Báo cáo tóm tắt đề tài khoa học và công nghệ cấp Bộ: Xác lập mô hình và các thông số cơ bản của hệ thống năng lượng liên thông hybrid biogas-năng lượng mặt trời phù hợp với điều

Mục tiêu nghiên cứu đề tài là xác lập thông số đầu vào để tính toán, thiết kế hệ thống năng lượng hybrid biogas-năng lượng mặt trời phù hợp với các mục đích sử dụng khác nhau ở nông thôn. Mời các bạn cùng tham khảo!

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TÓM TẮT BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI

THUỘC CHƯƠNG TRÌNH KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP BỘ NĂM 2018

DANH SÁCH THAM GIA

• Các cá nhân tham gia:

o PGS.TS Nguyễn Hữu Hiếu, Khoa Điện, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

o ThS Võ Anh Vũ, Khoa Cơ khí Giao thông, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

o TS Cao Xuân Tuấn, Đại học Đà Nẵng

o TS Lê Minh Tiến, Khoa Cơ khí Giao thông, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

o ThS Trần Anh Tuấn, Khoa Điện, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

o KS Vũ Vân Thanh, Khoa Điện tử - Viễn thông, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

• Đơn vị phối hợp chính:

o Trung tâm Năng lượng mới, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4

5 BỐ CỤC ĐỀ TÀI 5

CHƯƠNG 1 7

TỔNG QUAN 7

1.1 Tình hình nghiên cứu và sử dụng năng lượng tái tạo trên thế giới 7

1.2 Tình hình nghiên cứu và sử dụng năng lượng tái tạo ở Việt Nam 8

1.3 Cơ cấu nguồn điện ở Việt Nam và quy hoạch phát triển đến năm 2030 8

1.4 Một số mô hình năng lượng tái tạo đang được sử dụng 11

1.5 Kết luận chương 11

CHƯƠNG 2 12

KHẢO SÁT NHU CẦU NĂNG LƯỢNG CHO SẢN XUẤT VÀ ĐỜI SỐNG Ở MỘT SỐ KHU VỰC NÔNG THÔN VIỆT NAM 12

2.1 Tình hình tiêu thụ điện của hộ gia đình 12

2.2 Tình hình tiêu thụ điện của hộ sản xuất kinh doanh 12

2.3 Tình hình tiêu thụ điện của hộ chăn nuôi 12

2.5 Kết luận chương 12

CHƯƠNG 3 13

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC THIẾT KẾ HỆ THỐNG NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO 13

3.1 Tiềm năng khai thác năng lượng tái tạo ở Việt Nam 13

3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống năng lượng mặt trời 15

3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống năng lượng biogas 15

3.4 Kết luận chương 15

CHƯƠNG 4 17

THIẾT KẾ HỆ THỐNG NĂNG LƯỢNG HYBRID PHÙ HỢP VỚI CÁC YÊU CẦU SỬ DỤNG Ở NÔNG THÔN VIỆT NAM 17

4.1 Hệ thống năng lượng tái tạo qui mô nhỏ 17

4.2 Đề xuất mô hình phối hợp năng lượng mặt trời và năng lượng biogas 18

4.3 Thiết kế hệ thống phối hợp năng lượng mặt trời và năng lượng biogas 19

4.4 Thiết kế phần cứng 22

4.5 Thiết kế phần mềm 25

4.6 Kết luận chương 28

CHƯƠNG 5 29

THI CÔNG VÀ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG 29

5.1 Thi công hệ thống 29

5.2 Vận hành thử nghiệm và đánh giá hệ thống 31

5.3 Kết luận chương 33

KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI 34

TÀI LIỆU THAM KHẢO 36

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Đơn vị: ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

1 Thông tin chung:

- Tên đề tài: Xác lập mô hình và các thông số cơ bản của hệ thống năng lượng liên thông hybrid biogas-năng lượng mặt trời phù hợp với điều kiện sản xuất và đời sống ở nông thôn Việt Nam

