Thực hiện theo kế hoạch đã đề ra ngay từ đầu năm học, Liên đội đã tiến hành chăm sóc khu di tích danh thắng Núi Đôi Quản Bạ với những việc làm cụ thể được chia thành nhiều đợt: Đợt 1: [r]
Trang 1SỞ GD&ĐT TỈNH HÀ GIANG
PHÒNG GD&ĐT HUYỆN QUẢN BẠ
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc TRƯỜNG PTDT NỘI TRÚ
Quản Bạ, ngày 25 tháng 02 năm 2012
BÁO CÁO VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ, VĂN HÓA CẤP QUỐC GIA
Kính gửi:
Thường trực Ban Chỉ đạo Phong trào thi đua
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, Bộ GD&ĐT
1 Thông tin chung về di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia trên địa bàn
1.1 Tên di tích: “Núi Đôi Quản Bạ”
1.2 Loại công trình: Kiến tạo (Kiểu 1); Địa mạo (B) 1.3 Loại di tích: Thuộc tổ hợp di sản địa chất cấp quốc tế khu vực Quản Bạ
1.4 Đã xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia theo quyết định số 4196/QĐ-BVHTTDL ngày 16 tháng 11 năm 2009
1.5 Địa chỉ di tích: Xã Quản Bạ - TT Tam Sơn – Huyện Quản Bạ - Tỉnh
Hà Giang
1.6 Ảnh di tích (từ 7 - 10 ảnh, trong đó có hình ảnh học sinh đang chăm sóc di tích)
2 Tóm lược thông tin về di tích “Núi Đôi Quản Bạ - Hà Giang”:
Danh thắng Núi Đôi Quản Bạ thuộc thôn Nà Khoang, thị trấn Tam Sơn,
huyện Quản Bạ, cách trung tâm thành phố Hà Giang 46km về phía Bắc theo con đường quốc lộ 4C Hà Giang - Đồng Văn Tên nhân dân thường gọi Núi Đôi,
tiếng của địa phương gọi là " Núm Riến" (nghĩa là Vú Tiên).
Núi Đôi nằm chếch bên phải của thung lũng thị trấn Tam Sơn, xung quanh
là những dãy núi hùng vĩ bao quanh tạo thành một lòng chảo, có khí hậu mát mẻ
ôn hoà quanh năm, đất đai trù phú, có dòng sông Miện chảy qua, một thị trấn thơ mộng giữa vùng núi cao hiểm trở của phía Bắc tỉnh Hà Giang Có độ cao trung bình so với mực nước biển là 1.000m, chu vi Núi Đôi là 995,6m, được hình thành
Trang 2do quá trình kiến tạo biến đổi của vỏ Trái đất, với 2 quả núi tròn đều với diện tích xấp xỉ 3,6ha
Theo đánh giá của các nhà khoa học thì Núi Đôi được cấu tạo bằng đá Đôlômit Do quá trình phong hoá đá lăn đồng đều theo sườn núi làm lùi dần sườn
và hạ thấp dần đỉnh núi, cuối cùng tạo nên hình nón như hiện nay Đá Đôlômit bị
phong hoá (do quá trình tự vỡ) thành các hạt sạn và cát rất dễ dàng di chuyển
theo sườn xuống dưới chân do trọng lực và nước chảy tràn trong mùa mưa Đặc biệt, còn đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành hình nón của Núi Đôi nói riêng và của các ngọn núi có hình chóp nón nói chung là có sự đan xen của các đứt gãy, hướng khác nhau làm đá bị phá huỷ dễ dàng hơn
Núi Đôi thuộc kỷ Đệ Tứ - có niên đại cách ngày nay khoảng 1,6 triệu đến 2 triệu năm cách ngày nay Ngoài Núi Đôi ra còn có một mực cao hơn gồm các đồi dạng nón được hình thành theo con đường tương tự nhưng ở giai đoạn cổ hơn, thể hiện rõ nhất là ba ngọn núi đang tồn tại ở khu vực thị trấn Tam Sơn như hiện nay
Núi Đôi Quản Bạ gắn với những câu chuyện truyền thuyết được đồng bào các dân tộc nơi đây lưu truyền từ đời này sang đời khác cho đến tận hôm nay
