Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường trung học phổ thông của huyện phúc thọ, thành phố hà nội

Huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội, các trường THPT nói riêng đã và đang thực hiện quy chế dân chủ tương đối tốt, tạo ra một môi trường khí thế, hào hứng trong các nhà trường, đem lại niềm

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

-

KHUẤT THỊ HẢI

THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHÔ THÔNG CỦA HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI, 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

-

KHUẤT THỊ HẢI

THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHÔ THÔNG CỦA HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn “Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường trung học phổ thông của huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội” là công trình nghiên cứu của tôi Các số liệu, thông tin được nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu nào Nếu sai tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Tác giả luận văn

Khuất Thị Hải

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG TRƯỜNG HỌC 8

1.1 Khái niệm về dân chủ 8

1.2 Quy chế dân chủ cơ sở 11

1.3 Quy chế dân chủ cơ sở trong trường học, nội dung, những việc cần làm để thực hiện quy chế dân chủ ở nhà trường trong giai đoạn hiện nay 15

1.4 Sự tất yếu và các yếu tố chủ quan, khách quan tác động đến việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong trường học 23

Chương 2: THỰC TRẠNG CỦA VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CÁC TRƯỜNG THPT CỦA HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 33

2.1 Khái quát về huyện Phúc Thọ và các trường THPT huyện Phúc Thọ- thành phố Hà Nội 33

2.2 Đánh giá thực trạng thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT của huyện Phúc Thọ, Hà Nội 36

Chương 3: GIẢI PHÁP GÓP PHẦN THỰC HIỆN TỐT QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CÁC TRƯỜNG THPT CỦA HUYỆN PHÚC THỌ, HÀ NỘI 58

3.1 Nâng cao trình độ, tư tưởng hiểu biết, năng lực thực hành dân chủ cho CBGV- CNV và phụ huynh, học sinh 58

3.2 Tăng cường dân chủ trong tổ chức, quản lý cán bộ giáo viên, học sinh 60 3.3 Tăng cường dân chủ giữa nhà trường với cha mẹ hoc sinh, thầy cô giáo với học sinh 63

3.4 Tăng cường dân chủ của các tổ chức trong nhà trường 64

KẾT LUẬN 68

TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ đề về dân chủ luôn là một vấn đề nóng bỏng ở tất cả các cơ quan, đơn vị, từ trung ương đến địa phương, từ khối Nhà nước đến khối tư nhân Đây là một nội dung cơ bản liên quan đến một xã hội, một đơn vị mà được mọi người rất quan tâm từ chính thực tiễn của xã hội, đặc biệt trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay Dân chủ luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm đặc biệt điều này được ghi nhận trong Điều 3, Hiến Pháp 2013 [20,tr.21], về nhân dân phát huy quyền làm chủ của mình

Chỉ thị số 30-CT/TW của Bộ chính trị ngày 18/2/1998 về “Xây dựng, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở” Nghị định số 71/1998/NĐ-CP ngày 8/9/1998 của Chính Phủ về ban hành quy chế dân chủ trong hoạt động cơ quan, hiện giờ thay thế bằng Nghị định số 04/2015/NĐ-CP ngày 09/01/2015

về thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập; Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH, ngày 20/4/2007 của Ủy ban thường vụ quốc hội về thực hiện dân chủ ở xã, phường thị trấn; trên cơ sở đó quyết định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo số 04/2000/QĐ-BGDĐT ngày 01/3/2000 về việc ban hành “Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường” Những văn bản trên là cơ sở pháp

lí, là nền tảng của mỗi người dân, mỗi cán bộ trong các cơ quan đơn vị, thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình trong đời sống xã hội, tạo ra một môi trường dân chủ khách quan trong xã hội Đây cũng là tiền đề để thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, sánh vai với các cường quốc năm châu vì thế phải đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo đã nêu trong Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013

Thực tiễn đã chỉ cho chúng ta thấy hiện nay dân chủ ở các cơ sở chưa được bảo đảm mà vẫn còn đâu đó tệ quan liêu, tham nhũng, sách nhiễu, gây phiền hà cho người dân, trong khi đó sự hiểu biết của một số người dân còn hạn chế, đặc biệt là chưa nắm được những quy định của pháp luật một cách cụ thể nên chưa biết cách thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình Trong khi đó Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách đổi mới về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, đặc biệt chính sách cải cách thủ tục hành chính, gọn nhẹ, phổ biến chính sách đó trên các phương tiện thông tin đại chúng để dân biết

mà thực hiện Nghị quyết đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng cộng sản Việt Nam năm 1996 đã chỉ rõ xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là một nội dung cơ bản của đổi mới hệ thống chính trị nước ta, phải có

cơ chế và cách làm cụ thể để thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” đối với các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước Để thực hiện tốt phương châm đó cần phải cụ thể hóa thành các văn bản pháp luật để người dân được biết mà làm theo mang lại hiệu quả cao Có như vậy mới mang lại niềm tin cho nhân dân, đối với Đảng và Nhà nước trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, sớm đưa nước ta lên một tầm vóc mới để sánh vai với các cường quốc trên thế giới Được làm chủ người dân sẽ chủ động hơn, hào hứng hơn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc, bảo vệ chủ quyền toàn vẹn của đất nước Vì “Dân chủ” chính là một sức mạnh tạo ra động lực cho người dân xây dựng bảo vệ cho chính cuộc sống của mình Đó là lí do rất quan trọng cần phải thúc đẩy dân chủ ở cơ sở trong

cơ quan nhà nước như trường học, xã, phường, thị trấn, cơ quan hành chính

và các công ty, doanh nghiệp nói riêng

Hòa chung với không khí dân chủ trong cả nước, để phát huy dân chủ trong trường học, ở nước ta Bộ Giáo dục Đào tạo đã ban hành Quyết định số 04/2000/QĐ-BGDĐT ngày 01/3/2000 về ban hành “Quy chế thực hiện dân

chủ trong hoạt động của nhà trường”, với phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” trong các hoạt động của nhà trường thông qua các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ gián tiếp Quy chế này áp dụng trong phạm vi nhà trường, cơ sở giáo dục công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân

Huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội, các trường THPT nói riêng đã và đang thực hiện quy chế dân chủ tương đối tốt, tạo ra một môi trường khí thế, hào hứng trong các nhà trường, đem lại niềm vui cho chi bộ Đảng, đoàn trường, công đoàn, toàn thể cán bộ giáo viên, phụ huynh và học sinh trong trường Tạo ra động lực để nhà trường phấn đấu xây dựng “Trường học thân thiện - Học sinh tích cực” Bên cạnh mặt tích cực đó vấn đề “dân chủ” còn thể hiện mặt hạn chế đó là sự vi phạm về “dân chủ”, đâu đó một số hiệu trưởng còn hách dịch, cậy quyền cậy chức, triển khai chậm, mang tính hình thức, làm cho nội bộ nhà trường chưa được đoàn kết thực sự, tình cảm còn mang tính cá nhân và lợi ích nhóm nhiều hơn là tình cảm chung của tập thể, lợi ích của tập thể Trong công việc chưa thực sự mang tính thuyết phục mà thay vào đó là

sự chống đối, hoàn thành cho xong, hoặc đâu đó còn nể nang chưa giám nói thẳng, nói thật Điều đó thể hiện sự thiếu dân chủ trong nhà trường Tất cả vấn

đề đó sẽ ảnh hưởng rất lớn tới việc dạy và học, uy tín của nhà trường Vậy thực hiện dân chủ trong trường học sẽ phát huy quyền làm chủ của cán bộ giáo viên, học sinh, phụ huynh trong trường, là một yêu cầu cấp bách của sự nghiệp đổi mới của toàn ngành giáo dục Đứng trước tình hình đó, tôi lựa

chọn vấn đề nghiên cứu là “Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các

trường THPT của huyện Phúc Thọ, Thành phố Hà Nội”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Dân chủ, dân chủ ở cơ sở, quy chế thực hiện dân chủ cơ sở từ lâu đã thu hút sự quan tâm chú ý của một số nhà lãnh đạo đất nước, nhà khoa học, người làm công tác lý luận nghiên cứu ở nhiều khía cạnh, góc độ khác nhau cụ thể:

Thứ nhất: Dân chủ và thực hiện quy chế dân chủ đã được một số tác giả nghiên cứu như sách, luận án tiến sĩ

Cuốn sách của tác giả Nguyễn Thu Cúc (chủ biên), Nxb chính trị quốc

gia Hà Nội năm 2002 về “Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong tình hình

hiện nay và một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, công trình này tác giả phân

tích một cách sâu sắc phương pháp về vấn đề thực hiện quy chế dân chủ ở cấp xã Từ đó tác giả đề ra giải pháp góp phần nâng cao dân chủ

Cuốn sách “Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa” (1992), của tác giả

Đỗ Nguyên Phương và Trần Ngọc Đường (chủ biên), Nhà xuất bản sự thật Hà Nội, phân tích những nội dung cơ bản về vấn đề hệ thống chính trị và dân chủ XHCN trong văn kiện đại hội Đại Biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng

Luận án tiến sĩ luật học của tác giả Nguyễn Thị Dung (2019), “Pháp

luật về dân chủ trực tiếp ở Việt Nam” Tác giả đưa ra vấn đề lí luận về pháp

luật dân chủ trực tiếp, thực trạng dân chủ trực tiếp ở Việt Nam, từ đó đề ra giải pháp hoàn thiện pháp luật dân chủ trực tiếp ở nước ta hiện nay