- Mã số: CTB2018-DNA.04

- Chủ nhiệm: PGS.TS Bùi Thị Minh Tú

- Thành viên tham gia:

o PGS.TS Nguyễn Hữu Hiếu, Khoa Điện, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

o ThS Võ Anh Vũ, Khoa Cơ khí Giao thông, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

o TS Cao Xuân Tuấn, Đại học Đà Nẵng

o TS Lê Minh Tiến, Khoa Cơ khí Giao thông, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

o ThS Trần Anh Tuấn, Khoa Điện, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

o KS Vũ Vân Thanh, Khoa Điện tử - Viễn thông, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

- Cơ quan chủ trì: Đại học Đà Nẵng

- Thời gian thực hiện: từ tháng 8 năm 2018 đến tháng 8 năm 2020

2 Mục tiêu:

Xác lập thông số đầu vào để tính toán, thiết kế hệ thống năng lượng hybrid biogas-năng lượng mặt trời phù hợp với các mục đích sử dụng khác nhau

3 Tính mới và sáng tạo:

Các giải pháp sử dụng năng lượng tái tạo ở nước ta hiện nay đa phần là các giải pháp độc lập Các nguồn năng lượng này được sử dụng riêng lẽ, phần năng lượng dư thừa được tích lũy trong bình điện Đề tài đã nghiên cứu, thiết kế hệ thống điều khiển kết hợp năng lượng mặt trời và biogas để cung cấp điện năng phù hợp với điều kiện sản xuất và đời sống ở nông thôn Hai nguồn năng lượng này liên thông với nhau Ban ngày công suất điện mặt trời dư thì dùng để sản xuất hydrogen Ban đêm nguồn hydrogen này được dùng để làm giàu biogas chạy máy phát điện Hệ thống hoàn toàn tự động, đảm bảo tính ổn định trong việc cung cấp năng lượng cho các thiết bị sử dụng điện

Hệ thống kết hợp năng lượng tái tạo liên thông như vậy sẽ hoạt động hiệu quả hơn hệ thống năng lượng tái tạo độc lập

4 Tóm tắt kết quả nghiên cứu:

Đề tài đã khảo sát tình hình sử dụng điện thực tế của các hộ gia đình,

hộ kinh doanh và hộ chăn nuôi ở Hòa Vang (Đà Nẵng), Cẩm Thanh (Hội An)

và Phong Điền (Huế) nhằm xác định mức công suất đỉnh của các hệ thống năng lượng mặt trời phù hợp Đề tài cũng thiết kế hệ thống điều khiển phối hợp các nguồn năng lượng mặt trời và biogas hoàn toàn tự động, có tính ổn định cao

5 Sản phẩm:

- 01 bài báo trong tạp chí quốc tế (danh mục SCOPUS):

[1] Minh Quan Duong, Le Hong Lam, Bui Thi Minh Tu, Giap Quang

Huy, and Nguyen Huu Hieu, “A Combination of K-Mean Clustering and Elbow Technique in Mitigating Losses of Distribution Network”, GMSARN

International Journal 13 (2019) 153 - 158

- 01 bài báo trong tạp chí quốc gia:

[1] Bùi Thị Minh Tú, “Xác lập mô hình và các thông số cơ bản của hệ thống năng lượng mặt trời phù hợp với điều kiện đời sống ở nông thôn Việt

Nam”, Tạp chí Khoa học và công nghệ, Đại học Đà Nẵng Vol 17, No 9, 2019,

trang 40-44

- Sản phẩm đào tạo: 1 học viên cao học đã bảo vệ:

[1] Ngô Thị Ánh Tuyết, đề tài: “Nghiên cứu giải pháp phối hợp năng

lượng mặt trời và điện lưới trong sinh hoạt”, năm bảo vệ: 2019

6 Hiệu quả, phương thức chuyển giao kết quả nghiên cứu và khả

năng áp dụng:

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng để xây dựng các hệ thống

năng lượng tái tạo liên thông tại khu vực nông thôn miền Trung Việt Nam

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho

sinh viên đại học và sau đại học cũng như các nghiên cứu liên quan khác

Cơ quan chủ trì

Ngày tháng 7 năm 2020 Chủ nhiệm đề tài

PGS.TS Bùi Thị Minh Tú

RESEARCH RESULT INFORMATION

1 General information:

- Project title: Establishing models and basic parameters of the biogas-solar hybrid energy system applying in rural Vietnam area

- Code number: CTB2018-DNA.04

- Project Leader: Bùi Thị Minh Tú

o Dr Cao Xuân Tuấn, University of Danang

o Dr Lê Minh Tiến, Faculty of Transportation, Danang University of Science and Technology, University of Danang

o Msc Trần Anh Tuấn, Faculty of Electric, Danang University

of Science and Technology, University of Danang

o Eng Vũ Vân Thanh, Faculty of Electronic and Telecommunication, Danang University of Science and Technology, University of Danang

- Implementing institution: The University of Danang

- Duration: from 08/2018 to 08/2020

2 Objective(s):

Establishing input parameters to calculate and design a hybrid biogas-solar energy system which is suitable for different purposes

3 Creativeness and innovativeness:

Most of renewable energy solutions today are independent ones These energy sources are used individually, the excess energy is accumulated in the battery

or wasted This project has studied and designed control systems for combining solar energy and biogas energy to provide electricity which is suitable for production conditions and rural life These two energies are connected During the day, excess solar power is used to produce hydrogen At night this hydrogen

is used to enrich biogas to generate electricity The system is fully automated, ensuring stability in providing energy for electrical equipment

Such a combined renewable energy system is more efficient than an independent renewable energy system

4 Research results:

This project collected the actual electricity use of households, small business and farms in Hoa Vang (Da Nang), Cam Thanh (Hoi An) and Phong Dien (Hue) to determine the peak power of suitable solar systems The project also designed the control system to coordinate solar and biogas sources The designed systems can operate automatically, with high stability

5 Products:

- 01 international article:

[1] Minh Quan Duong, Le Hong Lam, Bui Thi Minh Tu, Giap Quang

Huy, and Nguyen Huu Hieu, “A Combination of K-Mean Clustering and Elbow Technique in Mitigating Losses of Distribution Network”,

GMSARN International Journal 13 (2019) 153 - 158

- 01 national article:

[1] Bùi Thị Minh Tú, “Xác lập mô hình và các thông số cơ bản của hệ thống năng lượng mặt trời phù hợp với điều kiện đời sống ở nông thôn Việt Nam”, Tạp chí Khoa học và công nghệ, Đại học Đà Nẵng Vol 17,

No 9, 2019, pp 40-44

- Educational result: 1 graduate student successfully defended:

[1] Ngô Thị Ánh Tuyết, Project title: “Nghiên cứu giải pháp phối hợp năng lượng mặt trời và điện lưới trong sinh hoạt”, Year: 2019

6 Effects, transfer alternatives of research results and applicability:

The proposed model can be installed for households in rural areas in Central Vietnam

Research results can be used as reference material for postgraduate and graduate students as well as and other related studies

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Việt Nam là một trong 5 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu Hạn hán bất thường, thiếu nước ngọt cho sản xuất và đời sống, xâm nhập mặn, nước biển dâng lấn chiếm một số vùng đất vùng Tây Nam Bộ… trong những năm gần đây đã cho thấy những tác động của biến đổi khí hậu đến nước ta sớm hơn dự kiến Hơn ai hết, chúng ta cần có những chủ trương, quyết sách về chiến lược an ninh năng lượng để đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước

Nước ta đã khai thác gần như hết tiềm năng thủy điện Chính phủ đã quyết định dừng dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân ở Ninh Thuận Tương lai năng lượng nước ta phụ thuộc nhiều vào các nguồn năng lượng tái tạo Sự tồn tại bền vững của loài người trên hành tinh phụ thuộc vào sự bền vững của nguồn năng lượng Các quốc gia phát triển đang đẩy mạnh việc tìm kiếm và ứng dụng các nguồn năng lượng tái tạo để giảm dần sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, cấu trúc lại cơ cấu năng lượng trong