Truyền thuyết kể lại rằng: "Ngày xưa, có một đôi trai gái yêu nhau, chàng trai khổng lồ đem lòng yêu người con gái xinh đẹp nơi đây, mặc dù ở tận nơi xa, nhưng chàng trai luôn vượt non cao, suối sâu để đến với người yêu nơi thung lũng xinh đẹp này Gia đình người con gái muốn thử sức chàng trai miền sơn cước để kén rể, bèn thách rằng, nếu chàng trai ngăn được sông Đông Hà chảy
ngược vào thung lũng nơi gia đình cô gái ở (ngày nay là thị trấn Tam Sơn) thì gia
đình sẽ chấp nhận chàng làm con rể Chàng khổng lồ nhận lời, mỗi bữa ăn 7 chõ cơm, ngày đêm gánh những quả núi về thung lũng để đắp dòng chảy ngăn sông Đông Hà về thung lũng Vào một ngày, đang miệt mài gánh đất để ngăn sông, chàng trai nhận được tin mẹ chết, quá đột ngột và đau khổ, quang gánh của chàng khổng lồ va vào dãy núi cao bị gãy, vội vã chàng chạy về quê chịu tang mẹ, không biết vì lý do gì mà chàng khổng lồ đi mãi không trở lại Người con gái chung thuỷ đã mỏi mòn chờ đợi người yêu, ngày ngày nàng đi quanh thung lũng
để ngắm những thành quả đang dang dở của chàng, mắt nàng luôn hướng về cổng trời mong ngóng chàng trai trở lại, nàng ngả lưng nơi gần chiếc đòn gánh của người yêu để trông chờ chàng và chờ đợi quá lâu đến nỗi nàng đã hoá thân thành núi để mãi mãi đợi chờ người yêu
Đòn gánh của chàng khổng lồ bị gãy hoá thành dãy núi đòn gánh ông khổng
lồ, tiếng địa phương gọi là dãy núi " Phia Pới" Giữa thị trấn Tam Sơn hiện nay có
ba ngọn núi do chàng khổng lồ gánh về để ngăn sông, nhân dân nơi đây gọi tên
Trang 3ba ngọn núi là: " Pu Tỉnh" (núi Sáng), " Pu Vang" (núi Vàng ), " Pu Phia Nú" (núi Đá
chuột) Bước chân chạy vội vã của chàng khổng lồ tạo thành 9 cái hồ nước sâu ở
các làng còn đó đến ngày nay, nhân dân nơi đây gọi tên các hồ là: Sum Pưn, Thâm Rí, Thâm Lâu, Thâm Nán, Thâm Nậm Đăm, Thâm Lùng Pết 4 hồ khác bị lấp do san ủi làm nhà Còn người con gái hoá thân thành núi chờ đợi người yêu, ngày nay vẫn còn đó Núi Đôi - Hiện thân bộ ngực căng tròn của người con gái"
Câu chuyện truyền thuyết thứ hai, các cụ ở đây kể: "Ngày xưa, ở sâu trong núi có bản Ha Lịa, có người con gái lỡ thì tên gọi Hạ Ly, gần như cả cuộc đời mình nàng bận rộn việc chăm lo cho mọi người trong bản, ai gặp khó khăn là nàng đến giúp không kể ngày đêm hay mưa gió, mà bản Ha Lịa rất nghèo, hầu như ai cũng cần giúp đỡ
Dạo ấy, đột nhiên trời mưa to kéo dài suốt mấy ngày Nhìn các bà mẹ trẻ chăm chút cho những đứa con của mình, nàng chạnh lòng và bỗng thấy cô đơn Lần đầu tiên trong cuộc đời nàng có giây phút chợt nghĩ đến bản thân mình -Nàng ước có một đứa con để chăm sóc, để được làm mẹ một lần Lời ước của nàng được bầy én tâu lên Ngọc Hoàng Biết chuyện, Nàng Tiên thứ mười tám tình nguyện xin Ngọc Hoàng xuống trần Cuối mùa đông năm ấy, Hạ Ly đã chuyển dạ, nàng sinh được một bé gái xinh xắn, càng lớn càng đẹp, đến tuổi mười lăm thành thiếu nữ đẹp như tiên giáng trần, bầy ong bướm chẳng thiết gì tới hoa khi thấy bóng dáng nàng đi qua, chim chóc trên cây quên hót khi nghe tiếng hát trong trẻo như nước suối, nhẹ như mây trôi của nàng, khiến làn gió cũng phải ngập ngừng nửa ở nửa đi
Cách đó hai dãy núi, có tên Chúa đất giàu có, gia súc của nhà Chúa đất lùa
