tố khách quan 31

Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 32

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 32

2.2 Phương pháp nghiên cứu 32

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 32

2.2.2 Phương pháp tổng hợp thông tin 33

2.2.3 Phương pháp phân tích thông tin 33

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 34

2.3.1 Chỉ tiêu đánh giá thực trạng công tác quản lý thu BHXH tại tỉnh Phú Thọ 34

2.3.2 Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ 35

Chương 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM BẮT BUỘC XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN TẠI TỈNH PHÚ THỌ 36

3.1 Giới thiệu chung về địa bàn tỉnh Phú Thọ 36

3.1.1 Các điều kiện tự nhiên 36

3.1.2 Tổng quan về kinh tế - xã hội tỉnh Phú Thọ 37

3.2 Đôi nét về BHXH tỉnh Phú Thọ 38

3.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển 38

3.2.2 Mô hình, bộ máy tổ chức 39

3.3 Thực trạng công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ 41

3.3.1 Lập kế hoạch quản lý thu BHXHBB 41

3.3.2 Tổ chức thực hiện quản lý thu BHXHBB 43

3.3.3 Đánh giá, kiểm tra giám sát quá trình thực hiện công tác quản lý thu BHXHBB 53

3.4 Đánh giá chung về thực trạng công tác quản lý thu BHXHBB 65

3.4.1 Những mặt đã đạt được 65

3.4.2 Những hạn chế và nguyên nhân 68

Chương 4: GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH BẮT BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ 74

4.1 Quan điểm, định hướng, mục tiêu quản lý thu BHXHBB tại tỉnh

Phú Thọ 74

4.1.1 Quan điểm 74

4.1.2 Định hướng 75

4.1.3 Mục tiêu 76

4.2 Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ 77

4.2.1 Cải cách thủ tục hành chính 78

4.2.2 Đề ra lộ trình thực hiện kế hoạch 81

4.2.3 Nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn 83

4.2.4 Thực hiện tốt công tác tuyên truyền chính sách BHXH 86

4.2.5 Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan ban nghành có liên quan 88

4.2.6 Thay đổi, củng cố, hoàn thiện mô hình quản lý thu BHXHBB 89

4.2.7 Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thực hiện thu BHXH 91

4.2.8 Tăng cường công tác thanh kiểm tra, xử lý sai phạm bất cập 94

4.2.9 Tăng cường thu bằng các hình thức động viên, khuyến khích 96

4.3 Một số kiến nghị 97

4.3.1 Kiến nghị với Nhà nước và BHXH Việt Nam 97

4.3.2 Kiến nghị với cấp uỷ, chính quyền địa phương 100

KẾT LUẬN 102

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

ASXH : An sinh xã hội BHTM : Bảo hiểm thương mại BHTN : Bảo hiểm thất nghiệp BHXH : Bảo hiểm xã hội BHXHBB : Bảo hiểm xã hội bắt buộc BHXHTN : Bảo hiểm xã hội tự nguyện BHYT : Bảo hiểm y tế

BHYTTN : Bảo hiểm y tế tự nguyện ĐĐT : Đảng, đoàn thể

ĐKKD : Đăng ký kinh doanh DNNN : Doanh nghiệp Nhà nước DNNQD : Doanh nghiệp ngoài quốc doanh HCSN : Hành chính, sự nghiệp

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Dự toán thu BHXHBB từ năm 2014 - 2016 42Bảng 3.2: Số đơn vị và số lao động tham gia BHXH theo khối, loại hình 46Bảng 3.3: Kết quả thu BHXHBB kế hoạch và thực tế từ năm 2014 - 2016 54Bảng 3.4: Kết quả thu BHXHBB từ năm 2013 - 2016 56Bảng 3.5: Bảng so sánh tỷ lệ nợ đọng và tổng thu BHXHBB 62

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Kế hoạch và kết quả thu BHXHBB giai đoạn 2014 -2016 54

Biều đồ 3.2: Kết quả thu BHXHBB từ 2013 - 2016 của tỉnh Phú Thọ 57

Biều đồ 3.3: Kết quả thu BHXHBB từ 2013 - 2016 của tỉnh Phú Thọ 58

Sơ đồ 3.1: Mô hình tổ chức bộ máy BHXH tỉnh Phú Thọ 40

Sơ đồ 3.2: Tổ chức bộ máy quản lý thu BHXH 43

Sơ đồ 4.1: Mô hình thu BHXH 90

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

BHXH là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước ta đối với người lao động, nhiệm vụ chủ yếu là tổ chức thực hiện tốt chính sách BHXH, BHYT bao gồm các chế độ: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất, khám chữa bệnh BHYT, bảo hiểm thất nghiệp cho NLĐ và nhân dân trên phạm vi cả nước Trong đó vấn đề để đảm bảo quyền lợi cho NLĐ khi họ gặp rủi ro trong lao động, ốm đâu, thai sản, thất nghiệp ngày càng được quan tâm Để có tiền để chi trả các chế độ chính sách cho NLĐ khi gặp rủi ro trong lao động thì thu BHXHBB là yếu tố quyết định đến việc chi trả các chế độ chính sách này Thu BHXH được coi là xương sống trong nghành BHXH Việt Nam

Vì vậy, ngay từ những ngày đầu thành lập nước, chế độ chính sách BHXH

đã được ban hành, từng bước được thực hiện đối với công nhân viên chức khu vực NN và dần mở rộng ra khu vực ngoài quốc doanh Trong quá trình thực hiện, chế độ chính sách về BHXHBB không ngừng được bổ sung, sửa đổi để phù hợp với nền kinh tế trong từng thời điểm Có thể nói các chính sách BHXHBB luôn mang tính cấp thiết thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề ASXH

Theo Luật BHXH 2014, từ ngày 1/1/2016, đối tượng áp dụng BHXHBB sẽ được mở rộng tới tất cả NLĐ đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, những người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn Từ ngày 1/1/2018, Luật tiếp tục mở rộng tới những người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ 1 tháng trở lên và NLĐ là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam thì các đối tượng tham gia đóng, hưởng BHXHBB đã được

mở rộng đến tất cả các thành phần kinh tế Vì vậy, số lao động tham gia BHXHBB năm sau luôn tăng cao hơn năm trước Số thu BHXHBB ngày càng tăng, quỹ BHXHBB độc lập với ngân sách nhà nước Đây là bước chuyển đổi

căn bản về sự nghiệp BHXH từ cơ chế bao cấp chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước sang cơ chế quỹ BHXHBB chủ yếu dựa trên nguồn thu do người lao động, người chủ sử dụng lao động đóng góp… để chi trả các chế độ BHXHBB

Số lao động còn lại chưa tham gia BHXHBB tập trung chủ yếu ở khu vực ngoài nhà nước như: Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, tổ hợp tác, người buôn bán nhỏ trốn tránh không tham gia BHXHBB cho NLĐ hoặc còn cố tình tìm mọi cách trốn đóng BHXH mặt khác nợ đọng BHXHBB thời gian dài, thậm chí có những đơn vị sử dụng lao động lạm dụng quỹ BHXHBB, lạm dụng tiền đóng BHXHBB của NLĐ để làm vốn sản xuất kinh doanh… Do đó, đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc thực hiện chế độ, chính sách BHXHBB cho NLĐ nói chung và việc thực hiện công tác quản lý thu BHXH nói riêng, làm ảnh hưởng đến việc thu, nộp BHXH

Để đảm bảo thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, tránh thất thoát, nâng cao hiệu quả, đáp ứng được những yêu cầu trong công tác quản lý thu BHXH thì việc hoàn thiện công tác quản lý thu BHXHBB là hết sức quan trọng và cần

thiết do vậy tôi đã chọn đề tài "Hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn tỉnh Phú Thọ" với mục đích

 Đưa ra những khái quát chung về BHXH

 Làm rõ công tác thu và vai trò của BHXHBB

 Đánh giá thực trạng công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2014 - 2016

 Đề xuất một số kiến nghị và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt động thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, đề tài đưa ra giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

- Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trong những năm tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú

Thọ (không nghiên cứu BHXH tự nguyện và Bảo hiểm thất nghiệp, BHYT )

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Nghiên cứu các vấn đề về thu, nộp BHXH của người lao động, người sử dụng lao động và cơ quan BHXH, các yếu tố ảnh hưởng đến số thu BHXH, đối tượng nộp BHXH, phương thức thu, quy trình

tổ chức quản lý thu, nguyên nhân trốn tránh nộp BHXH, những biện pháp chống thất thu BHXH

