Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Khoa học Giáo dục: Giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam ở trường Trung học phổ thông (thực nghiệm tại các tỉnh

Mục đích nghiên cứu của Luận án nhằm giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh. Qua đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn lịch sử ở trường THPT trước yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục. Mời các bạn cùng tham khảo!

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

HỒ VĂN TOÀN

GIÁO DỤC Ý THỨC CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO

CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

(Thực nghiệm tại các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ)

Chuyên ngành: LL&PPDH bộ môn Lịch sử

Mã số: 9.14.01.11

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

1 PGS.TS TRỊNH ĐÌNH TÙNG 2 TS ĐOÀN VĂN HƯNG

Phản biện 1: PGS.TS Trần Đức Minh – Trường CĐSP Nam Định

Phản biện 2: PGS.TS Hà Thị Thu Thủy - Trường ĐHSP – ĐH Thái Nguyên Phản biện 3: TS Vũ Thị Ngọc Anh – Viện KHGD - VN

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội vào hồi … giờ … ngày … tháng… năm 2020

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:

Thư viện Quốc Gia, Hà Nội

hoặc Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

1 Hồ Văn Toàn (2015), Giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh Trung

học phổ thông tỉnh Bình Định qua dạy học Lịch sử Việt Nam từ năm 1954 đến năm 2000, Tạp chí Giáo dục, số Đặc biệt, tháng 6/2015, trang 94 - 97

2 Hồ Văn Toàn (2015), Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động ngoại

khóa lịch sử ở trường Trung học phổ thông, Tạp chí khoa học, Đại học Quy

Nhơn, số 3, Tập IX, tháng 11/2015, trang 77 - 84

3 Hồ Văn Toàn (2016), Các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động ngoại khóa

lịch sử ở trường Trung học phổ thông, Mã số: T2015.482.27, Đề tài khoa học -

công nghệ cấp Trường, nghiệm thu tại Đại học Quy Nhơn, tháng 6/2016

4 Hồ Văn Toàn (2016), Giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong

dạy học lịch sử ở trường Trung học phổ thông, Tạp chí Thiết bị Giáo dục, số

Đặc biệt, tháng 11/2016, trang 53 - 56

5 Hồ Văn Toàn (2017), Giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong

dạy học lịch sử ở trường Trung học phổ thông đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Quốc tế “Đào tạo và bồi dưỡng

giáo viên lịch sử đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa”, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, trang 227 - 236

6 Hồ Văn Toàn (2019), Sử dụng tư liệu về biển, đảo Tổ quốc trong dạy học bài

lịch sử nội khóa ở trường Trung học phổ thông, Tạp chí Thiết bị Giáo dục, số

187, tháng 2/2019, trang 114 - 117

7 Hồ Văn Toàn (2019), Sử dụng tài liệu về biển, đảo trong dạy học lịch sử ở

trường Trung học phổ thông, Mã số: T2018.586.35, Đề tài khoa học - công nghệ

cấp Trường, nghiệm thu tại Đại học Quy Nhơn, tháng 3/2019

8 Hồ Văn Toàn (2019), Hoạt động ngoại khóa về chủ quyền biển, đảo Tổ quốc

trong dạy học lịch sử ở trường Trung học phổ thông, Tạp chí Thiết bị Giáo dục,

số 197, tháng 7/2019, trang 86 - 88

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

1.1 Bước sang thế kỉ XXI, nhân loại chứng kiến sự chuyển biến mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực đời sống do tác động của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ và xu thế toàn cầu hóa Các nước đang phát triển như Việt Nam đứng trước những thời cơ, nhưng đồng thời cũng đối mặt với nhiều thách thức to lớn Do đó, nâng cao khả năng thích ứng và hội nhập của đất nước nói chung, chất lượng nguồn nhân lực nói riêng là một yêu cầu cấp thiết Trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực của đất nước, vấn đề giáo dục tư tưởng, phẩm chất, đạo đức và ý thức trách nhiệm công dân là một nội dung rất được coi trọng trong mục tiêu giáo dục và đào tạo, nhất là đối với học sinh ở các trường phổ thông

1.2 Việt Nam là một quốc gia biển với đường bờ biển dài 3260 km Các vùng biển, đảo của Việt Nam giữ vị thế địa - chính trị, địa - kinh tế và địa - văn hóa hết sức đặc biệt, gắn liền với đời sống các thế hệ người Việt

từ xưa đến nay Tuy nhiên, những tranh chấp về chủ quyền biển, đảo trên Biển Đông, trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam đã và đang trở thành điểm nóng chính trị ở khu vực Do vậy, bảo vệ chủ quyền biển, đảo Tổ quốc là một yêu cầu cấp thiết, thể hiện trách nhiệm

và nghĩa vụ của mỗi công dân Việt Nam Đối với thế hệ trẻ, trong đó có lực lượng học sinh THPT, việc nâng cao ý thức, từ đó có thái độ và hành

vi đúng đắn trong việc chung tay bảo vệ chủ quyền biển, đảo Tổ quốc là một nhiệm vụ chính trị quan trọng ở các trường THPT hiện nay

1.3 Ở trường THPT, Lịch sử là môn học có ưu thế trong việc giáo dục học sinh nói chung và giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo nói riêng Thông qua những tri thức lịch sử được trình bày có hệ thống, phù hợp với quy luật phát triển của thế giới và dân tộc, bộ môn lịch sử khẳng định vị thế của môn học góp phần đáng kể vào việc giáo dục học sinh Đặc biệt, phần Lịch sử Việt Nam trong chương trình THPT được trình bày một cách

có hệ thống, xuyên suốt qua các thời kì lịch sử không những giúp học sinh nhận thức đúng đắn về tiến trình lịch sử dân tộc, mà còn tạo xúc cảm lịch

sử, thái độ đúng đắn với những trang sử vẻ vang của dân tộc, qua đó rút ra bài học kinh nghiệm cho mình trong học tập và cuộc sống thực tiễn

