Phong cách chính luận báo chí của nhà báo hoàng tùng tt

Nhận diện phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng và những bài học kinh nghiệm từ việc nghiên cứu đề tài sẽ giúp ích cho nhiều nhà báo trẻ đúc rút, học hỏi được ít nhiều những kỹ nă

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

Công trình hoàn thành tại HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

Có thể tìm hiều luận án tại: Thƣ viện Quốc gia, Thƣ viện Học viện Báo chí và Tuyên truyền (thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh)

đa chiều, đầy đủ hay phiến diện phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là nhân tố con người, là những người hoạt động trong lĩnh vực báo chí Để có được một tác phẩm báo chí chất lượng, không thể thiếu được những nhà báo tài ba, phong cách và đầy nhiệt huyết

1.2 Khi viết nhiều, nhà báo sẽ tạo nên một hệ thống bài báo, một số người cũng có thể tạo nên phong cách Tuy nhiên, không phải cứ viết nhiều là trở thành nhà báo có phong cách, không phải nhà báo nào cũng có phong cách, chỉ những nhà báo khẳng định được mình bởi những nét độc đáo, đa dạng và bền vững thì mới có phong cách Phong cách nhà báo không hoàn toàn tự nhiên mà có Nó có thể được hình thành trong quá trình lao động, sáng tạo, tu chỉnh và gọt giũa

1.3 Loại thể chính luận trên báo chí hiện nay đang thiếu những cây bút có tầm và những tác phẩm thực sự sắc sảo, để lại ấn tượng đối với bạn đọc Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, thời cuộc đổi thay nhanh, diễn biến cuộc đấu tranh tư tưởng ngày càng phức tạp, đội ngũ nhà báo chính luận giỏi, có phong cách giữ vai trò quan trọng hơn bao giờ hết

1.4 Thực tế, với chiều dài lịch sử phát triển của mình, Báo Nhân Dân là nơi quy tụ nhiều cây bút chính luận tài năng, đặc sắc, có phong cách, có dấu ấn riêng, trong đó có nhà báo Hoàng Tùng Ông là một nhà báo chính luận bậc thầy, một đại thụ của nền báo chí cách mạng Việt Nam Bản lĩnh, phong cách báo chí, tài năng và nhiều nhân tố ưu việt khác đã làm nên tên tuổi Hoàng Tùng Có thể nói, nhà báo chính luận Hoàng Tùng là một trong những tấm gương sáng nhất để các nhà báo chính luận trẻ noi theo và học hỏi kinh nghiệm

Từ những lý do trên, nghiên cứu sinh chọn đề tài “PHONG CÁCH CHÍNH LUẬN BÁO CHÍ CỦA NHÀ BÁO HOÀNG TÙNG” làm đề tài nghiên cứu luận án của mình Nghiên cứu sinh chọn đề tài này trước hết để tìm hiểu những đặc trưng

2

phong cách, phong cách chính luận báo chí, góp phần nhận diện phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng Trên cơ sở đó, tác giả tìm ra những nét nổi bật, những giá trị cốt lõi về phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng Những kết quả nghiên cứu của đề tài có thể là tài liệu tham khảo hữu ích cho việc dạy và học các môn học liên quan đến chuyên ngành báo chí Cùng với hướng tiếp cận, góc nhìn đó, đề tài làm rõ vai trò, vị trí, sức mạnh và tầm quan trọng của việc hình thành phong cách chính luận báo chí nhằm giúp người viết báo phát triển tốt hơn trong công tác sau này Đồng thời, đề tài cung cấp những thông tin để có một cái nhìn hệ thống, toàn diện về phong cách chính luận báo chí Việc nghiên cứu, nhận diện phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng còn có ý nghĩa to lớn về mặt thực tiễn Nhận diện phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng và những bài học kinh nghiệm từ việc nghiên cứu đề tài sẽ giúp ích cho nhiều nhà báo trẻ đúc rút, học hỏi được ít nhiều những kỹ năng, kinh nghiệm trong cách viết, cách hình thành được phong cách viết; từ đó nâng cao được hiệu quả, chất lượng và hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ chuyên môn của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