đó nhiên liệu tái tạo thay thế dần nhiên liệu hóa thạch sẽ kéo dài thời gian ổn định của nhiệt độ bầu khí quyển tránh hiểm họa bùng nổ khí hậu, ảnh hưởng đến sự tồn vong của loài người văn minh trên quả đất Đó là những cam kết của COP21 mà Việt Nam là một trong những quốc gia tham gia

Các quốc gia công nghiệp phát triển đã bắt đầu sử dụng điện năng từ năng lượng mặt trời và sử dụng biogas làm nhiên liệu cho động cơ đốt trong Nguồn biogas cung cấp cho các động cơ này thường lấy từ các trạm sản xuất tập trung Các quốc gia đang phát triển trong đó có Việt Nam, nguồn biogas rất phân tán,

qui mô thay đổi trong phạm vi rộng Trong những năm gần đây, nhóm nghiên cứu Động cơ biogas của Đại học Đà Nẵng đã nghiên cứu phát triển công nghệ cải tạo động cơ truyền thống thành động cơ biogas để kéo máy phát điện ở nông thôn Công nghệ này phát huy tác dụng tốt ở các trại chăn nuôi, nơi có nguồn biogas đủ lớn Ở các hộ gia đình, do hầm biogas có dung tích bé nên nếu chỉ sử dụng nguồn biogas thì không đủ công suất mà cần phối hợp sử dụng với một nguồn năng lượng khác, trong đó điện mặt trời rất nhiều hứa hẹn

Mới đây nhất, ngày 11/4/2017 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định số 11/2017/QĐ-TTg về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam Điều này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong tìm kiếm các nguồn năng lượng tái tạo thay thế dần các nguồn năng lượng truyền thống

để đảm bảo an ninh năng lượng Bên cạnh các dự án điện mặt trời lớn, việc nghiên cứu sử dụng hiệu quả điện mặt trời ở qui mô nhỏ, phân tán cũng là giải pháp thiết thực, phù hợp với lợi thế nước ta

Nước ta có gần 75% dân số sống ở nông thôn Nhu cầu năng lượng cho sản xuất và đời sống ở khu vực này rất lớn nhưng phân tán Nếu áp dụng giải pháp năng lượng tái tạo giúp cho mỗi hộ dân vùng nông thôn có thể tự túc được năng lượng cho sản xuất và sinh hoạt thì nước ta tiết kiệm được một lượng lớn điện năng sản xuất từ các nguồn năng lượng khác

Việc kết hợp các nguồn năng lượng tái tạo điện mặt trời, điện gió, biogas, thủy điện nhỏ cũng đã được áp dụng ở nước ta Tuy nhiên việc kết hợp này mới được thực hiện bằng phương thức ĐỘC LẬP, nghĩa là các nguồn điện này được

sử dụng riêng rẽ, việc tích lũy năng lượng (nếu có) thông qua accu Đây là một trong những lý do kỹ thuật làm hạn chế tính thực tiễn của giải pháp ứng dụng năng lượng tái tạo

Chương trình nghiên cứu này đề xuất công nghệ hệ thống kết hợp (hybrid)

sử dụng năng lượng mặt trời và biogas để cung cấp điện năng phù hợp với điều kiện sản xuất và đời sống ở nông thôn Hai nguồn năng lượng này LIÊN THÔNG với nhau Ban ngày công suất điện mặt trời dư thì dùng để sản xuất hydrogen Ban đêm nguồn hydrogen này được dùng để làm giàu biogas chạy máy phát điện Hệ thống kết hợp năng lượng tái tạo liên thông như vậy sẽ hoạt động hiệu quả hơn hệ thống năng lượng tái tạo độc lập