- Về phạm vi không gian: Trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

- Về phạm vi thời gian:

+ Nghiên cứu đánh giá thực trạng quản lý thu BHXHBB trong giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2016

+ Xây dựng giải pháp hoàn thiện cho giai đoạn 2017 - 2020

4 Những đóng góp mới của luận văn

Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng của công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2016 luận văn sẽ chỉ ra những nguyên nhân chủ doanh nghiệp muốn trốn tránh trách nhiệm việc tham gia BHXH cho người lao động NLĐ thiếu hiểu biết về chính sách BHXH không dám đấu tranh với chủ sử dụng lao động, sợ mất việc làm vì vậy quyền lợi của NLĐ bị bỏ rơi

Luận văn đưa ra những biện pháp khắc phục, những giải pháp khả thi mang ý nghĩa thực tiễn cao nhằm làm tăng số lao động được tham gia BHXH, tăng mức thụ hưởng các chế độ, chính sách BHXH của NLĐ góp phần làm tăng doanh thu, hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn và với các địa phương có điều kiện tương tự

5 Bố cục của luận văn

Ngoài mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, bảng

chữ viết tắt, danh mục bảng sơ đồ, luận văn được kết cấu thành 4 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bản tỉnh

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

Chương 4: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH trên đia bàn tỉnh Phú Thọ

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH BẮT BUỘC

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH 1.1 Tổng quan về BHXH

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản về BHXH

a Khái niệm về BHXH

Bảo hiểm và BHXH đã hình thành từ rất sớm trong lịch sử phát triển của xã hội loại người Hiện nay, hầu hết các nước trên thế giới đã thực hiện chính sách BHXH và coi nó là một trong những chính sách xã hội quan trọng nhất trong hệ thống chính sách bảo đảm ASXH Có nhiều khái niệm về BHXH tuy nhiên chưa có khái niệm thống nhất bởi lẽ, BHXH là đối tượng nghiên cứu của nhiều môn khoa học khác nhau như kinh tế, xã hội, pháp lý

Theo từ điển Bách khoa: "BHXH là sự đảm bảo, thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho NLĐ khi họ mất hoặc giảm thu nhập do bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, tàn tật, thất nghiệp, tuổi già,

tử tuất, dựa trên cơ sở một quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH, có sự bảo hộ của Nhà nước theo pháp luật, nhằm đảm bảo, an toàn đời sống cho NLĐ và gia đình họ, đồng thời góp phần đảm bảo an toàn

Như vậy, có thể khái quát về BHXH như sau: “BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động, khi họ gặp phải

những biến cố rủi ro làm suy giảm sức khỏe, mất khả năng lao động, mất việc làm, chết; gắn liền với quá trình tạo lập một quỹ tiền tệ tập trung được hình thành bởi các bên tham gia BHXH đóng góp và việc sử dụng quỹ đó cung cấp tài chính nhằm đảm bảo mức sống cơ bản cho bản thân NLĐ và những người ruột thịt (bố, mẹ, vợ/ chồng, con) của NLĐ trực tiếp phải nuôi dưỡng, góp phần đảm bảo an toàn xã hội”

b Khái niệm về thu BHXHBB

Việc tham gia BHXHBB hiện nay theo quy định của pháp luật thì các bên tham gia gồm có chủ lao động và lao động đều phải có trách nhiệm nhằm đóng góp vào quỹ BHXHBB Đây là điều kiện đầu tiên để NLĐ được hưởng các chế độ, đảm bảo nguyên tắc “Có đóng, có hưởng”

Các tổ chức BHXH phải có trách nhiệm tổ chức thu và quản lý tiền thu BHXHBB của đôi bên tham gia dự trên thể chế chính sách pháp luật của nhà

nước Tựu chung lại có thể khái quát khái niệm thu BHXHBB như sau: “Thu BHXHBB là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng tham gia phải đóng BHXH theo mức phí quy định Trên cơ sở đó hình thành một quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích đảm bảo cho việc chi trả các chế độ BHXH và hoạt động của tổ chức sự nghiệp BHXH” (Giáo trình Quản trị

BHXH, NXB Lao động - Xã hội, 2008)

1.1.2 Bản chất, chức năng, đặc điểm, đối tượng của BHXH

a Bản chất của BHXH

Cùng với quá trình phát triển, tiến bộ của loài người, BHXH được coi

là một chính sách xã hội quan trọng của bất kỳ nhà nước nào, nhằm bảo đảm

an toàn cho sản xuất, cho đời sống vật chất và tinh thần cho mọi người trong

xã hội

BHXH được lập ra, tồn tại và phát triển là một nhu cầu khách quan, là

sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi họ gặp những biến cố làm giảm khả năng hoặc mất khả năng lao động dẫn đến việc giảm hoặc mất thu nhập

Với tư cách là công cụ quan trọng nhất để quản lý xã hội, nhà nước phải can thiệp và tổ chức bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động, đặc biệt là để giải quyết mối quan hệ thuê mướn lao động giữa chủ và thợ Yêu cầu giới chủ phải thực hiện những cam kết đảm bảo điều kiện làm việc

và nhu cầu đời sống vật chất, tinh thần cho giới thợ, trong đó có nhu cầu về tiền lương, về chăm sóc y tế, về chăm sóc khi bị ốm đau, tai nạn, trả lương khi NLĐ đến tuổi hưu Đồng thời bản thân NLĐ cũng phải có trách nhiệm giành một khoản thu nhập chi trả cho bản thân mình khi có những rủi ro xảy ra Mặt khác, nhà nước được coi như là một người chủ sử dụng lao động của mọi người lao động, vì vậy NLĐ không đủ để trang trải cho những khoản chi cho NLĐ khi họ gặp phải rủi ro thì Nhà nước phải có trách nhiệm trích một phần ngân sách để bảo đảm đời sống cơ bản cho người lao động

Nền kinh tế hàng hóa càng phát triển, việc thuê mướn lao động trở nên phổ biến thì càng đòi hỏi sự phát triển và đa dạng của BHXH Nền kinh tế hàng hóa phát triển là nền tảng, là cơ sở của BHXH BHXH được hình thành trên cơ sở quan hệ lao động, giữa các bên cùng tham gia và được hưởng BHXH Nhà nước ban hành các chế độ, chính sách BHXH, tổ chức ra cơ quan chuyên trách, thực hiện nhiệm vụ quản lý hoạt động sự nghiệp BHXH Chủ

sử dụng và NLĐ có trách nhiệm đóng góp để hình thành quỹ BHXH NLĐ (bên được BHXH) và gia đình của họ được cung cấp tài chính từ quỹ BHXH khi họ có đủ điều kiện theo chế độ BHXH quy định Đó chính là mối quan hệ của các bên tham gia BHXH

Phân phối trong BHXH là phân phối không đều, nghĩa là không phải ai tham gia BHXH cũng được phân phối với số tiền giống nhau Phân phối trong BHXH vừa mang tính bồi hoàn vừa không mang tính bồi hoàn Những biến

cố xảy ra mang tính tất nhiên đối với con người là thai sản (đối với lao động nữ), tuổi già và chết, trong trường hợp này, BHXH phân phối mang tính bồi hoàn vì NLĐ đóng BHXH chắc chắn được hưởng khoản trợ cấp đó Còn trợ

cấp do những biến cố làm giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm, những rủi ro xảy ra trái ngược với ý muốn của con người như ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, là sự phân phối mang tính không bồi hoàn; có nghĩa là chỉ khi nào NLĐ gặp phải tổn thất do ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp thì mới được hưởng khoản trợ cấp đó

BHXH hoạt động theo nguyên tắc "cộng đồng - lấy số đông bù cho số ít" tức là dùng số tiền đóng góp nhỏ của số đông người tham gia BHXH để bù đắp, chia sẻ cho một số ít người với số tiền lớn hơn so với số đóng góp của từng người, khi họ gặp phải những biến cố rủi ro gây tổn thất

Hoạt động BHXH là một loại hoạt động dịch vụ công, mang tính xã hội cao; lấy hiệu quả xã hội làm mục tiêu hoạt động Hoạt động BHXH là quá trình tổ chức, triển khai thực hiện các chế độ, chính sách BHXH của tổ chức quản lý sự nghiệp BHXH đối với NLĐ tham gia và hưởng các chế độ BHXH

