Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả chăm sóc người cao tuổi ở các trung tâm bảo trợ xã hội tại TP hồ chí minh

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH & XÃ HỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI CSII TIỂU LUẬN MÔN HỌC CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI ĐỀ TÀI: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHĂM SÓC

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH & XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI (CSII)

TIỂU LUẬN MÔN HỌC CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI

ĐỀ TÀI:

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI

Ở CÁC TRUNG TÂM BẢO TRỢ XÃ HỘI

TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 01 NĂM 2019

ĐIỂM Chữ ký của giảng viên

Ghi bằng số Ghi bằng chữ Giảng viên 1 Giảng viên 2

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

2.1 Mục đích nghiên cứu 2

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

3.2 Phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của việc nghiên cứu 3

5.1 Ý nghĩa lý luận 3

5.2 Ý nghĩa thực tiễn 4

6 Cơ cấu bài tiểu luận 4

PHẦN NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 5

1 Một số khái niệm cơ bản 5

2 Chức năng nhiệm vụ của các trung tâm bảo trợ xã hội dành cho người cao tuổi trên địa bàn TP Hồ Chí Minh 7

2.1 Chức năng 7

2.2 Nhiệm vụ 7

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN TP HỒ CHÍ MINH 9

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI Ở CÁC TRUNG TÂM BẢO TRỢ XÃ HỘI TẠI TP HỒ CHÍ MINH 11

1 Thực trạng chăm sóc người cao tuổi hiện nay 11

1.1 Thực trạng chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam hiện nay 11

1.2 Thực trạng chăm sóc người cao tuổi ở các trung tâm bảo trợ xã hội tại TP Hồ Chí Minh hiện nay 12

trung tâm bảo trợ xã hội tại TP Hồ Chí Minh 13

2.1 Hiệu quả/Thuận lợi 13

2.2 Bất cập/Khó khăn 14

3 Giải pháp nâng cao hiệu quả chăm sóc người cao tuổi ở các trung tâm bảo trợ xã hội tại TP Hồ Chí Minh 15

PHẦN KẾT LUẬN 17

1 Kết luận 17

2 Khuyến nghị 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

Em xin gửi lời cảm ơn và sự tri ân sâu sắc đến cô ThS Ngô Thị Lệ Thu Trong những buổi lên lớp, cô đã tận tâm hướng dẫn em và cả lớp qua từng tiết giảng, những buổi trò chuyện, những trò chơi ngoại khóa của cô về sự trải nghiệm trong nghề công tác xã hội và đối tượng xã hội của môn học này Lời hướng dẫn, dạy bảo, những buổi chia sẻ của cô đã giúp cho bản thân em hiểu thêm về ngành học, nghề nghiệp trong tương lại của mình, điều đó đã giúp em yêu ngành và yêu nghề hơn nữa, muốn được gắn bó với nghề Hơn hết, nếu không có những chia sẻ

đó thì em nghĩ bài tiểu luận này của em rất khó có thể hoàn thành được

Bài tiểu luận của em được thực hiện trong khoảng thời gian chỉ hơn 1 tuần

Vì sự cản trở của thời gian nên em không thể đi vào thực tế, tìm hiểu cuộc sống thật

sự của người cao tuổi tại các trung tâm bảo trợ xã hội mà chỉ nghiên cứu trên số liệu từ nhiều nguồn có sẵn, một phần nữa do kiến thức của em còn hạn chế về mọi mặt Do vậy, không tránh khỏi những thiếu sót là điều chắc chắn, em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của cô để bài tiểu luận này hoàn thiện hơn và để

em có thêm kinh nghiệm cho bài tiểu luận và bài báo cáo thực tập sắp tới

Một lần nữa, em xin chân thành cảm ơn!

Từ ngàn xa xưa tới nay, trong tâm thức của mỗi người con Việt, thì không chỉ có cha mẹ mình mà hễ cứ ai đó là bậc cao niên, người lớn tuổi thì luôn nhận được một tình cảm, một sự kính trọng, một vị trí nhất định trong xã hội Ở nước ta,

dù là đang trong thời kỳ “dân số vàng”, tuy nhiên, vẫn có tới 10.1 triệu người cao tuổi đang sinh sống, chiếm đến hơn 11% tổng dân số cả nước Tuy là nhiều như thế, nhưng may mắn thay người cao tuổi ở nước ta luôn nhận được sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước cùng toàn thể xã hội Cho đến nay, Đảng và Nhà nước