Nhu cầu sử dụng năng lượng ở nông thôn rất đa dạng: phục vụ sinh hoạt gia đình; phục vụ chăn nuôi, trồng trọt; phục vụ xay xát; phục vụ sản xuất thủ công truyền thống… Điều kiện sẵn có để sản xuất năng lượng tái tạo cũng rất khác nhau Vì thế cần có nghiên cứu tính toán nhu cầu năng lượng, khả năng

có thể sản xuất biogas, năng lượng mặt trời trong những trường hợp cụ thể để thiết kế hệ thống năng lượng tái tạo hybrid phù hợp Nghiên cứu này cung cấp thông số đầu vào cần thiết để thiết kế, lựa chọn các thông số chính của sản phẩm chương trình nghiên cứu

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Xác lập thông số đầu vào để tính toán, thiết kế hệ thống năng lượng hybrid biogas-năng lượng mặt trời phù hợp với các mục đích sử dụng khác nhau ở nông thôn

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

• Điện mặt trời

• Nhiên liệu biogas

• Phối hợp sử dụng năng lượng mặt trời và năng lượng biogas để phục

vụ sản xuất và sinh hoạt ở nông thôn

• Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là một phần của hệ thống năng lượng hỗn hợp liên thông năng lượng mặt trời/năng lượng biogas

3.2 Phạm vi nghiên cứu

• Địa bàn nông thôn nghiên cứu thí điểm thuộc các địa phương Quảng Nam và Đà Nẵng

• Công suất của hệ thống nhỏ hơn 10kW

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

4.1 Cách tiếp cận

- Tổng hợp kinh nghiệm trên thế giới về sử dụng năng lượng tái tạo, phân tích những điều kiện khí hậu đặc thù của Việt Nam để lựa chọn loại năng lượng tái tạo phù hợp để nghiên cứu ứng dụng ở nông thôn Việt Nam

- Phân tích cơ cấu năng lượng ở nước ta, các chủ trương, chính sách của Chính phủ về ứng dụng năng lượng tái tạo để xác lập mục tiêu nghiên cứu, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia

- Phân tích những bất cập trong việc sử dụng các nguồn năng lượng tạo tại độc lập về công suất, lưu trữ, đầu tư… để lựa chọn phương án phối hợp sử dụng năng lượng tái tạo phù hợp

4.2 Phương pháp nghiên cứu

- Khảo sát thực tế về nhu cầu năng lượng trong phạm vi địa bàn nghiên cứu thí điểm

- Khảo sát, đánh giá điều kiện thực tế, tiềm năng sản xuất và ứng dụng năng lượng tái tạo cho sản xuất và sinh hoạt trên địa bàn nghiên cứu thí điểm

- Tính toán, so sánh điều kiện kỹ thuật, đầu tư để xác định các thông số

cơ bản của hệ thống năng lượng hybrid phù hợp với các mục đích sử dụng năng lượng khác nhau ở nông thôn

Chương 2: Khảo sát nhu cầu năng lượng cho sản xuất và đời sống ở một

số khu vực nông thôn Việt Nam

Chương này đề cập tới nhu cầu thực tế sử dụng năng lượng của một số vùng nông thôn miền Trung Việt Nam, phân tích sự thay đổi nhu cầu năng lượng theo các yếu tố như đặc điểm kinh tế của từng khu vực hoặc sự thay đổi thời tiết trong năm

Chương 3: Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thiết kế hệ thống năng lượng

tái tạo

Chương này sẽ giới thiệu về khả năng khai thác năng lượng mặt trời ở các khu vực khác nhau cũng như các yếu tố cần quan tâm khi thiết kế hệ thống năng lượng mặt trời Nội dung chương cũng đề cập đến khả năng sản xuất biogas của các hộ gia đình, các cơ sở sản xuất, chế biến khác nhau ở nông thôn

Chương 4: Thiết kế hệ thống năng lượng hybrid phù hợp với các yêu cầu

sử dụng ở nông thôn Việt Nam

Từ những phân tích về nhu cầu cũng như khả năng cung cấp năng lượng tái tạo, chương này giới thiệu một số thiết kế của hệ thống năng lượng hybrid biogas-năng lượng mặt trời phù hợp với các nhu cầu khác nhau ở nông thôn Việt Nam

