Câu 1. Nêu các bước trong quy trình nghiên cứu định tính. Phân tích và lấy ví dụ minh họa bƣớc “Xác định câu hỏi nghiên cứu”. Câu 2.Với đề tài “nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định đăng ký môn học tự chọn của sinh viên đại học thương mại”. a.Nêu cụ thể mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài. b. Thiết kế 1 bảng hỏi khảo sát (định lượng) nhằm thu thập dữ liệu sơ cấp cho đề tài.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI HỌC KỲ II NĂM HỌC 2020 – 2021
(Phần dành cho sinh viên/ học viên)
Bài thi học phần: Phương pháp nghiên cứu
khoa học
Mã số đề thi:
Ngày thi: Số trang:
Số báo danh:
Lớp:
Họ và tên:
Điểm kết luận:
GV chấm thi 1: …….………
GV chấm thi 2: …….………
BÀI LÀM
Câu 1 Nêu các bước trong quy trình nghiên cứu định tính Phân tích và lấy ví dụ minh họa bước “Xác định câu hỏi nghiên cứu”
Quy trình nghiên cứu định tính bao gồm 7 bước:
Bước 1: Xác định câu hỏi nghiên cứu
Đối với tất cả các nghiên cứu định tính, bước đầu tiên là xác định câu hỏi nghiên cứu Một trong những thành công của nghiên cứu định tính là nêu được câu hỏi nghiên cứu rõ ràng,
cụ thể nhất Câu hỏi nghiên cứu cũng giúp xác định đối tượng nghiên cứu Nếu nhà nghiên cứu đặt ra câu hỏi rõ ràng, cụ thể thì sẽ xác định được đúng đối tượng nghiên cứu, mức độ nghiên cứu cũng như lựa chọn được phương pháp nghiên cứu phù hợp Dựa vào câu hỏi nghiên cứu, nhà nghiên cứu lựa chọn phương pháp nghiên cứu, lựa chọn công cụ nghiên cứu cũng như cách thức phân tích, xử lý số liệu Mục đích của nghiên cứu không phải xác định câu hỏi nghiên cứu sao cho phù hợp với phương pháp nghiên cứu mà nhà nghiên cứu cảm thấy dễ dàng sử dụng nhất, mà là sử dụng phương pháp nghiên cứu phù hợp với câu hỏi nghiên cứu nhất Tuy nhiên đối với nghiên cứu định tính, việc xác định một câu hỏi nghiên cứu rõ rang ngay từ đầu là việc khó thực hiện Cách thức tốt nhất để có thể xác định được một câu hỏi nghiên cứu ban đầu là cố gắng đặt ra câu hỏi mà nhà nghiên cứu cảm
Trang 2thấy thể hiện rõ nét nhất cái mà mình đang tìm kiếm, đang muốn làm sang tỏ, hiểu rõ hơn Câu hỏi đặt ra thường là những câu hỏi đơn giản, rõ rang, dù trong thực tiễn để trả lời được câu hỏi này phải có những nghiên cứu phức tạp Để câu hỏi nghiên cứu ban đầu tốt các nhà nghiên cứu cần bám sát vào ba tiêu chí:
- Câu hỏi rõ ràng, không quá dài, phức tạp, dễ gây nhầm lẫn
- Câu hỏi có khả năng thực hiện được, có tính đến nguồn dư liệu, tiềm lực kỹ thuật và con người
- Câu hỏi phải phù hợp, hướng tới câu trả lời mang tính khoa học, chứ không phải mang tính đạo đức, không phải là câu trả lời chứa đựng những nhận định mang tính chủ quan,
cá nhân
Câu hỏi nghiên cứu phải mang tính mở với nhiều phương án trả lời hoặc chưa hề có câu trả lời chắc chắn Ngoài ra câu hỏi phải đề cập đến những vấn đề đã tòn tại hoặc đang tồn tại chứ không phải những vấn đề sẽ xảy ra trong tương lai Một câu hỏi nghiên cứu tốt sẽ huống đến việc hiểu rõ hơn vấn đề, hiện tượng nghiên cứu chứ không chỉ mô tả chúng Để
có được câu hỏi nghiên cứu tốt nhà nghiên cứu nên tham khảo ý kiến của những người xung quanh, sao cho với cùng một câu hỏi nghiên cứu, tất cả mọi người đều có thể tiếp cận đến cùng một vấn đề và câu hỏi nghiên cứu phải đáp ứng các tiêu chí nêu trên
Bước 2: Khám phá vấn đề nghiên cứu
Khám phá vấn đề nhằm đạt được những thông tin có chất lượng và tìm ra được cách thức tốt nhất để có được những thông tin đó Để thực hiện tốt bước này, nhà nghiên cứu cần thực hiện một trong hai nội dung sau: tham khảo tài liệu và thực hiện các cuộc phỏng vấn, quan sát hoặc những công cụ thích hợp khác để khám phá được vấn đề nghiên cứu