1.4 Dưới sự chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo

đã tích cực triển khai công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong hệ thống giáo dục trên toàn quốc và bước đầu tạo sự chuyển biến rõ nét về nhận thức, thái độ và hành vi của học sinh Tuy nhiên, thực trạng của việc giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học lịch sử trên cả nước nói chung và các trường THPT thuộc Duyên hải Nam Trung Bộ nói riêng còn nhiều hạn chế Vì vậy, đã đến lúc cần nghiên cứu kỹ lưỡng lý luận, đánh giá đúng thực tiễn, xây dựng thống nhất nội dung và đưa ra các biện pháp phù hợp nhằm giáo dục

ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong DHLS ở trường THPT, góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn trước yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục

Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi chọn vấn đề “Giáo dục ý

thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam ở trường Trung học phổ thông (thực nghiệm tại các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ)” làm đề tài luận án Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và Phương

pháp dạy học bộ môn Lịch sử

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu là quá trình giáo dục ý thức chủ quyền

biển, đảo cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT

2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Đề tập trung nghiên cứu việc giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học phần Lịch sử Việt Nam ở trường THPT (chương trình chuẩn) qua dạy học nội khóa và ngoại khóa, vận dụng chủ yếu ở các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ

- Không gian khảo sát, điều tra thực tiễn bao gồm các trường THPT được lựa chọn theo đặc điểm địa lí và loại hình trên phạm vi cả nước, trong đó, các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ là chủ yếu

- Địa bàn thực nghiệm chủ yếu ở các trường THPT thuộc Duyên hải Nam Trung Bộ, bao gồm: Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận

- Nội dung nghiên cứu được giới hạn trong việc tìm hiểu lý luận, thực tiễn, nội dung và biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong dạy học phần Lịch sử Việt Nam ở trường THPT

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở khẳng định vai trò và ý nghĩa của vấn đề giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT, Luận án không chỉ xác định nội dung lịch sử Việt Nam có khả năng giáo dục và những nội dung giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo, mà còn đề xuất các biện pháp nhằm giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh Qua đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn lịch sử ở

trường THPT trước yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu những vấn đề lý luận về giáo dục tư tưởng, thái độ, ý thức cho HS nói chung và giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo nói riêng trên cơ

sở tài liệu trong và ngoài nước

- Tiến hành điều tra và khảo sát thực tiễn việc giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong DHLS ở trường THPT để tìm ra nguyên nhân của thực trạng và những vấn đề cần giải quyết

- Tìm hiểu chương trình, sách giáo khoa bộ môn lịch sử và các tài liệu liên quan đến chủ quyền biển, đảo để xây dựng thống nhất những nội dung lịch sử cần giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học phần Lịch sử Việt Nam ở trường THPT

- Xây dựng bộ tiêu chí để đánh giá sự chuyển biến về ý thức chủ quyền biển, đảo của học sinh

- Đề xuất các biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học phần Lịch sử Việt Nam ở trường THPT

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khả thi của các biện pháp mà Luận án đưa ra tại một số trường THPT thuộc các tỉnh, thành phố Duyên hải Nam Trung Bộ

4 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở phương pháp luận

Cơ sở phương pháp luận của đề tài là dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng, Nhà

nước về giáo dục nói chung và giáo dục lịch sử nói riêng

4.2 Phương pháp nghiên cứu

4.2.1 Nghiên cứu lý thuyết:

- Sưu tầm, phân tích, tổng hợp tài liệu giáo dục học, tâm lí học, giáo dục lịch sử về giáo dục tư tưởng, thái độ, ý thức cho HS

- Tìm hiểu các Nghị quyết của Đảng và Nhà nước, các văn bản chỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục; các tài liệu lịch sử, sách, báo, tạp chí,…

có liên quan đến chủ quyền biển, đảo; các văn bản pháp luật quốc tế và Việt Nam về chủ quyền biển, đảo

- Nghiên cứu chương trình, sách giáo khoa Lịch sử THPT và bước đầu tìm hiểu chương trình phổ thông mới để xác định nội dung, đề xuất hình thức và biện pháp giáo dục phù hợp

4.2.2 Nghiên cứu thực tiễn:

- Điều tra, khảo sát, thu thập thông tin tại các trường THPT thông qua phiếu điều tra, dự giờ, quan sát trực tiếp, phỏng vấn, hội thảo…và xử

lý thông tin để nắm rõ thực trạng

- Thực nghiệm từng phần và toàn phần để xem xét tính khả thi của các biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong dạy học phần Lịch sử Việt Nam ở trường THPT mà Luận án đề xuất

4.2.3 Sử dụng phương pháp toán học thống kê:

Sử dụng phần mềm thống kê trong việc tập hợp và xử lý số liệu điều tra thực tiễn, thực nghiệm sư phạm để phân tích, so sánh, từ đó rút ra nhận xét và kết luận

5 Giả thuyết khoa học

Vấn đề giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong dạy học lịch sử ở trường THPT nếu đảm bảo những nguyên tắc giáo dục, được tiến hành với những nội dung và biện pháp phù hợp sẽ nâng cao chất lượng giáo dục học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Về mặt khoa học: Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm

phong phú thêm hệ thống lý luận phương pháp về giáo dục tư tưởng, đạo đức, thái độ, ý thức cho HS nói chung, giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong DHLS ở trường THPT nói riêng Từ đó, xác định nội dung, đề xuất các biện pháp phù hợp nhằm giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học lịch sử hiệu quả và thiết thực hơn, nhất là trong dạy học phần Lịch sử Việt Nam

- Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở tư liệu

quý giá nhằm khẳng định thêm chủ quyền biển, đảo của Việt Nam; là tài

liệu để GV các trường THPT hiểu rõ về vấn đề giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo và biết cách vận dụng vào quá trình DHLS, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục nhân cách và kĩ năng cho HS; là tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và những người quan tâm tìm hiểu một vấn đề giáo dục quan trọng và cấp bách hiện nay

8 Cấu trúc của luận án

Ngoài Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận án

được kết cấu thành bốn chương:

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Chương 2: Vấn đề giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT - Lý luận và thực tiễn

Chương 3: Các biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam ở trường THPT

Chương 4: Thực nghiệm sư phạm

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Chủ quyền biển, đảo nói chung, giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo nói riêng là vấn đề được nhiều nhà khoa học và giáo dục quan tâm nghiên cứu Trên cơ sở các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan

đề tài, chúng tôi tiếp cận theo hai hướng sau:

1.1 Những nghiên cứu về chủ quyền biển, đảo

Đó là các công trình của tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu về

những minh chứng lịch sử, cơ sở pháp lý về quá trình xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam trên Biển Đông Đây là cơ sở tư liệu đáng tin cậy để chúng tôi xác định nội dung giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong DHLS ở trường THPT

1.2 Những nghiên cứu về giáo dục học sinh nói chung, giáo dục ý

thức chủ quyền biển, đảo nói riêng

Nhiều nghiên cứu của các nhà tâm lý học, giáo dục học và giáo dục lịch sử về giáo dục tư tưởng, đạo đức, ý thức trách nhiệm công dân cho

HS, làm cơ sở cho tác giả luận án thiết kế hình thức và đề xuất biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong DHLS ở trường THPT

1.3 Nhận xét các công trình đã công bố, những vấn đề luận án kế thừa và tiếp tục nghiên cứu

- Khẳng định tầm quan trọng của công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức, thái độ cho học sinh nói chung, giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong DHLS ở trường phổ thông nói riêng

- Một số tài liệu trực tiếp hoặc gián tiếp định hướng nội dung, hình thức và biện pháp giáo dục tư tưởng, thái độ cho HS nói chung, giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo nói riêng

Tuy vậy, hiện chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu vấn đề giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong DHLS một cách có hệ thống trên cơ sở lý luận khoa học và bám sát thực tiễn

- Những tư liệu, số liệu về tiềm năng to lớn của biển, đảo Việt Nam trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội, an ninh - quốc phòng…

- Những bản đồ, tranh ảnh thể hiện chủ quyền biển, đảo Việt Nam, trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa; những mẫu chuyện về các anh hùng, chiến sĩ bảo vệ biển, đảo Tổ quốc

- Cơ sở lý luận của các nhà giáo dục học, tâm lí học và giáo dục lịch

sử về giáo dục HS nói chung, trong DHLS nói riêng

1.3.3 Những vấn đề đặt ra tiếp tục nghiên cứu

- Cần hệ thống lí luận và đánh giá thực tiễn vấn đề giáo dục ý thức

chủ quyền biển, đảo cho HS trong DHLS ở trường THPT

- Nghiên cứu và xây dựng thống nhất những nội dung giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo để vận dụng vào công tác giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong DHLS ở trường THPT

- Xác định những căn cứ và tiêu chí đánh giá ý thức chủ quyền biển, đảo của học sinh cả về mặt định lượng và định tính

- Đề xuất các biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo khả thi

và hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn

Quá trình tiếp cận nguồn tài liệu nghiên cứu liên quan đến đề tài, chúng tôi khẳng định, các công trình đã công bố là khá phong phú, có giá trị khoa học và thực tiễn cao Đây là cơ sở quan trọng để hệ thống lý luận, xây dựng nội dung và đề xuất các biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong DHLS ở trường THPT

Chương 2 VẤN ĐỀ GIÁO DỤC Ý THỨC CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO

CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG - LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

- Ý thức: là một phạm trù chỉ có ở con người, đề cập đến khả năng

tiếp thu, phản ánh và tái hiện hiện thực khách quan vào trong tư duy, là sự nhận thức đúng đắn được biểu hiện bằng thái độ và hành động phù hợp với thực tiễn

- Giáo dục ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ

óc của con người thông qua quá trình giáo dục toàn diện, lâu dài, hệ thống, qua đó, con người sẽ tiếp thu, hiểu biết sâu sắc, vận dụng những tri thức vào thực tiễn có hiệu quả, góp phần hình thành những phẩm chất, năng lực cần thiết cho công việc và cuộc sống

2.1.1.2 Chủ quyền biển, đảo

Chủ quyền biển, đảo là một bộ phận của chủ quyền lãnh thổ quốc

gia, là quyền tối cao của quốc gia ven biển được thực hiện trong phạm vi vùng biển, đảo của quốc gia đó

2.1.1.3 Giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh là sự phản

ánh hiện thực khách quan về chủ quyền biển, đảo thông qua hoạt động giáo dục mang tính hệ thống, khoa học, đa dạng nhằm trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về biển, đảo và chủ quyền biển, đảo một cách đúng đắn, phù hợp với lịch sử, luật pháp Việt Nam và quốc tế Từ đó, học

sinh Việt Nam sẽ có những hành động phù hợp để khẳng định và bảo vệ chủ quyền biển, đảo Tổ quốc

2.1.2 Định hướng của Đảng, Nhà nước, Bộ GD&ĐT về giáo dục nói chung, giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo nói riêng

Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia nói chung, chủ quyền biển, đảo nói riêng là vấn đề quan trọng được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm Trước những tranh chấp chủ quyền biển, đảo trong khu vực, vấn đề này càng được coi trọng, trong đó, lực lượng HS cần được giáo dục đúng mức, thể hiện trách nhiệm trước yêu cầu bảo vệ chủ quyền biển, đảo hiện nay

