Sự thoát hơi nước ở lá giúp cho quá trình hấp thụ các chất khoáng hòa tan ⇒ Ánh sáng ảnh hưởng đến quá trình hấp thu khoáng và nitơ trên cơ sở ánh sáng có liên quan chặt chẽ tới quá trìn[r]
Trang 1Ngày soạn: 19/8/2011
Tuần: 3 Tiết: 5
Bài 5 : TRAO ĐỔI KHOÁNG VÀ NITƠ Ở THỰC VẬT ( TT )
I Mục tiêu bài giảng:
1 Về kiến thức:
- Trình bày được ảnh hưởng của các nhân tố môi trường đến quá trình trao đổi khoáng và nitơ ở thực vật
- Nêu được biện pháp bón phân hợp lí cho cây trồng.Giải thích được bón phân hợp lí tạo năng suất cao ở cây trồng
2 Về kỹ năng:
- Kỹ năng quan sát
- Kỹ năng phân tích, tổng hợp
3 Về thái độ:
-Sự hấp thụ các nguyên tố khoáng phụ thuộc vào đặc điểm của hệ rễ,cấu trúc của đất và điều kiện môi trường
- Biết cách sử dụng phân bón hợp lí, nhất là phân đạm đối với cây trồng, môi trường và sức khỏe
II Phương pháp và phương tiện dạy học:
1 Phương pháp:
+ Hỏi đáp
+ Khám phá
+ Diễn giảng
2 Phương tiện:
- SGK sinh học 11
- Hình 5 SGK
III Trọng tâm: Mục VII
IV Nội dung và tiến trình lên lớp:
1 Chuẩn bị:
- Ổn định lớp (1 phút).
- Kiểm tra bài cũ: 5 phút
Câu 1: Những sinh vật nào có khả năng cố định nitow phấn tử?ĐK để có quá trình cố định
Nitơ?
- Có 2 nhóm vi khuẩn cố định nitơ: vi khuẩn sống tự do(Nostoc,Azotobacter),vi khuẩn sống
cộng sinhtrong nốt sần của cây họ đậu hoặc trong bèo hoa dâu
-Điều kiện
+ Có lực khử mạnh
+ Được cung cấp năng lượng ATP
+ Có sự tham gia của enzim Nitrôgenaza
+ ĐK kỵ khí
Câu 3: Cho biết ý nghĩa của con đường hình thành amit?
Giúp cây không bị ngộ độc do NH3 tích lũy nhiều Dự trữ â khi cần thiết
-Vào bài: 1 phút
-Lượng phân chúng ta bón cho cây trồng,cây có sử dụng được hoàn toàn không?
-Không.Tại vì quá trình hấp thụ các nguyên tố khoáng còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố:nhiệt độ,ánh sáng,độ ẩm
+ Các nhân tố môi trường ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ khoáng như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài 5
Bài 5: Trao đổi khoáng và Nitơ ở
thực vật.
VI Ảnh hưởng của nhân tố môi
Hoạt động 1:
- Kể tên những nhân tố môi trường ảnh hưởng đến quá trình trao đổi - Ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm đất, độ pH đất, độ thoáng khí
Trang 2trường đến quá trình trao đổi
khoáng và nitơ ở thực vật:
1 Ánh sáng:
Ảnh hưởng đến quá trình hấp thu
khoáng và nitơ trên cơ sở ánh sáng
có liên quan chặt chẽ tới quá trình
quang hợp, quá trình trao đổi nước
của cây
2 Nhiệt độ:
Ảnh hưởng lên quá trình hấp thụ
khoáng và nitơ thụ động và chủ
động qua quá trình sinh trưởng và
hô hấp của rễ
- Nhiệt độ càng thấp thì độ khuếch
tán của các chất khoáng càng giảm
- Khi tăng nhiệt độ ở 1 giới hạn nhất
định thì làm tăng sự hấp thu khoáng
và nitơ
- Nhiệt độ vượt qua mức tối ưu thì
tốc độ hút khoáng giảm, hệ thống
lông hút bị biến tính và chết
3 Độ ẩm đất:
+ Hàm lượng nước tự do trong đất
nhiều giúp cho việc hòa tan nhiều
ion khoáng.Các ion hòa tan dẽ dàng
hấp thụ theo dòng nước
+ Độ ẩm cao giúp cho hệ rễ sinh
trưởng tốt và tăng diện tích tiếp xúc
của rễ với keo đất, giúp cho quá
trình hút bám trao đổi khoáng và
nitơ
4 Độ pH đất:
+ Là nhân tố quan trọng với sự trao
khoáng và nơtơ ở thực vật?