về chật kín cả thung lũng, của cải trong nhà chật kín mười mấy gian Ông ta có tới mười bốn bà vợ Điều trớ trêu là ông không có khả năng làm chồng, nên ông lấy vợ về nhằm thoả mãn ý thích và để thay người làm, người hầu trong gia đình
mà chẳng phải trả một xu tiền công! Với lòng tham và ham muốn là người giàu
có nhất thiên hạ, mọi thứ quý giá, mọi cô gái đẹp xa gần, lão đều dùng tiền bạc, quyền lực của một chúa đất chiếm về làm của riêng Khi nghe tin đồn về cô gái đẹp bản bên cách hai dãy núi, tức khắc lão vội vàng tìm đến Vừa nhìn thấy nàng, lão ta vô cùng sửng sốt và chết lặng trước vẻ đẹp tuyệt trần của người con gái mà không tin vào mắt mình, lặp bặp mãi, lão mới bật được thành lời để hạ lệnh cho đám tuỳ tùng bắt về làm vợ Lão đưa nàng vào ở ngôi nhà chính, không cho làm bất kỳ một công việc gì, khác hẳn ở sự đối xử so với các bà vợ trước luôn phải tất bật làm việc từ sáng sớm tới tận đêm khuya Lão không dám đi đâu và cấm kẻ hầu người hạ không được bén mảng đến gần nàng, cấm không cho ai trộm ngắm nhan sắc của nàng, ai vi phạm sẽ bị lão xử tội và bị chọc mù đôi mắt
Thời gian sau nàng có mang và sinh hạ được một bé trai bụ bẫm, lão vô cùng tức tối, suốt ngày hầm hè, tra khảo xem bố đứa trẻ là ai Lão càng tức điên lên khi nghĩ rằng, lão đã cảnh giác khi cho toàn bộ đám trai tráng theo hầu lão đi
Trang 4chăn trâu bò mãi tận trên rừng, làm việc quanh nhà chỉ có lũ đàn bà con gái Lão càng không thể chịu nổi khi nhìn đứa trẻ bụ bẫm khôi ngô ngày một lớn, mấy lần lão định mang đứa trẻ ra sau núi ném xuống vực cho hả giận, nhưng lão không nỡ
và sợ là sẽ mất nàng, vì lời của nàng: " Nếu đứa trẻ bị làm sao thì ta cũng không thiết sống nữa" Lão không muốn nàng chết vì nàng là tài sản vô giá, là niềm kiêu
hãnh của lão, mặc dù lúc này niềm kiêu hãnh đó đã vơi đi mấy phần, dẫu vậy lão không thể chịu đựng được khi không còn nàng để ngắm, đôi khi cơn tức cứ nghẹn lên đến cổ, đến mắt, muốn trào ra mà lão vẫn phải kìm xuống, tự dối mình
và tươi cười, nuốt hận vào trong Sau khi sinh con nàng càng xinh đẹp, nét đẹp càng mặn mà đằm thắm hơn Lão nhìn nàng bằng con mắt như muốn lồi ra, lão không dám đi đâu, suốt ngày quanh quẩn ở nhà, bám riết nàng không rời nửa bước
Vào một buổi sáng, lão bắt gặp một chàng trai đứng ở sau nhà có khuôn mặt thanh tú, cường tráng Lão hô hoán người ở đuổi bắt, nhưng chàng trai đã phi thân cùng gió Nàng được đưa ngay vào một phòng đặc biệt để tránh sự nhòm ngó của người lạ, phòng có hai lần cửa, chỉ mình lão có chìa khoá để mở, không
ai được bước chân vào
Một hôm nàng đã ôm con trốn ra khỏi nhà tên Chúa đất, do một ngày có sự chểnh mảng của lão và sự giúp đỡ của một người hầu Nàng men theo con đường mòn chạy thẳng vào rừng Nàng cứ đi, đi mãi, không dám ngoái đầu nhìn lại Đứa con trên tay ngày một nặng trĩu, sức nàng đang đuối dần, đứa con ngằn ngặt khóc, nó đòi bú liên tục Nó đang đói, nàng biết vậy, nhưng nàng cũng đang kiệt sức vì mệt và đói, nàng khuỵu xuống, không thể đi được nữa Nàng nhìn đứa con đang bú mà nước mắt trào ra, nàng đã khóc rất nhiều, thân thể nàng tan dần thành dòng sữa ngọt lành Khi đứa con bú no và đủ lớn thì người mẹ đã không còn nữa,