2.1.3 Bộ môn lịch sử với việc giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh ở trường THPT

2.1.3.1 Mục tiêu của bộ môn lịch sử ở trường THPT

- Về kiến thức: hướng dẫn HS lĩnh hội được những kiến thức cơ bản

của lịch sử thế giới cũng như lịch sử dân tộc, bao gồm: sự kiện cơ bản, niên đại, các khái niệm, thuật ngữ, tên người, tên đất… Trên cơ sở đó giúp

HS nắm vững kiến thức cơ bản và toàn diện về tiến trình phát triển của lịch

sử dân tộc cũng như lịch sử thế giới

- Về kĩ năng: giúp HS có kĩ năng làm việc với SGK và các nguồn tư

liệu, thành thạo các kĩ năng bộ môn như: phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát… Phát huy năng lực tự học, tự phát hiện, đề xuất, giải quyết các vấn

đề độc lập; làm và sử dụng hiệu quả đồ dùng trực quan, ứng dụng thành thạo công nghệ thông tin vào học tập; vận dụng các kiến thức lịch sử đã học vào học tập và cuộc sống thực tiễn

- Về thái độ: phải giáo dục HS những quan điểm tư tưởng, lập

trường, phẩm chất đạo đức, nhân cách, tình cảm, góp phần đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện Đồng thời, thông qua kiến thức của

bộ môn giáo dục cho các em tinh thần lao động, có ý thức trách nhiệm và

thực hiện nghĩa vụ của công dân cũng như nghĩa vụ đối với quốc tế

2.1.3.2 Những nội dung lịch sử Việt Nam ở trường THPT có liên quan đến chủ quyền biển, đảo

Trong chương trình lịch sử THPT hiện hành, phần Lịch sử Việt Nam có những nội dung liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến vấn đề chủ quyền biển, đảo cần khai thác Còn chương trình lịch sử phổ thông được Bộ GD&ĐT ban hành ngày 27/12/2018, chủ đề về biển, đảo được đưa vào chính thức với 16 tiết, trong đó có 6/13 tiết ở cấp THPT Do đó, việc giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong DHLS là có ưu thế và hoàn toàn khả thi

2.1.4 Nội dung giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT

2.1.4.1 Giáo dục HS nhận thức đúng đắn về chủ quyền biển, đảo Việt Nam

- Các vùng biển, đảo thuộc chủ quyền Việt Nam

- Vai trò, vị trí của biển, đảo trong lịch sử dân tộc Việt Nam

2.1.4.2 Giáo dục HS hiểu rõ quá trình xác lập và thực thi liên tục chủ quyền biển, đảo của Việt Nam trên Biển Đông: Quá trình xác lập, thực

thi và khẳng định chủ quyền biển, đảo của Việt Nam qua các thời kỳ

2.1.4.3 Giáo dục HS biết đánh giá về giá trị, tiềm năng kinh tế biển, đảo và thực trạng tài nguyên, môi trường biển, đảo Việt Nam

- Giá trị, tiềm năng kinh tế biển, đảo Việt Nam hết sức to lớn

- Thực trạng tài nguyên và môi trường biển, đảo Việt Nam

2.1.4.4 Giáo dục HS trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biển, đảo Tổ quốc, nhất là bảo vệ hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa

2.1.5 Vai trò, ý nghĩa của việc giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong DHLS ở trường THPT

Thứ nhất, dạy học lịch sử phải cung cấp cho HS những kiến thức cơ

bản và hệ thống về các vùng biển, đảo Việt Nam

Thứ hai, giáo dục lòng yêu nước, biết ơn đối với các thế hệ cha ông

đã chiến đấu vì độc lập, tự do, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, trong đó

có chủ quyền biển, đảo Từ đó, HS xác định rõ trách nhiệm của bản thân trong công tác bảo vệ chủ quyền biển, đảo

Thứ ba, hình thành và phát triển kỹ năng, năng lực cho HS, nhất là

năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn bằng những hành động thiết thực, góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo Tổ quốc

HS Từ đó, các tỉnh và thành phố trong cả nước đã tổ chức các hoạt động giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong cả bài nội khóa lẫn ngoại khóa Tuy nhiên, hình thức và biện pháp tổ chức thực hiện còn nhiều bất cập, hiệu quả chưa cao

Chúng tôi đã tiến hành điều tra, khảo sát đối với GV và HS tại 24 trường THPT và thu được kết quả như sau:

- Về phía GV lịch sử: hầu hết GV đều nhận thức được vai trò, ý

nghĩa của việc giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong DHLS; nhiều

GV đã cố gắng lồng ghép nội dung chủ quyền biển, đảo vào trong bài học

lịch sử, song hiệu quả chưa cao

- Về phía HS: hầu hết HS đều quan tâm đến vấn đề chủ quyền biển,

đảo Tổ quốc, nhưng mức độ hiểu biết khác nhau tùy theo các vùng miền

Đa số HS cho rằng, GV cần đổi mới phương pháp để nội dung chủ quyền biển, đảo trở nên hấp dẫn, gần gũi hơn

Về nguyên nhân của thực trạng, chúng tôi nhận định:

Một là, cấu trúc chương trình bộ môn chưa hợp lý, còn nặng nề; nội

dung, hình thức và biện pháp giáo dục chủ quyền biển, đảo chưa thống nhất, thiếu đồng bộ giữa các trường, các địa phương