Luận án tiến sĩ chính trị học của tác giả Hoàng Thị Thuận (2016), về

“Thực hành dân chủ theo tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm phát huy vai trò của tri thức trong giai đoạn hiện nay” Tác giả xác định rõ nội dung giá trị tư

tưởng Hồ Chí Minh về thực hành dân chủ, tác động tới vai trò tri thức trên phương diện lí luận và thực tiễn, phân tích quan điểm Hồ Chí Minh về thực hành dân chủ đối với vai trò của tri thức Trên cơ sở đó đề xuất phương hướng giải pháp nhằm đẩy mạnh thực hành dân chủ

Thứ hai: Các bài viết tạp chí của các tác giả gồm

Lê Khả Phiêu (1998),“Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng

và thực hiện thiết chế dân chủ ở cơ sở”, Tạp chí cộng sản số 3 Tác giả muốn

chứng minh quyền làm chủ của nhân dân trong đời sống xã hội thông qua hai

hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp Điều này chỉ có thể thực hiện trên cơ sở dân chủ dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra

“Để thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở” của tác giả Trần Quang Nhiếp,

Tạp chí cộng sản 1998, số 13 Tác giả đã đi sâu phân tích và lý giải về yêu cầu cách thức tổ chức quy chế dân chủ từ đó đề ra biện pháp nâng cao dân chủ

“Một số vấn đề về thực hiện quy chế dân chủ ở xã” của tác giả Vũ

Anh Tuấn, tạp chí quản lí Nhà nước số 9, 1998 Tác giả đi sâu phân tích và nêu được tầm quan trọng của dân chủ ở xã, từ đó nêu ra biện pháp khắc khục những hạn chế Ngoài ra còn một số tác giả khác như Đỗ Mười, Phạm Gia Khiêm, Nguyễn Văn Sáu và Huỳnh Văn Thông… cũng nghiên cứu về dân chủ, dân chủ cơ sở

Tuy nhiên tất cả các bài viết, các công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả trên đã nêu ra được ý nghĩa tầm quan trọng của việc thực hiện dân chủ, vai trò của quy chế dân chủ, thực trạng, giải pháp của thực hiện quy chế dân chủ ở một số địa phương và cơ sở, nhưng chưa có tác giả nào nghiên cứu chuyên sâu, đầy đủ, toàn diện về thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT của huyện Phúc Thọ, Thành phố Hà Nội Vì vậy mà tôi lựa

chọn vấn đề “Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT của

huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn

Từ đó xác định được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở ở các trường THPT

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận văn tập trung giải quyết những nhiệm

vụ sau:

Thứ nhất: Nghiên cứu thể chế hóa những vấn đề lý luận về dân chủ, dân chủ cơ sở trong phạm vi trường học

Thứ hai: Khảo sát, phân tích thực trạng thực hiện quy chế dân chủ cơ

sở trong các trường THPT trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội

Thứ ba: Tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra giải pháp thúc đẩy việc thực hiện quy chế dân chủ trong các trường THPT của huyện Phúc Thọ, thành phố

Hà Nội, góp phần xây dựng chi bộ Đảng trong sạch, vững mạnh; xây dựng khối đại đoàn kết trong trường; nâng cao chất lượng giảng dạy, xây dựng thương hiệu và uy tín nhà trường

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài luận văn là việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT của huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

4.2.1 Về không gian: Nghiên cứu quy chế dân chủ cơ sở trong các hoạt

động ở trường THPT của huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội

4.2.2 Về thời gian: Khảo sát việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở ở

các trường THPT huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội, từ năm 2015 đến nay

4.2.3 Về nội dung: Quy chế dân chủ cơ sở ở trong trường THPT có

nhiều khía cạnh khác nhau như việc xây dựng quy chế dân chủ ở các trường, triển khai tới chủ thể thực hiện quy chế dân chủ…, nhưng tác giả chỉ nghiên cứu khía cạnh việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận: Luận văn nghiên cứu về thực hiện quy chế dân chủ

trên cơ sở của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của

Đảng, Nhà nước

5.2 Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp điều tra, phỏng vấn, phân

tích tổng hợp, so sánh, thống kê

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1 Lý luận: Trước hết luận văn tổng hợp một cách khái quát những vấn

đề chủ yếu nhất về lý luận của việc thực hiện quy chế dân chủ trong các trường THPT, để có được cái nhìn tổng quan khoa học về việc thực hiện quy chế dân chủ

cơ sở trong các trường THPT của huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội

6.2 Thực tiễn: Trên cơ sở phân tích, làm rõ thực trạng của việc thực

hiện quy chế dân chủ cơ sở trong nhà trường, phát hiện và phân tích được nguyên nhân, vấn đề chưa phù hợp hiện nay và đề xuất giải pháp để vận dụng việc thực hiện quy chế dân chủ trong nhà trường nhằm xây dựng khối đoàn kết, nâng cao chất lượng giảng dạy trong các nhà trường THPT của huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội Đồng thời nếu ai nghiên cứu nội dung này có thể sử dụng luận văn để làm tài liệu tham khảo

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn có 3 chương, 10 tiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ

CƠ SỞ TRONG TRƯỜNG HỌC 1.1 Khái niệm về dân chủ

Trong xã hội nguyên thủy con người đã hợp sức với nhau để chống lại thiên tai, thú dữ, cùng tổ chức những hoạt động mang tính xã hội như cử ra người đứng đầu cộng đồng, bộ lạc để thực thi những công việc chung Khi của cải dư thừa người đứng đầu cộng đồng biến của cải chung thành của riêng cho mình, xã hội xuất hiện tư hữu, phân chia giai cấp và chế độ chiếm hữu nô

lệ ra đời, giai cấp chủ nô lập ra Nhà nước, lấy tên là nhà nước dân chủ (ở Athen, Hy lạp cổ đại) tức là Nhà nước chủ nô thống trị đại đa số người lao động đó là giai cấp nô lệ Như vậy ngay từ thời Hy lạp cổ đại đã xuất hiện khái niệm dân chủ Tiếng Hy lạp gọi “demos” là dân và “kratos” là quyền lực Tức là quyền lực thuộc về nhân dân, nhân dân có quyền làm chủ những vấn

đề liên quan cuộc sống của mình

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam thì “Dân chủ là hình thức tổ chức

thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do Dân chủ là việc thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do” [44, tr.817]

Như vậy, với nghĩa chung nhất, dân chủ để đánh giá mức độ và tính chất của các nhà nước trong việc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước hoặc tính chất của những xã hội Dân chủ còn là yếu tố để chỉ cách thức tổ chức và thực hiện quyền lực Cho đến nay, khái niệm dân chủ đã có sự mở rộng và phát triển Theo đó, dân chủ được hiểu là cách thức tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước; nguyên tắc tổ chức và quản lý xã hội; là những giá trị đánh giá tính chất nhà nước, xã hội Trong xã hội XHCN, "dân chủ" có

một chất lượng mới, nội dung "quyền lực thuộc về nhân dân" được phát triển đầy đủ trên cơ sở một nền kinh tế phát triển cao, giải phóng sức sản xuất, vượt qua lợi ích ích kỷ của giai cấp thống trị Nhờ vậy, dân chủ là yếu tố bảo đảm cho quá trình giải phóng và phát triển toàn diện con người, đem lại cho họ quyền làm chủ cuộc sống, quyền sáng tạo và sản xuất của cải vật chất, tinh thần cho xã hội

Người chiếm đa số là quần chúng nhân dân, so với người chiếm thiểu

số là giai cấp thống trị Từ góc độ này Lênin cho rằng “dân chủ là sự thống trị của đa số” [50,tr.515;516], “chế độ dân chủ, đó là một nhà nước thừa nhận thiểu số phục tùng đa số” [46,Tr.101], đây chính là sự quyết định của đa số

mà thiểu số phải phục tùng quyết định đó Đồng thời Lênin cũng coi dân chủ

là tự do và nhấn mạnh dân chủ là tự do, là bình đẳng, là quyết định của đa số, còn có gì cao hơn tự do, bình đẳng, quyết định của đa số nữa

C.Mác và Ăngghen cho rằng “dân chủ tức là chính quyền của nhân dân, do nhân dân tự quy định nhà nước", [52, tr.86], từ việc nhân dân tổ chức bầu cử để hình thành bộ máy nhà nước đến tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước dựa trên nguyên tắc do dân và vì dân Theo tinh thần đó dân chủ vô sản, dân chủ xã hội chủ nghĩa trước hết là sự thống trị, làm chủ của giai cấp công nhân, là sản phẩm cuộc cách mạng của số đông, vì lợi ích của số đông làm chủ của giai cấp công nhân đồng thời là sự thống trị của nhân dân lao động Xác định mối quan hệ giữa chế độ dân chủ và nguyên tắc thiểu số phục tùng đa số, Lênin đã viết “chế độ dân chủ và nguyên tắc thiểu số phục tùng đa

số không phải là những chuyện giống hệt như nhau.”[47,Tr.106;107] Trong chế độ dân chủ, nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước Điều đó được thể hiện ở chỗ: nhân dân tự tổ chức (bầu cử) quyền lực nhà nước; nhân dân có quyền tham gia quản lý và quyết định những vấn đề quan trọng của nhà nước; nhân dân có quyền kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan

nhà nước Tư tưởng này của Mác về sau được Lênin tiếp thu và phát triển trong một điều kiện mới với tư tưởng "chủ nghĩa xã hội sẽ không chiến thắng nếu không thực hiện đầy đủ chế độ dân chủ", “Chỉ có giai cấp vô sản mới có thể là người chiến đấu triệt để cho chế độ dân chủ” [49,Tr.93]

Trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa thì “Dân chủ là quyền lực thuộc về

nhân dân, là quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh vực của đời sống xã hội của đất nước, dân chủ là một hình thức nhà nước gắn với giai cấp thống trị, do đó dân chủ luôn mang bản chất giai cấp” [3,Tr.81] Nền dân chủ xã

hội chủ nghĩa ra đời và phát triển khi có nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động được thành lập Sự hình thành nền dân chủ xã hội chủ nghĩa đánh dấu bước phát triển mới về chất so với nền dân chủ trước đó như dân chủ chủ nô, dân chủ tư sản Về bản chất dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ của quảng đại quần chúng nhân dân được thực hiện chủ yếu bằng nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Đảng ta thống nhất gọi chuyên chính vô sản là nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

Như vậy, dân chủ sẽ là ước muốn của nhân dân trên thế giới nói chung, của Việt Nam nói riêng, vì chỉ có dân chủ thì trong xã hội mới hạn chế được tham ô, tham nhũng, hách dịch, cửa quyền, cậy quyền, cậy chức để làm những việc trái pháp luật Dân chủ vừa là mục tiêu vừa là động lực để chúng ta hướng tới phát triển xã hội Xã hội càng phát triển thì dân chủ lại càng được đẩy mạnh Điều này đã được thể hiện rõ nét khi đất nước trong thời kì chiến tranh, ngàn cân treo sợi tóc, đều phải có nhân dân góp sức, phải dựa vào nhân dân, nhân dân là lực lượng chính chống lại quân xâm lược, do đó nước ta đã giành được độc lập Giành và giữ đất nước đều là do nhân dân, vì thế nhân dân làm chủ đất nước Ngày nay xây dựng nhà nước từ trung ương đến địa phương cũng là do dân bầu ra, điều này đã thể hiện bản chất của nền dân chủ

xã hội chủ nghĩa Tức là làm việc dù có dễ đến mấy mà không có dân thì khó thành công, nhưng nếu việc khó đến mấy nhưng có mặt nhân dân thì đều giải quyết được hết Do đó phải dựa vào sức dân và phải thể hiện dân làm chủ, tức

là mọi việc bắt đầu từ dân, kết cục cũng vì dân, dân vừa là điểm xuất phát vừa

là mục tiêu cuối cùng, là chủ thể của mọi sự phát triển Quan điểm của Bác

Hồ là dân được làm chủ thì cũng phải hoàn thành nhiệm vụ của mình đối với việc xây dựng Nhà nước [30,tr.452] Nhà nước dân chủ, thì người dân cũng làm chủ [28, tr.365] Xã hội nào bảo đảm được thực thi đó là xã hội thực sự dân chủ Hồ Chí Minh là người xây dựng nền móng cho dân chủ, Người cho rằng, dân chủ có vai trò to lớn, là chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi khó khăn Theo Người đối với nhân dân thì dân chủ là cái quí nhất, trong việc xây dựng và củng cố chính quyền nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, Hồ Chí Minh nhấn mạnh

“ Nước ta là nước dân chủ

Bao nhiêu lợi ích đều vì dân

Bao nhiêu quyền hạn đều vì dân

Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân

Sự nghiệp kháng chiến kiến quốc là công việc của dân

Chính quyền từ xã đến Chính phủ Trung ương do dân cử ra

Đoàn thể từ trung ương đến xã do dân tổ chức nên” [32, tr.232]

Với tinh thần đó, để xây dựng nước ta trở thành nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đảng và nhà nước ta tập trung xây dựng nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa, nhà nước của dân, do dân, vì dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam

1.2 Quy chế dân chủ cơ sở

Hướng tới xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ thì vấn đề “Xây dựng, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở” được Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị

số 30-CT/TW ngày 18/2/1998; “Về thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập” được Chính phủ ban hành Nghị định số 04/2015/NĐ-CP ngày 09/01/2015; “Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường” do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 04/2000/QĐ-BGDĐT ngày 01/3/2000; Thông tư 09/2009/TT-BGDĐT ngày 07/05/2009 của Bộ GD&ĐT ban hành “Quy chế thực hiện công khai với cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân” Trên đây là căn cứ quan trọng cho các cơ quan, đơn vị thực hiện dân chủ Hồ Chí Minh rất coi trọng việc thực hành dân chủ “Thực hành dân chủ là để làm cho dân ai cũng được hưởng quyền dân chủ tự do” [27, tr.20]

Nếu nói gia đình là một tế bào của xã hội thì cơ sở là tế bào trong hệ thống chính trị nước ta Hệ thống chính trị nước ta được tổ chức dựa trên 4 cấp, đó là trung ương, tỉnh, huyện, xã (phường, thị trấn) là cấp dưới nhất, là cấp cơ sở là nơi trực tiếp thực hiện mọi chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, thực hiện giải quyết các nhu cầu, lợi ích của nhân dân và kiểm nghiệm một cách chính xác các chủ trương đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, quốc phòng, an ninh Vì vậy các quy định về dân chủ muốn được thực hiện thì phải thực thi tại cơ sở, mỗi người dân phải được biết, được bàn, được làm, được kiểm tra giám sát mọi hoạt động diễn ra trên địa bàn của mình

Chủ trương, chính sách, pháp luật của nhà nước là hướng tới mục tiêu phục vụ nhân dân, chăm lo cho nhân dân, thể hiện ý chí và nguyện vọng của nhân dân Do đó dân chủ phải được thực thi thực sự, có như thế mới phát huy được sức mạnh của toàn dân, Đảng mới phát huy được vai trò uy tín của mình Trong xã hội bao giờ cũng cần mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước, nhân dân, để có như vậy thì dân phải được biết, dân được tham gia, góp

ý, được phê bình thì dân mới dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, có

dân chủ thì dân mới được tố cáo những việc làm sai trái của cán bộ, góp phần đấu tranh phòng chống tham ô, tham nhũng, quan liêu, hách dịch…Vì vậy nhà nước cần đẩy mạnh quyền dân chủ cho nhân dân, để phát huy sức mạnh của toàn dân, thực thi công việc của nhà nước mới mang lại hiệu quả cao Lênin cho rằng: "Chỉ có giai cấp vô sản không thể giành được thắng lợi bằng cách nào tốt hơn là thông qua chế độ dân chủ, nghĩa là bằng cách thực hiện chế độ dân chủ triệt để và đem những yêu sách dân chủ được đề ra một cách kiên quyết nhất mà gắn liền với từng giai đoạn đấu tranh của họ" [51,tr.78,79]

Với tình hình hiện nay, có rất nhiều vấn đề nổi cộm, nhiều hiện tượng xấu đang diễn ra từ các đơn vị, các cơ sở, đó là dân chủ không được thực hiện nghiêm túc mà mang tính hình thức xuất phát từ tệ nạn tham ô, tham nhũng ở nhiều nơi, cậy chức cậy quyền nên đã lộng hành, vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, sống xa dân, như qua kết quả kiểm tra cho thấy, công tác phát hiện,

xử lý tham nhũng của 2 tỉnh Nam Định và Thái Bình vẫn còn một số tồn tại, hạn chế cần khắc phục Đó là vai trò, trách nhiệm của một số cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị trong thực hiện công tác phòng chống tham nhũng còn chưa được phát huy; chưa chú trọng công tác tự kiểm tra, giám sát nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi tham nhũng Các vụ việc tham nhũng, sai phạm về kinh tế được phát hiện chủ yếu thông qua đơn tố cáo của công dân Công tác phát hiện và xử lý tham nhũng, sai phạm về kinh tế qua thanh tra còn hạn chế Kết quả thu hồi tài sản

do tham nhũng còn thấp Dân chủ trực tiếp mang tính quần chúng rộng rãi nhưng lại phụ thuộc vào trình độ nhận thức của người dân, còn dân chủ đại diện là nguyện vọng của công dân không được phản ánh trực tiếp, mà phải thông qua người đại diện, nên nhiều khi quyết định của người đại diện chưa chắc đã thể hiện được nguyện vọng của nhân dân Để khắc phục những nhược

điểm đó cần phải kết hợp sử dụng tốt cả hai hình thức dân chủ trực tiếp và dân

Theo pháp lệnh dân chủ cơ sở, thì phương châm “Dân biết” tức là những việc phải được thông báo để dân biết mà thực hiện như chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước Vì vậy các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân nắm được, thực hiện cho tốt Những việc “Dân bàn” và quyết định trực tiếp bằng biểu quyết công khai hoặc bỏ phiếu kín tại các hội nghị toàn thể nhân dân, hộ gia đình, để cơ quan đại diện sẽ quyết định, như chủ trương và mức đóng góp xây dựng các công trình phúc lợi, công trình, cơ sở hạ tầng, xây dựng hương ước, quy ước…

Những việc “Dân làm” tức là dân được trực tiếp tham gia thực hiện, được thảo luận, được tham gia ý kiến, như dự thảo quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của xã, kế hoạch sử dụng đất ở địa phương, đề án định canh định cư…

Những việc “Dân kiểm tra” nghĩa là nhân dân có quyền kiểm tra giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, giúp cho các cơ quan đó hoạt động dân chủ hơn, như kiểm tra giám sát hoạt động của chính quyền xã, dự toán và quyết toán ngân sách, giải quyết khiếu nại và tố cáo…