đã ban hành và thực hiện nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật đối với người cao tuổi để chăm lo cho họ có cuộc sống tốt đẹp nhất Thông qua đó, bảo đảm cho người cao tuổi có thể tham gia vào các hoạt động xã hội, tiếp cận công trình công cộng, phương tiện giao thông, công nghệ thông tin, văn hóa – văn nghệ, thể thao,

du lịch và các dịch vụ khác phù hợp với tuổi tác nhằm giúp cuộc sống của người cao tuổi lành mạnh, vui khỏe và an hưởng tuổi xế chiều

Trong những năm qua, cùng với lãnh đạo phát triển kinh tế xã hội, giữ vững

an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, xây dựng đảng và hệ thống chính trị vững mạnh, cấp ủy, chính quyền, các tổ chức trong hệ thống chính trị đã thường xuyên quan tâm chăm sóc người cao tuổi Gia đình, cộng đồng và xã hội cũng đã phát huy tốt vai trò nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ đảm bảo cuộc sống an nhàn nhất cho người cao tuổi Việc chăm sóc, nuôi dưỡng người cao tuổi một cách tận tình, tậm tâm, tận lực đã xây dựng được một xã hội Việt Nam văn minh, nghĩa tình, tạo một nếp sống văn hóa, tốt đẹp, góp phát triển toàn diện và bền vững kinh tế - xã hội chung của cả nước Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của của nền kinh tế thị trường

là sự thay đổi về đạo đức, phẩm chất của mỗi cá nhân Mặc dù không phải tất cả mọi người đều như vậy nhưng đa số đều có sự thay đổi đó Sự quan tâm chăm sóc của con cái đối với cha mẹ mình ngày càng hạn chế, họ phải lao đầu vào công việc

để làm sao kiếm đủ tiền trang trải trong cuộc sống thường ngày, nên ít có thời gian quan tâm đến cha mẹ hơn, cộng với công tác chăm sóc người cao tuổi hiện nay trên

địa bàn các quận/huyện, địa phương cũng đôi lúc còn nhiều hạn chế hoặc mang tính đặc thù cao, cũng như điều kiện kinh tế xã hội khác nhau nên việc chăm lo đời sống cho người cao tuổi ở các tuyến quận/huyện còn gặp nhiều khó khăn; việc huy động các nguồn lực, nhất là nguồn lực xã hội hóa cho công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi còn hạn chế, đặc biệt là việc chăm sóc cho người cao tuổi tại các trung tâm bảo trợ xã hội

Nhằm làm rõ hơn nữa thực trạng chăm sóc người cao tuổi tại các trung tâm bảo trợ xã hội, chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu, những thuận lợi, khó khăn trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng người cao tuổi tại trung tâm Trên cơ sở đó, phác họa được vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc người cao tuổi tại các trung tâm bảo trợ xã hội, đặc biệt là tại địa bàn kinh tế trọng điểm của cả nước – TP Hồ Chí Minh Bằng những kiến thức trong quá trình học tập tại trường, những trãi nghiệm thực tiễn tại

các trung tâm bảo trợ xã hội tôi từng có dịp ghé thăm Tôi chọn “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả chăm sóc người cao tuổi ở các trung tâm bảo trợ xã hội tại TP Hồ Chí Minh” làm đề tài cho bài tiểu luận kết thúc học phần của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Bài nghiên cứu nhằm tìm hiểu về thực trạng chăm sóc người cao tuổi ở các trung tâm bảo trợ xã hội tại TP Hồ Chí Minh; Đánh giá công tác hỗ trợ tiếp cận các dịch vụ xã hội, chăm sóc sức khỏe, đời sống tinh thần cho các cụ tại Trung tâm bảo trợ

xã hội trên địa bàn thành phố

Chỉ ra một vài điểm nổi bật về mặt thuận lợi, khó khăn, những hiệu quả và bất cập trong quá trình chăm sóc người cao tuổi tại các trung tâm bảo trợ xã hội Từ đó, đưa ra các giải pháp để việc chăm sóc người cao tuổi ở tại các trung tâm bảo trợ xã hội

có hiệu quả hơn trên quan điểm của một người nhân viên công tác xã hội

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng chung của việc chăm sóc người cao tuổi ở các trung tâm bảo trợ xã hội trên cả nước và thực trạng tại TP Hồ Chí Minh, từ đó nhằm tìm ra những điểm khó khăn, hạn chế của vấn đề

