99. ĐẨY MẠNH TỔNG KẾT THỰC TIỄN VÀ NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN – MỘT TRONG NHỮNG NHIỆM VỤ TRỌNG YẾU CỦA CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG. Ý NGHĨA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG LÝ LUẬN CỦA QUÂN ĐỘI HIỆN NAY.

TIỂU LUẬNĐẨY MẠNH TỔNG KẾT THỰC TIỄN VÀ NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN – MỘT TRONG NHỮNG NHIỆM VỤ TRỌNG YẾU CỦA CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG.. Nghịquyết Trung ương V khoá IX về “Nhiệm vụ chủ y

TIỂU LUẬNĐẨY MẠNH TỔNG KẾT THỰC TIỄN VÀ NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN – MỘT TRONG NHỮNG NHIỆM VỤ TRỌNG YẾU CỦA CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG Ý NGHĨA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG LÝ LUẬN CỦA QUÂN

ĐỘI HIỆN NAY

ĐỘI HIỆN NAY

Ngày nay tình hình thế giới và trong nước đang có nhiều biến đổiphức tạp Cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận diễn ra vô cùnggay gắt với nhiều hình thức mới; sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

xã hội chủ nghĩa cũng đang đặt ra đòi hỏi phải giải đáp nhiều vấn đề lýluận và thực tiễn mới Tình hình đó đặt ra cho công tác tổng kết thực tiễn,nghiên cứu lý luận của Đảng những yêu cầu mới mang tính cấp thiết Nghịquyết Trung ương V (khoá IX) về “Nhiệm vụ chủ yếu của công tác tưtưởng trong tình hình mới” đã xác định “Đẩy mạnh tổng kết thực tiễn vànghiên cứu lý luận, tiếp tục làm sáng tỏ hơn lý luận về chủ nghĩa xã hội vàcon đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta” là một trong những nhiệm

vụ chủ yếu của công tác tư tưởng, lý luận hiện nay

Đối với quân đội, là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu trung thànhcủa Đảng và nhân dân, quân đội phải có đóng góp xứng đáng vào thực hiệnnhiệm vụ tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận của Đảng Mặt khác, trước bốicảnh mới của tình trong nước và quốc tế, nhiệm vụ của quân đội có bước pháttriển mới, đòi hỏi phải đẩy mạnh công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lýluận mới có thể đáp ứng được yêu cầu xây dựng quân đội cách mạng, chính

2

TIỂU LUẬNĐẨY MẠNH TỔNG KẾT THỰC TIỄN VÀ NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN – MỘT TRONG NHỮNG NHIỆM VỤ TRỌNG YẾU CỦA CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG Ý NGHĨA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG LÝ LUẬN CỦA QUÂN

ĐỘI HIỆN NAY

ĐỘI HIỆN NAY

Hà Nội - 2021

BẮC NINH, THÁNG 5 NĂM 2013

quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại và nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốctrong tình hình mới Đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận cũng làmột nhiệm vụ trọng yếu của công tác tư tưởng, lý luận trong quân đội.

1 Đẩy mạnh tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận - một trong những nhiệm vụ trọng yếu của công tác tư tưởng, lý luận.

1.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn.

Không phải ngẫu nhiên mà trong Nghị quyết Trung ương V (khoá IX)Đảng ta đã đưa nhiệm vụ tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận lên hàng đầutrong 6 nhiệm vụ chủ yếu của công tác tư tưởng, lý luận trong giai đoạn cáchmạng mới Đảng ta đã dựa trên cơ sở lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn phong phú của cách mạng ViệtNam từ ngày có Đảng lãnh đạo đến nay để khẳng định tổng kết thực tiễn,nghiên cứu lý luận là một nhiệm vụ quan trọng của công tác xây dựng Đảngnói chung, công tác tư tưởng, lý luận nói riêng

Chúng ta biết rằng, trong thực tiễn cách mạng thì bất cứ việc gì muốnthành công đều phải có lý luận hướng dẫn, bởi lý luận khoa học bao giờ cũngxuất phát từ thực tiễn và nhằm phục vụ cho hoạt động thực tiễn của conngười Lý luận đóng vai trò mở đường và chỉ đạo hoạt động thực tiễn Chủnghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh đều đã khẳng định rất rõ vai trò tolớn của lý luận cách mạng và về mối liên hệ chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn

Trong tác phẩm “Làm gì ?” V I Lênin viết: “Không có lý luận cách mạng thì

cũng không thể có phong trào cách mạng, chỉ Đảng nào có được một lý luậntiên phong hướng dẫn mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong”1.Đối với Đảng Cộng sản, để bảo đảm cho Đảng không ngừng nâng cao tínhtiên phong và năng lực lãnh đạo chính trị đối với xã hội thì một trong nhữngvấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng là Đảng phải được trang bị lý luận tiênphong, đồng thời phải tiến hành tốt công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý

1 V I Lênin, To n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tập 6, tr 30.

luận Chỉ có tiến hành tốt việc tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, khôngchậm trễ, mắc sai phạm trong công tác lý luận, Đảng mới tránh được nguy cơsai lầm về đường lối chính trị, mới giữ vững được vai trò lãnh đạo của Đảngđối với xã hội Những quyết sách của Đảng đưa ra mới đúng đắn, giữ vữngđược niềm tin của quần chúng đối với Đảng, hành động trong Đảng và ngoài

xã hội mới thống nhất Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: Đảng mà không có lý luậndẫn đường thì “cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam”.Người còn chỉ rõ: “thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn

mù quáng Lý luận mà không có liên hệ với thực tiễn là lý luận suông”2 TheoChủ tịch Hồ Chí Minh, thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là nguyên tắc cănbản của chủ nghĩa Mác-Lênin ”

Tuy nhiên, chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cũng chỉ rarằng, mọi lý luận chân chính đều bắt nguồn từ thực tiễn, phản ánh đúng thựctiễn và trở lại phục vụ thực tiễn Lý luận xét tới cùng, là từ thực tiễn mà đúckết, khái quát nên Không có thực tiễn thì không có lý luận Lý luận và thựctiễn có mối quan hệ biện chứng với nhau, luôn luôn gắn bó với nhau vàthường xuyên tác động qua lại với nhau, trong đó thực tiễn đóng vai trò là cơ

sở, động lực và là tiêu chuẩn của chân lý, là căn cứ để kiểm chứng tính đúngđắn của lý luận Bởi vì, thực tiễn hiểu một cách khái quát nhất, đó là hoạtđộng của con người nhằm bảo đảm cho xã hội tồn tại và phát triển, đó là quátrình khách quan của hoạt động sản xuất vật chất với tính cách là cơ sở củađời sống con người, đồng thời đó cũng là hoạt động cải tạo cách mạng của cáclực lượng xã hội khác nhau làm biến đổi thế giới

Còn lý luận là cái phản ánh thực tiễn Lý luận được thể hiện dưới dạng hệthống những tri thức đã được khái quát, tạo ra những quan niệm tương đốihoàn chỉnh về các mối liên hệ cơ bản và các quy luật của hiện thực kháchquan Nói cách khác, lý luận là kinh nghiệm thực tiễn đã được khái quát trong

ý thức của con người Lý luận phản ánh hiện thực khách quan và được nảy

2 Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Nxb Chính trị quốc gia H N àn t ội 2000, tập 8, tr 496.