ở lại bên bé là đôi bầu sữa căng tròn, thơm ngát Và đến tận hôm nay vẫn còn đó hai bầu sữa căng tròn của người mẹ hoá thành hai ngọn núi "
Lại có truyền thuyết khác kể rằng: "Ngày xửa ngày xưa, có một Nàng Tiên trên trời rất ham chơi, thích khám phá cảnh đẹp nơi trần thế, Nàng đi khắp nơi mọi chốn, từ biển cả, đến các dãy núi đá cao, rừng sâu, đến khi đã mỏi đôi cánh, mỏi con mắt thì Nàng tới một thung lũng đẹp, quanh năm mát mẻ, trăm hoa đua
nở, hoa đào đỏ rực xen lẫn hoa lê trắng muốt khi xuân về; chim chóc kéo nhau về đây đua tiếng hót, ong bướm bay lượn đủ màu, xa xa lại có dòng sông trong xanh uốn lượn, những thảm cỏ bằng phẳng xanh mướt, Nàng liền chọn nơi đây để nghỉ chân Nhưng với cảnh đẹp tuyệt trần, Nàng đã quên hết mệt mỏi, thả sức cùng ong bướm ngắm muôn hoa tươi sắc trong nắng xuân, cao giọng hát cùng các loài chim muông, xếp ba ngọn núi thành chân kiềng để nấu thức ăn, tắm mình xuống dòng sông trong mát, rồi thoải mái ngả mình trên thảm cỏ mềm với làn gió mát Nàng đã ngủ quên và hoá thân thành núi, vĩnh viễn ở lại với thung lũng xinh đẹp này- Để lại nơi trần thế đôi ngọn núi tròn căng - bộ ngực của nàng tiên ngủ
Trang 5quên" Nhân dân nơi đây không biết từ bao giờ gọi ngọn núi đó là " Pu Già Kéo"
(vú bà tiên).
Các truyền thuyết gắn với những gì thiên nhiên ban tặng được gửi gắm vào câu chuyện những ước muốn của đồng bào các dân tộc thiểu số nơi vùng cao về việc cải tạo, chế ngự thiên nhiên phục vụ sản xuất (mà ở đây là mong ước có nguồn nước tưới tiêu phục vụ đời sống con người) để có cuộc sống no đủ, hạnh phúc Trong truyền thuyết còn tôn vinh sự chung thuỷ, tôn vinh tình yêu đôi lứa
Có thể nói, mỗi cảnh sắc, mỗi địa danh nơi đây đều được gắn với một huyền thoại hoặc sự tích mang đậm sắc thái của cư dân miền núi Mỗi tên sông, tên núi nơi đây đều mang trên mình tấm áo huyền thoại Những truyền thuyết, sự tích đó được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác, đời nối tiếp đời, đã góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn hoá dân gian của đồng bào các dân tộc anh em sinh sống ở nơi vùng đất biên cương của Tổ quốc Việt Nam
Có thể nói, Núi Đôi Quản Bạ là một danh thắng độc nhất vô nhị trên đất nước Việt Nam Tại đây, chúng ta không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp từ sự kiến tạo tuyệt vời của thiên nhiên, mà còn được khám phá truyền thống văn hoá rất giầu bản sắc của đồng bào các dân tộc sống quanh khu vực Núi Đôi Với vị trí thuận lợi và cách trung tâm tỉnh lị không xa, Núi Đôi Quản Bạ là một địa chỉ du lịch hấp dẫn, lý tưởng đối với du khách thập phương vốn yêu thiên nhiên và vẻ đẹp tiềm ẩn của bản sắc văn hoá các dân tộc Hà Giang - mảnh đất địa đầu của Tổ quốc Núi Đôi Quản Bạ được xếp hạng danh lam thắng cảnh cấp quốc gia vào ngày 16/11/2009
3 Một số hoạt động nhà trường đã và đang thực hiện chăm sóc khu di tích:
Được sự chỉ đạo của Ban Giám Hiệu nhà trường, Liên đội Trường PTDT Nội Trú Quản Bạ- Tỉnh Hà Giang được nhận và chăm sóc khu di tích danh thắng Núi
Đôi Quản Bạ (được xếp hạng danh lam thắng cảnh cấp quốc gia vào ngày 16/11/2009).