Tài liệu tham khảo cần được lựa chọn trên cơ sở những tiêu chí rõ ràng như sau: mối liên
hệ với câu hỏi nghiên cứu ban đầu, những yếu tố được phân tích, giải thích, các hướng tiếp cận khác nhau,
Nhà nghiên cứu cũng có thể thực hiện các cuộc phỏng vấn nhằm giúp hiểu được một cách
đa chiều vấn đề nghiên cứu trong thực tiễn Đối tượng phỏng vấn mà nhà nghiên cứu thường hướng đến trong bước này là: các chuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu, các nhân
Trang 3chứng hoặc những người liên quan trực tiếp Việc thực hiện phỏng vấn có thể thực hiện cùng lúc với quan sát và phân tích tài liệu nhằm giúp nhà nghiên cứu xem xét lại câu hỏi nghiên cứu ban đầu của mình cho phù hợp với những phát triển trong suy nghĩ của nhà nghiên cứu và đặc thù của vấn đề nghiên cứu mà nhà nghiên cứu đã khám phá ra được Bước 3: Xác định vấn đề nghiên cứu
Xác định vấn đề trong nghiên cứu là một công việc không đơn giản, thường được thực hiện theo hai bước sau: trước tiên làm sang tỏ các vấn đề đặt ra trong nghiên cứu, sau đó lựa chọn và xây dựng một vấn đề nghiên cứu.Muốn lựa chọn đúng, nhà nghiên cứu cần có một vài phương hướng cụ thể để có thể so sánh nhằm quyết định chọn hoặc từ bỏ một vấn
đề nào đó
Bước tiếp thep yếu cầu nhà nghiên cứu phải lựa chọn ra được vấn đề nghiên cứu Đây là bước mang tính quyết định của nghiên cứu Việc lựa chọn vấn đê nghiên cứu sẽ giúp nhà nghiên cứu định hướng được nghiên cứu của mình Vấn đề nghiên cứu thường được lựa chọn trên hai tiêu chí sau:
- Có hay không khung lý thuyết phù hợp với vấn đề đặt ra
- Khả năng thực hiện vấn đề nghiên cứu
Xác định được vấn đề nghiên cứu giúp xác định được khung lý thuyết dành cho nghiên cứu và xác lập được dối tượng nghiên cứu cụ thể Từ đó nhà nghiên cứu sẽ xác lập được câu hỏi trung tâm của nghiên cứu
Bước 4: Xây dựng mô hình nghiên cứu
Mục tiêu của việc xây dựng mô hình nghiên cứu là thiết lập một cách rõ ràng những vấn
đề đặt ra và những hướng nghiên cứu, những hướng triển khai để giúp nhà nghiên cứu có thể thực hiện một cách hiệu quả nhất Mô hình nghiên cứu được cấu trúc bởi các khái niệm
và giả thuyết cơ bản Các khái niệm và giả thuyết đặt ra phải có mối liên hệ gắn kết với nhau để tạo ra khung lý thuyết chặt chẽ và thống nhất.Để xây dựng được khái niệm các nhà nghiên cứu thường có hai cách: Xác lập khái niện từ thực tiễn quan sát, từ kinh nghiệm cuộc sống hoặc từ những thông tin thu thập được và xác lập khải niệm từ lập luận, lý thuyết
Trang 4Giả thuyết được coi là câu trả lời tạm thời cho câu hỏi nghiên cứu Trước khi quyết định
mô hình nghiên cứu, nhà nghiên cứu cần phải xem lại câu hỏi nghiên cứu nhằm đảm bảo
sự thống nhất giữa câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết Giả thuyết sẽ tạo ra những tiêu chí để nhà nghiên cứu có thể tìm kiếm, lựa chọn dữ liệu Một trong những yếu tố quyết định chất lượng của giả thuyết đó là giả thuyết phải đáp ứng tiêu chí có thể phủ nhận Mô hình nghiên cứu không chỉ đơn giản là tập hợp các giả thuyết tách rời nhau, mà cần phải có mối liên hệ qua lại với nhau, không thể tách rời
Bước 5: Kiểm nghiệm
Trên cơ sở mô hình nghiên cứu, nhà nghiên cứu sẽ tiến hành kiểm nghiệm mô hình nghiên cứu với thực tiễn Để thực hiện tốt quá trình này cần trả lời được ba câu hỏi sau: Kiểm nghiệm cái gì, đối với ai, như thế nào?