Tóm lại thực hiện tốt quy chế dân chủ cơ sở sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, làm cho chính trị cơ sở ngày càng phát triển, thịnh vượng, văn minh

1.3 Quy chế dân chủ cơ sở trong trường học, nội dung, những việc cần làm để thực hiện quy chế dân chủ ở nhà trường trong giai đoạn hiện nay

1.3.1.Khái quát chung

Con người muốn tồn tại cần phải có cái ăn mặc và ở, đấy là yêu cầu tối thiểu nhất mà bất cứ ai cũng phải cần Không chỉ dừng lại ở đó mà con người luôn muốn phát triển cao hơn để hoàn thiện bản thân Muốn vậy con người cần phải được học tập và rèn luyện, môi trường tốt nhất cho con người được trưởng thành đó là trường học Trường học là nơi có nhiệm vụ giáo dục bồi dưỡng con người phát triển về đức, trí, thể, mĩ Khi con người hội tụ đủ các yếu tố đó thì con người sẽ là nhân tố sáng tạo ra kỹ thuật công nghệ và trực tiếp sử dụng chúng vào quá trình phát triển kinh tế Do đó ta có thể nhận thấy việc nâng cao trình độ học vấn và trang bị kiến thức chuyên môn cho con người sẽ làm tăng năng suất và hiệu quả cao Ở phạm vi vĩ mô, giáo dục làm tăng kỹ năng lao động, tăng năng suất và dẫn đến thúc đẩy tăng trưởng kinh

tế Do vậy, giáo dục được xem như là một hoạt động đầu tư làm tăng vốn nhân lực, có ích cho tăng trưởng kinh tế lâu dài Chính vì thế, giáo dục được coi là quốc sách Đào tạo là yếu tố sản xuất quan trọng của nền kinh tế Sự đầu tư cho giáo dục sẽ làm tăng chất lượng lao động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Giáo dục nâng cao chất lượng của lao động, được thể hiện qua việc tích lũy vốn, tăng thu nhập người lao động Giáo dục cũng là công cụ để thế hệ trước truyền lại cho các thế hệ sau các tư tưởng và tiến bộ khoa học công nghệ Giáo dục đào tạo thực hiện mục đích “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” Hình thành đội ngũ có tri thức, có tay nghề, có năng lực thực hành, tự chủ, năng động, sáng tạo, có đạo đức cách mạng, tinh thần yêu nước và yêu chủ nghĩa xã hội Giáo dục đào tạo lớp người có kiến thức cơ bản, làm chủ kỹ năng nghề nghiệp, có ý thức vươn lên về khoa học, công

nghệ Xây dựng đội ngũ công nhân lành nghề, đào tạo các chuyên gia, các nhà khoa học, nhà văn hóa, nhà kinh doanh quản lý nhằm phát huy mọi tiềm năng của đội ngũ trí thức để tạo nguồn lực trí tuệ và nhân tài cho đất nước

Lê nin rất coi trọng việc học tập, coi việc giáo dục văn hóa như là động lực để phát triển chính trị, thắng lợi về kinh tế “Việc giáo dục chính trị đòi hỏi chúng ta dù thế nào đi nữa cũng phải nâng cao trình độ văn hóa lên, một người không biết chữ là người đứng ngoài chính trị” [48,tr.218] Bên cạnh đó muốn đạt được kết quả đó phải chú ý tới nâng cao địa vị người giáo viên vì đây là lực lượng chính của văn hóa mới Thực tế có một số giáo viên giỏi nhưng do việc trả lương còn thấp nên một số người bỏ nghề ở Việt Nam ra nước ngoài làm Hiện tượng này chính là chảy máu chất xám mà có thời gian Việt Nam đã xảy ra Lê nin cũng phê phán quan điểm của tư sản không thừa nhận vai trò của giáo dục, của nhà trường “Nhà trường đứng ngoài cuộc sống, ngoài chính trị là nói dối và lừa bịp” [53,tr.139] Như vậy giáo dục gắn liền với chính trị, gắn liền với thể chế Nhà nước, phục vụ Nhà nước đó Những năm kháng chiến hơn chín mươi phần trăm đồng bào chúng ta mù chữ Bác

nhấn mạnh:“Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu Vì vậy, tôi đề nghị mở một

chiến dịch để chống nạn mù chữ” [24,tr.36] Bác đã ký sắc lệnh thành lập

Nha Bình dân học vụ, để thanh toán nạn mù chữ cho nhân dân Bức thư cuối cùng Bác gửi cho ngành GD&ĐT, ngày 15/10/1968, Bác lại nhấn mạnh yêu cầu của nền GD&ĐT nước ta là phải ra sức phấn đấu theo kịp với trình độ và chất lượng của các nước văn minh, tiên tiến: “Trên nền tảng giáo dục chính trị

và lãnh đạo tư tưởng tốt, phải phấn đấu nâng cao chất lượng văn hóa và chuyên môn, nhằm giải quyết các vấn đề do cách mạng nước ta đề ra, và trong một thời gian không xa, đạt những đỉnh cao của khoa học và kỹ thuật”

“Giáo dục nhằm đào tạo những người kế tục sự nghiệp cách mạng to lớn của Đảng và nhân dân ta, do đó các ngành, các cấp Đảng và chính quyền

địa phương phải thật sự quan tâm hơn nữa đến sự nghiệp này, phải chăm sóc nhà trường về mọi mặt, đẩy sự nghiệp giáo dục của ta lên những bước phát triển mới” [23, tr.402-404] Trong “Di chúc”, Bác nhấn mạnh trách nhiệm của Đảng đối với việc chăm sóc, giáo dục thế hệ trẻ: Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng XHCN vừa “hồng” vừa “chuyên” Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về GD&ĐT đã được thể hiện trong các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta đối với công tác GD&ĐT trong 72 năm qua, kể từ ngày thành lập nước (1945 -2017) Đặc biệt, từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

VI (1986) đến Đại hội lần thứ XII (1/2016) của Đảng, cũng như trong các văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước, GD&ĐT luôn luôn được khẳng định

là “quốc sách hàng đầu”, là “động lực của sự phát triển đất nước” và “đầu tư cho GD&ĐT là đầu tư cho phát triển” Sự quan tâm, chăm lo của Bác cho việc xây dựng và phát triển GD&ĐT đã động viên các thế hệ nhà giáo công tác tốt, trong đó nhiều người đã trở thành những cán bộ giáo viên giỏi, Nhà giáo ưu tú, Nhà giáo Nhân dân; ngành giáo dục đã đào tạo được những thế hệ công dân hữu ích cho công cuộc kháng chiến và kiến quốc Hiện nay, GD&ĐT đang đòi hỏi phải phát triển mạnh mẽ để đáp ứng công cuộc đổi mới đất nước, hội nhập quốc tế sâu rộng và trong thời kỳ văn minh nhân loại phát triển rất cao như hiện nay, tư tưởng của Hồ Chí Minh về GD&ĐT cần phải được Đảng và Nhà nước tiếp tục quán triệt, nghiên cứu sâu rộng và vận dụng hiệu quả hơn nữa vào thực tiễn GD&ĐT nước nhà Hơn lúc nào hết, đất nước ta đang đòi hỏi phải có cuộc cách mạng thật sự khoa học và triệt để về GD&ĐT, để “tái cấu trúc” một cách khoa học và tiên tiến nền GD&ĐT, nhằm “đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT”, nâng cao chất lượng và tầm vóc đích thực của GD&ĐT, đặc biệt

là coi trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Định hướng được vị trí vai trò của GD&ĐT, Bác Hồ có ý tưởng là thực hiện cuộc cải cách giáo dục của Việt Nam Vì Bác cho rằng giáo dục chính là con đường hình thành nên những con người có tài và đức, những người chủ của đất nước, nên trong giáo dục của chúng ta cần phải thực sự dân chủ Bác nói: “Mọi người được tự do hoàn toàn phát biểu ý kiến, dù đúng hoặc không đúng” vì “Khi mọi người đã phát biểu ý kiến đã tìm thấy chân lý, lúc đó quyền tự do tư tưởng hóa ra quyền tự do phục tùng chân lý”, “Dân chủ thẳng thắn trong dạy học, đòi hỏi người thầy và học sinh phải có tinh thần đoàn kết,

kỷ luật” nhưng phải quán triệt nguyên tắc “trò phải kính thầy, thầy phải quý trò” [29, tr.456] Tức là bình đẳng được thể hiện ai cũng được phát biểu nêu lên ý kiến của mình, được nói lên quan điểm suy nghĩ của mình, cùng nhau bàn bạc thảo luận xem ý kiến nào hay và đúng đắn nhất rồi sẽ quyết định, nhưng khi đã quyết định rồi thì không bàn tán Tuy nhiên trong trao đổi ý kiến mọi người phải nghiêm túc, công bằng và khách quan không được “cá mè một lứa” Dân chủ nhưng phải gắn liền với pháp luật và kỷ cương, không được dân chủ quá trớn, hay dân chủ bừa bãi

Ngoài ra Bác còn đưa ra quan điểm muốn dân chủ trong nhà trường, thì phải xác định rõ mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường, xã hội Đây là lực lượng

cơ bản nhất, quan trọng nhất Mối quan hệ này thể hiện được trách nhiệm của cả

toàn xã hội đối với sự giáo dục, thúc đẩy giáo dục phát triển Bác nói: “Giáo dục

trong nhà trường dù có tốt đến mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình, ngoài

xã hội thì kết quả cũng không được hoàn toàn” [22,tr 394]