sinh trong những điều kiện lịch sử nhất định, cho nên các khái niệm, các phạmtrù lý luận đều mang tính lịch sử Sự phát triển của hiện thực và sự thay đổicủa điều kiện lịch sử tất yếu đòi hỏi lý luận cũng cần được bổ sung và pháttriển theo, và nhờ thế mà lý luận khoa học sẽ ngày càng trở nên phong phúhơn, chính xác hơn, đầy đủ hơn Không nên biến các nguyên lý, lý luận thànhcác giáo điều khô cứng, máy móc Điều căn bản nhất là rút ra từ đó những giátrị về phương pháp luận Nếu coi những khái niệm, những mệnh đề lý luận làkhuôn mẫu của mọi hiện thực để từ đó bắt hiện thực phải vận động theo mộtcách máy móc thì sẽ phạm những sai lầm tai hại Nó không chỉ làm cho lýluận bị thui chột, trở nên khô héo mà có khi còn kìm hãm, thậm chí kéo lùitiến bộ của lịch sử Căn cứ để xây dựng và phát triển lý luận chính là từ thựctiễn và phải tìm trong thực tiễn, đồng thời thường xuyên tổng kết thực tiễn.Nhìn vào thực tiễn của sự phát triển của đất nước trong những thập kỷgần đây, chúng ta có thể khẳng định: nếu không xuất phát từ thực tiễn, khôngtổng kết thực tiễn thì chắc chắn không có lý luận đổi mới, không thể có đườnglối đổi mới đúng đắn Lẽ dĩ nhiên không có có sự chỉ đạo của lý luận đổi mớiđúng đắn thì không thể có thực tiễn đổi mới thành công.

Những năm cuối thập kỷ 70, đầu thập kỷ 80 (thế kỷ XX) đất nước ta lâm vàokhủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng, sản xuất đình đốn, lạm phát với tốc độphi mã, chúng ta bị bao vây, cấm vận về kinh tế, đời sống của nhân dân hết sứckhó khăn, lòng tin của quần chúng vào sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của cơquan Nhà nước giảm sút Thực tế đó một phần do nguyên nhân khách quan, songchủ yếu vẫn là do chủ quan của chúng ta Chúng ta đã mắc những sai lầm nghiêmtrọng và kéo dài về chủ trương chính sách lớn, về chỉ đạo chiến lược và tổ chứcthực hiện Nguyên nhân của những sai lầm ấy là bệnh giáo điều, chủ quan duy ýchí, lối suy nghĩ và hành động giản đơn, nóng vội, ấu trĩ, lạc hậu về nhận thức lýluận, chưa quan tâm đầy đủ việc tổng kết thực tiễn, duy trì cơ chế tập trung quanliêu bao cấp quá lâu, vận dụng lý luận không phù hợp với thực tiễn cách mạng

Việt Nam Chính trong những năm tháng cực kỳ khó khăn đó, từ trong quầnchúng nhân dân đã xuất hiện việc làm sáng tạo như khoán ruộng đất về cho các hộnông dân ở Vĩnh Phú và một số nơi khác Và Đảng ta - một Đảng đã có bề dàykinh nghiệm và bản lĩnh đã nắm bắt, tổng kết được kinh nghiệm thực tiễn củaquần chúng, đổi mới tư duy, đổi mới nhận thức, từng bước đề ra được những chủtrương, chính sách phù hợp với thực tiễn, từng bước hình thành lý luận và đườnglối đổi mới đúng đắn ở nước ta.

Bắt đầu từ Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 (khoá IV) tháng 8/1979với những chủ trương “làm cho sản xuất bung ra”; sau đó là Chỉ thị 100/CT-

TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khoá IV) năm 1981 về khoán sảnphẩm cuối cùng đến nhóm và người lao động trong các hợp tác xã nôngnghiệp, các quyết định 25/CP, 26/CP của Thủ tướng Chính phủ năm 1982 vềnhiều nguồn cân đối và về “Kế hoạch ba phần” Nghị quyết Đại hội Đảng toànquốc lần thứ V (3/1982) với việc xác định lại thứ tự ưu tiên trong phát triểnkinh tế, khẳng định nông nghiệp là mặt trận hàng đầu; Nghị quyết Hội nghịTrung ương 8 (khoá V) tháng 6/1985 về giá, lương, tiền; và đặc biệt là kếtluận của Bộ Chính trị (khoá V) tháng 8 năm 1986 về ba vấn đề kinh tế lớn Đóchính là những kết quả của sự tổng kết thực tiễn, đổi mới tư duy của Đảng ta,

là những viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho đường lối đổi mới của đấtnước