Quá trình kiểm nghiệm chia thành ba bước:
- Xác định công cụ kiểm nghiệm: Công cụ đó phải có khả năng tạo ra các thông tin phù hợp và cần thiết để kiểm chứng giả thuyết
- Đánh giá công cụ kiểm nghiệm: Câu hỏi trong công cụ quan sát phải rõ ràng, người đọc đều hiểu chung về một vấn đề
- Thu thập dữ liệu: Thu thập các thông tin một cách rõ ràng từ những đối tượng xác định Bước 6: Phân tích dữ liệu
Một trong những mục tiêu quan trọng của phân tích dữ liệu đó là kiểm chứng giả thuyết Ngoài ra phân tích dữ liệu còn nhằm giải thích những vấn đề nằm ngoài dự đoán, xem xét lại hoặc chọn lọc các giả thuyết hoặc cải tiến mô hình nghiên cứu hoặc tìm ra hướng nghiên cứu trong tương lai
Dữ liệu sau khi được thu thập sẽ được phân tích theo các cách khác nhau tùy theo phương pháp định tính mà nhà nghiên cứu lựa chọn Quá trình phân tích dữ liệu sẽ được đề cập đến một cách chi tiết trong những phần tiếp theo
Bước 7: Kết luận
Bước cuối cùng là kết luận Bước này được thực hiện nhằm mục đích diễn giải hay trình bày ý nghĩa của dữ liệu Việc diễn giải có thể thực hiện bằng ngôn ngữ của nhà nghiên
Trang 5cứu, bằng sự am hiểu cá nhân của nhà nghiên cứu hoặc cũng có thể là một ý nghĩa suy ra
từ việc so sánh các phát hiện với thông tin từ tư liệu hay các lý thuyết hiện có
VD câu hỏi nghiên cứu: “Những nhân tố nào ảnh hưởng đến ý thức bảo vệ môi trường của học sinh tiểu học”
- Câu hỏi nghiên cứu đáp ứng được các yêu cầu: không quá dài, rõ ràng, không gây nhầm lẫn Từ câu hỏi ta xác định được:
+ Mục tiêu nghiên cứu là tìm ra những nhân tố ảnh hưởng đến ý thức bảo vệ môi trường của học sinh tiểu học
+ Đối tượng nghiên cứu là “ý thức bảo vệ môi trường của học sinh tiểu học”
+ Mức độ nghiên cứu dừng lại ở việc tìm ra và chứng minh các nhân tố nào có ảnh hưởng đến ý thức bảo vệ môi trường của học sinh tiểu học hay không
+ Có thể nghiên cứu bằng phương pháp định tính hoặc phương pháp định lượng
+ Tiềm lực thực hiện: Phần lớn bài nghiên cứu cần sự tham gia của con người; có thể sử dụng một số công cụ hỗ trợ như sử lý dữ liệu bằng phần mềm spss, phát tán phiếu khảo sát bằng google biểu mẫu,
- Câu hỏi hoàn toàn có khả năng thực hiện được Là một câu hỏi chưa thể có câu trả lời chắc chắn, vẫn luôn có những nhân tố mới được tìm ra và chứng minh
- Câu hỏi nghiên cứu đề cập đến vấn đề “ý thức bảo vệ môi trường” là một vấn đề đã tồn
và vẫn luôn tồn tại trong cuộc sống của chúng ta
Câu 2.Với đề tài “nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định đăng ký môn học tự chọn của sinh viên đại học thương mại”
a.Nêu cụ thể mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
o Mục tiêu nghiên cứu
- Mục tiêu chung:
+ Tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đăng ký môn học tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại
- Mục tiêu cụ thể:
Trang 6+ Xác định vấn đề nghiên cứu
+ Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài
+ Xác định mô hình giả thuyết của đề tài nghiên cứu
+ Xác định phương pháp nghiên cứu, phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu
+ Tiến hành thu thập, phân tích dữ liệu trên thực tế
+ Đưa ra kết luận/ kết quả nghiên cứu
o Câu hỏi nghiên cứu
- Những nhân tố nào tác động đến quyết định đăng ký môn học tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại ?
- Đặc điểm của môn học có phải là nhân tố tác động đến quyết định đăng ký môn học tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại hay không ?
- Mối quan hệ xung quanh có phải là nhân tố tác động đến quyết định đăng ký môn học
tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại hay không ?
- Môi trường học tập có phải là nhân tố tác động đến quyết định đăng ký môn học tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại hay không ?