2.1 Mục đích nghiên cứu của đề tài: nhận diện phong cách chính luận báo chí của

nhà báo Hoàng Tùng, từ đó làm rõ những giá trị thời đại và đề xuất những bài học kinh nghiệm cho các nhà báo

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài: Thứ nhất: Hệ thống hóa và làm rõ tổng quan

tình hình nghiên cứu đề tài; Thứ hai: Hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận

về phong cách chính luận báo chí và phong cách cá nhân của nhà báo viết chính

luận; Thứ ba: Phân tích và nhận diện phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng; Thứ tư: Trên cơ sở đó, làm rõ những giá trị thời đại và đề xuất một số

bài học kinh nghiệm từ việc nghiên cứu phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài: Là phong cách chính luận báo chí của nhà

báo Hoàng Tùng

3

3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Đề tài chủ yếu nghiên cứu phong cách chính

luận của nhà báo Hoàng Tùng qua một số tác phẩm chính luận tiêu biểu của tác giả được đăng trên báo Nhân Dân và đã được viết từ năm 1945 đến năm 2000

4 Câu hỏi nghiên cứu của đề tài

Quá trình nghiên cứu đề tài đặt ra những câu hỏi nghiên cứu sau:

Thứ nhất, các quan điểm tiếp cận, khái niệm về phong cách chính luận

báo chí và phong cách cá nhân của nhà báo chính luận? Những thể hiện của phong cách chính luận báo chí? Các yếu tố tác động đến việc định hình phong cách cá nhân của nhà báo viết chính luận?

Thứ hai, nhận diện phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng qua

các phương diện như: nội dung, hình thức tác phẩm và thể hiện qua một số đặc tính khác?

Thứ ba, những yếu tố tác động đến quá trình hình thành phong cách chính

luận của nhà báo Hoàng Tùng? Những giá trị thời đại trong phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng? Những bài học kinh nghiệm cho các nhà báo từ việc nghiên cứu phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng?

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài

5.1 Phương pháp luận: Thực hiện quá trình nghiên cứu, đề tài kết hợp chặt chẽ

giữa tư duy biện chứng với quan điểm lịch sử để xem xét phân tích một cách toàn diện lịch sử hình thành và phát triển của thuật ngữ phong cách Kết hợp với cơ sở khoa học lý thuyết về phong cách học, đặc điểm, nội dung, những nhân tố tác động đến phong cách và các lý thuyết về báo chí học, chính luận báo chí, đề tài sử dụng những lý thuyết này làm cơ sở để xây dựng nên những cơ sở lý luận về phong cách chính luận báo chí Từ đó, đề tài sẽ đi sâu phân tích, nhận diện phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng, làm rõ những giá trị thời đại và đề xuất một số bài học kinh nghiệm

5.2 Phương pháp nghiên cứu: Để triển khai đề tài, luận án sử dụng các

phương pháp nghiên cứu như: phương pháp thống kê và phân loại, phương pháp miêu tả, phương pháp phân tích nội dung, phương pháp nghiên cứu định lượng, phương pháp lịch sử, phương pháp nghiên cứu liên ngành, phương pháp khảo sát và phỏng vấn chuyên gia Cụ thể là:

4

- Phương pháp thống kê và phân loại: phương pháp này được sử dụng để thống kê và phân loại các dữ liệu nghiên cứu, làm cơ sở khoa học cho các phân tích, đánh giá kết luận của luận án

- Phương pháp miêu tả: phương pháp này được sử dụng để miêu tả các phương diện thể hiện qua nội dung và hình thức các tác phẩm chính luận của nhà báo Hoàng Tùng Trên cơ sở đó, luận án làm rõ những đặc điểm phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng

- Phương pháp phân tích, tổng hợp nội dung: phương pháp này được sử dụng

để đi sâu vào phân tích, tổng hợp các nội dung, đặc điểm của phong cách chính luận báo chí, các yếu tố chi phối việc hình thành phong cách chính luận báo chí, sự thể hiện của phong cách chính luận báo chí, phân tích, nhận diện phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng, làm rõ những giá trị thời đại và đề xuất một số bài học kinh nghiệm từ việc nghiên cứu phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng

- Phương pháp lịch sử: phương pháp này đòi hỏi đặt đối tượng nghiên cứu trong bối cảnh lịch sử cụ thể nhằm nhận diện sự phát triển mang tính quy luật Phương pháp lịch sử được sử dụng trong luận án để phân tích, nhận diện những nhân tố tác động, giá trị thời đại của phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng

- Phương pháp nghiên cứu liên ngành: trong nghiên cứu khoa học xã hội, phương pháp này có sự hợp tác của hai ngành khoa học trở lên để cùng đạt đến những mục tiêu chung trong nhận thức đối tượng nghiên cứu Phương pháp liên ngành được sử dụng trong luận án, cụ thể là ngôn ngữ học và báo chí học để nhìn nhận một cách toàn diện về phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng

- Phương pháp khảo sát và phỏng vấn chuyên gia, chủ yếu được dùng để khảo sát và phỏng vấn các chuyên gia, các nhà nghiên cứu báo chí để làm rõ phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng

- Phương pháp nghiên cứu định lượng: phương pháp này được sử dụng để khảo sát một số tác phẩm chính luận tiêu biểu của nhà báo Hoàng Tùng được đăng trên báo Nhân Dân và đã được viết từ năm 1945 đến năm 2000

5

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận của đề tài: Những kết quả nghiên cứu của luận án góp phần

làm sáng tỏ và bổ sung một số vấn đề về chính luận báo chí nói chung và phong cách cá nhân của nhà báo chính luận nói riêng như khái niệm và đặc điểm về phong cách chính luận, phong cách chính luận báo chí, phong cách cá nhân của nhà báo chính luận; các yếu tố tác động đến việc định hình phong cách cá nhân của nhà báo viết chính luận Luận án góp phần tạo khung lý luận cần thiết về phong cách chính luận báo chí làm phong phú thêm cho cơ sở lý luận báo chí nước nhà và là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu báo chí, các cơ sở đào tạo báo chí trong

cả nước và những cá nhân thực hiện công tác nghiên cứu những nội dung liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài

6.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài: Luận án hệ thống hóa những tri thức cần thiết và

xây dựng một bức tranh tương đối hoàn chỉnh về phong cách, phong cách chính luận báo chí, phong cách cá nhân của nhà báo, những yếu tố tác động, định hình phong cách cá nhân của nhà báo và nhận diện phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng Luận án làm rõ những giá trị thời đại trong phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng và rút ra những bài học kinh nghiệm từ việc nghiên cứu đề tài sẽ giúp ích cho các giảng viên, sinh viên báo chí và nhiều nhà báo đúc rút, học hỏi được những kỹ năng, kinh nghiệm trong cách viết, hình thành được phong cách viết chính luận; từ đó nâng cao được hiệu quả, chất lượng và hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ chuyên môn của mình

7 Những đóng góp mới của đề tài

- Một là, khẳng định rõ về lý luận và thực tiễn, các quan điểm tiếp cận, khái niệm về phong cách chính luận báo chí và phong cách cá nhân của nhà báo chính luận, những thể hiện của phong cách chính luận báo chí, các yếu tố tác động đến việc định hình phong cách cá nhân của nhà báo viết chính luận

- Hai là, nhận diện phong cách chính luận của nhà báo Hoàng Tùng

- Ba là, làm rõ những giá trị thời đại trong phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng

6

- Bốn là, từ những nội dung trên, luận án rút ra những bài học kinh nghiệm cho các nhà báo từ việc nghiên cứu phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng

8 Kết cấu của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Tổng quan tình hình nghiên, Kết luận, Danh mục các Bảng biểu, Danh mục Tài liệu tham khảo và Phụ lục; kết cấu của luận án gồm 3 chương chính