Tiếp theo đến Đại hội VI của Đảng (12/1986) là cột mốc đánh dấu bướcchuyển quan trọng về nhận thức lý luận của Đảng ta Với phương châm “nhìnthẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật”, Đại hội đã đề rađường lối đổi mới toàn diện đất nước Từ việc tổng kết thực tiễn, Đại hội đãđưa ra được những nhận thức mới về cơ cấu kinh tế, về công nghiệp hoá trongchặng đường đầu tiên của thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, thừa nhận sựtồn tại của sản xuất hàng hoá và thị trường, phê phán triệt để cơ chế tập trungquan liêu bao cấp và khẳng định chuyển hẳn sang hạch toán kinh doanh và

chủ trương phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần với những hình thứckinh doanh phù hợp

Đại hội VII (6/1991) tiếp tục tổng kết thực tiễn, tổng kết kết quả thựchiện đường lối đổi mới, trên cơ sở đó đề ra “Cương lĩnh xây dựng dựng đấtnước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” và “Chiến lược ổn định vàphát triển kinh tế đến năm 2000” Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳcủa Đảng (1/1994) đã đẩy tới một bước tổng kết thực tiễn, đề ra những biệnpháp nhằm đẩy mạnh việc thực hiện công cuộc đổi mới, đồng thời chỉ ranhững thuận lợi cơ bản tạo thời cơ trong quá trình thực hiện công cuộc đổimới và bốn nguy cơ lớn đối với cách mạng nước ta (tụt hậu xa hơn về kinh tế;chệch hướng xã hội chủ nghĩa; nạn tham nhũng, quan liêu; âm mưu hành động

“diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch)

Đại hội VIII (6/1996) đã phân tích, đánh giá sâu sắc tình hình đất nước

và rút ra kết luận: Nước ta đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, cơ bảnhoàn thành nhiệm vụ đề ra cho chặng đường đầu của thời kỳ quá độ, cho phépchuyển sang thời kỳ phát triển mới - thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiệnđại hoá Đại hội nhận định “con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta ngàycàng được xác định rõ hơn”

Đại hội IX của Đảng (4/2001) trên cơ sở tổng kết thực tiễn của đất nướcsau 15 năm đổi mới đã bổ sung, làm sáng tỏ thêm một số vấn đề, hoàn thiệnthêm một bước những nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủnghĩa xã hội ở nước ta Mục tiêu của cách mạng nước ta được xác định là

“Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng dân chủ, văn minh” Con đường đi lên của nước ta là phát huy sứcmạnh khối đại đoàn kết toàn dân, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá,phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tăng nhanh lựclượng sản xuất, đồng thời từng bước xây dựng và hoàn thiện quan hệ sản xuấtphù hợp, bảo đảm công bằng xã hội, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế đi đôi

với giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, xây dựng hệ thống chính trị thực sự dânchủ, kỷ cương, năng động, trong sạch.

Như vậy, thông qua kết quả của công tác tác tổng kết thực tiễn và nghiêncứu lý luận, xuất phát từ thực tiễn và cuộc sống của xã hội Việt Nam, dướiánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, từ tình hình kinh

tế - xã hội gặp rất nhiều khó khăn của những năm 70 và 80 của thế kỷ XX đếnĐại hội IX của Đảng thì nhận thức của chúng ta về chủ nghĩa xã hội và conđường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta theo tinh thần đổi mới đã từng bướcđược xác lập và hoàn thiện Đời sống của nhân dân được cải thiện, lòng tincủa quần chúng đối với Đảng và sự nghiệp cách mạng được củng cố, pháttriển Có thể nói, sự đổi mới tư duy, đi sâu vào tổng kết thực tiễn, nghiên cứu

lý luận là khâu đột phá của Đảng ta trong công tác tư tưởng, lý luận

1.2 Một số nội dung cần làm sáng tỏ trong tình hình hiện nay.

Hiện nay, chúng ta đang ra sức phấn đấu thực hiện Nghị quyết Đại hội IX củaĐảng nhằm đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, từng bước đưanước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, trở thành một nước công nghiệp hiện đạitheo định hướng xã hội chủ nghĩa, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ, văn minh Trong điều kiện xu hướng phát triển của tình hình thế giới

có những diễn biến hết sức phức tạp, vấn đề dân tộc, tôn giáo, vấn đề chống khủng