Là quá trình tổ chức thực hiện các nghiệp vụ thu BHXH đối với người sử dụng lao động và người lao động; giải quyết các chế độ, chính sách và chi BHXH cho người được hưởng; quản lý quỹ BHXH và thực hiện đầu tư bảo

tồn và tăng trưởng quỹ BHXH

Nghiên cứu về sự giống và khác nhau giữa BHXH và BHTM sẽ làm rõ hơn bản chất của BHXH

BHTM là biện pháp chia sẻ tổn thất về mặt tài chính của một hay một

số ít người gặp phải một hay một số loại rủi ro nào đó, được bù đắp bởi một quỹ tiền tệ tập trung hình thành từ sự đóng góp của những người tham gia bảo hiểm cũng có khả năng gặp phải rủi ro đó, thông qua hoạt động quản lý của các nhà kinh doanh bảo hiểm

Hoạt động của BHTM theo nguyên tắc có tham gia bảo hiểm mới được hưởng quyền bảo hiểm, đó là hoạt động kinh doanh kiếm lợi nhuận của các doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm, tuân thủ theo nguyên tắc hạch toán kinh

tế, lời ăn, lỗ chịu

Kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm nhằm mục đích sinh lợi, theo đó doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm, trên cơ sở bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm để doanh nghiệp bảo hiểm trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm

BHTM có những đặc điểm khác với BHXH ở một số nội dung sau:

- Phạm vi hoạt động của BHTM rất rộng, có mặt ở tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội; không chỉ bó hẹp trong phạm vi lãnh thổ một nước mà còn trải rộng xuyên quốc gia Tuy BHTM có nhiều loại nghiệp vụ bảo hiểm nhưng xét theo phương thức quản lý có thể chia thành hai nhóm nghiệp vụ bảo hiểm, đó là bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ

Bảo hiểm nhân thọ là loại nghiệp vụ bảo hiểm cho trường hợp người được bảo hiểm sống hoặc chết, bảo hiểm phi nhân thọ là loại nghiệp vụ bảo hiểm tài sản, trách nhiệm dân sự và các nghiệp vụ bảo hiểm khác không thuộc bảo hiểm nhân thọ

- Đối tượng tham gia BHTM là tất cả mọi đơn vị, tổ chức và mọi công dân không phân biệt tuổi tác, giới tính, dân tộc, màu da, có thu nhập hay không có thu nhập, tình trạng sức khỏe tự nguyện lựa chọn, tham gia bảo hiểm và phải nộp phí bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm

- Thời hạn có hiệu lực điều chỉnh quan hệ giữa đối tượng tham gia bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm thường là có thời hạn và ngắn (một số năm hoặc theo một chu kỳ hoạt động của đối tượng tham gia bảo hiểm); chẳng hạn như bảo hiểm tai nạn giao thông các phương tiện vận tải thường là một năm; bảo hiểm một chuyến vận chuyển, chuyến du lịch, bảo hiểm gieo trồng, chăn nuôi thường là theo một chu kỳ hoạt động, kinh doanh của đối tượng

- Đối tượng tham gia BHTM có thể tự chọn các sản phẩm bảo hiểm do các doanh nghiệp bảo hiểm bán ra, với mức được bù đắp, bồi thường theo từng mức phí đóng góp và những điều kiện cụ thể khác của đối tượng như:

tình trạng tài sản, tình trạng về sức khỏe, giới tính, điều kiện môi trường, lao động, sinh hoạt

- Đối tượng tham gia bảo hiểm chỉ được bồi thường thiệt hại khi xảy ra rủi ro đối với họ Mức độ bồi thường nhiều hay ít phụ thuộc vào mức phí đóng góp và mức độ tổn thất thực tế được quy định trong hợp đồng bảo hiểm Không có liên quan gì đến thu nhập của họ có hay không và nhiều hay ít BHTM chỉ bù đắp được một phần tổn thất khó khăn tạm thời, cấp bách cho người được hưởng bảo hiểm

BHXH và BHTM có tính chất, đối tượng, phương thức và mục đích hoạt động khác nhau, nhưng giữa chúng có những nguyên lý hoạt động mang tính phổ biến và nhất quán, mà bất kỳ loại hình bảo hiểm nào khi hoạt động cũng phải tuân thủ, đó là:

Thứ nhất, bảo hiểm là một hình thức hoạt động nhằm phân tán rủi ro,

hỗ trợ lẫn nhau giữa những đơn vị, cá nhân cùng tham gia bảo hiểm thực hiện theo nguyên tắc "cộng đồng - lấy số đông bù cho số ít" Vì vậy, dịch vụ bảo hiểm cần phải có đông người tham gia mới đạt được mục đích phân tán rủi ro, tổn thất Số người tham gia bảo hiểm càng đông thì mức độ tổn thất được phân tán càng rộng, mức độ gánh chịu tổn thất của từng thành viên càng ít hơn Hình thành được quỹ bảo hiểm tập trung càng lớn, mức độ an toàn quỹ bảo hiểm càng cao, đảm bảo đủ nguồn lực tài chính đáp ứng yêu cầu chi trả càng kịp thời, đầy đủ hơn cho người được thụ hưởng

Thứ hai, quỹ bảo hiểm được hình thành chủ yếu từ sự đóng góp của những bên tham gia bảo hiểm Quỹ bảo hiểm phải được tính toán cân đối thu - chi một cách khoa học dựa trên quy luật số lớn để xác định mức đóng góp của đối tượng tham gia và mức hưởng thụ do quỹ phải chi trả; sao cho quỹ bảo hiểm phải được ổn định, vững chắc trong bất kỳ hoàn cảnh nào vẫn phải đảm bảo đủ nguồn lực tài chính để chi trả kịp thời, đầy đủ các khoản bồi thường, trợ cấp cho đối tượng được thụ hưởng

Thứ ba, quỹ bảo hiểm được quản lý và sử dụng theo chế độ tài chính và luật pháp của nhà nước quy định Quỹ bảo hiểm tạm thời nhàn rỗi được thực hiện các hoạt động đầu tư vừa góp phần cung cấp nguồn vốn để phát triển nền kinh tế - xã hội; vừa để bảo toàn và tăng trưởng quỹ Khi thực hiện hoạt động đầu tư quỹ phải đảm bảo an toàn; hạn chế rủi ro, thất thoát quỹ đến mức thấp nhất, đạt hiệu quả kinh tế - xã hội và đảm bảo khả năng thanh toán linh hoạt

b Chức năng và đặc điểm của BHXH

Chức năng là sự khái quát của các nhiệm vụ cơ bản, là dạng hoạt động đặc trưng và khái quát nhất của tổ chức hay cá nhân gắn với chức danh nào đó trong một hệ thống tổ chức hoạt động thuộc phạm vi nhất định trong xã hội Cũng như các thành phần khác của nền kinh tế bảo hiểm, BHXH có hai chức năng cơ bản là chức năng phân phối và chức năng giám đốc Tuy nhiên do tính đặc thù của mình, BHXH không những có tính kinh tế mà còn có tính xã hội rất cao Vì vậy về tổng quát, BHXH có những chức năng sau:

- Bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động:

Bảo đảm hay thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho NLĐ khi NLĐ rơi vào các trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập và hội tụ các điều kiện quy định Sở dĩ như vậy là giữa NLĐ và cơ quan BHXH có mối quan hệ hết sức chặt chẽ Quan hệ này phát sinh trên cơ sở lao động và quan hệ tài chính BHXH Quan hệ đó diễn ra giữa 3 bên: bên tham gia bảo hiểm, bên nhận bảo hiểm và bên được bảo hiểm Bên tham gia bảo hiểm trước hết là người sử dụng lao động có trách nhiệm phải đóng phí để bảo hiểm cho NLĐ

mà mình sử dụng, đồng thời NLĐ cũng phải có trách nhiệm đóng phí để tự bảo hiểm cho mình Sự đóng góp này là bắt buộc, đều kỳ và theo những mức quy định cho bên nhận bảo hiểm