TỔNG QUAN

1 Những nghiên cứu đề cập đến phong cách, chính luận báo chí và phong cách chính luận báo chí

1.1 Các công trình nghiên cứu về phong cách: Trên thế giới và ở nước ta, thuật

ngữ phong cách đã được đề cập đến rất nhiều trong các công trình nghiên cứu thuộc

các lĩnh vực khác nhau như: Cuốn sách "Thuộc về phong cách: Số lượng và chất

lượng", tác giả Chatman S viết vào năm 1967; Bài viết “Chức năng của phong

cách” trong Hội thảo quốc tế về ngôn ngữ lần thứ 9, tại Hague, năm 1964 tác giả

Riffaterre, M…; Giáo trình Việt ngữ (tập III- phần Tu từ học) (1964) của Ðinh Trọng Lạc ; Cuốn sách “Nhà văn, tư tưởng và phong cách” của tác giả Nguyễn Đăng Mạnh xuất bản năm 1979… Ngoài ra, cũng có một số luận án tiến sĩ nghiên cứu có liên quan đến vấn đề phong cách

1.2 Các công trình nghiên cứu về chính luận báo chí: Trên thế giới, có một số

công trình nghiên cứu về chính luận báo chí như: Từ điển báo chí và truyền thông Webster của tác giả Weiner R xuất bản năm 1990, từ điển Nghiên cứu truyền thông của tác giả A & C Black (2006), Bách khoa toàn thư về truyền thông chính trị của Moldoff J A xuất bản năm 2008 Ở nước ta, có một số công trình nghiên cứu có liên quan chính luận báo chí như: Tác phẩm Báo chí đại cương (tập 3) (1995), của tác giả Trần Thế Phiệt, tác phẩm “Các thể loại báo chí chính luận nghệ thuật” của tác giả Dương Xuân Sơn xuất bản năm 2008

1.3 Các công trình nghiên cứu về phong cách chính luận báo chí: Trên thế giới

và ở trong nước, các công trình nghiên cứu có liên quan đến luận án chủ yếu đề cập đến vấn đề phong cách, phong cách học và chính luận báo chí Các công trình nghiên cứu về phong cách chính luận báo chí và phong cách cá nhân của nhà báo

7

mang tính chất lý luận, có tính hệ thống và chuyên sâu gần như mới chỉ được nghiên cứu ở một số bài báo, hay một phần trong các cuốn sách báo chí như: Cuốn

sách “Cơ sở Lý luận báo chí – Đặc tính chung và phong cách” (2000), tác giả Hà

Minh Đức, cuốn sách "Cơ sở lý luận báo chí" (2012), PGS, TS Nguyễn Văn Dững,

bài báo Đặc điểm phong cách ngôn ngữ văn bản chính luận được đăng trên Tạp chí

Ngôn ngữ vào 12/1989, tác giả Lê Xuân Thại…

2 Những nghiên cứu đề cập đến phong cách cá nhân nhà báo: Có thể kể đến

một số nghiên cứu đề cập đến phong cách cá nhân nhà báo như: cuốn sách “Ngôn ngữ báo chí” của PGS,TS Vũ Quang Hào xuất bản năm 2017, bài “Phong cách làm báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh” của GS, TS Mạch Quang Thắng đăng trên

Trang Thông tin điện tử Học viện Chính trị tháng 8/2017, Tạp chí Lý luận chính trị

và truyền thông Số 6/2017 có bài viết Phong cách chính luận báo chí của Trường Chinh, tác giả Lê Minh Phương, TS Lê Thị Nhã, Trần Hồng Nhung có đăng bài

báo “Phong cách ký chân dung của nhà báo Phan Quang” trên Tạp chí Người Làm Báo số 385 - Tháng 3/2016…

3 Những nghiên cứu đề cập đến nhà báo Hoàng Tùng và phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng

3.1 Những nghiên cứu về thân thế và sự nghiệp của nhà báo Hoàng Tùng: Có

thể kể đến một số nghiên cứu như: bài viết “Hoàng Tùng - Nhà tư tưởng, văn hóa xuất sắc” trên Báo Hà Nam, của nhà báo Thế Vĩnh, bài “Nhà báo Hoàng Tùng: Cây đại thụ của báo chí cách mạng Việt Nam” (2017) của nhà báo Hồng Hà đăng trên