Chương 5: Đánh giá hoạt động của hệ thống

Chương này bao gồm các phân tích, đánh giá về hoạt động của hệ thống thử nghiệm được chế tạo, bao gồm các tính ổn định của hệ thống điện mặt trời, tính tự động của hệ thống chia/bù công suất và hệ thống giám sát từ xa

Các kết luận về hiệu quả và khả năng ứng dụng của hệ thống cũng như các tồn tại và hướng giải quyết được đề cập trong phần kết luận và hướng phát triển của đề tài

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN

Để góp phần giảm sự lệ thuộc vào năng lượng hóa thạch và bảo vệ môi trường, nhiều quốc gia trên thế giới từ lâu đã nghiên cứu áp dụng năng lượng tái tạo trong sản xuất và đời sống Tỉ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng dần trong tổng năng lượng sử dụng trên phạm vi toàn cầu Điều này một mặt là

do sự phát triển của khoa học công nghệ làm cho giá thành của năng lượng tái tạo giảm xuống nhanh chóng và mặt khác, nhờ vào chính sách của các quốc gia khuyến khích đầu tư nghiên cứu phát triển và ứng dụng các nguồn năng lượng tái tạo

1.1 Tình hình nghiên cứu và sử dụng năng lượng tái tạo trên thế giới

Năng lượng tái tạo nói chung có nguồn gốc từ năng lượng mặt trời Đối với hành tinh của chúng ta thì đó là nguồn năng lượng vĩnh cửu (đối với thời gian tồn tại của hệ mặt trời) Sử dụng năng lượng tái tạo không phát thải chất khí gây hiệu ứng nhà kính, góp phần hạn chế sự gia tăng nhiệt độ khí quyển Trong số những dạng năng lượng tái tạo được khai thác rộng rãi hiện nay thì điện mặt trời, điện gió, biomass, biogas, biofuel chiếm tỉ trọng lớn nhất Các nước phát triển đã và đang phối hợp áp dụng các dạng năng lượng tái tạo này với các nguồn năng lượng truyền thống để sản xuất điện năng, phục vụ giao

thông vận tải…

Bên cạnh xây dựng những nhà máy năng lượng tái tạo lớn, tùy thuộc

và tiềm lực kinh tế và điều kiện thực tế của mình, mỗi quốc gia có một chính sách riêng về phát triển công nghệ sử dụng năng lượng tái tạo ở qui mô nhỏ như các cụm dân cư, các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, các hộ dân…

1.2 Tình hình nghiên cứu và sử dụng năng lượng tái tạo ở Việt Nam

Việt Nam là một nước nông nghiệp, có nguyên liệu để sản xuất năng lượng sinh học khá dồi dào Những sản phẩm từ chăn nuôi, trồng trọt sẽ cung cấp nguyên liệu khổng lồ cho sản xuất khí sinh học Trong cả nước, sản phẩm phụ của nông nghiệp có khả năng cung cấp nhiên liệu cho điện sinh khối từ 8-

11 triệu tấn Riêng sản lượng trấu có thể thu gom ở Đồng bằng sông Cửu Long lên tới 1,4 đến 1,6 triệu tấn Bên cạnh đó, rác thải sinh hoạt nếu được xử lí tốt cũng là nguồn nhiên liệu đầu vào để sản xuất khí biogas Tổng sản lượng biogas

có thể sản xuất mỗi năm ở nước ta có thể lên đến 4 tỷ m3

Mặt khác nước ta nằm trong vùng nhiệt đới có bức xạ mặt trời lớn Tại các tỉnh Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, số giờ nắng đạt từ 2.000-2.600 giờ/năm Bức xạ mặt trời trung bình 150 kcal/m2, chiếm khoảng 2.000-5.000 giờ/năm Mặc dù có nhiều ưu điểm, nhưng thời gian qua, các sản phẩm sử dụng năng lượng mặt trời vẫn chưa được ứng dụng rộng rãi mà chỉ tập trung tại nông thôn, miền núi-nơi mức sống tương đối thấp Hiện nước ta có hơn 3.000 hộ dân vùng sâu, vùng xa được điện khí hóa bằng hệ điện mặt trời gia đình, 8.500 hộ