- Phân phối lại thu nhập

BHXH là bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho NLĐ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất

nghiệp, tuổi già, bằng cách hình thành và sử dụng một quỹ tài chính tập trung được tồn tích dần bởi sự đóng góp những người sử dụng lao động, NLĐ và sự

hỗ trợ của Nhà nước

Như vậy người sử dụng lao động bắt buộc phải đóng góp vào quỹ BHXH để bảo hiểm cho người lao động, lao động có đóng góp vào quỹ BHXH mới có quyền hưởng trợ cấp Nhưng do còn khoẻ mạnh, có việc làm

và có thu nhập bình thường nên không được hưởng trợ cấp bảo hiểm Số lượng những người không được hưởng trợ cấp như vậy thường chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng số người tham gia đóng góp bảo hiểm Chỉ những NLĐ bị giảm hoặc mất thu nhập trong những trường hợp xác định và có đủ các điều kiện cần thiết mới được hưởng trợ cấp từ quỹ BHXH Số lượng những người này thường chiếm tỷ trọng nhỏ trong số những người tham gia đóng góp nêu trên Như vậy, BHXH đó lấy số đông bù số ít và thực hiện chức năng phân phối lại thu nhập theo cả chiều dọc và chiều ngang giữa những NLĐ có thu nhập thấp hơn, giữa những người khoẻ mạnh đang làm việc với những người ốm yếu phải nghỉ việc Điều đó cũng góp phần vào việc thực hiện công bằng xã hội

- Kích thích, khuyến khích NLĐ hăng hái lao động sản xuất

NLĐ có việc làm khi khoẻ mạnh làm việc bình thường sẽ có tiền lương, tiền công, khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động tuổi già hoặc không may bị chết đã có BHXH đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập quan trọng, do đó đời sống của bản thân và gia đình họ luôn luôn có chỗ dựa, luôn luôn được đảm bảo Chính vì thế, họ sẽ gắn bó với công việc, với nơi làm việc

và yên tâm, tích cực lao động sản xuất, góp phần tăng năng xuất lao động cũng như tăng hiệu quả kinh tế Nói cách khác, tiền lương (tiền công) và BHXH là những động lực thúc đẩy hoạt động lao động của người lao động

- Phát huy tiềm năng và gắn bó lợi ích

BHXH dựa trên cơ sở đóng góp ít nhưng đều kỳ của mọi người sử dụng lao động, NLĐ và Nhà nước cho bên thứ ba là cơ quan BHXH, để tồn tích

dần dần thành một quỹ tập trung, quỹ này lại huy động phần nhàn rỗi tương đối vào hoạt động sinh lời làm tăng thêm nguồn thu Do đó, BHXH hoàn toàn

có thể bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho NLĐ khi họ gặp rủi ro, khó khăn theo những chế độ xác định, góp phần bảo đảm ổn định và an toàn đời sống cho NLĐ và cho gia đình họ

Trên giác độ xã hội, bằng phương thức dàn trải rủi ro thiệt hại theo cả thời gian và không gian, BHXH đã giúp giảm thiểu thiệt hại cho số đông trong xã hội, đồng thời làm tăng khả năng giải quyết rủi ro, khó khăn của những NLĐ tham gia bảo hiểm với một tổng dự trữ ít nhất Đối với Nhà nước chi cho BHXH đối với NLĐ là một cách thức phải chi trả ít nhất nhưng vẫn

giải quyết tốt các rủi ro, khó khăn về đời sống của NLĐ và gia đình họ, góp phần làm cho sản xuất ổn định, kinh tế, chính trị xã hội ổn định và an toàn Đối với người sử dụng lao động và NLĐ cũng vậy Cả hai giới này đều thấy nhờ BHXH mà mình có lợi và được bảo vệ

BHXH đã phát huy tiềm năng của số đông và ưu điểm của nhiều phương thức hoạt động trong kinh tế thị trường để bảo đảm an toàn đời sống cho NLĐ cũng như cho xã hội Đồng thời BHXH cũng tạo ra sự gắn bó chặt chẽ về lợi ích, cả lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài của các bên tham gia BHXH, cũng như của các bên đó đối với Nhà nước

c Đối tượng của BHXH

BHXH ra đời vào những năm giữa thế kỷ 19, khi nền công nghiệp và nền kinh tế hàng hóa đã bắt đầu phát triển mạnh mẽ ở các nước châu Âu Từ năm 1883, ở nước Phổ (CHLB Đức ngày nay) đó ban hành đạo luật bảo hiểm

y tế Một số nước châu Âu và Bắc Mỹ mãi đến cuối những năm 1920 mới có đạo luật về BHXH

BHXH là một hệ thống đảm bảo khoản thu nhập bị giảm hoặc bị mất đi

do NLĐ bị giảm hoặc bị mất khả năng lao động, bị mất việc làm vì các nguyên nhân rủi ro như ốm đau, tai nạn lao động, già yếu Chính vì vậy, đối

tượng của BHXH chính là thu nhập của NLĐ bị biến động giảm hoặc mất đi

do bị giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm của những người tham gia BHXH

Đối tượng tham gia BHXH là NLĐ và người sử dụng lao động Tuy vậy, tuỳ theo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước mà đối tượng này có thể là tất cả hoặc một bộ phận những NLĐ nào đó

Hầu hết các nước khi mới có chính sách BHXH, đều thực hiện BHXH đối với các viên chức Nhà nước, những người làm công hưởng lương Việt Nam cũng không vượt ra khỏi thực tế này, mặc dù biết rằng như vậy là không bình đẳng giữa tất cả những người lao động

Nếu xem xét trên mối quan hệ ràng buộc trong BHXH, ngoài NLĐ cũng có người sử dụng lao động và cơ quan BHXH, dưới sự bảo trợ của NN Người sử dụng lao động đóng góp vào quỹ BHXH là trách nhiệm của họ để bảo hiểm cho NLĐ mà họ sử dụng Các cơ quan BHXH nhận sự đóng góp của NLĐ và người sử dụng lao động, phải có trách nhiệm quản lý và sử dụng quỹ để thực hiện mọi công việc về BHXH đối với người lao động Nó quyết định sự tồn tại và phát triển của BHXH một cách ổn định và bền vững

1.1.3 Vai trò của BHXH trong nền kinh tế thị trường

Trong qúa trình tồn tại và phát triển của xã hội loài người việc lao động nhằm tạo ra của cải vật chất với mục đích trước tiên là thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu như ăn mặc, sinh hoạt, Con người không phải lúc nào cũng gặp may mắn thuận lợi, có đầy đủ sức khỏe, tinh thần để tạo ra thu nhập và điều kiện sống đầy đủ Trái lại, có rất nhiều những trường hợp gặp phải những khó khăn trắc trờ Gặp rủi ro xảy ra trong điều kiện tự nhiên, mội trường sống hoặc điều kiện khách quan như ốm đau, tai nạn, mất việc làm, già cả, mất khả năng lao động, tử vong Chính vì vậy ngay từ xa xưa trong cộng đồng, xóm làng đã có tinh thần đùm bọc sẻ chia Sự tương trợ lẫn nhau trong cộng đồng dần được mở rộng và phát triển tạo lập thành các quỹ bằng vật chất và tiền

nhằm hỗ trợ lẫn nhau khi gặp khó khăn hoạn nạn, thiếu thốn Đây chính là khỏi nguồn hình thành của các hình thức bảo hiểm hiện nay

Sự trợ giúp tự nguyện này là thụ động, cục bộ, không ổn định và không chắc chắn Trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa phát triển như ngày nay nguy cơ rùi ro cao dễ gây ra những hậu quả nghiêm trọng Đi kèm với đó lực lượng lao động làm ngày càng tăng nhanh, cuộc sống của họ phụ thuộc vào thu nhập do lao động làm thuê mang lại Lực lượng lao động dồi dào và nguy cơ rủi ro cao dễ dẫn đến mất việc làm hoặc ốm đau bệnh tật đe dọa đến công việc của họ

Trước thực tế đó việc đảm bảo cho người kao động có một khoản thu nhập nhất định gọi là tiền trợ cấp để họ có thể trang thải những nhu cầu thiết yếu khi gặp ốm đau, tai nạn là hết sức cần thiết