Cổng Thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam, Nhà báo Minh Nguyễn trong bài

“Nhà báo Hoàng Tùng- Nhà tuyên huấn nổi tiếng, nhà báo ở tầm cao” đăng trên

Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 19/06/2017

3.2 Những nghiên cứu về phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng

Vào sáng 19 tháng 1 năm 2015, tại Trụ sở Báo Nhân Dân (71 Hàng Trống,

Hà Nội), Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp Báo Nhân Dân tổ chức Hội thảo: "Nhà báo Hoàng Tùng với báo chí cách mạng Việt Nam" Thông qua hội thảo này, Hội nhà báo Việt Nam mong muốn tạo diễn đàn để các nhà khoa học gặp gỡ, trao đổi những vấn đề về lịch sử báo chí Việt Nam và tri ân những cống hiến to lớn của nhà

8

báo Hoàng Tùng trên mặt trận tư tưởng văn hóa của Đảng Tháng 6 năm 2017, Tỉnh

ủy Hà Nam phối hợp với Báo Nhân Dân đã tổ chức Hội thảo khoa học “Nhà báo Hoàng Tùng với quê hương Hà Nam và đất nước” nhân kỷ niệm 92 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2017) và 7 năm ngày mất nhà báo Hoàng Tùng (29/6/2010 - 29/6/2017) Hội thảo nhằm tri ân, vinh danh những đóng góp to lớn của nhà báo Hoàng Tùng với quê hương Hà Nam, với đất nước, với sự nghiệp báo chí cách mạng

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHONG CÁCH CHÍNH LUẬN BÁO CHÍ VÀ PHONG CÁCH CÁ NHÂN CỦA NHÀ BÁO VIẾT CHÍNH LUẬN 1.1 Các quan điểm tiếp cận, khái niệm về phong cách chính luận báo chí

và phong cách cá nhân của nhà báo chính luận

1.1.1 Phong cách chính luận báo chí

1.1.1.1 Khái niệm về phong cách

Trên thực tế, có rất nhiều quan niệm khác nhau về phong cách Nhưng về cơ bản, khi đưa ra khái niệm về phong cách, các tác giả đều chú ý đến những đặc tính nổi bật nhất, những đặc điểm tương đối ổn định hình thành trong quá trình sáng tạo tác phẩm Phong cách giúp chúng ta nhận ra những “chất” riêng của những tác giả lớn, nhờ đó mà định hình được tên tuổi trong lòng công chúng

Phong cách có thể được định nghĩa như sau: Phong cách được hiểu là những đặc tính nổi bật và bền vững của tác giả về nội dung tư tưởng, chủ đề, hình thức biểu đạt được thể hiện thành công trong quá trình sáng tạo tác phẩm

1.1.1.2 Khái niệm về chính luận

Có nhiều quan điểm khác nhau về chính luận, tuy nhiên, hầu hết các quan điểm về chính luận đưa ra đều tập trung thể hiện một nội hàm chung là tính phân tích, bình luận, đàm luận, nêu quan điểm và chứng minh, thuyết phục cho quan điểm được đưa ra xung quanh về một thông tin, một sự kiện, một vấn đề thời sự, chính trị, xã hội…

Chính luận là loại văn bản bàn luận đến các vấn đề thời sự nóng hổi, bức xúc trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội nhằm thu hút sự quan tâm,

9

theo dõi của đông đảo công chúng, đồng thời thuyết phục công chúng có suy nghĩ, nhận thức và hành động theo ý muốn của tác giả

1.1.1.3 Khái niệm chính luận báo chí

Dù tiếp cận theo góc độ hay quan điểm nào cũng có thể nhận thấy, chính luận báo chí là một nhóm các thể loại báo chí trong đó đặc trưng cơ bản của nó là phân tích, bình luận, lý giải một vấn đề chính trị, xã hội, văn hóa… thời sự được quan tâm bằng các lý lẽ để thuyết phục công chúng tìm hiểu, tin và hành động theo quan điểm được đưa ra bởi tác giả và cơ quan báo chí