Hai là, cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học lịch sử nói

chung, dạy học về chủ quyền biển, đảo nói riêng còn thiếu thốn Ba là,

trong việc tổ chức kiểm tra - đánh giá ít có phần kiến thức vận dụng, liên

hệ vấn đề chủ quyền biển, đảo

Bốn là, nhiều GV bộ môn chưa thường xuyên cập nhật kiến thức;

thiếu tài liệu tham khảo có liên quan đến chủ quyền biển, đảo

2.2.2 Những vấn đề cần giải quyết

Thứ nhất, cần có sự thống nhất nội dung, hình thức và biện pháp giáo

dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho các trường THPT

Thứ hai, xây dựng chương trình, SGK có nội dung chủ quyền biển,

đảo; cung cấp tài liệu, phương tiện phục vụ giáo dục

Thứ ba, cần nâng cao nhận thức về lý luận, trình độ chuyên môn và

kĩ năng nghiệp vụ sư phạm, thực hành bộ môn cho GV

Thứ tư, cần nhận thức đúng đắn vai trò và vị trí của bộ môn, qua đó

phát huy được giá trị là môn học có ưu thế trong việc giáo dục ý thức và trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biển, đảo Tổ quốc

Thứ năm, biên soạn và phát hành tài liệu chính thức về giáo dục chủ

quyền biển, đảo để làm cơ sở tư liệu giáo dục ở nhà trường

Chương 3 CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC Ý THỨC CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 3.1 Một số yêu cầu khi tiến hành giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong DHLS ở trường THPT

3.1.1 Phải xuất phát từ kiến thức cơ bản của bộ môn

3.1.2 Đảm bảo tính khoa học và tính tư tưởng

3.1.3 Đảm bảo tính cụ thể, tính sinh động, giàu cảm xúc

3.1.4 Đảm bảo tính vừa sức, phù hợp đối tượng HS

3.1.5 Đảm bảo tính thường xuyên và tính cập nhật

3.1.6 Cần các biện pháp linh hoạt, sáng tạo, tôn trọng đối tượng, tránh áp đặt, công thức, giáo điều

3.2 Các biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh trong dạy học bài lịch sử nội khóa

3.2.1 Hướng dẫn HS khai thác những kiến thức lịch sử phản ánh

về chủ quyền biển, đảo trong sách giáo khoa

Trong SGK Lịch sử THPT có nhiều sự kiện đề cập trực tiếp hoặc gián tiếp đến vấn đề biển, đảo, do đó, GV cần hướng dẫn HS khai thác để giáo dục Ví dụ: Khi dạy bài 25, lớp 10: Tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa dưới triều Nguyễn (nửa đầu thế kỉ XIX), mục 1: Xây dựng và củng cố

bộ máy nhà nước - chính sách ngoại giao, GV hướng dẫn HS khai thác Lược đồ hình 49 để hiểu rõ hơn về cuộc cải cách của vua Minh Mạng, đồng thời xác định vị trí hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thể hiện trên bản đồ hành chính và là một phần lãnh thổ thống nhất của quốc gia

3.2.2 Hướng dẫn HS khai thác và sử dụng các nguồn tư liệu gốc phản ánh về chủ quyền biển, đảo

Sử dụng tư liệu gốc là biện pháp hữu hiệu để cung cấp những bằng chứng lịch sử khẳng định chủ quyền biển, đảo Việt Nam trên Biển Đông, trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa Ví dụ: Khi dạy bài 25, lớp 10: Tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa dưới triều Nguyễn (Nửa đầu thế kỉ XIX), GV sử dụng một số tư liệu gốc về biển, đảo như: bản đồ cổ, châu bản triều Nguyễn, các đoạn ghi chép trong sách của các tác giả Việt Nam dưới thời phong kiến hoặc tư liệu của các nhà truyền giáo, thương nhân nước ngoài… Đây là những minh chứng lịch sử cụ thể, xác thực về

sự xác lập và thực thi chủ quyền Việt Nam ở hai quần đảo Hoàng Sa và

Trường Sa dưới các triều đại phong kiến, nhất là triều Nguyễn

3.2.3 Hướng dẫn HS khai thác đồ dùng trực quan để lĩnh hội kiến thức về chủ quyền biển, đảo

Các loại đồ dùng trực quan liên quan đến vấn đề chủ quyền biển, đảo

khá phong phú, GV hướng dẫn HS khai thác nội dung để nâng cao nhận thức, giáo dục tư tưởng, thái độ cho HS

Thứ nhất, hướng dẫn HS khai thác bản đồ, lược đồ, tranh ảnh lịch sử kết hợp với trao đổi, thảo luận về chủ quyền biển, đảo

Thứ hai, hướng dẫn HS khai thác phim tư liệu kết hợp với trao đổi, thảo luận để nắm vững kiến thức về chủ quyền biển, đảo

Thứ ba, hướng dẫn HS khai thác đồ dùng hiện vật kết hợp với tư liệu thành văn để mở rộng kiến thức về chủ quyền biển, đảo

3.2.4 Hướng dẫn HS khai thác các mẩu chuyện lịch sử để hiểu rõ

ý chí bảo vệ chủ quyền biển, đảo của quân dân ta

Sử dụng mẩu chuyện lịch sử là một biện pháp khá hấp dẫn, dễ làm và

có tác dụng giáo dục cao trong DHLS nói chung, giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo nói riêng Ví dụ: Khi dạy bài 22, lớp 12: Nhân dân hai miền trực tiếp chiến đấu chống đế quốc Mĩ xâm lược Nhân dân miền Bắc

vừa chiến đấu, vừa sản xuất (1965 - 1973), GV sử dụng mẩu chuyện “Anh

hùng Thái Văn A trên đảo Cồn Cỏ” và hướng dẫn HS khai thác nội dung

lịch sử được phản ánh Tinh thần chiến đấu anh dũng của anh hùng Thái Văn A tạo cho HS xúc cảm, có ý thức trân trọng, biết ơn thế hệ cha ông, qua đó thể hiện trách nhiệm trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