- Vai trò của ánh sáng với quang hợp và sự hút khoáng của rễ?
- Ánh sáng ảnh hưởng như thế nào đến quá trình thoát hơi nước?
⇒ Ánh sáng có ảnh hưởng như thế
nào đến quá trình trao đổi khoáng
và nitơ? (nêu mối quan hệ giữa quang hợp, trao đổi nước với quá trình hấp thụ khoáng và nitơ)
- Nhiệt độ (thấp, thích hợp, cao) trong đất ảnh hưởng như thế nào đến quá trình hút khoáng và nitơ của rễ?
- Độ ẩm của đất ảnh hưởng như thế nào đến quá trình trao đổi khoáng? (liên quan đến lượng nước tự do, quá trình hút bám như thế nào?)
* Trong Sx nông nghiệp cần áp dụng những biện pháp kĩ thuật gì đối với vùng đất khô hạn, nhiệt độ cao?
- pH ảnh hưởng như thế nào đến quá trình trao đổi khoáng và nitơ?
- Khi có ánh sáng thích hợp, quá trình quang hợp diễn ra mạnh mẽ, đòi hỏi 1 lượng lớn nước kéo theo sự hút khoáng
- Khi có ánh sáng, khí khổng
mở và diễn ra quá trình thoát hơi nước ở lá Kéo theo sự hấp thu nước và muối khoáng
ở rễ
⇒Quang hợp tạo ra năng
lượng tích lũy trong các hợp chất hữu cơ là chất khử liên quan đến quá trình hấp thụ, vận chuyển, trao đổi khoáng
và nitơ Sự thoát hơi nước ở
lá giúp cho quá trình hấp thụ các chất khoáng hòa tan⇒ Ánh sáng ảnh hưởng đến quá trình hấp thu khoáng và nitơ trên cơ sở ánh sáng có liên quan chặt chẽ tới quá trình quang hợp, quá trình trao đổi nước của cây
+ Nhiệt độ càng thấp thì độ khuếch tán của các chất khoáng càng giảm (10-120 ngừng trệ)
+ Khi tăng nhiệt độ ở 1 giới hạn nhất định thì làm tăng sự hấp thu khoáng và nitơ + Nhiệt độ vượt qua mức tối
ưu (>500) thì tốc độ hút khoáng giảm, hệ thống lông hút hoạt động rối loạn, thậm chí bị biến tính và chết + Hàm lượng nước tự do trong đất nhiều giúp cho việc hòa tan nhiều ion khoáng + Các ion hòa tan dẽ dàng hấp thụ theo dòng nước
+ Độ ẩm cao giúp cho hệ rễ sinh trưởng tốt và tăng diện tích tiếp xúc của rễ với keo đất, giúp cho quá trình hút bám trao đổi khoáng và nitơ
- XD hồ chứa nước, chọn giống chịu hạn
+ Là nhân tố quan trọng với
sự trao đổi khoáng và nitơ
Trang 3đổi khoáng và nitơ.