1.1.1.4 Khái niệm phong cách chính luận báo chí

Từ những nghiên cứu cho thấy, phong cách chính luận báo chí được hiểu là những đặc tính nổi bật và bền vững về nội dung tư tưởng, chủ đề, hình thức biểu đạt được thể hiện thành công trong quá trình sáng tạo tác phẩm chính luận báo chí để bày tỏ chính kiến của nhà báo về một vấn đề nào đó thuộc lĩnh vực chính trị,

xã hội, bằng các lý lẽ để thuyết phục công chúng nhằm tạo dư luận xã hội và định hướng dư luận xã hội

1.1.2 Các quan điểm tiếp cận về phong cách cá nhân

1.1.2.1 Quan điểm tiếp cận của ngôn ngữ học

Đứng ở góc độ ngôn ngữ, có thể hiểu phong cách là những đặc trưng trong cách thức biểu đạt, thể hiện cách nói, cách viết của một người nào đó

1.1.2.2 Quan điểm tiếp cận của văn học

Trong lý luận văn học, thuật ngữ phong cách được dùng để chỉ đặc điểm sáng tác của nhà văn, của một tác phẩm hay một trào lưu văn học Phong cách bao hàm cả một số vấn đề về thi pháp, trong đó có thế giới quan sáng tác, cá tính sáng tạo nghệ thuật của nhà văn hoặc của nhiều nhà văn thuộc cùng một trào lưu

1.1.2.3 Quan điểm tiếp cận của báo chí học

Dưới góc độ của người viết báo, phong cách của nhà báo là phong cách sáng tạo của nhà báo, thể hiện rõ tính chuyên nghiệp trong cách viết, cách lựa chọn đề tài, cách phản ứng của nhà báo với hoàn cảnh Phong cách của nhà báo là kết quả tổng hợp của năng lực, của tính cách đặc biệt, của quá trình tìm tòi, học hỏi, đam

mê điều mới mẻ, của quá trình làm mới không ngừng, lao động và sáng tạo không ngừng của tác giả đó

1.1.3.2.2 Tính cá thể hóa

Phong cách này được cá tính hóa bởi tính cách, tâm hồn của mỗi tác giả, được khu biệt bởi cái “tôi” cá nhân của mỗi tác giả

1.2 Những thể hiện của phong cách chính luận báo chí

1.2.1 Thể hiện qua phương diện nội dung tác phẩm

Nội dung của chính luận báo chí là toàn bộ hiện thực khách quan, trong đó hiện thực xã hội con người là trọng tâm Theo các tiêu chí khác nhau, người ta có thể chia nội dung của chính luận báo chí bao gồm các nội dung khác nhau

1.2.2 Thể hiện qua phương diện hình thức tác phẩm

1.2.2.1 Nghệ thuật đặt đầu đề tác phẩm

Đặt đầu đề tác phẩm hay còn được hiểu là đặt tiêu đề cho bài báo Những tiêu đề hay là những tiêu đề hấp dẫn đối với người đọc Hấp dẫn về nội dung của sự kiện, hấp dẫn vì cách đặt đầu đề bài báo làm độc giả bất ngờ Hấp dẫn vì độc giả thấy mình phát hiện ra những điều ngầm ẩn thú vị đằng sau đầu đề bài báo Hấp dẫn

vì những cách dùng từ ngữ đặc sắc, khác thường, Chính vì vậy, nghệ thuật đặt đầu

đề tác phẩm là một trong những thể hiện phong cách của nhà báo viết chính luận

1.2.2.2 Thể hiện qua kết cấu tác phẩm

11

Kết cấu chặt chẽ trong một tác phẩm chính luận báo chí là một yêu cầu không thể thiếu Việc sắp xếp các luận điểm như thế nào, trình bày các luận cứ ra sao, diễn dịch hay quy nạp… đều phải có sự tính toán, cân nhắc kỹ lưỡng, có chủ đích để đảm bảo một kết cấu chặt chẽ Tuy nhiên, cũng không vì sự chặt chẽ mà trở nên rập khuôn, khô cứng Sự linh hoạt tạo ra những sự mới lạ làm cho tác phẩm thêm hấp dẫn