3.2.5 Khai thác và sử dụng kiến thức liên môn về chủ quyền biển, đảo

Thứ nhất, khai thác và sử dụng kiến thức liên môn nhằm bổ sung kiến thức về biển, đảo cho bài học lịch sử, bao gồm: kiến thức Địa lý,

3.2.6 Hướng dẫn HS tự học, tự nghiên cứu về chủ quyền biển, đảo

Tự học của HS là việc tự tìm hiểu và nắm vững kiến thức lịch sử nói chung, chủ quyền biển, đảo nói riêng thông qua sự định hướng có chủ đích của GV Với việc tự tìm hiểu trước ở nhà thông qua các nguồn tài liệu, HS

có thể trải nghiệm để nắm bắt những kiến thức phục vụ cho bài học một cách hiệu quả, đặc biệt là những kiến thức liên quan đến vấn đề chủ quyền biển, đảo

Thứ nhất, hướng dẫn HS tự học để củng cố và mở rộng kiến thức bài học (trong đó có kiến thức về chủ quyền biển, đảo)

Thứ hai, hướng dẫn HS tự học để chuẩn bị cho việc học tập bài mới (trong đó có kiến thức về chủ quyền biển, đảo)

3.3 Các biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho học sinh thông qua hoạt động ngoại khóa

HĐNK là một trong hai hình thức tổ chức DHLS ở trường THPT, có quan hệ chặt chẽ với bài học lịch sử nội khóa Vì vậy, tổ chức HĐNK về chủ quyền biển, đảo trong quá trình DHLS ở trường THPT có ý nghĩa cả

về kiến thức, thái độ và phát triển kĩ năng HS

Căn cứ vào đặc điểm HS, loại hình trường và khu vực địa lí, GV có thể lựa chọn tổ chức HĐNK về chủ quyền biển, đảo qua một số hình thức

và biện pháp: tổ chức đọc sách kết hợp với trao đổi, thảo luận về chủ đề biển, đảo; tổ chức cuộc gặp gỡ và nói chuyện với học sinh về chủ đề biển, đảo; tổ chức cuộc thi tìm hiểu về chủ quyền biển, đảo; tích hợp kiến thức liên môn để tổ chức dạ hội lịch sử với chủ đề biển, đảo quê hương; tham quan bảo tàng, nhà truyền thống biển, đảo; tổ chức diễn đàn với chủ đề biển, đảo Tổ quốc; tổ chức sưu tầm và triển lãm tư liệu, tranh ảnh về chủ quyền biển, đảo Tổ quốc; tổ chức cho HS thực hiện công tác công ích xã hội; hướng dẫn HS thành lập các câu lạc bộ, đội nhóm tìm hiểu và tuyên truyền về chủ đề biển, đảo Tổ quốc; hướng dẫn HS tạo lập các trang thông tin blog gắn với chủ đề biển, đảo Tổ quốc

Trong khuôn khổ luận án, chúng tôi tập trung trình bày 4 biện pháp HĐNK có tính kết hợp, cụ thể là:

3.3.1 Tổ chức diễn đàn kết hợp giao lưu, nói chuyện với học sinh

về chủ quyền biển, đảo Tổ quốc

3.3.2 Sưu tầm tư liệu để triển lãm, kết hợp với tổ chức cuộc thi tìm hiểu về chủ quyền biển, đảo Tổ quốc

3.3.3 Sử dụng kiến thức liên môn để tổ chức dạ hội lịch sử về chủ

đề biển, đảo Tổ quốc

3.3.4 Tổ chức tham quan, trải nghiệm tại di tích, bảo tàng, nhà truyền thống về biển, đảo kết hợp với hoạt động công ích

Qua việc thiết kế hình thức, đề xuất các biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong dạy học lịch sử Việt Nam ở trường THPT, có thể khẳng định đây là những biện pháp giáo dục vừa cụ thể về cách thức tiến hành, lại vừa đa dạng về hình thức tổ chức, do đó mang lại hiệu quả giáo dục cao đối với HS trên cả ba mục tiêu giáo dưỡng, giáo dục

và phát triển

Chương 4 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

Để kiểm chứng các biện pháp đề xuất trong đề tài, chúng tôi tiến hành TNSP ở nhiều trường THPT tại các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ để xác định tính phù hợp, mức độ khả thi và hiệu quả, cũng như khả năng phổ biến rộng rãi các biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong DHLS ở trường THPT

4.1 Những tiêu chí đánh giá học sinh về ý thức chủ quyền biển, đảo

4.1.1 Các tiêu chí đánh giá định lượng

Đánh giá định lượng nhằm kiểm tra kiến thức của HS về:

- Các vùng biển, đảo thuộc chủ quyền Việt Nam

- Chứng cứ lịch sử và cơ sở pháp lý khẳng định chủ quyền biển, đảo của Việt Nam trên Biển Đông

- Vai trò của biển, đảo đối với kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh của Việt Nam

- Chủ trương của Đảng và Nhà nước về bảo vệ chủ quyền biển, đảo

Một là, đánh giá tính khả thi, hiệu quả của các biện pháp sư phạm và

khẳng định giả thuyết khoa học mà luận án đã đề ra

Hai là, có cơ sở khoa học để khái quát lý luận và biện pháp giáo dục

ý thức chủ quyền biển, đảo trong DHLS ở trường THPT

4.2.1.2 Đối tượng

Chúng tôi chọn HS các lớp 10, 11, 12 tại các trường THPT học theo chương trình chuẩn, chủ yếu trong năm học 2018 - 2019 Các trường được chọn đóng trên nhiều địa bàn, với sự đa dạng các loại hình trường thuộc khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ nhằm đánh giá mức độ đạt được về tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề ra