Quy chế dân chủ trong nhà trường được thực hiện là một yêu cầu khách quan, cấp bách để xây dựng nhà trường trong sạch vững mạnh Muốn vậy thì mỗi nhà trương cần phải xây dựng kế hoạch, đưa ra đường lối, chủ trương, chính sách đúng đắn, khách quan, phù hợp, kịp thời Đem lại lợi ích cho học sinh và toàn thể cán bộ giáo viên trong nhà trường Quan điểm của Bác đưa ra

là muốn thực hiện dân chủ trong giáo dục phát huy hiệu quả phải quan tâm xây dựng người làm công tác giáo dục, đó là đội ngũ thầy cô giáo, người lái

đò qua sông Do vậy mỗi người thầy giáo cô giáo cần phải thường xuyên học tập, không ngừng nâng cao trình độ, trau dồi phẩm chất đạo đức để hoàn thành sứ mệnh dạy người

Những kiến thức thực tiễn đó mới thật là nguồn nuôi dưỡng thế hệ tương lai Bác chỉ rõ: Chế độ ta là chế độ dân chủ, mọi người được hoàn toàn

tự do phát biểu ý kiến, dù đúng hoặc không đúng cũng vậy Nói cách khác, trong nhà trường cần có dân chủ Các em cần phải được tự do thể hiện tư tưởng của mình, tự do trao đổi, thảo luận để tìm ra chân lý Tư tưởng đó của Bác có ý nghĩa vô cùng to lớn trong giáo dục nước ta hiện nay Khi mà tình trạng “bệnh thành tích”, kiến thức một cách quá tải vẫn đang là vấn đề nhức nhối đối với phụ huynh và học sinh Học sinh vẫn chưa trở thành chủ thể thực

sự trong quá trình học tập Thậm chí, học không phải để lấy kiến thức mà lấy bằng cấp, chạy theo yêu cầu xã hội

Với tình trạng bạo lực học đường diễn ra ngày càng phổ biến, trầm trọng và dường như các em đã quên đi đạo lý "tôn sư trọng đạo" đối với các thầy cô giáo Hiện nay thì tư tưởng này càng có giá trị to lớn đối với việc giáo dục ý thức, đạo đức cho học sinh Hiện nay, mục tiêu của giáo dục là đào tạo

ra những công dân có ích cho xã hội, người làm chủ vận mệnh đất nước đòi hỏi yếu tố năng lực Năng lực làm chủ đó chỉ có thể được tạo ra trước hết trong môi trường giáo dục thực sự dân chủ ở nhà trường để hướng đến xây dựng phát triển dân chủ xã hội Trong nhà trường dân chủ còn được thể hiện vấn đề quyền cơ bản của con người trong giáo dục đó là: Ai cũng có quyền được học hành, quyền được học suốt đời Quyền và nghĩa vụ được tham gia vào quản lí, hưởng thụ cả vật chất lẫn tinh thần Mỗi CBGV- CNV có quyền được thực hiện quyền dân chủ theo phương châm dân chủ cơ sở là “Dân biết,

dân bàn, dân là, dân kiểm tra” Tuy nhiên quyền này vẫn phải thực hiện theo quy định của pháp luật

Tóm lại, dưới sự lãnh đạo của chi bộ Đảng, ban giám hiệu nhà trường, các tổ chức đoàn thể của nhà trường, mọi CBGV- CNV, học sinh, phụ huynh học sinh của nhà trường tham gia thực hiện dân chủ một cách khách quan, công bằng nhất để hoàn thành tốt công việc của mình

1.3.2 Nội dung của quy chế dân chủ trong trường học

Toàn ngành giáo dục trong cả nước nói chung và các trường THPT của huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội nói riêng, muốn xây dựng nhà trường đoàn kết, phát huy được khả năng sáng tạo và trí tuệ của tập thể CBGV- CNV trong nhà trường, trước hết phải xuất phát từ dân chủ trong nội bộ nhà trường Muốn có được dân chủ, các nhà trường đều dựa vào Hiến pháp, pháp luật, Luật giáo dục Từ đó Bộ chính trị đã xây dựng chỉ thị số 30-CT/TW ngày 18/02/1998 Trên cơ sở đó tất cả các ngành trong cả nước đều xây dựng quy chế dân chủ riêng cho lĩnh vực hoạt động của mình Ngày 01/3/2000 Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ký ban hành Quyết định số 04/2000/QĐ- BGD&ĐT về Quy chế dân chủ trong hoạt động nhà trường Thông tư 09/2009/TT-BGD-ĐT ngày 07/05/2009 của Bộ GD&ĐT ban hành quy chế thực hiện công khai với

cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân Quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường là cơ sở pháp lí để các nhà trường thực hiện các hoạt động có hiệu quả nhất Với quy chế này bước đầu tạo ra một không khí hài hòa, ổn định, tạo ra cho CBGV- CNV trong nhà trường có một tâm lí làm việc thoải mái, đem lại hiệu quả cao trong hoạt động dạy và học Mọi hoạt động của nhà trường đã được xây dựng, thông báo công khai một cách cụ thể, có sự đóng góp, có sự tham gia thực hiện, có giám sát của cả tập thể nhà trường Đó chính là khách quan, công bằng, dân chủ mà mọi người đều mong muốn Dân chủ chính là động lực để thúc đẩy mọi người làm việc tốt hơn Quyết định số 04/2000/QĐ-BGD&ĐT quy định về:

Thứ nhất: Trách nhiệm Hiệu trưởng

Trước khi Hiệu trưởng quyết định, thì các đoàn thể, tổ chức, cá nhân được tham gia góp ý như thực hiện các chức năng, nhiệm vụ trong nhà trường Việc tuyển sinh, phát triển, nghiên cứu khoa học, vấn đề tuyển dụng, đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của nhà giáo, cán bộ công nhân viên trong trường.Về xây dựng cơ sở vật chất, vấn đề thi đua khen thưởng hoặc sơ kết tổng kết trong năm học

Thứ hai: Trách nhiệm của nhà giáo, cán bộ công chức

Giáo viên phải giữ gìn danh dự nhân phẩm, uy tín của mình, chấp hành đúng luật cán bộ công chức viên chức và luật phòng chống tham nhũng Làm tròn quyền hạn và nhiệm vụ của nhà giáo Được biết, tham gia ý kiến, kiểm tra là quyền của nhà giáo, cán bộ, công chức: như chế độ, lợi ích, vật chất, tinh thần cho cán bộ giáo viên, công chức, cho người học Chủ trương, chính sách, chế độ của Đảng và Nhà nước đối với nhà giáo, cán bộ, công chức Được biết về chế độ thu, chi, quyết toán theo quy định, khoản đóng góp của người học Bên cạnh đó còn được biết về tuyển dụng, thi nâng ngạch, điều động, đề bạt, khen thưởng, kỉ luật; Vấn đề tuyển sinh, quy chế thi, báo cáo tổng kết, nhận xét đánh giá công chức

Thứ ba: Những việc người học được biết và được tham gia ý kiến

Người học được biết về quy định của ngành, chế độ, chính sách của Nhà nước Được biết về các khoản đóng góp, nội dung liên quan đến người học Đồng thời còn góp ý về xây dựng nội quy và quy định của trường, vấn đề thi đua khen thưởng, các hoạt động khác

Thứ tư: Trách nhiệm của nhà trường

Những vấn đề liên quan đến người học, nhà giáo, cán bộ công chức, viên chức trong trường, kế hoạch năm học nhà trường phải công khai từ đầu Đồng thời phổ biến về quy chế học tập, kết quả thi, tuyển sinh, nội quy, tiêu

chuẩn khen thưởng, kỉ luật, đánh giá xếp loại Trong một năm ít nhất nhà trường phải tổ chức hội nghị phụ huynh 3 lần và công khai kết quả học tập, quá trình phấn đấu của học sinh Phổ biến kế hoạch và nhiệm vụ năm học, trách nhiệm của các bậc cha mẹ Việc tiếp thu ý kiến của học sinh và phụ huynh là nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm Nhà trường phải có hòm thư để mọi người góp ý

Thứ năm: Trách nhiệm các đơn vị, đoàn thể, tổ chức trong nhà trường

Để Hiệu trưởng hoàn thành tốt quy chế này thì các đoàn thể, đơn vị, tổ chức cố vấn cho Hiệu Trưởng Người đứng đầu đoàn thể cùng nhà trường tổ chức thực hiện quy chế dân chủ Thực hiện chức năng giám sát, kiểm tra việc thực hiện quy chế dân chủ là của Ban Thanh tra nhân dân, đồng thời lắng nghe ý kiến của quần chúng, có ý kiến với hiệu trưởng giải quyết nếu phát hiện vi phạm quy chế dân chủ

Thứ sáu: Trách nhiệm của cha mẹ, người giám hộ và ban đại diện cha, mẹ học sinh trong trường phổ thông

Tổng hợp đóng góp ý kiến của các cha, mẹ học sinh để cùng nhà trường giải quyết như: Kết hợp với nhà trường, gia đình để giáo dục học sinh Những khoản đóng góp của học sinh, chủ trương chính sách của Nhà nước cần phải thực hiện thì động viên để họ làm tốt hơn, làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục Họ có thể góp ý với nhà trường, về những vấn đề liên quan đến hoạt động dạy và học của nhà trường

1.3.3 Những việc cần làm để thực hiện quy chế dân chủ trong trường học

Để quyền dân chủ của tập thể các nhà trường được thực hiện có hiệu quả, đem lại niềm tin cho quần chúng, xây dựng nhà trường trong sáng, minh bạch thì yêu cầu nhà trường phải làm tốt những việc cơ bản sau đây:

Thứ nhất: Mỗi nhà trường cần phải triển khai thành lập ban chỉ đạo

thực hiện, giám sát quy chế dân chủ và thực hiện nghiêm túc quy chế đó, dựa

trên các văn bản pháp luật mà ngành đã ban hành, đồng thời xử lí nghiêm khắc những vi pham về dân chủ

Thứ hai:Nhà trường phải phổ biến, tuyên truyền, tới toàn thể CBGV-

CNV trong nhà trường về các văn bản quy định về quy chế dân chủ, quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về dân chủ cơ sở Việc phổ biến quy chế dân chủ trong nhà trường là một việc làm hết sức quan trọng, bởi việc phổ biến các quy chế dân chủ giúp cho từng thành viên trong nhà trường nắm và hiểu được quyền hạn và trách nhiệm của mình

Thứ ba: Hiệu trưởng phải có trách nhiệm thông báo một cách đầy đủ

cho toàn thể CBGV- CNV để họ cùng nhà trường thực hiện các kế hoạch Như kế hoạch tuyển sinh, dạy học, nghiên cứu khoa học, quy trình quản lí đào tạo, những vấn đề về chức năng nhiệm vụ của tổ chức bộ máy trong nhà trường, kế hoạch tuyển dụng đào tạo, bồi dưỡng trình độ chuyên môn nghiệp

vụ của nhà giáo cán bộ công chức, kế hoạch xây dựng cơ sở vật chất của nhà trường, các hoạt động dịch vụ của nhà trường, các biện pháp tổ chức phong trào thi đua khen thưởng của nhà trường, xây dựng nội quy, quy chế trong nhà trường, các báo cáo sơ kết, tổng kết định kì trong năm học

Thứ tư: Hoạt động của nhà trường diễn ra thường xuyên và thực hiện

theo quy chế dân chủ, nhưng sau các hoạt động đó thì CBGV- CNV thường xuyên xem xét, đôn đốc nhắc nhở tổ chức, đoàn thể trong nhà trường, để kịp thời khắc phục những thiếu sót trong dân chủ nhằm thúc đẩy nhà trường đi lên

1.4 Sự tất yếu và các yếu tố chủ quan, khách quan tác động đến việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong trường học

1.4.1 Sự tất yếu của quy chế dân chủ cơ sở trong trường học

Ngay sau khi giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định

rõ quan điểm về dân chủ trong việc xây dựng Nhà nước Việt Nam là: vai trò quyết định của nhân dân đối với vận mệnh của đất nước, bởi dân là gốc của nước, của cách mạng

Khi quyền làm chủ của người dân được tôn trọng và bảo đảm, sẽ tạo nên nền tảng, cơ sở vững chắc để các chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước được thực hiện có hiệu quả trong thực tế Muốn thực hiện được điều đó, việc dân chủ hóa mọi hoạt động của Đảng và của cả hệ thống chính trị nhằm tập hợp được đông đảo mọi tầng lớp nhân dân tham gia quản lý các công việc của Nhà nước và xã hội, đóng góp trí tuệ và vật chất để xây dựng, bảo vệ đất nước sẽ là một quan điểm hết sức đúng đắn,

sáng suốt Phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" đã được

thể hiện trong nhiều Văn kiện, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng và được thể chế thành pháp luật của Nhà nước

Xuất phát từ thực trạng yếu kém của hệ thống chính trị ở cơ sở và vấn

đề mất dân chủ ở cơ sở diễn ra nghiêm trọng ở nhiều nơi, làm xói mòn lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, gây nên tình trạng mất an ninh và trật tự xã hội ở nhiều địa phương, ngày 18-2-1998, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị

số 30/CT-TW về việc xây dựng và thực hiện Quy chế Dân chủ ở cơ sở Đây là lần đầu tiên, Đảng ta có một văn bản riêng về vấn đề này Việc ban hành Chỉ thị quan trọng này của Đảng chính là để tiếp tục mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng và quản lý Nhà

nước; thực hiện tốt phương châm "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân

dân làm chủ" nhằm phát huy quyền làm chủ của dân, thu hút nhân dân tham

gia quản lý, kiểm soát Nhà nước, khắc phục tình trạng suy thoái, quan liêu, mất dân chủ và nạn tham nhũng đang xảy ra ở nhiều nơi trở thành “điểm nóng” Ở một số nơi nhân dân ở xã còn kéo lên trụ sở UBND xã, huyện để biểu tình và khiếu kiện Như ở huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội hồi tháng 03/2013 nhân dân cả xã Liên Hiệp đến nấu cháo và ăn ở tại cổng trụ sở UBND xã để đấu tranh đòi giải quyết đất đai, gây nên mất trật tự an ninh xã hội, đời sống nhân dân thiếu ổn định Vì thế nhiệm vụ quan trọng và cấp bách

trước mắt là phát huy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở; bởi đó là nơi trực tiếp thực hiện mọi chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, là nơi thực hiện quyền dân chủ của nhân dân một cách trực tiếp và rộng rãi nhất Trên cơ sở đó, ngành giáo dục đào tạo nói chung và các trường học nói riêng cần thiết phải xây dựng và triển khai quy chế dân chủ trong trường học Quy chế dân chủ trong trường học có tầm quan trọng rất lớn

đó là:

Quy chế dân chủ trong trường học được thực hiện thì góp phần mở rộng dân chủ đối với tập thể nhà trường, mọi người đều nắm được quyền và nghĩa vụ của mình, được đóng góp ý kiến xây dựng nhà trường tốt hơn Bên cạnh đó mọi người hiểu rõ được đường lối chủ trương của nhà trường để thực hiện có hiệu quả Phát huy được sự sáng tạo, tích cực, chủ động của CBGV- CNV nhà trường Thực hiện công việc một cách tự giác, dám nghĩ dám làm

và dám chịu trách nhiệm Có như vậy mới hạn chế được những xích mích, tiêu cực trong trường, khắc phục được sự thiếu dân chủ trong nhà trường, xây dựng nhà trường đoàn kết vững mạnh hơn Nâng cao được chất lượng dạy và học trong nhà trường

Quy chế dân chủ trong trường học được phát huy sẽ giúp tập thể nhà trường có tính kỷ luật cao, CBGV-CNV nhà trường tự giác thực hiện nội quy, quy định của ngành và của trường Học sinh hăng hái trong giờ học, chưa hiểu, chưa biết các em mạnh dạn trao đổi trên tinh thần kính trọng và tôn trọng Từ đó cũng giúp cho Ban giám hiệu quản lí học sinh và CBGV- CNV cũng như quản lí tài sản nhà trường minh bạch hơn Đồng thời thực hiện đúng quy chế về tài chính, tuyển dụng, tuyển sinh, thi cử, đánh giá giáo viên

và học sinh Điều đó cho thấy dân chủ trong nhà trương được mở rộng, tăng cường nề nếp kỷ luật góp phần nâng cao tính quản lý của nhà trường, tính kỷ luật của học sinh và CBGV- CNV Các nhà trường đưa ra tiêu chí thi đua nếu

ai thực hiện tốt nề nếp kỷ cương về thời gian làm việc, đeo thẻ khi lên lớp, quản lí học sinh có hiệu quả, ai có sáng kiến về chuyên môn, về quản lý, thì cung cấp cho nhà trường… Sẽ góp phần vào việc nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong nhà trường

Phát huy được quy chế dân chủ trong trường học sẽ giúp cho cấp ủy Đảng được hoàn thiện về chủ trương đường lối, xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh Ban giám hiệu triển khai công việc thuận tiện và đúng quy chế, tạo ra sự đồng thuận đối với tập thể CBGV- CNV và học sinh Bên cạnh đó CBGV- CNV và học sinh biết được chủ trương đường lối của nhà trường, được tham gia xây dựng bàn bạc phát biểu ý kiến khi thấy việc bất thường, tham gia thực hiện công việc, giám sát quá trình triển khai thực hiện công việc trong trường Có như vậy mới tránh được thái độ kênh kiệu cửa quyền, gây khó rễ cho CBGV- CNV và học sinh, phụ huynh Đây là cơ sở để tạo ra làn sóng về lòng tin đối với nhà trường Khi có lòng tin của quần chúng thì mọi công việc của nhà trường đưa ra sẽ được đóng góp ý kiến chân thành, sự ủng hộ và tăng cường khối đại đoàn kết trong nhà trường

1.4.2.Các yếu tố chủ quan và khách quan tác động đến việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong trường học

Yếu tố chủ quan gồm

Bản thân quy chế dân chủ: Quy chế dân chủ trong trường học được

xây dựng nhằm phát huy quyền làm chủ của cán bộ giáo viên, công nhân viên, phụ huynh, học sinh Để họ làm chủ trong các hoạt động của nhà trường thì nhất thiết phải dựa trên những quy định hành lang pháp lí nhất định Trên

cơ sở đó Nhà nước đã ban hành các văn bản về Quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; Đồng thời để thực hiện tốt vấn đề trên thì Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 04-CT/TU ngày 14/01/2016 về tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở

cơ sở Sở GD&ĐT Hà Nội cũng ban hành Công văn số TCCB ngày 19/10/ 2017 của sở giáo dục và đào tạo về hướng dẫn tăng cường