Ngay từ đầu năm học, Liên đội đã thành lập Ban Chỉ Đạo, Ban Tổ Chức, phối hợp với Ban Quản Lý khu di tích xây dựng nội dung hoạt động cụ thể, phù hợp với yêu cầu của khu di tích Phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong nhà trường thực hiện tốt việc chăm sóc khu di tích nhằm tiếp tục thực hiện tốt phong phong
trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Thông qua những buổi sinh hoạt Liên đội, chào cờ, phát thanh măng non tuyên truyền giáo dục các em lịc sử truyền thống Tổ chức cho các em tìm hiểu
và trao đổi trong các tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp về di tích lịch sử có trên địa bàn Huyện Nhà trường đã tổ chức tuyên truyền cho học sinh bằng nhiều hình
thức, tổ chức được 01 buổi ngoại khóa với chủ đề “Giới thiệu và tìm hiểu về công viên chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn – Hà Giang” trong đó có di
tích danh thắng Núi Đôi Quản Bạ
Trang 6Thực hiện theo kế hoạch đã đề ra ngay từ đầu năm học, Liên đội đã tiến hành chăm sóc khu di tích danh thắng Núi Đôi Quản Bạ với những việc làm cụ thể được chia thành nhiều đợt:
Đợt 1: Kỷ niệm ngày nhà giáo Việt Nam 20/11/2011
o Tham quan học tập truyền thống và tìm hiểu về khu di tích
o Chăm sóc di tích
o Vệ sinh xung quanh khu vực di tích
Đợt 2 Kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt nam 22/12/2011
o Tham quan học tập truyền thống và tìm hiểu về khu di tích
o Vệ sinh môi trường ở khu vực bên ngoài khu di tích
Đợt 3 vào dịp nghỉ tết nguyên đán Nhâm Thìn 2012
o Tham quan học tập truyền thống và tìm hiểu về khu di tích
o Chỉnh trang, vệ sinh xung quanh khu vực di tích chuẩn bị đón tết nguyên đán
Càng tự hào với những gì quý báu mà thiên nhiên đã ban tặng Là ngôi trường nằm sát ngay khu di tích, các em học sinh trường PTDT Nội Trú Quản Bạ thầm hứa sẽ cố gắng học tập thật giỏi, thật chăm ngoan Giữ gìn, phát huy và bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương để trở thành những công dân tốt xây dựng một đất nước Việt Nam tươi đẹp
4 Đề xuất kiến nghị:
Thông qua việc tìm hiểu, chăm sóc di tích danh thắng “Núi đôi Quản Bạ”
BGH trường PTDT Nội Trú xin có một số ý kiến đề xuất kiến nghị kính trình lên BCĐ PTTĐ XD THTT, HSTC như sau:
a Bộ giáo dục và đào tạo cần Chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức giáo dục cho học sinh về bảo vệ và phát huy giá trị di tích; đưa việc học tập, tham quan, nghiên cứu di tích vào chương trình giáo dục ngoại khóa hàng năm của các cấp học, trường học Phối hợp chỉ đạo thực hiện chương trình xây dựng trường học thân thiện gắn với bảo vệ di tích trên địa bàn tỉnh
b Tạo điều kiện thuận lợi để học sinh đi tham quan, thực tế tại các di tích
5 Một số thông tin về Hiệu trưởng và TPT đội:
1 Họ và tên hiệu trưởng : Nguyễn Văn Lượng
Chuyên ngành đào tạo: SP Toán + Lý
năm tốt nghiệp đại học/CĐ: Năm 2006
ĐT cố định: ……… ĐT Di động: 0976 077 716
Trang 7Địa chỉ email: ……….
2 Họ và tên Tổng phụ trách Đội: Mai Ngọc Sơn
Chuyên ngành đào tạo: SP Âm Nhạc
năm tốt nghiệp cao đẳng: Năm 2009
ĐT cố định: ……… ĐT di động: 01272 191 212
Địa chỉ email: info@123doc.org
3 Địa chỉ trường: Trường PTDT Nội Trú Quản Bạ - Tổ 3 – TT.Tam Sơn –
Huyện Quản Bạ - Tỉnh Hà Giang
ĐT cố định: 0219 (3) 846 148
HIỆU TRƯỞNG
(Đã ký)
Nguyễn Văn Lượng