Chính vì vậy nhà nước đã phải đứng ra can thiệp và là đầu mối tạo lập nguồn quỹ cố định nhằm hỗ trợ NLĐ một phần khi họ gặp ốm đau, tai nạn và mất việc làm Việc tạo lập quỹ này gắn cả trách nhiệm của ngưởi sử dụng lao động , NLĐ và nhà nước tạo thành một quỹ tiền tệ tập trung có sự quản lý, giám sát của Nhà nước Cũng nhờ đó mà cuộc sống NLĐ mới được đảm bảo,

họ sẽ yên tâm sản xuất kinh doanh, chủ lao động tránh gặp phải những mất mát về kinh tế khi lao động gặp rủi ro

Như vậy BHXH ra đời và phát triển là một yếu tố khách quan và ngày càng phát triển đi cùng với sự phát triển của mỗi quốc gia, mọi thành viên trong xã hội đề thấy cần tham gia đóng BHXH và nó trở thành quyền, nhu cầu của mỗi NLĐ và cũng là nghĩa vụ đối với người sử dụng lao động

1.2 Tổng quan về quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh

1.2.1 Khái niện về quản lý thu BHXHBB

Cũng như các tổ chức kinh tế - chính trị - xã hội khác, tổ chức BHXH

muốn tồn tại và phát triển được bắt buộc phải có nguồn tài chính riêng để chi dùng cho công tác thực hiện chính sách, chế độ đồng thời duy trì bộ máy hoạt

động Hiện nay, thu BHXHBB vốn được coi là xương sống trong toàn bộ máy BHXH do đó thu BHXHBB đóng vai trò quan trọng, là nhân tố có tính chất quyết định đến sự tồn tại và phát triển của BHXH

Trong khi đó,qũy BHXHBB là có hạn, để đảm bảo cho mọi hoạt động được bền vững, cơ quan BHXH phải luôn tiến hành cân đối quỹ sao cho hợp

lý nhất Nhà nước sẽ sử dụng quyền lực của mình xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu và quản lý thu BHXH Do vậy, có

thể hiểu quản lý thu BHXHBB là : “Quản lý thu BHXHBB là hoạt động có tổ chức dựa trên cơ sở hệ thống pháp luật của nhà nước sử dụng biện pháp hành chính tổ chức kinh tế quản lý hoạt động thu nộp BHXHBB, xác định việc thực hiện nghĩa vụ của NLĐ tham gia BHXHBB và đồng thời việc xác nhận

đó là căn cứ để thực hiện chính sách, chế độ BHXHBB, đảm bảo quyền lợi đối với đối tượng tham gia BHXHBB đúng, đủ, kịp thời đáp ứng mọi yêu cầu, quy định của pháp luật”

1.2.2 Vai trò của công tác quản lý thu BHXHBB

Việc thu quỹ BHXHBB là việc NN dùng quyền lực của mình bắt buộc các bên tham gia phải có trách nhiệm đóng BHXH theo mức quy định, trên cơ

sở đó hình thành, tạo lập quỹ tiền tề tập trung theo hướng quỹ công hoàn toàn độc lập với NSNN để đảm bảo vấn đề tài chính trong việc chi trả các chế độ BHXH cho người lao động

Chính vì vậy công tác thu BHXHBB ngày càng có vai trò quan trọng trong hoạt động của ngành BHXH, đây là công tác trọng tâm của hoạt động BHXH quyết định đến sự tồn tại và phát triển thực hiện các chính sách BHXH

Thu BHXH được coi là xương sống trong nghành BHXH

1.2.2.1 Vai trò trong việc tạo lập quỹ

Thu quỹ BHXHBB là hoạt động chính của các cơ quan BHXH từ trung ương cho tới địa phương cùng với các cơ quan chức năng trên cơ sở quy định của pháp luật về thực hiện chính sách của BHXH Công tác thu BHXH tạo ra một quỹ tài chính độc lập, tập trung vào NSNN

Việc thực hiện chi trả các chế độ BHXH được diễn ra một cách thuận lợi và hạn chế tối đa ảnh hưởng vào NSNN thì việc thu BHXH đặc biệt là BHXHBB là điều kiện tiên quyết trong việc hình thành quỹ và thực hiện các chính sách BHXH Việc thu BHXHBB cũng là một khâu bắt buộc đối với các bên tham gia đều phải có trách nhiệm trong việc thực hiện các chính sách và trích nộp BHXH đúng theo quy định của nhà NN Mặt khác việc quản lý công tác thu BHXHBB luôn đòi hỏi các cán bộ nghành BHXH phải thực hiện thường xuyên, liên tục với độ chính xác cao trong quá trình thực hiện vì việc thu BHXHBB luôn kéo dài có sự biến động thường xuyên Luôn đảm bảo chính xác, hiệu quả với mục tiêu thu đúng, thu đủ, thu kịp thời

Việc thu quỹ BHXH nói chung đã tạo ra một khoản tiền lớn với mục đính chính là chi trả các chế độ BHXH tuy nhiên nếu các cơ quan BHXH từ

TW cho tới địa phương luôn chú trọng thực hiện thường xuyên liên tục, bám sát địa bàn với mục tiêu thu đúng thu đủ thu kịp thời sẽ tạo ra một khoản tiền nhàn rỗi chưa sử dụng tới Đây là nguồn tài chính có thể được sử dụng để cung ứng ra nền kinh tế góp phần đám ứng nhu cầu vốn cho sự phát triển của đất nước

1.2.2.2 Vai trò trong việc tạo lập mối quan hệ giữa các bên

Công tác thu quỹ BHXH dựa trên cơ sở đóng, thời gian đóng BHXH của từng người, từng đơn vị tham gia Việc thu BHXH này đòi hỏi phải có sự ghi chép cụ thể rõ ràng theo từng người, từng đơn vị để làm cơ sở cho việc tính mức hưởng BHXH Dựa vào việc theo dõi, ghi chép này đóng vai trò như

là một công cụ thanh kiểm tra đối với từng địa phương, từng đơn vị tham gia BHXHBB nhằm theo dõi số lượng người tham gia BHXH, vị trí làm việc, mức độ độc hại ảnh hướng đến công tác chi trả BHXH

Mặt khác đối với NLĐ là người trực tiếp đóng BHXH họ có nghĩa vụ

và quyền được tham gia BHXH để được hưởng những chế độ chính sách khi gặp phải rủi ro trong lao động dẫn đến việc giảm hoặc mất khả năng lao động

Đối với chủ sử dụng lao động phải có trách nhiệm đóng BHXH cho NLĐ theo mức quy định của ngành BHXH Việc khai báo tăng giảm lao động là điều kiện bắt buộc của chủ lao động và là hoạt động thường xuyên cho cơ quan BHXH và là cơ sở để đóng BHXH cho người lao động

Có thể nói quỹ BHXHBB hình thành từ việc trực tiếp NLĐ có quyền và nghĩa vụ được tham gia đóng BHXH và của đơn vị chủ quản trực tiếp sử dụng lao động Việc tham gia đóng BHXH là điều kiện bắt buộc để tạo lập quỹ , dựa trên số lượng người và đơn vị tham gia tại mỗi địa phương việc hình thành quỹ này sẽ khác nhau Chính vì lẽ vai trò của công tác thu BHXH là hết sức cần thiết, thường xuyên liên tục Đây là khâu đầu tiên giúp cho các chính sách BHXH được triển khai đầy đủ các chức năng cũng như bản chất của mình

1.2.2 3 Vai trò về đảm bảo công bằng trong BHXH

Hoạt động của BHXH dựa trên nguyên tắc có đóng - có hưởng do vậy BHXH đặt ra những yêu cầu, quy định cụ thể đối với công tác thu nộp BHXHBB Nếu không thu được BHXH bắ buộc sẽ không thể có nguồn chi để chi trả các chế độ BHXH cho người lao động Do vậy NLĐ có đóng góp BHXHBB thì sẽ được hưởng các chế độ BHXH Nếu trong quá trình thu BHXH diễn ra không triệt để, thường xuyên sẽ dẫn đến việc quỹ BHXH không được đảm bảo để chi trả các chế độ BHXH Việc chi trả được trích từ quỹ BHXH mà quỹ BHXH không được đảm bảo sẽ dẫn đến việc người đóng BHXH không được hưởng đầy đủ các chế độ BHXH mà mình đáng lẽ phải được hưởng