Đánh giá hiệu quả, bất cập của việc chăm sóc người cao tuổi tại trung tâm bảo trợ xã hội, phổ biến kiến thức về chăm sóc toàn diện đời sống cho người cao tuổi, cung

cấp dịch vụ hỗ trợ cho họ Tìm hiểu vai trò của nhân viên CTXH trong việc đưa ra các quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc cho người cao tuổi tại các trung tâm bảo trợ xã hội

Đề xuất, khuyến nghị cho các cấp chính quyền về những giải pháp trên

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi ở các trung tâm bảo trợ xã hội

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi thời gian: Từ năm 2013 đến nay

- Phạm vi không gian: Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

- Phạm vi nội dung: Trong đề tài này tôi tập trung tìm hiểu thực trạng, những khó khăn, thuận lợi và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc người cao tuổi tại các trung tâm bảo trợ xã hội trên địa bàn TP Hồ Chí Minh

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp sưu tầm tài liệu

Thu thập các số liệu, báo cáo, vấn đề có liên quan trên Internet, tổng cục thống

kê, niên giám thống kê, các trang báo Online uy tín, làm số liệu, cơ sở lý luận cho bài tiểu luận

4.2 Phương pháp quan sát, so sánh

Quan sát số liệu đã thu thập, so sánh các số liệu với nhau từ đó đưa ra những ví

dụ cụ thể hơn, dẫn chứng xác đáng về vấn đề nghiên cứu

4.3 Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp

Thống kê lại tất cả các số liệu, báo cáo liên quan sau đó phân tích tổng hợp một cách kĩ lưỡng các số liệu đã nêu để làm sáng tỏ vấn đề

5 Ý nghĩa của đề tài:

5.1/ Ý nghĩa lý luận

Đề tài nghiên cứu này sẽ bổ sung thêm vào kho tài liệu khoa học của UBND

TP Hồ Chí Minh nói chung, cũng như Sở Lao động – Thương binh & Xã hội TP Hồ Chí Minh nói riêng, là cái nhìn tổng quát, dẫn chứng cụ thể trong việc chăm sóc người cao tuổi ở các trung tâm bảo trợ xã hội tại địa phương Đây cũng sẽ là dữ liệu tham khảo để cho các bài nghiên cứu khác sau này

5.2/ Ý nghĩa thực tiễn

Bài tiểu luận làm rõ được tình hình chăm sóc cho người cao tuổi ở các trung tâm bảo trợ xã hội tại TP Hồ Chí Minh, từ đó khuyến khích các cấp chính quyền địa phương, cũng như là các cá nhân, cộng đồng, xã hội cùng chung tay hỗ trợ cho các trung tâm bảo trợ xã hội có điều kiện tốt nhất để thực hiện nhiệm vụ chăm sóc người cao tuổi Đồng thời có những giải pháp hữu ích hơn giúp đảm bảo một cuộc sống tốt

nhất có thể cho người cao tuổi tại các trung tâm bảo trợ xã hội

6 Cơ cấu bài tiểu luận

Bài tiểu luận được chia làm 3 phần và gồm có 3 chương như sau:

- Phần Mở đầu

- Phần Nội dung

+ Chương 1: Cơ sở lý luận + Chương 2: Tổng quan về địa bàn nghiên cứu + Chương 3: Nội dung vấn đề nghiên cứu

- Phần Kết luận

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm “Người cao tuổi”

- Theo quy định tại Điều 2; Luật Người cao tuổi (2009) có giải thích “Người cao tuổi là công dân nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam từ đủ 60 tuổi trở lên”

- Theo quan điểm y học: Người cao tuổi là người ở giai đoạn già hóa gắn liền với các suy giảm chức năng của cơ thể

- Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO): Người cao tuổi là những người từ 70 tuổi trở lên

- Quan điểm của Công tác xã hội đối với người cao tuổi: Với đặc thù là một nghề trợ giúp xã hội, công tác xã hội nhìn nhận về người cao tuổi như sau “ Người cao tuổi với những thay đổi về tâm sinh lý, lao động – thu nhập, quan hệ xã hội gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống Do đó, người cao tuổi là một đối tượng yếu thế, đối tượng cần được trợ giúp của công tác xã hội”

1.1.2 Khái niệm “Bảo trợ xã hội”

Bảo trợ xã hội là sự giúp đỡ của Nhà nước, xã hội, cộng đồng bằng những biện pháp và các hình thức khác nhau đối với các đối tượng bị lâm vào cảnh rủi ro, bất hạn, nghèo đói… vì nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến không đủ khả năng tự lo liệu được cho cuộc sống tối thiểu của bản thân và gia đình, nhằm giúp

họ tránh được mối đe dọa của cuộc sống thường nhật hoặc giúp họ vượt qua những khó khăn, ổn định cuộc sống và hòa nhập cộng đồng