sử dụng điện mặt trời qua các trạm sạc ắc quy…

1.3 Cơ cấu nguồn điện ở Việt Nam và quy hoạch phát triển đến năm

2030

Việt Nam là một trong những nước đang phát triển ở Đông Nam Á có mức độ gia tăng nhu cầu sử dụng điện khá cao, tốc độ tăng trưởng điện thương phẩm bình quân giai đoạn 2016-2020 khoảng 10%, đồng thời tỷ trọng năng

lượng hóa thạch sử dụng trong phát điện vẫn còn khá lớn (Hình 1)

Hình 1: Cơ cấu nguồn điện Việt Nam quý 1/2019 (theo EVN)

Nhằm bảo đảm cung cấp đủ điện với chất lượng ngày càng cao, đa dạng

về nguồn gốc, giá thành hợp lý hợp lý; giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn điện sản xuất từ than nhập khẩu, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng, giảm nhẹ biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế - xã hội bền vững; hình thành và phát triển hệ thống điện thông minh, có khả năng tích hợp với nguồn năng lượng tái tạo có tỷ lệ cao, chính phủ đã ban hành Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011-2020 có xét đến 2030 (Quy hoạch VII điều chỉnh) (Hình 2, Hình 3) Theo đó, điện sản xuất và nhập khẩu năm 2020 khoảng 265 - 278 tỷ kWh; năm 2025 Khoảng 400 - 431 tỷ kWh và năm 2030 khoảng 572 - 632 tỷ kWh; tổng công suất lắp đặt năm 2020 là 60.000 MW, năm

2025 là 96.500MW và sẽ tăng lên 129.500 MW vào năm 2030

Nhiệt điện 47%

Hình 2: Quy hoạch điện VII điều chỉnh (điện năng)

Hình 3: Quy hoạch điện VII điều chỉnh (công suất)

1.4 Một số mô hình năng lượng tái tạo đang được sử dụng

1.4.1 Hệ thống năng lượng mặt trời

Năng lượng mặt trời là ánh sáng và nhiệt từ mặt trời được khai thác bằng các công nghệ khác nhau Hệ thống điện mặt trời là các hệ thống chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành điện, hoặc trực tiếp bằng cách sử dụng pin mặt trời (PV), hoặc gián tiếp bằng cách sử dụng điện mặt trời tập trung (CSP) Hệ thống CSP sử dụng ống kính, gương và các hệ thống theo dõi để tập trung một khu vực rộng lớn của ánh sáng mặt trời vào một chùm nhỏ Nhiệt tập trung sau

đó được sử dụng như một nguồn năng lượng cho một nhà máy điện thông thường Trong khi đó, pin mặt trời, hay tế bào quang điện (PV) trực tiếp chuyển đổi ánh sáng thành dòng điện bằng cách sử dụng hiệu ứng quang điện

1.4.2 Hệ thống năng lượng biogas

Biogas có thể được dùng để sản xuất điện năng, nấu nướng, sưởi ấm, đun nước nóng hay cấp nhiệt Khi nén biogas trong bình áp suất cao nó có thể thay thế khí thiên nhiên để chạy ô tô bằng động cơ nhiệt hay bằng pin nhiên liệu Biogas cũng có thể được tinh luyện đạt tiêu chuẩn khí thiên nhiên, gọi là biomethane khi lọc bỏ các tạp chất như carbonic, nước, H2S, các hạt rắn Nếu

hệ thống cấp ga cho phép, biomethane có thể được hòa chung vào mạng lưới cấp ga thành phố Nhiên liệu biogas nén ngày càng được sử dụng phổ biến