Nếu việc chi trả được diễn ra, NLĐ được hưởng đầy đủ các chế độ chính sách mình được hưởng thì NN sẽ phải thực hiện việc chi trả này thay cho quỹ BHXHBB không được đảm bảo Việc này ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của NLĐ hoặc là thâm hụt Ngân sách NN cho việc đảm bảo quyền lợi cho người lao động

Có thể nói BHXH là một Quỹ tài chính, vì vậy Quỹ này luôn phải tuân theo nguyên tắc có đóng - có hưởng, quyền lợi của người tham gia gắn liền với nghĩa vụ, có sự sẻ chia giữa các thành viên tham gia Quỹ BHXH luôn đảm bảo công bằng và bền vững của hệ thống BHXH

1.2.3 Các quy định pháp luật về công tác quản lý thu BHXHBB

1.2.3.1 Đối tượng tham gia BHXHBB

Từ khi luật BHXH ban hành ngày 29 tháng 6 năm 2006, trong điều 2 viết rất rõ đối tượng áp dụng để tham gia BHXH Đối tượng tham gia BHXH được chia ra thành NLĐ và người sử dụng lao động Cụ thể :

a NL Đ: NLĐ là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia

BHXHBB bao gồm:

* NLĐ là công dân Việt Nam

- Người làm việc theo HĐLĐ không xác định thời hạn, HĐLĐ xác định thời hạn, HĐLĐ theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn

từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả HĐLĐ được ký kết giữa đơn vị với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động;

- Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức và viên chức;

- Công nhân quốc phòng, công nhân công an, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu (trường hợp BHXH Bộ Quốc phòng, BHXH Công an nhân dân bàn giao cho BHXH các tỉnh);

- Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương;

- Người đi làm việc ở nước ngoài theo họp đồng quy định tại Luật NLĐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;

- Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn tham gia BHXHBB vào quỹ hưu trí và tử tuất (thực hiện từ 01/01/2016);

- Người làm việc theo HĐLĐ có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng (thực hiện từ 01/01/2018);

* NLĐ là người nước ngoài : NLĐ là công dân nước ngoài vào làm

việc tại Việt Nam có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp (thực hiện từ 01/01/2018)

b Người sử dụng lao động: người sử dụng lao động tham gia

BHXHBB gồm:

- Cơ quan NN, đơn vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân;

- Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội khác;

- Cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam;

- Doanh nghiệp, họp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao động theo HĐLĐ

1.2.3.2 Quy định tiền lương đóng BHXHBB

Tiền lương tháng đóng BHXH luôn là vấn đề được doanh nghiệp và NLĐ quan tâmQuy định tiền lương tháng đóng BHXHBB là: lương và phụ cấp lương của người lao động Bao gồm:

a Tiền lương đóng BHXH do Nhà nước quy định

- NLĐ thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do NN quy định thì tiền lương tháng đóng BHXHBB là tiền lương theo ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm và các khoản phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề (nếu có) Tiền lương này tính trên mức lương cơ sở

Tiền lương tháng đóng BHXHBB quy định tại Điểm này bao gồm cả

hệ số chênh lệch bảo lưu theo quy định của pháp luật về tiền lương

Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường thị trấn, thì tiền lương tháng đóng BHXH là mức lương cơ sở

b Tiền lương đóng BHXH do doanh nghiệp quyết định

NLĐ thực hiện chế độ tiền lương do đơn vị quyết định thì tiền lương tháng đóng BHXH là tiền lương ghi trong HĐLĐ

Mức tiền lương tháng đóng BHXHBB do doanh nghiệp quyêt định không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng

NLĐ đã qua học nghề (kể cả lao động do doanh nghiệp dạy nghề) thì tiền lương đóng BHXHBB phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng, nếu làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thì cộng thêm 5%

Từ 01/01/2016, tiền lương tháng đóng BHXH là mức lương và phụ cấp lương theo quy định của pháp luật lao động

Từ ngày 01/01/2018 trở đi, tiền lương tháng đóng BHXH là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật lao động

c Mức tiền lương tháng đóng BHXHBB

Do doanh nghiệp quy định hiện tại mà cao hơn 20 tháng lương cơ sở thì mức tiền lương tháng đóng BHXHBB bằng 20 tháng lương cơ sở

d Mức lương và phụ cấp lương theo quy định của pháp luật lao động

* Tiền lương ghi trong hợp đồng lao động do NLĐ thỏa thuận với người sử dụng lao động để thực hiện công việc nhất định, bao gồm:

- Mức lương theo công việc hoặc chức danh là mức lương trong thang lương, bảng lương do người sử dụng lao động xây dựng theo quy định tại Điều 93 của Bộ luật Lao động và Điều 7, Khoản 2 Điều 10 Nghị định số 49/2013/NĐ-CP ngày 14 tháng 5 năm 2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về tiền lương;

- Phụ cấp lương là khoản tiền bù đắp các yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy đủ trong mức lương theo công việc hoặc chức danh của thang lương, bảng lương, cụ thể:

Bù đắp yếu tố điều kiện lao động, bao gồm công việc có yếu tố nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm

Bù đắp yếu tố tính chất phức tạp công việc, như công việc đòi hỏi thời gian đào tạo, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, trách nhiệm cao, có ảnh hưởng đến các công việc khác, yêu cầu về thâm niên và kinh nghiệm, kỹ năng làm việc, giao tiếp, sự phối hợp trong quá trình làm việc của người lao động

Bù đắp các yếu tố điều kiện sinh hoạt, như công việc thực hiện ở vùng

xa xôi, hẻo lánh, có nhiều khó khăn và khí hậu khắc nghiệt, vùng có giá cả sinh hoạt đắt đỏ, khó khăn về nhà ở, công việc NLĐ phải thường xuyên thay đổi địa điểm làm việc, nơi ở và các yếu tố khác làm cho điều kiện sinh hoạt của NLĐ không thuận lợi khi thực hiện công việc

Bù đắp các yếu tố để thu hút lao động, như khuyến khích NLĐ đến làm việc ở vùng kinh tế mới, thị trường mới mở; nghề, công việc kém hấp dẫn, cung ứng của thị trường lao động còn hạn chế; khuyến khích NLĐ làm việc

có năng suất lao động, chất lượng công việc cao hơn hoặc đáp ứng tiến độ công việc được giao

- Các khoản bổ sung khác là khoản tiền ngoài mức lương, phụ cấp lương và có liên quan đến thực hiện công việc hoặc chức danh trong hợp đồng lao động Các khoản bổ sung khác không bao gồm: Tiền thưởng theo quy định tại Điều 103 của Bộ luật Lao động; tiền ăn giữa ca; các khoản hỗ trợ khi NLĐ có thân nhân bị chết, NLĐ có người thân kết hôn, sinh nhật của người lao động, trợ cấp cho NLĐ gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác không liên quan đến thực hiện công việc hoặc chức danh trong hợp đồng lao động

* Tiền lương trả cho NLĐ được căn cứ theo tiền lương ghi trong hợp đồng lao động, năng suất lao động, khối lượng và chất lượng công việc mà NLĐ đã thực hiện, bảo đảm mức lương trả cho NLĐ làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động và thời giờ làm việc bình thường, hoàn thành

định mức lao động hoặc công việc đã thỏa thuận (không bao gồm khoản tiền trả thêm khi NLĐ làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm) không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định”

Theo quy định trên, phụ cấp lương là khoản tiền bù đắp các yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy đủ trong mức lương theo công việc hoặc chức danh của thang lương, bảng lương, cụ thể:

- Phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm

- Phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp thâm niên, phụ cấp kinh nghiệm

a Phương thức đóng BHXH BB: Phương thức đóng tiền BHXH được

thực hiện như sau:

* Đóng hàng tháng: Hàng tháng, chậm nhất đến ngày cuối cùng của tháng, đơn vị trích tiền đóng BHXHBB trên quỹ tiền lương tháng của những NLĐ tham gia BHXHBB, đồng thời trích từ tiền lương tháng đóng BHXHBB của từng NLĐ theo mức quy định, chuyển cùng một lúc vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH mở tại ngân hàng hoặc KBNN

* Đóng 3 tháng hoặc 6 tháng một lần: Đơn vị là doanh nghiệp, hợp tác

xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp trả lương theo sản phẩm, theo khoán thì đóng theo phương thức hằng tháng hoặc 3 tháng, 6 tháng một lần Chậm nhất đến ngày cuối cùng của kỳ đóng, đơn vị phải chuyển đủ tiền vào quỹ BHXH