3644/SGD&ĐT-thực hiện quy chế dân chủ trong các cơ sở giáo dục

Nhìn chung quy chế dân chủ cơ sở trong trường học được xây dựng nội dung đầy đủ, rất chặt chẽ, cô đọng, bao hàm nhiều nội dung quan trọng liên quan đến quyền lợi của cán bộ giáo viên và học sinh, phụ huynh học sinh, có tính thuyết phục cao, đảm bảo được quyền làm chủ của cán bộ giáo viên, công nhân viên, phụ huynh, học sinh

Yếu tố khách quan gồm

Chủ thể thực hiện quy chế dân chủ trong trường học: Quy chế dân

chủ trong trường học được các nhà trường triển khai xây dựng, Hiệu trưởng, tập thể CBGV-CNV, học sinh và cha mẹ học sinh là chủ thể thực hiện Để thực hiện tốt thì mỗi cá nhân đó có cách nhìn nhận thông suốt về quy chế dân chủ trong trường học Nhìn chung Hiệu trưởng ở các trường THPT đều có trình độ thạc sĩ, trung cấp lí luận chính trị, đã trải qua lớp quản lí nhà nước hoặc quản lí giáo dục, nên đều có nhìn nhận đúng về việc thực hiện quy chế dân chủ, có lập trường tư tưởng chính trị vững vàng, có trách nhiệm và tâm huyết với công việc mà Đảng và Nhà nước giao phó Hiệu trưởng là người đứng đầu nhà trường trong ban chỉ đạo quy chế dân chủ đã gương mẫu thực hiện nghiêm túc, tuy nhiên còn một số tồn đọng chưa giải quyết triệt để đôi khi còn nể nang, e ngại Do đó sẽ ảnh hưởng tới hiệu quả việc thực hiện quy

chế dân chủ

CBGV- CNV cơ bản đều là người địa phương nên về tư tưởng là yên tâm công tác, cống hiến cho địa phương Đại đa số cán bộ giáo viên công nhân viên có ý thức học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tự hoàn thiện văn bằng chứng chỉ, hoàn thiện theo yêu cầu của chức danh nghề nghiệp

mà Nhà nước quy định, có lập trường tư tưởng vững vàng, chấp hành tốt chủ

trương đường lối của Đảng và Nhà nước Từ đó trong qúa trình thực hiện quy chế dân chủ CBGV-CNV sẽ tự ý thức được trách nhiệm cùng với nhà trường thực hiện tốt quy chế dân chủ, có những đóng góp kịp thời, đúng đắn giúp cho quy chế dân chủ trong nhà trường được thực hiện tốt hơn Tuy nhiên vẫn còn một số cán bộ giáo viên có tư tưởng chưa thực sự yên tâm công tác vì còn ở

xa, lương thấp chưa tích cực thực hiện quy định của nhà trường nên có lẽ sẽ ảnh hưởng tới việc thực hiện quy chế dân chủ

Học sinh đại đa số các em đều có tư tưởng tiến bộ trong học tập, các em nhận thức được học tập có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với bản thân các em và đối với xã hội Vì thế mà trong quá trình học tập các em không ngừng học hỏi từ bạn bè, thầy cô giáo, tài liệu khác, trong giờ học các em rất tích cực xây dựng bài, chưa hiểu chỗ nào các em mạnh dạn hỏi thầy cô, trong giờ sinh hoạt các em đã đưa ra ý kiến quan điểm của mình để xây dựng nề nếp tốt hơn Các em có ý thức rèn luyện tu dưỡng bản thân, tích cực tham gia các hoạt động của nhà trường, của lớp đề ra Đóng góp đầy đủ các khoản của nhà trường đề ra Từ nhận thức và việc làm của các em có thể thấy các em đã biết mình có quyền dân chủ và được thực hiện các hoạt động của nhà trường một cách dân chủ Tuy nhiên vẫn còn một số

em không có tư tưởng học tập và rèn luyện đúng đắn nên những quy định của lớp

và trường đề ra các em đều thờ ơ Tất cả vấn đề này đều ảnh hưởng tới việc thực hiện quy chế dân chủ trong nhà trường

Cha mẹ học sinh đã gửi con em mình vào học ở các trường THPT trong huyện Phúc Thọ, Hà Nội, để được tham gia học tập rèn luyện nên họ có tư tưởng rất rõ là tin tưởng vào sự giáo dục dạy dỗ của nhà trường và thầy cô, có trách nhiệm đóng góp những khoản theo quy định của Nhà nước, cùng nhà trường giáo dục các em trưởng thành, nên đây cũng là một điều kiện thuận lợi cho nhà trường triển khai thực hiện quy chế dân chủ tốt hơn Bên cạnh đó do điều kiện kinh tế ở một số gia đình còn nhiều khó khăn, hoàn cảnh gia đình

đặc biệt, nhận thức tư tưởng của phụ huynh còn hạn chế, nên nhiều gia đình còn chưa thực sự quan tâm sâu sắc tới việc học tập của các em, chưa nhận thức được rõ vai trò của việc học tập đối với con mình Vì thế trong qúa trình giáo dục, phổ biến triển khai quy chế dân chủ của nhà trường còn gặp nhiều khó khăn, một số khoản đóng góp của học sinh phụ huynh chưa kịp thời theo quy định, cũng như hoạt động của nhà trường ở một số phụ huynh chưa ủng

hộ nhiệt tình về tinh thần Do đó ít nhiều cũng ảnh hưởng tới việc thực hiện quy chế dân chủ trong nhà trường

Đối tượng chịu sự tác động của quy chế dân chủ trong trường học:

Hiệu trưởng, tập thể CBGV-CNV, học sinh và cha mẹ học sinh vừa là

chủ thể thực hiện nhưng trong quan hệ khác họ lại là đối tượng thực hiện, cụ thể là:

Hiệu trưởng là người đứng đầu nhà trường, chịu trách nhiệm lớn nhất của nhà trường trước Nhà nước Đồng thời Hiệu trưởng cũng là trưởng ban chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ, chịu trách nhiệm trước Nhà nước về triển khai thực hiện các văn bản cấp trên chỉ đạo Vì thế mà Hiệu trưởng cũng chính là đối tượng chịu sự tác động từ chính bản thân những quy chế dân chủ, phía Nhà nước Nếu quy chế dân chủ đầy đủ chặt chẽ sẽ giúp Hiệu trưởng thực hiện tốt hơn, Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi về đội ngũ, cơ sở vật chất thì sẽ giúp Hiệu trưởng hoàn thành nhiệm vụ của mình dễ dàng hơn Bên cạnh

đó huyện Phúc Thọ, Hà Nội do đặc điểm là vùng nông thôn nên Hiệu trưởng cũng chịu sự tác động từ điều kiện kinh tế còn khó khăn, nhận thức của phụ huynh và học sinh còn hạn chế Đây là một vấn đề đòi hỏi Hiệu trưởng phải đầu tư trí tuệ cao cho việc xây dựng thực hiện quy chế dân chủ trong nhà trường góp phần xây dựng sự nghiệp giáo dục của huyện nhà

CBGV- CNV sống trên địa bàn huyện vùng ven đô thị có nhiều thay đổi trong giai đoạn hiện nay nên họ chịu sự tác động của chính điều kiện kinh

tế chính trị, văn hóa, xã hội Đây là yêu cầu của mỗi cán bộ giáo viên phải hiểu rất rõ điều kiện này đồng thời cũng phải nắm được hoàn cảnh của học

sinh, tư tưởng nguyện vọng của học sinh, trình độ nhận thức, tâm lí của các

em Điều này đại đa số giáo viên làm được nhưng bên cạnh đó vẫn còn CBGV-CNV chưa phát huy hết vai trò của mình trong hoạt động của nhà trường đâu đó vẫn còn chưa thực sự tâm huyết bám sát học sinh để lắng nghe tâm tư nguyện vọng và sự chia sẻ của học sinh, đôi khi các em còn phải thực hiện hoạt động ở trường, lớp còn có sự áp đặt từ thầy cô Đây cũng là lí do dẫn tới một số vụ bạo lực học đường mà ở nước ta đã xảy ra Chính điều này

sẽ tác động tới việc thực hiện quy chế dân chủ của mỗi cán bộ giáo viên

Học sinh ở trong các trường THPT của huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội được sinh ra và lớn lên trong một vùng quê giàu truyền thống yêu nước Huyện Phúc Thọ, một vùng ven đô thị cách thủ đô không xa chịu tác động lớn

về sự phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội nên các em vui vẻ hòa nhã, tinh thần đoàn kết và ý chí phấn đấu vươn lên trong rèn luyện và học tập, có thái độ tích cực trong học tập, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và

xã hội Tuy nhiên ở vùng ven đô thị có mặt tốt nhưng cũng có mặt hạn chế, đó

là một số học sinh có tư tưởng đua đòi, lêu lổng, dựa dẫm ỷ lại vào bố mẹ và

số phận không chịu học tập, rèn luyện, trình độ tâm lí không ổn định có lúc muốn đi học để có tương lai nhưng cũng có lúc bất cần Từ đó nhà trường và thầy cô giáo trong nhà trường phải gần gũi tìm hiểu, giáo dục, động viên các

em để các em có nhận thức đúng đắn với việc học của mình Đồng thời nhà trường và thầy cô phải để cho các em được tham gia ý kiến, được chứng minh khả năng của mình trong các các giờ học, giờ sinh hoạt lớp, các hoạt động phong trào của nhà trường Đây cũng là cách để các em thấy được quyền dân chủ của mình trong đời sống

