sinh san vo tinh o dong vat

Động vật bậc cao cũng có hiện tương sinh sản vô tính xong rất ít, hiện tượng này được thể hiện trong giai đoạn phát triển phôi sớm, trong trường hợp từ một phôi ban đầu có thể tách thành[r]

Sinh Sản vô tính

ở động vật và người

Người thực hiện : Nguyễn Phương Linh

Trần Hồng Quân Lớp : Cao học K20 – vi sinh

Người hướng dẫn : PGS.TS Vũ Quang Mạnh

Chương I Khái niệm

1.1 Khái niệm sinh sản

Sinh sản là quá trình tạo ra những cá thể mới bảo đảm sự phát triển liên tục của loài

1.2 Khái niệm sinh sản vô tính

Sinh sản vô tính là kiểu sinh sản mà một cá thể sinh ra một hoặc nhiều cá thể mới giống hệt

mình, không có sự kết hợp giữa tinh trùng và tế bào trứng

Chương II Cơ chế và các hình thức sinh sản vô tính

2.1 Cơ chế của sinh sản vô

nhiều lần phân bào nguyên

nhiễm, tiếp theo là sự tách

2.2 Các hình thức sính sản vô tính

2.2.1 Phân đôi (fission)

Từ một cơ thể gốc phân đôi thành 2 cơ thể con giống hệt cơ thể mẹ ban đầu Hình thức sinh sản này

thường gặp ở động vật nguyên sinh (protozoa)

Phân đôi ở trùng roi (Euglena)

Tế bào chất phân chia

Hai tế bào mới Nhân phân chia

Một tế bào ban đầu

Sinh sản vô tính ở trùng biến hình

2.2.2 Nảy chồi (budding)

Thuỷ tức sinh sản bằng cách nảy chồi Chồi phát triển đủ lớn sẽ tách rời cơ thể mẹ

Sinh sản nảy chồi ở Thuỷ tức

Nảy chồi ở thuỷ tức Sự nảy chồi ở san hô

Sự phân mảnh ở bọt biển

2.2.4 Tái sinh (regeneration)

Hiện tượng tái sinh là sự tái tạo một phần cơ thể

bị huỷ hoại

Điều này thấy rõ ở sao biển: Khi nó bị đứt mất một cánh cánh này sẽ mọc lại Bản thân sự tái

sinh như vừa mô tả không được xem là sinh sản

vì không tạo ra cá thể mới

Nhưng trong một số trường hợp, cũng ở con sao biển nói trên khi bị cắt nhỏ thành nhiều mảnh thì những mảnh nào có dính một phần đĩa trung tâm

sẽ tái sinh thành những con sao biển mới Hiện tượng này chính là một kiểu sinh sản vô tính

2.2.5 Trinh sinh

Hình thức sinh sản trinh sinh là giao tử cái (trứng)

có thể phát triển thành một cơ thể mà không qua thụ tinh, không có sự tham gia của giao tử đực

2.2.6 Mẫu sinh (Gynogenese)

Là hiện tượng trứng có qua thụ tinh song nhân tinh bị mất hoạt tính và bị loại bỏ,

do đó chỉ còn nhân nguyên cái tham gia phát triển tạo cơ thể mới, lúc này tinh trùng chỉ có vai trò thuần tuý là hoạt hoá trứng phát triển

Trong tự nhiên người ta quan sát thấy

cá diếc bạc sinh sản theo kiểu này

2.2.7 Phụ sinh (Androgenese)

Là sự phát triển của trứng có qua thụ tinh nhưng sau

đó nhân nguyên cái bị thoái hoá và chỉ có nhân

nguyên đực phát triển, cho ra cơ thể mới

Có thể thực hiện phụ sinh nhân tạo bằng cách phá

huỷ nhân trứng bởi các tác nhân nhân tạo như chiếu

xạ, hoá học hoặc cơ học Phụ sinh nhân tạo

được áp dụng ở tằm dâu có ý nghĩa trong việc tạo nên các giống tằm có năng suất cao

2.2.8 Sinh sản vô tính ở động vật

bậc cao

Động vật bậc cao cũng có hiện tương sinh sản vô tính xong rất ít, hiện tượng này được thể hiện trong giai đoạn phát triển phôi sớm, trong trường hợp từ một phôi ban đầu có thể tách thành hai hoặc nhiều phôi, sau đó mỗi

phôi phát triển thành một cơ thể mới

Giới khoa học tiếp tục ghi nhận một trường hợp mang thai nhưng không cần cha ở loài cá mập, AP đưa tin

Một loài thằn lằn sinh sản vô tính mới vừa được phát hiện ở Việt Nam Loài thằn lằn mới này có khả năng sinh sản

mà không cần con đực

Nhân bản vô tính (clones)

Là hiện tương chuyển nhân của một tế bào soma vào một tế bào trứng nhằm kích thích sự phát triển của một phôi, từ đó làm cho phôi phát triển thành một cơ thể mới

Cơ sở di truyền học của vấn đề này là do mọi tế bào trong cơ thể đều chứa cả một sơ đồ di truyền

để tạo thành một cơ thể mới

Nhân bản vô tính tạo cừu dolli

2.2.9 Sinh sản vô tính ở người

Sinh sản vô tính ở người thể hiện trong giai đoạn phát triển phôi sớm

Trong trường hợp từ một phôi ban đầu có thể tách ra tành hai, ba phôi, sau đó mỗi phôi phát triển thành các cơ thể độc lập (song sinh cùng trứng)

Một cặp song sinh cùng trứng

Cơ chế sinh đôi cùng trứng và khác trứng

Chương III Ưu điểm và nhược điểm

của sinh sản vô tính

3.1 Ưu điểm

Cho phép những động vật rất ít hoặc không có khả năng di

chuyển sản sinh con cái mà không cần cá thể thứ hai Sinh sản vô tính cũng có lợi trong trường hợp mật độ cá thể trong quần thể quá thấp.

sản vì không phải tiêu tốn năng lượng cho việc tạo giao tử và thụ tinh

định nên đối với một động vật đã thích nghi trọn vẹn với một môi

trường sống ổn định, đây là cách phát triển quần thể tốt nhất

3.2 Nhược điểm

việc hình thành nên những quần thể hoàn toàn đồng nhất về mặt di truyền

Lúc đó, nếu môi trường thay đổi đột ngột theo hướng không thuận lợi, mọi cá thể của quần thể sẽ cùng chịu tác động này như nhau và toàn bộ quần thể

có thể bị tiêu diệt một lúc

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Mai Văn Hưng, 2002 Sinh học phát triển cá thể

động vật, NXB ĐHSP Hà Nội, 1-123

2 Nguyễn Mộng Hùng,1993 Bài giảng sinh học phát

triển NXB Khoa học và kĩ thuật, Hà Nội

3 Nguyễn Văn Yên, 2000 Sinh học người NXB

ĐHQG Hà Nội.

4 Nguyễn Như Hiền – Chu Văn Mẫn, 2004 cơ sở sinh

học cơ thể người, NXB ĐHQG Hà Nội.

5 Phan Kim Ngọc, Hồ Huỳnh Thuỳ Dương, 2001 Sinh

học của sự sinh sản, NXB Giáo Dục.

6 Phillips.W.D, Chilton T.J, 2000.Sinh học, T1,2,

NXB Giáo dục, Hà Nội.

25