+ Quyết định hàm lượng các
nguyên tố khoáng trong đất và Ảnh
các chất hút bám trên bề mặt keo
đất
+ Ảnh hưởng đến sự hấp thu các
chất khoáng hòa tan
+ pH thích hợp: 6 – 6.5
5 Độ thoáng khí:
- Khí CO2 sinh ra do hô hấp rễ trao
đổi với ion khoáng bám trên bề mặt
keo đất
- Nồng độ oxi cao trong đất giúp hệ
rễ hô hấp mạnh, tạo được áp suất
thẩm thấu cao để hút nước và muối
khoáng
VII Bón phân hợp lí cho cây
trồng:
1 Lượng phân bón: căn cứ vào:
- Nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng
(lượng chất dinh dưỡng để hình
thành 1 đơn vị thu hoạch)
- Khả năng cung cấp chất dinh
dưỡng của đất
- Hệ số sử dụng phân bón (lượng
phân bón cây sử dụng được so với
tổng lượng phân bón)
2 Thời kì bón phân:
- Mỗi thời kì sinh trưởng cây trồng
cần nhiều chất dinh dưỡng khác
nhau với lượng bón khác nhau
- Cách nhận biết thời điểm bón
phân: dựa vào biểu hiện bên ngoài
của lá
3 Cách bón phân:
Bón lót, bón thúc, bón qua lá, bón
qua đất
4 Loại phân bón:
Phải dựa vào từng loại cây và giai
đoạn phát triển
- Rễ cây hấp thụ khoáng trong nước độ pH như thế nào?
- Vì sao đất chua thì nghèo dinh dưỡng?
* pH môi trường đất ảnh hưởng đến hoạt động của VSV đất giúp phân hủy chất hữu cơ thành chất
vô cơ, chất khó tan thành chất dễ tan
- Quan sát hình 3.1 SGK: Khí CO2 sinh ra do hô hấp rễ được trao đổi như thế nào trong đất?
- Nồng độ oxi trong đất liên quan như thế nào đến trao đổi khoáng và nitơ?
Hoạt động 2:
- Thế nào là bón phân hợp lí cho cây trồng?
- Lương phân bón hợp lí căn cứ vào đâu?
- Căn cứ vào đâu để xác định được khi nào cần bón phân?
-Lúa mới cấy nên bón loại phân bón nào là thích hợp?
- Có những cách bón phân nào?
- Căn cứ vào yếu tố nào để lựa chọn loại phân bón?
-Cây lấy củ,hạt,lá nên bón loại phân nào?
+ Quyết định hàm lượng các nguyên tố khoáng trong đất + Ảnh hưởng đến sự hấp thu các chất khoáng hòa tan + Ảnh hưởng tới các chất hút bám trên bề mặt keo
- pH = 6 – 6.5
- Đất có axit nhiều thì ion H+ nhiều sẽ thay thế ion khoáng trên bề mặt keo đất, các nguyên tố dinh dưỡng ở trạng thái tự do nên rất dễ bị rữa trôi
- Khí CO2 sinh ra do hô hấp
rễ trao đổi với ion khoáng bám trên bề mặt keo đất
- Nồng độ oxi cao trong đất giúp hệ rễ hô hấp mạnh, tạo được áp suất thẩm thấu cao để hút nước và muối khoáng
- Bón đúng loại, đúng lượng, đúng lúc, đúng cách
+ Nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng
+ Khả năng cung cấp chất dinh dưỡng của đất
+ Hệ số sử dụng phân bón
- Dựa vào biểu hiện bên ngoài của lá
-Phân chứa P và K để bộ rễ phát triển khỏe
- Bón lót, bón thúc, bón qua
lá, bón qua đất
- Căn cứ vào loại cây và giai đoạn phát triển
-Cây lấy củ ,hạt bón:P,K.Cây lấy lá bón N
3 Củng cố: 3 phút
Câu 1: Kể tên những nhân tố môi trường ảnh hưởng đến quá trình trao đổi khoáng và nơtơ ở
thực vật?
Trang 4Ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm đất, độ pH đất, độ thoáng khí.
Câu 2: Vì sao đất chua thì nghèo dinh dưỡng?
Đất có axit nhiều thì ion H+ nhiều sẽ thay thế ion khoáng trên bề mặt keo đất, các nguyên tố dinh dưỡng ở trạng thái tự do nên rất dễ bị rữa trôi
4 Dặn dò:1 phút
- Xem lại bài
- Trả lời các câu hỏi cuối bài trong SGK
- Chuẩn bị bài 6
+ Lá cây, giấy A4, ly giấy (4), bông bảng, bông gòn y tế, đậu xanh (ủ 1 ngày)
Rút kinh nghiệm:
Tổ trưởng ký duyệt Giáo viên soạn
Thái Thành Tài