CHƯƠNG 2 KHẢO SÁT NHU CẦU NĂNG LƯỢNG CHO SẢN XUẤT VÀ ĐỜI SỐNG Ở MỘT SỐ KHU VỰC NÔNG THÔN VIỆT NAM

Số liệu tiêu thụ điện trong giai đoạn 2016-2018 tại một số khu vực nông thôn Việt Nam được thu thập Bằng việc phân tích các số liệu này, có thể thấy được mức tăng trưởng của điện năng tiêu thụ, công suất đỉnh của các hộ gia đình cũng như hộ sản xuất kinh doanh và hộ chăn nuôi

2.1 Tình hình tiêu thụ điện của hộ gia đình

2.2 Tình hình tiêu thụ điện của hộ sản xuất kinh doanh

2.3 Tình hình tiêu thụ điện của hộ chăn nuôi

2.4 Dự báo tăng trưởng nhu cầu tiêu thụ điện và mức công suất đỉnh

Việc thiết kế các hệ thống năng lượng mặt trời ngoài đảm bảo nhu cầu hiện tại cũng còn phải xét đến sự tăng trưởng của nhu cầu tiêu thụ điện trong tương lại

2.5 Kết luận chương

Việc thiết kế các hệ thống năng lượng tái tạo cần xét đến nhu cầu thực

tế và dự báo tăng trưởng của nhu cầu tiêu thụ điện của người sử dụng Việc khảo sát này nhằm đảm bảo các hệ thống được thiết kế và lắp đặt không những đáp ứng đầy đủ nhu cầu về điện năng của người sử dụng mà còn đảm bảo tính kinh tế và nhu cầu phát triển trong tương lai

CHƯƠNG 3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC THIẾT KẾ HỆ THỐNG

NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO

Các hệ thống năng lượng tái tạo chịu ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố khác nhau Đối với hệ thống năng lượng mặt trời, có thể kể đến các yếu tố như điều kiện môi trường, cường độ sáng, nhiệt độ, Đối với hệ thống năng lượng biogas, cần phải quan tâm đến các yếu tố tạp chất, áp suất nén, Nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng, các yếu tố này cần phải được nghiên cứu, tính toán khi thiết kế các hệ thống năng lượng tái tạo

3.1 Tiềm năng khai thác năng lượng tái tạo ở Việt Nam

Việt Nam là một nước nông nghiệp, có nguyên liệu để sản xuất năng lượng sinh học khá dồi dào Những sản phẩm từ chăn nuôi, trồng trọt sẽ cung cấp nguyên liệu khổng lồ cho sản xuất khí sinh học Trong cả nước, sản phẩm phụ của nông nghiệp có khả năng cung cấp nhiên liệu cho điện sinh khối từ 8-

11 triệu tấn Riêng sản lượng trấu có thể thu gom ở Đồng bằng sông Cửu Long lên tới 1,4 đến 1,6 triệu tấn Bên cạnh đó, rác thải sinh hoạt nếu được xử lí tốt cũng là nguồn nhiên liệu đầu vào để sản xuất khí biogas Tổng sản lượng biogas

có thể sản xuất mỗi năm ở nước ta có thể lên đến 4 tỷ m3

Ngoài ra, nước ta nằm trong vùng nhiệt đới có bức xạ mặt trời lớn với

sự chênh lệch đáng kể giữa các địa phương: cường độ bức xạ ở phía Nam thường cao hơn phía Bắc Cường độ bức xạ mặt trời trung bình ngày trong năm

thay đổi từ 3,3 kWh/ m2 ở phía bắc đến 5,7 kWh/m2 ở phía nam (Error! Reference source not found.) Từ dưới vĩ tuyến 17, bức xạ mặt trời không chỉ

nhiều mà còn rất ổn định trong suốt thời gian của năm, giảm khoảng 20% từ mùa khô sang mùa mưa Số giờ nắng trong năm ở miền Bắc vào khoảng 1600-

1800 giờ trong khi ở miền Trung và miền Nam Việt Nam, con số này vào