- Yếu tố chủ quan có phải là nhân tố tác động đến quyết định đăng ký môn học tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại hay không ?
o Giả thuyết nghiên cứu
H1 Đặc điểm của môn học (có thể) là nhân tố tác động đến quyết định đăng ký môn học
tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại
H2 Mối quan hệ xung quanh (có thể) là nhân tố tác động đến quyết định đăng ký môn học
tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại
H3 Môi trường học tập (có thể) là nhân tố tác động đến quyết định đăng ký môn học tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại
H4 Yếu tố chủ quan (có thể) là nhân tố tác động đến quyết định đăng ký môn học tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại
o Đối tượng nghiên cứu: quyết định đăng ký môn học tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại
Trang 7o Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: Trường Đại học Thương Mại
- Phạm vi thời gian: Từ ngày 03/04/2021 đến ngày 04/04/2021
b Thiết kế 1 bảng hỏi khảo sát (định lượng) nhằm thu thập dữ liệu sơ cấp cho đề tài
BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT KHẢO SÁT VỀ NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐĂNG
KÝ MÔN HỌC TỰ CHỌN CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
Kính chào anh/ chị!
Mình đang làm bài thi môn “Phương pháp nghiên cứu khoa học”, cần thực hiện khảo sát
đề tài nghiên cứu ”Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đăng ký môn học
tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại” Mong anh/ chị dành chút ít thời gian để làm bài khảo sát này Ý kiến của anh chị rất quan trọng đối với đề tài nghiên cứu của mình Mọi thông tin xin cam đoan sẽ chỉ được sử dụng nhằm mục đích nghiên cứu
Xin chân thành cảm ơn!
I Câu hỏi chung (anh, chị vui lòng đánh dấu X vào ô được chọn)
1/ Anh/chị đã từng đăng kí các môn học tự chọn chưa?
Có
Chưa
2/ Anh chị có tìm hiểu về các môn tự học trước khi đăng ký học không?
Có, tìm hiểu kỹ
Đặc điểm của môn học
Mối quan hệ xung quanh
Môi trường học tập
Yếu tố chủ quan
Quyế Gk
Quyết định đăng
ký môn học tự chọn của sinh viên Đại học Thương Mại
Trang 8Có, tìm hiểu sơ qua
Không tìm hiểu
3/ Anh/chị có phân vân khi lựa chọn các môn học tự chọn không?
Rất phân vân
Có chút phân vân
Không hề phân vân
II Câu hỏi nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đăng ký môn học tự chọn (anh, chị vui lòng đánh dấu X vào ô được chọn)
Hãy cho biết mức độ đồng ý về các phát biểu sau theo mức độ từ 1 đến 5 tương ứng theo các mức: (1) Rất không đồng ý; (2) Không đồng ý; (3) Trung lập ;(4) Đồng ý ; (5) Rất đồng ý
1.Đặc điểm của môn học
1 2 3 4 5 Kiến thức môn học rất hữu ích và thú vị
Hình thức thi của môn học có ảnh hưởng đến quyết định đăng
ký môn học tự chọn của tôi
Thời khóa biểu của môn học phù hợp với tôi
Tôi ưu tiên những môn học có tính ứng dụng thực tiễn cao
2 Các mối quan hệ xung quanh
1 2 3 4 5 Tôi ưu tiên môn học tự chọn có bạn bè học cùng
Gia đình giúp tôi định hướng môn học tự chọn
Anh chị khóa trên tư vấn giúp tôi lựa chọn môn học tự chọn
3 Môi trường học tập
1 2 3 4 5
Trang 9Vị trí phòng học có ảnh hưởng đến quyết định đăng ký môn
học tự chọn của tôi
Sĩ số lớp học ít làm tôi thấy tập trung hơn
Giảng viên dạy làm tôi hứng thú với môn học tự chọn hơn
4.Yếu tố chủ quan
1 2 3 4 5 Tôi đăng ký các môn tự chọn theo sở thích cá nhân của mình
Môn học tự chọn đáp ứng được với mục đích học tập của tôi
Môn học tự chọn phù hợp với định hướng nghề nghiệp của tôi
5 Quyết định đăng kí môn học tự chọn
1 2 3 4 5 Tôi thấy quyết định đăng ký môn học tự chọn của mình là
hoàn toàn đúng đắn
Tôi sẽ khuyên các em/bạn học sau lựa chọn môn học tự chọn
Môn học tự chọn đáp ứng được mong đợi của tôi
III Thông tin cá nhân (Anh/chị vui lòng đánh dấu X vào ô được chọn)
1/ Anh/ chị là sinh viên năm mấy?
Năm nhất
Năm hai
Năm ba
Năm cuối
2/ Anh/ chị là sinh viên khoa nào?
A
B
C
Trang 10Khác