1.2.2.3 Thể hiện qua nghệ thuật ngôn từ

Căn cứ vào giáo trình “Ngôn ngữ báo chí” của PGS, TS Vũ Quang Hào, phong cách ngôn ngữ chính luận báo chí được xem xét dựa trên ba đặc điểm: thứ nhất là về phương tiện từ ngữ, thứ hai là về phương tiện cú pháp, thứ ba là về phương pháp diễn đạt Bên cạnh đó, giọng điệu cũng là một yếu tố quan trọng mang đến sự thành công cho một tác phẩm báo chí

1.3 Những yếu tố tác động đến việc định hình phong cách cá nhân của nhà báo viết chính luận

1.3.1 Những yếu tố chủ quan

- Phương diện tinh thần và tính cách

- Thế giới quan, nhân sinh quan

- Năng lực cá nhân, vốn sống, tri thức và thẩm mỹ

- Tài năng và năng khiếu báo chí

- Lí tưởng của nhà báo

1.3.2 Những yếu tố khách quan

- Gia đình, quê hương

- Hiện thực khách quan và bối cảnh thời đại

- Môi trường sống, học tập và làm việc

Tiểu kết chương 1

Trên cơ sở nghiên cứu, tham khảo, tham chiếu những tài liệu về ngôn ngữ học, văn học, báo chí học; sau quá trình nghiên cứu, ở chương 1, tác giả đã hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận về phong cách, phong cách chính luận và phong cách chính luận báo chí Tác giả đã hệ thống hóa các quan điểm tiếp cận về phong cách cá nhân, phong cách cá nhân nhà báo viết chính luận; nêu ra khái niệm, đặc điểm của phong cách cá nhân của nhà báo chính luận và những thể hiện của phong

NHÀ BÁO HOÀNG TÙNG

Ngoài việc vận dụng các vấn đề lý luận về phong cách chính luận báo chí ở chương 1 của luận án, để có được sự phản ánh xác thực hơn về phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng, tác giả đã thực hiện một cuộc khảo sát và phỏng vấn lấy ý kiến các chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực báo chí thông qua các câu hỏi và trả lời nhận xét Trong 20 phiếu phát ra, tác giả đã thu về được 15 phiếu có giá trị Nội dung của khảo sát và phỏng vấn chuyên gia là cho biết những yếu tố tác động đến quá trình hình thành phong cách chính luận báo chí, những phương diện thể hiện phong cách chính luận báo chí và những nét riêng hay dấu ấn riêng về phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng qua các tác phẩm của ông Kết hợp với cuộc điều tra, khảo sát, tác giả đã sử dụng phương pháp tổng, hợp phân tích các tác phẩm, tài liệu có liên quan đến nhà báo Hoàng Tùng Một nhận định chung cho thấy, quá trình hình thành phong cách cá nhân của nhà báo chính luận Hoàng Tùng chịu tác động, chi phối và quyết định của nhiều yếu tố gồm

cả yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan như: quê hương, bối cảnh thời đại, môi trường sống, học tập và làm việc, phương diện tinh thần và tính cách, thế giới quan, nhân sinh quan, năng lực cá nhân, vốn sống, tri thức và thẩm mỹ, tài năng và năng khiếu báo chí, lí tưởng của nhà báo đã có tác động mạnh mẽ góp phần tạo nên phong cách riêng của nhà báo chính luận Hoàng Tùng Đặc biệt, hầu hết các ý kiến trả lời trong cuộc khảo sát và phỏng vấn chuyên gia đều cho rằng, phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng đã được thể hiện rõ nét qua tính ổn định, tính

cá thể hóa, qua phương diện nội dung và hình thức các tác phẩm báo chí chính luận của tác giả

2.1 Những yếu tố tác động đến quá trình hình thành phong cách chính luận báo chí của nhà báo Hoàng Tùng