* Theo địa bàn:

- Đơn vị đóng trụ sở chính ở địa bàn tỉnh nào thì đăng ký tham gia đóng

BHXH tại địa bàn tỉnh đó theo phân cấp của cơ quan BHXH tỉnh

- Chi nhánh của doanh nghiệp đóng BHXH tại địa bàn nơi cấp giấy phép kinh doanh cho chi nhánh

* Đối với NLĐ đi làm việc ở nước ngoài: Phương thức đóng là 3 tháng,

6 tháng, 12 tháng một lần hoặc đóng trước một lần theo thời hạn ghi trong hợp đồng đưa NLĐ đi làm việc ở nước ngoài NLĐ đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH trước khi đi làm việc ở nước ngoài hoặc đóng qua doanh nghiệp,

tổ chức sự nghiệp đưa NLĐ đi làm việc ở nước ngoài

- Trường hợp đóng qua doanh nghiệp, tổ chức sự nghiệp đưa NLĐ đi làm việc ở nước ngoài thì doanh nghiệp, tổ chức sự nghiệp thu, nộp BHXH cho NLĐ và đăng ký phương thức đóng cho cơ quan BHXH

- Trường hợp NLĐ được gia hạn hợp đồng hoặc ký HĐLĐ mới ngay tại nước tiếp nhận lao động thì thực hiện đóng BHXH theo phương thức quy định tại Điều này hoặc truy nộp cho cơ quan BHXH sau khi về nước

* Đối với trường hợp đóng cho thời gian còn thiếu không quá 6 tháng quy định tại Điểm 1.5 Khoản 1 Điều 5

- NLĐ đóng một lần cho số tháng còn thiếu thông qua đơn vị trước khi nghỉ việc

- Thân nhân của NLĐ chết đóng một lần cho số tháng còn thiếu cho cơ quan BHXH huyện

b Trách nhiệm đóng BHXHBB: Theo quy định trách nhiệm đóng BHXH thuộc các đối tượng sau:

- NLĐ là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia BHXHBB

- Người sử dụng lao động tham gia BHXHBB

c Mức đóng BHXHBB:

Theo quy định của Luật Bảo hiểm Việt Nam, Mức đóng BHXH từ

1/1/2014 trở đi là 26%, trong đó người sử dụng lao động đóng 18%, NLĐ

đóng 8%

1.2.3.4 Nội dung công tác quản lý thu BHXHBB

a Lập kế hoạch quản lý thu BHXHBB

* Phân cấp quản lý thu: Bước đầu tiên trong công tác quản lý thu

BHXH là bước lập kế hoạch Việc xây dựng kế hoạch được các cơ quan BHXH có liên quan thực hiện trình tự từ trên xuống dưới Trong quá trình thực hiện công tác thu BHXH được chia thành 3 cấp với những chức năng, quyền hạn và nhiệm vụ khác nhau Gồm BHXH Việt Nam là đơn vị đầu não, BHXH tỉnh là đơn vị quản lý trực tiếp tại tỉnh đồng thời thu BHXH của các đơn vị do trung ương quản lý hoặc huyện thị không đủ điều kiện thu và BHXH huyện thị là đơn vị trực tiếp thu BHXH tại địa bàn, cụ thể:

+ BHXH Việt Nam (Ban Thu BHXH) chịu trách nhiệm tổng hợp, phân loại đối tượng tham gia BHXH; Hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chức, quản lý thu BHXH; Kiểm tra, đối chiếu tình hình thu nộp BHXH, cấp sổ BHXH và thẩm định số thu BHXH

+ BHXH tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là BHXH tỉnh) Phòng Thu BHXH trực tiếp thu: Các đơn vị do Trung ương quản lý đóng trụ sở trên địa bàn tỉnh, thành phố; Các đơn vị trên địa bàn do tỉnh quản lý; Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức quốc tế; Lao động hợp đồng thuộc doanh nghiệp lực lượng vũ trang; Các đơn vị đưa lao động Việt Nam đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài; Những đơn vị BHXH huyện không đủ điều kiện thu thì BHXH tỉnh trực tiếp tổ chức thu

- Phòng Thu BHXH có trách nhiệm: Tổ chức, hướng dẫn thu BHXH; Định kỳ quý, năm thẩm định số thu BHXH đối với BHXH huyện; Phối hợp với phòng Kế hoạch Tài chính lập và giao kế hoạch, quản lý tiền thu BHXH, BHYT trên địa bàn tỉnh quản lý

+ BHXH quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là BHXH huyện) trực tiếp thu BHXH: Các đơn vị trên địa bàn do huyện quản

lý; Các đơn vị khác do BHXH tỉnh giao nhiệm vụ thu; Hướng dẫn, tổ chức thực hiện quản lý thu, nộp BHXH;

* Lập kế hoạch và giao thu BHXH

+ BHXH Việt Nam: Dựa vào tình hình thu BHXH của năm trước so với

kế hoạch thu được giao đầu năm đạt bao nhiêu phần trăm, tỷ lệ hoàn thành và khả năng phát triển thị trường lao động của tỉnh năm sau để tổng hợp, lập vào giao dự toán thu BHXH, BHYT cho tỉnh trước ngày 10/01 hàng năm

+ BHXH tỉnh: Dựa vào bản dự toán thu BHXH, BHYT đối với người

sử dụng lao động do tỉnh quản lý, tổng hợp toàn tỉnh lập 2 bản "Kế hoạch thu BHXH, BHYT bắt buộc" năm sau gửi BHXH Việt Nam 01 bản trước ngày 15/11 hàng năm Căn cứ vào số lượng các đơn vị sử dụng lao động và dự toán thu BHXH sẽ phân bổ đến phòng thu BHXH tỉnh và BHXH các huyện trước ngày 20/01 hàng năm

+ BHXH huyện: Căn cứ tình hình thực hiện năm trước và khả năng mở rộng trong năm tới lập 02 bản "Kế hoạch thu BHXHBB" năm sau, gửi 01 bản đến BHXH tỉnh trước ngày 05/11 hàng năm

b Tổ chức thực hiện quản lý thu BHXHBB

- Thu BHXH bằng hình thức chuyển khoản, trường hợp cá biệt phải thu bằng tiền mặt thì cơ quan BHXH phải nộp tiền vào ngân hàng ngay trong ngày

- Không được sử dụng tiền thu BHXH để chi cho bất cứ việc gì; Không được áp dụng hình thức gán thu bù chi tiền BHXH đối với các đơn vị Mọi trường hợp thoái thu, truy thu BHXH để cộng nối thời gian công tác chỉ được thực hiện sau khi có sự chấp thuận bằng văn bản của BHXH Việt Nam

- Chậm nhất vào ngày cuối tháng, cơ quan, đơn vị quản lý đối tượng phải nộp đủ số tiền đã được xác định vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH nơi đăng ký tham gia BHXH Nếu chậm nộp từ 30 ngày trở lên so với

kỳ hạn phải nộp thì ngoài việc bị xử lý theo quy định của pháp luật xử phạt

hành chính về BHXH, cơ quan, đơn vị còn phải nộp tiền lãi theo mức lãi suất tiền vay quá hạn do Ngân hàng NN Việt Nam quy định tại thời điểm truy nộp

- BHXH huyện chuyển tiền thu BHXH về tài khoản chuyên thu của BHXH tỉnh vào ngày 10 và ngày 25 hàng tháng Riêng tháng cuối năm chuyển toàn bộ số tiền thu BHXH của huyện về BHXH tỉnh trước 24 giờ ngày 31/12