1.1.3 Khái niệm “Chăm sóc sức khỏe”

Chăm sóc sức khỏe theo nghĩa rộng được hiểu qua 3 mặt nội dung của sức khỏe gồm:

- Chăm sóc y tế: Do ngành y tế đảm nhiệm gồm phòng bệnh, khám chữa bệnh, phục hồi chức năng

- Chăm sóc ngoài y tế: Do nhiều ngành thực hiện về dinh dưỡng, vệ sinh môi trường, nhà ở, giao thông, thể thao, văn hóa, xã hội,…

- Chăm sóc sức khỏe trong các mối liên hệ: Là sự tác động qua lại giữa các yếu tố môi trường bên ngoài (thức ăn, nước uống, vệ sinh,…) và yếu tố môi trường bên trong (di truyền, gen, tế bào,…) và các hoạt động xã hội để phòng ngừa phát sinh bệnh tật, phát hiện bệnh tật sớm và điều trị phục hồi sức khỏe người bệnh 1.1.4 Khái niệm “Sức khỏe tinh thần”

Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO): “Sức khỏe tinh thần là một trạng thái khỏe mạnh mà trong đó, mỗi cá nhân nhận biết được khả năng của bản thân, có thể ứng phó với sự căng thẳng thông thường, làm việc hiệu quả và có sự đóng góp cho cộng đồng”

- Chăm sóc sức khỏe tinh thần bao gồm:

+ Trải nghiệm cảm xúc tích cực: là nhìn thấy những mặt hạn chế để khắc phục chứ không phải che đậy tức là nhìn nhận tích cực về bản thân và nghề nghiệp của bản thân được thể hiện qua những cung bậc cảm xúc trong cùng một khoảng thời gian Biết gắn kết một cách lành mạnh trong các mối quan hệ công việc, gia đình và xã hội một các tự chủ, tôn trọng và không lệ thuộc vào người khác Biết tận hưởng hương vị cuộc sống, làm cho bản thân thấy thoải mái, dễ chịu

và trân quý những gì bản thân đang có

+ Khả năng tập trung: là điều khiển được các hành động về thể chất và tâm trí hướng vào quá trình thực hiện công việc cũng như các hoạt động khác Có khả năng tự khắc phục, loại bỏ các yếu tố “gây nhiễu” khi làm việc ảnh hưởng tới hiệu suất công việc hoặc làm mất tập trung

+ Khả năng thích ứng: là tự điều chỉnh suy nghĩ, hành vi để sao cho phù hợp với hoàn cảnh công việc và cuộc sống Biết loại trừ những căng thẳng mà bản thân phải đối diện trong cuộc sống hàng ngày ngoại trừ những dạng stress đặc biệt Làm quen với môi trường công việc một cách nhanh nhất và giải quyết công việc theo hướng tích cực, linh hoạt và hài hòa

+ Khả năng phục hồi: là biết giải tỏa cảm xúc tiêu cực bằng phương pháp lành mạnh mà không phải mượn chất kích thích như rượu bia, thuốc lá… để

“cân bằng” cảm xúc Khôi phục lòng tin, hàn gắn mất mát và hy vọng vào một tương lai tốt đẹp

+ Cảm nhận ý nghĩa cuộc sống: là thấy mình như một phần của tổ chức, của cộng đồng Luôn mong muốn hoàn thiện nhân cách và phát triển khả năng của bản thân và nhận ra những giá trị của thành quả đã làm được cho tổ chức

2 Chức năng nhiệm vụ của các trung tâm bảo trợ xã hội dành cho người cao tuổi tại TP Hồ Chí Minh

có nguồn thu nhập Phối hợp tổ chức các hoạt động rà soát, nắm bắt tình hình và trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội tại cộng đồng

2.2 Nhiệm vụ

- Phối hợp với các quận/huyện trên địa bàn thành phố trong việc xác định đối tượng; tiếp nhận, quản lý, chăm sóc và nuôi dưỡng các đối tượng bảo trợ xã hội theo quy định: người cao tuổi cô đơn, không có con, cháu, người thân thích để nương tựa, người cao tuổi thuộc hộ gia đình nghèo không có điều kiện sống ở gia đình, không có nguồn thu nhập, các đối tượng cần sự bảo vệ khẩn cấp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không nơi nương tựa