4.2.1.3 Giáo viên thực nghiệm sư phạm

Để đảm bảo cho công tác TNSP đáng tin cậy và hiệu quả, các GV tham gia thực nghiệm đều tốt nghiệp đại học sư phạm chính quy, chuyên ngành Lịch sử, có phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín và kinh nghiệm, được

HS tin yêu và tự nguyện với công tác TNSP

4.2.2 Nội dung và phương pháp TNSP

4.2.2.1 Nội dung thực nghiệm

1 Thực nghiệm từng phần:

- Bài 25, lớp 10: Tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa dưới triều Nguyễn (nửa đầu thế kỉ XIX) thực nghiệm 2 biện pháp: hướng dẫn HS khai thác kiến thức phản ánh về chủ quyền biển, đảo trong SGK; hướng dẫn HS khai thác và sử dụng tư liệu gốc về biển, đảo

- Bài 19, lớp 11: Nhân dân Việt Nam kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (từ năm 1858 đến trước năm 1873) thực nghiệm 2 biện pháp: hướng dẫn HS khai thác kiến thức về biển, đảo qua các loại đồ dùng trực quan; hướng dẫn HS sưu tầm và sử dụng mẩu chuyện liên quan về chủ quyền biển, đảo

- Bài 23, lớp 12: Khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội ở miền Bắc, giải phóng hoàn toàn miền Nam (1973 - 1975) thực nghiệm 2 biện pháp: hướng dẫn HS khai thác và vận dụng kiến thức liên môn về biển, đảo; hướng dẫn HS tự học, tự nghiên cứu về vấn đề chủ quyền biển đảo

2 Thực nghiệm toàn phần:

* Thực nghiệm toàn phần bài nội khóa

Chúng tôi chọn bài 22 - lớp 12: Nhân dân hai miền trực tiếp chiến đấu chống đế quốc Mĩ xâm lược Nhân dân miền Bắc vừa chiến đấu vừa sản xuất (1965-1973) để thực nghiệm tổng hợp các biện pháp đề xuất Bài

22 - lớp 12 đáp ứng được yêu cầu cả về nội dung và phương pháp để tiến hành thực nghiệm toàn phần

* Thực nghiệm toàn phần hoạt động ngoại khóa

Chúng tôi tổ chức một buổi hoạt động ngoại khóa mang tính tổng

hợp nhiều biện pháp cho HS với chủ đề “Biển, đảo Tổ quốc tôi”: khai thác

nội dung SGK; các loại tài liệu lịch sử, đồ dùng trực quan; sử dụng kiến thức liên môn…, đồng thời giới thiệu một số nguồn tư liệu cho HS tìm hiểu trước để tham gia buổi ngoại khóa

4.2.2.2 Phương pháp tiến hành TNSP

- Chúng tôi phối hợp chặt chẽ với tổ bộ môn lịch sử ở các trường

THPT để khảo sát, chọn lựa đối tượng HS và triển khai TNSP Đối với các

lớp dạy TN, HS không được thông báo trước

- Sau khi tiến hành thực nghiệm, chúng tôi phối hợp với GV các trường THPT tiến hành kiểm tra và theo dõi ở các lớp TN và các lớp ĐC

để đánh giá cả định lượng và định tính

- Thu thập kết quả, chúng tôi sử dụng toán học thống kê và thang đo

sự chuyển biến ý thức chủ quyền biển, đảo để đánh giá một cách khoa học, toàn diện các biện pháp

4.2.3 Kết quả thực nghiệm sư phạm

Nhằm kiểm chứng một cách khoa học về giá trị của các biện pháp, chúng tôi dựa vào các tham số trung bình cộng và phương sai đã tính được

để tìm giá trị (t ) làm cơ sở so sánh với giá trị (tα) Kết quả tính toán giá trị (t ) và giá trị (tα) được tìm thấy trong bảng phân phối Student, với α =0,05

và k= 2n-2 được thể hiện trong bảng 4.1:

Bảng 4.1 Giá trị t và tα của lớp ĐC và TN thuộc các nhóm trường

2,02- 2,06

2,02- 2,06

2,06

2.02-So sánh giá trị (t) và (tα) của từng nhóm trường, chúng ta thấy giá trị (t) luôn luôn lớn hơn giá trị (tα) Dựa vào điều kiện của bài toán: Nếu t ≥ tα

thì sự khác biệt TN và ĐC là có ý nghĩa, nếu t < tα thì sự khác biệt TN và

ĐC là không có ý nghĩa, chúng tôi kết luận: Các biện pháp thực nghiệm sư

phạm là khả thi và có ý nghĩa

4.2.3.2 Về định tính

Thứ nhất, HS các lớp thể hiện sự quan tâm và hứng thú, nhất là các

hoạt động dạy học có lồng ghép nội dung chủ quyền biển, đảo

Thứ hai, khi GV tổ chức hoạt động dạy học bằng các câu hỏi hay cho

thảo luận nhóm, tranh luận xung quanh vấn đề chủ quyền biển, đảo, chúng tôi nhận thấy HS rất hứng thú và tích cực tham gia

Thứ ba, hầu hết HS đều bộc lộ cảm xúc của mình trước nguy cơ chủ

quyền lãnh thổ Tổ quốc bị xâm phạm, một số em đã ý kiến đề xuất biện pháp bảo vệ chủ quyền biển, đảo và trách nhiệm của HS

Thứ tư, từ nhận thức đúng đắn, nhiều hoạt động của HS được tổ chức

sau đó: sưu tầm tranh ảnh, bài hát về biển, đảo quê hương; tổ chức thăm hỏi gia đình các chiến sĩ hải quân; thu gom rác thải

4.2.3.3 Đánh giá sự chuyển biến ý thức chủ quyền biển, đảo thông qua kết quả theo dõi một nhóm học sinh (Case study)