- Hàng tháng BHXH tỉnh chuyển tiền thu BHXH về tài khoản chuyên thu của BHXH Việt Nam vào các ngày 10, 20 và ngày cuối tháng Nếu số dư trên tài khoản chuyên thu của BHXH tỉnh quá 5 tỷ đồng, thì BHXH tỉnh phải chuyển bổ sung ngay về BHXH Việt Nam Riêng tháng cuối năm chuyển hết

số tiền thu BHXH về BHXH Việt Nam trước 24 giờ ngày 31/12

- Hàng quý, BHXH tỉnh và BHXH huyện quyết toán 2% được giữ lại, xác định số tiền thừa thiếu, đồng thời gửi thông báo quyết toán cho Phòng thu hoặc Bộ phận thu để thực hiện thu kịp thời số tiền người sửu dụng lao động chưa chi hết vào tháng đầu của quý sau

c Kiểm tra, giám sát, thông tin báo cáo quá trình thực hiện

Để làm tốt công tác thu BHXHBB và dựa trên những cơ sở thực tiễn, ngay từ đầu năm BHXH tỉnh giao chỉ tiêu cụ thể về số lượng đơn vị, số lượng người tham gia và số tổng thu theo kế hoạch cho phòng Thu, BHXH huyện thị để phối hợp và chủ động thực hiện sau đó tiến hành kiểm tra, giám sát

thường xuyên, đốc thúc nhắc nhở việc thu nộp BHXHBB

Việc giám sát quá trình thực hiện công tác thu BHXH đòi hỏi phải có

số liệu, con số cụ thể chính xác để theo dõi Các thông tin mà đối tượng tham gia khai báo cần phải kiểm tra lại độ chính xác do vậy phải được cập nhật thường xuyên liên tục Việc giám sát này dựa vào những thông tin báo cáo và

hồ sơ, tài liệu ghi chép Cụ thể

* Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra tình hình thu nộp BHXHBB:

Việc thu nộp BHXHBB không phải lúc nào cũng thuận lợi mà luôn vấp phải những khó khăn Còn có nhiều đơn vị cố tình chây ỳ chốn hoặc tránh nộp

BHXHBB làm ảnh hưởng đến kết quả thu BHXHBB tại tỉnh Tình trạng nợ đọng còn nhiều và kéo dài do vậy việc đánh giá tình hình nộp BHXHBB ở các đơn vị cần phải thực hiện sát sao nhằm tránh thất thoát nguồn thu quỹ BHXHBB vào NSNN

Dựa vào tình hình kết quả thu nộp BHXHBB của các đơn vị, cơ quan BHXH chuyên quản có trách nhiệm đánh giá tình hình nợ đọng tại các đơn vị trong địa bàn quản lý đồng thời đôn đốc nhắc nhở việc thu nộp BHXHBB của các đơn vị để có những cách xử lý nếu các đơn vị tham gia cố tình vi phạm Theo quy định tại Điều 134, Luật BHXH: các hành vi vi phạm pháp luật về đóng BHXH gồm: Không đóng, Đóng không đúng thời gian quy định, Đóng không đúng mức quy định, Đóng không đủ số người thuộc diện tham gia BHXHBB Tất cả những trường hợp trên đều bị cơ quan BHXH yêu cầu phải truy đóng số tiền BHXHBB còn thiếu Các trường hợp truy đóng BHXHBB do BHXH tỉnh giải quyết hoặc do BHXH tỉnh phân cấp lại cho BHXH các quận, huyện

Số tiền nợ đọng cần phải truy thu được tính theo số tiền còn chậm chưa đóng đủ của các kỳ mà đơn vị còn nợ nhân với mức lãi suất tính lãi chậm đóng tại thời điểm tính lãi (%/tháng)

* Quản lý hồ sơ, tài liệu thu BHXHBB:

- BHXH tỉnh, huyện phải cập nhật các thông tin dữ liệu của người tham gia BHXHBB phải thường xuyên để phục vụ kịp thời cho công tác quản lý

- BHXH tỉnh xây dựng hệ thống các mã số đơn vị tham gia BHXH theo từng đối tượng cụ thể như khối hành chính sự nghiệp, khối trường học, khối doanh nghiệp áp dụng theo từng địa bàn theo hươngs dẫn của BHXH Việt Nam để đồng nhất trong việc quản lý Các mã số BHXH này được cấp cho các đơn vị để đăng ký tham gia BHXH, được sử dụng thống nhất trên giấy tờ

hồ sơ, sổ sách và báo cáo nghiệp vụ

- BHXH huyện thị sẽ phân loại đồng thời lưu trữ toàn bộ hồ sơ tài liệu

có liên quan đảo bảo khoa học, thuận tiện trong quá trình tìm kiếm sử dụng Đồng thời ứng dụng Công nghệ thông tin trong công tác quản lý người tham gia BHXH để tiện theo dõi và tổng hợp, quản lý

* Thông tin báo cáo BHXH Việt Nam quy định sẵn:

- BHXH tỉnh, huyện mở Sổ chi tiết thu BHXHBB (Mẫu số 07-TBH); thực hiện ghi sổ theo hướng dẫn sử dụng mẫu biểu

- BHXH tỉnh, huyện thực hiện chế độ báo cáo tình hình thu BHXHBB (Mẫu số 09, 10, 11-TBH) định kỳ tháng, quý, năm; BHXH như sau:

+ BHXH huyện: Báo cáo tháng trước 22 hàng tháng; báo cáo quý trước ngày 20 tháng đầu quý sau; báo cáo năm trước ngày 25/01 năm sau

+ BHXH tỉnh: Báo cáo tháng trước 25 hàng tháng; báo cáo quý trước ngày cuối tháng đầu quý sau; báo cáo năm trước ngày 15/02 năm sau

Cùng với việc hoàn thành tốt công tác thu, nộp, BHXH tỉnh cũng tập trung chỉ đạo có hiệu quả việc thực hiện các chế độ, chính sách BHXH theo quy định đồng thời tăng cường kiểm tra việc thực hiện chính sách BHXH ở BHXH huyện, thị, đơn vị sử dụng lao động; quản lý chặt chẽ đối tượng hưởng các chế

độ BHXH hàng tháng, do vậy đã kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi trục lợi nguồn quỹ, tạo điều kiện thuận lợi cho người tham gia thụ hưởng chế độ; giải đáp kịp thời những thắc mắc liên quan tới chính sách BHXH

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh

1.3.1 Các yếu tố chủ quan

1.3.1.1 Kế hoạch quản lý thu BHXHBB

Công tác nhận kế hoạch, lập và giao kế hoạch còn chưa thực sự sát với thực tế, tình hình tại địa bàn mà hoàn toàn mang tính chủ quan vẫn còn thiếu

những dữ liệu cần thiết Kế hoạch thu BHXHBB dựa trên nhu cầu sử dụng lao động và khả năng tham gia của chủ SDLĐ; dựa trên thông tin và cơ hội thị trường nhằm định hướng sản xuất kinh doanh phù hợp với tín hiệu của thị trường, các đầu tư của nhà nước và khối tư nhân trên địa bàn; các công ty đã giải thể phá sản hoặc chờ bán mà chưa được BHXH Việt Nam phê duyệt giảm trừ

Như vậy, việc lập kế hoạch thu BHXHBB cần phải gắn chặt với các nguồn lực xã hội nói chung và tình hình quy mô thị trường nói riêng để có thể

tối đa hóa hiệu quả thu BHXHBB

1.3.1.2 Nhận thức, thái độ, hành vi của người lao động

Phải cho NLĐ thấy rằng việc tham gia BHXH là có ích cho họ và gia đình trong hiện tại và tương lai, từ đó, NLĐ tích cực tham gia và đòi quyền lợi của mình Do đó, cần phải xác định chính xác lợi ích mà BHXH mang lại cho người lao động, và kích thích sự tham gia của người lao động trong việc đấu tranh giành quyền lợi của mình, buộc chủ doanh nghiệp phải thực hiện trích nộp BHXH đúng, đủ kịp thời

1.3.1.3 Trình độ của nhà làm công tác quản lý

Các cán bộ phụ trách chuyên quản lý thu phải đảm bảo đủ năng lực về trình độ chuyên môn, khả năng nhận định và phân tích tính hình, có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình trong công việc, phải có tinh thần cầu tiến học hỏi tìm hiểu và năm chắc nghiệp vụ…Như vậy, công tác quản lý thu mới đạt hiệu quả cao, phát hiện kịp thời những tình huống sai phạm để có biện pháp xử lý triệt để

Hiện nay việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thu nộp BHXHBB đã diễn ra khá mạnh Chuyên viên quản lý thu BHXHBB cần phải

rà soát kỹ, phát hiện sai sót để kịp thời báo cáo chỉnh sửa Do vậy, ngoài chuyên môn nghiệp vụ cán bộ làm công tác quản lý thu BHXHBB còn cần phải có kỹ năng về công nghệ thông tin để công tác quản lý thu BHXHBB đạt kết quả tốt nhất