Phụ huynh học sinh cơ bản là người ở địa phương, sống ở môi trường vùng nông thôn đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn Do đó đã tác động tới suy nghĩ hành động của đa số phụ huynh là cần cho con đi học để có tri thức

có tương lai nên các phụ huynh sẵn sàng cho con đi học, quan tâm tới quyền

lợi của con ở trường học, đóng góp các khoản thu của nhà trường đầy đủ, tích cực tham gia họp phụ huynh để nắm bắt được tình hình của con em mình, từ đó có ý kiến phù hợp trong việc giáo dục các em Bên cạnh đó trình độ dân trí ở một số bộ phận chưa cao nên cũng tác động tới suy nghĩ của phụ huynh, làm cho họ có tư tưởng thiếu tích cực với hoạt động và các khoản đóng góp của nhà trường Điều này đã làm ảnh hưởng tới việc thực hiện quy chế các trường THPT

Môi trường thực hiện: Quy chế dân chủ cơ sở trong trường học được

tập thể cán bộ giáo viên, học sinh trong nhà trường và phụ huynh học sinh thực hiện Quy chế có được thực hiện thành công hay không còn chịu sự tác động của môi trường Vậy môi trường thực hiện chính là nói tới yếu tố kinh

tế, văn hóa, xã hội và các yếu tố khác Huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội là một huyện có đặc điểm kinh tế thuần nông, đời sống của nhân dân còn thấp, chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, điều kiện tự nhiên còn khắc nghiệt, một số địa phương sản xuất kinh doanh chưa có ý thức nên gây ô nhiễm môi trường làm ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của nhân dân Bên cạnh đó trình độ dân trí, trình độ văn hóa của nhân dân còn hạn chế, chưa hiểu rõ về dân chủ, tự cho mình là dân đen nên các cơ quan tổ chức nói thế nào biết nghe vậy, điều này cũng ảnh hưởng tới việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở Tình hình xã hội nói chung trên địa bàn huyện là ổn định tuy nhiên ở một số làng

xã vấn đề trật tự an ninh xã hội chưa được ổn định, đâu đó còn có gây rối đánh nhau, mâu thuẫn làng xóm còn tồn tại Đây cũng là yếu tố tạo ra một

môi trường thực hiện quy chế dân chủ không tốt

Nhìn chung yếu tố môi trường về kinh tế, văn hóa, xã hội và một số yếu

tố khác tác động tới việc thực hiện quy chế dân chủ trong nhà trường Do đó chưa khơi dậy và phát huy được môi trường dân chủ trong nhà trường, chưa tạo ra một môi trường học tập tốt nhất cho học sinh, ảnh hưởng tới việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong nhà trường

Chương 2 THỰC TRẠNG CỦA VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ

TRONG CÁC TRƯỜNG THPT CỦA HUYỆN PHÚC THỌ,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Khái quát về huyện Phúc Thọ và các trường THPT huyện Phúc Thọ- thành phố Hà Nội

2.1.1 Điều kiện tự nhiên- kinh tế xã hội

Phúc Thọ là huyện nằm ở phía Tây trung tâm Hà Nội, bên bờ hữu ngạn của con sông Hồng và sông Đáy thuộc hệ thống sông Hồng Vị trí huyện Phúc Thọ phía Tây giáp thị xã Sơn Tây, phía Nam giáp huyện Thạch Thất và huyện Quốc Oai, phía Đông giáp huyện Đan Phượng và huyện Hoài Đức, Phía Bắc giáp huyện Yên Lạc tỉnh Vĩnh Phúc Quốc lộ 32 từ quận Cầu Giấy chạy thẳng

về huyện Phúc Thọ lên thị xã Sơn Tây

Toàn huyện có diện tích 118,62 km2 (nguồn lịch sử Đảng bộ huyện Phúc Thọ 2010), dân số khoảng 189.748 người (nguồn trung tâm dân số huyện Phúc Thọ năm 2018) Huyện Phúc Thọ có một thị trấn và 22 xã, trụ sở UBND huyện đặt tại thị trấn Phúc Thọ Trong những năm gần đây được sự quan tâm của Trung ương và các cấp chính quyền địa phương về xây dựng nông thôn mới Do đó trên địa bàn huyện hệ thống giao thông đã được bê tông hóa, các công trình như trường học, nhà văn hóa, cụm dân cư, đài truyền thanh, trụ sở UBND xã, thị trấn được đầu tư khang trang góp phần thay đổi diện mạo, phát triển kinh tế xã hội

2.1.2 Về văn hóa giáo dục

Công tác giáo dục đào tạo, chăm sóc sức khỏe cho nhân dân bảo đảm, giữ vững an ninh chính trị xã hội, đời sống nhân dân được nâng lên Giáo dục đào tạo có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của đất nước nói chung và của huyện nhà nói riêng Sớm thấy được vai trò đó Hội đồng nhân

dân và huyện ủy, UBND đã quan tâm xây dựng giáo dục cho huyện nhà Đến nay toàn huyện có tổng số 80 trường Trong đó có 25 trường Mầm non, 25 trường Tiểu học, 24 trường THCS, 04 trường THPT, 01 trung tâm giáo dục thường xuyên, 01 trung tâm hướng nghiệp và dạy nghề Trong mỗi xã, thị trấn đều có ít nhất 01 trường Mầm non, 01 trường tiểu học, 01 trường THCS, cứ 7-8 xã là có 01 trường THPT Do vậy có điều kiện phục vụ nhu cầu học tập của nhân dân trong huyện Huyện nhà có 53 trường đạt chuẩn quốc gia, trong

đó Mầm non có 11/25 trường, tiểu học có 21/25 trường, THCS có 17/23 trường, THPT có 2/4 trường Điều này cho thấy giáo dục của huyện nhà tương đối ổn định và phát triển

Đối với giáo dục THPT, huyện Phúc Thọ, Hà Nội có 04 trường, thì có

03 trường THPT là công lập, 01 trường dân lập, phân bố theo khu vực phù hợp nguyện vọng của nhân dân Có như vậy mới nâng cao được chất lượng giáo dục, tỷ lệ học sinh đỗ vào các trường Đại học tăng lên

2.1.3 Một số nét cơ bản ở các trường THPT huyện Phúc Thọ Hà Nội

Đất nước đang trong quá trình phát triển đòi hỏi ngành giáo dục nước nhà cũng như các trường THPT của huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội cũng phải phát triển đi lên Mặc dù còn nhiều khó khăn về kinh tế và đang có những diễn biến hòa bình phức tạp, nhưng ngành giáo dục nói chung và các trường THPT huyện nhà nói riêng vẫn luôn giữ vững thành quả của thế hệ đi trước, luôn đi đầu trong phong trào thi đua lập nhiều thành tích để đạt được trường chuẩn quốc gia

Các trường THPT trong huyện có hệ thống cơ sở vật chất khang trang, được Nhà nước đầu tư mua sắm trang thiết bị phục vụ dạy và học ổn định, đội ngũ giáo viên đạt chuẩn 100% thuận lợi cho công tác giáo dục khối THPT Bên cạnh đó với sự phát triển về khoa học và sự thay đổi giáo dục như hiện nay thì cơ sở vật chất như vậy chưa đáp ứng được với tình hình thực tế

Ở mỗi trường THPT gồm có 01 Hiệu trưởng, 02-03 Hiệu phó, như vậy các trường THPT trong huyện có 14 người trong ban giám hiệu Trong số 14 người đó thì có 04 Hiệu trưởng đều là nam giới, đều qua lớp trung cấp lý luận chính trị, đa số là trẻ hóa, nhiệt tình, có khả năng nhìn nhận tiếp thu những thay đổi của ngành giáo dục một cách kịp thời, phù hợp để ứng dụng trong công việc của mình Trong các nhà trường đều có chi bộ Đảng, có công đoàn, có đoàn thanh niên, có ban thanh tra nhân dân, có các tổ chuyên môn và có đội ngũ giáo viên làm công tác giảng dạy và công tác chủ nhiệm, với tâm huyết sẵn sàng hết lòng vì học sinh thân yêu của mình truyền thụ kiến thức và giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống cho các em, góp phần không nhỏ vào việc giáo dục các em trở thành những công dân tốt, có ích cho bản thân, gia đình, xã hội.

Với 04 trường THPT của huyện Phúc Thọ, Hà Nội thì có 288 giáo viên, đạt chuẩn 100%, trên chuẩn 44 giáo viên, đạt 15,2%, đảng viên 127 người đạt 44% Hiện nay các trường có đủ cán bộ quản lý để điều hành nhà trường Theo Quyết định số 5335 /QĐ-UBND, ngày 16/10/2014 về việc phê duyệt quy hoạch chung xây dựng huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội đến năm 2030

sẽ bố trí 14 ha cho 04 trường, đáp ứng nhu cầu học tập cho khoảng 8720 học sinh, đưa giáo dục của huyện nhà ngày một đi lên

Ngoài ra còn kể đến phụ huynh học sinh, do đặc thù khối các trường THPT được giảng dạy phần kiến thức liên quan trực tiếp đến thi tốt nghiệp và đại học của các em Do đó đại đa số phụ huynh rất quan tâm tới con em mình

từ việc rèn luyện, học tập các hoạt động khác và khoản đóng góp của các em, nên đây cũng là phần thuận lợi cho các nhà trường

Về phần học sinh, các em vẫn đang trong độ tuổi chưa thành niên, về tâm sinh lí của các em phát triển chưa hoàn thiện, nhận thức của các em còn non trẻ,

dở muốn làm người lớn nhưng thực tế đôi khi còn trẻ con Do đó cũng gây khó khăn cho nhà trường và thầy cô giáo trong giảng dạy giáo dục các em