Để đánh giá chính xác sự chuyển biến ý thức chủ quyền biển, đảo của HS, chúng tôi chọn theo dõi một nhóm HS lớp 11A5, trường Quốc

Học Quy Nhơn, năm học 2018 - 2019 và nhận thấy:

- Về ý thức, thái độ: từ chỗ ít hứng thú, HS dần tỏ ra thích thú, tham gia tích cực vào các hoạt động học tập cũng như hành động để thể hiện rõ trách nhiệm trong việc bảo vệ chủ quyền biển, đảo

- Về mặt hiểu biết: dù mức độ chuyển biến không đồng đều, nhưng hiểu biết về vấn đề chủ quyền biển, đảo đều nâng lên rõ rệt, đặc biệt, các

em có nhu cầu tìm hiểu về vấn đề chủ quyền biển, đảo

- Về năng lực đánh giá: bước đầu có những đánh giá đúng đắn về vai trò, tiềm năng của biển; phân tích và đánh giá đúng thực trạng vấn đề tài nguyên và môi trường biển, đảo Việt Nam hiện nay

- Về năng lực vận dụng: HS dần biết cách vận dụng kiến thức vào thực tiễn, bộc lộ bằng những hành động cụ thể, nhất là khả năng tuyên truyền trong cộng đồng về bảo vệ chủ quyền biển, đảo

Như vậy, bằng các tiêu chí đánh giá, GV có thể nhận ra sự chuyển biến “ý thức” của HS cả kiến thức, thái độ và hành vi Đây là cơ sở vững chắc khẳng định các biện pháp đề xuất để giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong DHLS là khả thi và hiệu quả Điều này chứng minh được ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài luận án

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

Qua kết quả nghiên cứu đề tài luận án cả về lý luận và thực tiễn vấn

đề giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong DHLS ở trường

THPT, chúng tôi có cơ sở để rút ra một số kết luận cơ bản sau:

1 Giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong dạy học nói chung, DHLS nói riêng là một nhiệm vụ cấp thiết cần được tiến hành ở các trường học trên toàn quốc, trong đó, môn Lịch sử có ưu thế trong việc thực hiện công tác này

2 Qua quá trình khảo sát, tìm hiểu thực tiễn cho thấy rằng, mặc dù phần lớn GV và HS ý thức được tầm quan trọng của việc giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong DHLS nhưng do những nguyên nhân khách quan, chủ quan khác nhau nên công tác này chưa được phổ biến và đạt hiệu quả

3 Trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề lý luận và đánh giá thực tiễn, tác giả luận án đã xây dựng hệ thống nội dung và đề xuất các biện pháp giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS trong DHLS ở trường THPT để phần nào khắc phục những hạn chế đang tồn tại ở các trường THPT, góp phần nâng cao hiệu quả DHLS nói chung, giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo cho HS nói riêng Việc giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong DHLS với nhiều hình thức đa dạng như: bài học nội khóa, HĐNK và kiểm tra - đánh giá sẽ nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn, góp phần thực hiện chủ trương đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển năng lực HS

4 Để kiểm chứng tính khả thi của các biện pháp sư phạm đề xuất trong luận án, tác giả đã triển khai thực nghiệm từng phần cũng như toàn phần, bằng cả hai hình thức dạy học là bài lịch sử nội khóa và hoạt động ngoại khóa thông qua dạy học phần lịch sử Việt Nam trong chương trình THPT Kết quả thực nghiệm đã cho thấy tính phù hợp, khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất

5 Để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục ý thức chủ quyền biển, đảo trong DHLS ở trường THPT, chúng tôi khuyến nghị:

Đối với các cấp quản lí giáo dục: Cần quan tâm, nắm bắt thực tiễn để

kịp thời triển khai các hoạt động giáo dục phù hợp; đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất - kĩ thuật phục vụ hoạt động dạy học; tổ chức biên soạn, thống nhất và phổ cập tài liệu biển, đảo khẳng định chủ quyền biển, đảo của Việt Nam trên quy mô cả nước; tổ chức các buổi tập huấn cho cán bộ quản lí,

GV nói chung và GV Lịch sử nói riêng về chủ đề biển, đảo để kịp thời nắm bắt chủ trương, kế hoạch, nhiệm vụ, nội dung, phương pháp dạy học… đáp ứng yêu cầu thực tiễn và định hướng đổi mới giáo dục

Đối với GV dạy Lịch sử: Cần tiếp thu những nội dung, chính sách

giáo dục được triển khai; tham gia đầy đủ các buổi tập huấn nâng cao nghiệp vụ; chủ động tìm hiểu, trau dồi kiến thức, kĩ năng, đặc biệt là kĩ năng tổ chức các hoạt động dạy học về chủ quyền biển, đảo để góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn GV phải lôi cuốn và tạo ra niềm say

mê, hứng thú cho HS đối với bộ môn Lịch sử nói chung và đối với những kiến thức về chủ quyền biển, đảo nói riêng thông qua nhiều hình thức phong phú và hấp dẫn

Đối với HS THPT: Nhận thức đúng trách nhiệm và nghĩa vụ của

mình trước những vấn đề chung của đất nước; chủ động tìm hiểu, học hỏi những kiến thức về biển, đảo; luôn đi đầu trong các hoạt động liên quan đến vấn đề bảo vệ chủ quyền biển, đảo; liên tục cập nhật những thông tin thời sự để có cái nhìn đúng đắn, đầy đủ về thực trạng vấn đề biển, đảo Việt Nam Trên cơ sở đó, HS xác định rõ trách nhiệm của bản thân, tạo ra động lực đúng đắn và hành động thiết thực để góp phần cùng nhân dân cả nước chung tay bảo vệ chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc trong bối cảnh khu vực và quốc tế có nhiều diễn biến phức tạp như hiện nay