Xác định vấn đề của người bệnh Người bệnh có thể đến với bạn với một đề nghị, một câu hỏi hay phàn nàn về vấn đề nào đó.. Xác định tính phù hợp của các thuốc bạn dự kiến chọn cho người
Trang 1CÁC BƯỚC KÊ ĐƠN HỢP LÝ
I Xác định vấn đề của người bệnh
Người bệnh có thể đến với bạn với một đề nghị, một câu hỏi hay phàn nàn
về vấn đề nào đó Bạn cần xác định:
- Đó là bệnh trong một rối loạn nào đó
- Một dấu hiệu của một bệnh chưa được phát hiện
- Các vấn đề xã hội- tâm lí hoặc lo âu
- Tác dụng phụ của các thuốc khác
- Chỉ là đề nghị được dùng thuốc, thích dùng thuốc
- Không tuân thủ điều trị
- Đề nghị điều trị dự phòng bệnh nào đó
- Kết hợp các yếu tố trên
II Xác định mục tiêu điều trị
Đây là bước rất quan trọng và bao giờ cũng nên làm, giúp:
- Làm rõ ý đồ điều trị: Giảm đau? Hạ sốt? Giảm ho? Giảm xuất tiết? Chống nhiễm trùng? Chống viêm? Hạ huyết áp? Phòng bệnh?
- Tập trung vào vấn đề chính, xác định được ưu tiên của điều trị?
- Tránh dùng thuốc không cần thiết và giúp người bệnh tuân thủ y lệnh
Ví dụ: Xác định mục tiêu điều trị
III Xác định tính phù hợp của các thuốc bạn dự kiến chọn cho người
bệnh
1 Thuốc có phù hợp với người bệnh này không ?
- Có tiện lợi không? Dễ dùng, giá cả vừa phải, dễ mua?
- Chống chỉ định là gì? Với người bệnh cụ thể này có chống chỉ định?
- Tương tác thế nào với các thuốc khác, với thức ăn, đồ uống?
- Thói quen của người bệnh (uống rượu, bia )?
- Lịch sử dùng thuốc, hiện trạng dùng thuốc của người bệnh này?
- Các bệnh khác hiện đang được điều trị?
2 Dạng bào chế có phù hợp không?
- Dạng bào chế phù hợp với lứa tuổi?
- Có tiện dùng không (dễ nhớ, dễ thực hiện)?
Trang 2- Sẵn có để mua không?
Ví dụ: Xác định xem hoạt chất và dạng bào chế của thuốc thường dùng của bạn có phù hợp không?
3 Thời gian điều trị có phù hợp không?
- Có dễ xác định liệu trình điều trị không?
- Có tiện lợi không?
- Chống chỉ định gì?
- Số lượng có quá nhiều không?
IV Kê đơn thuốc
Một đơn thuốc cần có các thông tin:
- Tên, địa chỉ, số điện thoại của bác sĩ kê đơn
- Ngày tháng kê đơn
- Tên thuốc, hàm lượng
- Dạng thuốc, tổng liều
- Hướng dẫn cách dùng mỗi lần, mỗi ngày, cả đợt điều trị
- Những cảnh báo chính
- Tên, địa chỉ, tuổi của bệnh nhân
- Chữ kí của người kê đơn
V Cung cấp thông tin, hướng dẫn và cảnh báo trong đơn thuốc
1 Hiệu quả của thuốc:
Cần đề cập triệu chứng nào sẽ mất đi, tầm quan trọng của việc dùng thuốc,
thời điểm dùng thuốc, nếu không dùng thuốc sẽ xảy ra điều gì
3 Hướng dẫn dùng thuốc:
Dùng khi nào, dùng thế nào, bảo quản thế nào, điều trị trong bao lâu, nếu
xảy ra tai biến hoặc có vấn đề khi dùng thuốc thì phải làm gì
4 Các cảnh báo:
Không nên làm gì (ví dụ thuốc gây an thần không được lái xe, sử dụng máy
móc), có thể xảy ra tình trạng gì? liều tối đa với các thuốc độc
5 Hẹn lần khám sau:
Trang 3Khi nào cần quay lại (hay không cần khám lại?), khi nào thì cần quay lại
sớm hơn; với những thuốc còn thừa lại thì phải làm gì
6 Mọi thứ đã rõ ràng chưa?
Người bệnh đã hiểu rõ chưa, nhắc lại các thông tin chính, người bệnh có hỏi
gì nữa không?
VI Giám sát quá trình điều trị
1.Hiệu quả điều trị
a Nếu có kết quả, bệnh khỏi ngừng điều trị
b Nếu có, nhưng chưa hết đợt điều trị cần biết thêm:
- Có tác dụng phụ nguy hiểm không?
- Nếu không có, điều trị tiếp tục cho hết đợt
- Nếu có tác dụng phụ, xem lại liều lượng hoặc thay thuốc khác
c Nếu bệnh không khỏi: xem lại các bước:
- Chẩn đoán có đúng không?
- Mục tiêu điều trị có đúng không?
- Thuốc có phù hợp không?
- Thuốc có được kê đơn đúng không?
- Người bệnh được hướng dẫn đúng không?
- Người bệnh có mua và dùng thuốc đúng theo đơn không?
- Có yếu tố nào khác xảy ra trong quá trình điều trị không?
2 Chú ý các phản ứng có hại của thuốc (ADR):
Mọi thuốc đều có thể gây những tác dụng có hại, tác dụng không mong
muốn ảnh hưởng xấu tới sức khoẻ người dùng thuốc
Tác dụng phụ nào có thể xảy ra, làm thế nào để nhận biết được các tác dụng phụ này, chúng sẽ kéo dài bao lâu, có nguy hiểm không, cần phải làm gì khi có tác
dụng phụ
Điều này luôn cần được cảnh báo Để hạn chế các phản ứng có hại, cần chú
ý các khâu sau:
- Chỉ dùng thuốc khi biết rõ là thật sự cần thiết
Trang 4- Rất thận trọng với người mang thai, trẻ nhỏ, ngươì già, gầy yếu, bệnh gan, thận nặng
- Cần hỏi kỹ tiền sử dị ứng thuốc, tiền sử các tai biến do thuốc
- Tiền sử dùng thuốc theo đơn hoặc tự sử dụng thuốc
- Dùng càng ít loại thuốc càng tốt
- Chỉ dẫn rõ ràng, cảnh báo các nguy cơ của từng thuốc với người bệnh