bố, nghèo nàn, lạc hậu, bệnh tật, dân số, môi trường đang là những vấn đề có tínhtoàn cầu, còn nhiều bức xúc cần phải hợp tác giải quyết Tình hình đó có ảnh hưởngkhông nhỏ đến sự phát triển kinh tế xã hội và chính sách đối ngoại của nước ta.Công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận đã đạt được những thành tựu quantrọng Nghị quyết Trung ương V (khoá IX) đã chỉ rõ: Trong những năm qua “kếtquả nghiên cứu lý luận gắn với tổng kết thực tiễn đã cung cấp nhiều luận cứ khoahọc cho việc xây dựng, bổ sung và phát triển đường lối đổi mới của Đảng, góp phầntăng cường sự thống nhất trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội”3 Nhiều cán bộ,

3 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ năm BCHTW khoá IX, Nxb Chính trị Quốc gia, H àn t Nội, 2002, tr 132.

đảng viên có bước trưởng thành trong việc vận dụng lý luận vào thực tiễn, chủđộng, tích cực, sáng tạo lãnh đạo quần chúng nhân dân thực hiện nghị quyết củaĐảng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Trình độ lý luận của Đảng ta có bướcphát triển rõ rệt, giải đáp có căn cứ khoa học một số vấn đề về lý luận và thực tiễn.Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng, công tác lý luận vẫn còn lạc hậu, bấtcập: việc tổng kết thực tiễn vẫn còn yếu kém, chưa theo kịp sự phát triển và yêucầu của cách mạng Nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân vềchủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta chưa sâu sắc, mớidừng lại ở những nét khái quát chung, còn không ít vấn đề cụ thể đặt ra từ thựctiễn chưa có lời giải đáp, hoặc giải đáp chưa đủ sức thuyết phục Nhiều cán bộ,đảng viên nhận thức về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh còn giảnđơn, hiểu biết về chủ nghĩa tư bản hiện đại vẫn chưa sâu sắc, có mặt còn lệch lạc;phương pháp tư duy vẫn chưa vươn tới tầm biện chứng, còn dừng lại ở trình độcảm tính, ở chủ nghĩa kinh nghiệm hoặc thực dụng Rất nhiều vấn đề công táctổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận vẫn chưa kết luận được.

Chẳng hạn như nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ởnước ta có quan hệ như thế nào với những quy luật phổ biến của kinh tế thịtrường nói chung? Tình trạng kém hiệu quả của hệ thống doanh nghiệp Nhànước kéo dài từ nhiều năm nay bắt nguồn từ nguyên nhân nào? Tại sao việc cổphần hoá doanh nghiệp Nhà nước diễn ra chậm và chưa mang lại hiệu quả nhưmong muốn, chưa tương xứng với vai trò chủ đạo trong nền kinh tế? Làm thếnào để vừa khuyến khích tư nhân phát triển, vừa hạn chế được sự phân hoágiàu nghèo, bảo đảm công bằng xã hội? Cần có những cơ chế, chính sách, giảipháp gì để kinh tế Nhà nước thực sự phát huy được vai trò chủ đạo? Kinh tế

hộ gia đình, kinh tế trang trại và hợp tác xã sẽ phát triển như thế nào? Bằngcách nào để thúc đẩy sự hình thành, phát triển và hoàn thiện các loại thịtrường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là thị trường hàng hoá sứclao động, thị trường bất động sản, thị trường khoa học và công nghệ? Làm thế

nào và bằng cách nào để chủ động tham gia quá trình toàn cầu hoá, chủ độnghội nhập kinh tế quốc tế, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền củadân, do dân, vì dân? Làm thế nào để giải quyết hợp lý và khoa học quan hệgiữa Đảng lãnh đạo với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và quản lý xã hộibằng pháp luật? Vấn đề chống quan liêu, tham nhũng Để giải quyết đượcnhững vấn đề trên đây là công việc hết sức khó khăn, phức tạp, không thể mộtsớm, một chiều, nhưng cũng cần phải được trả lời xác đáng Để làm được điều

đó, như Đại hội IX của Đảng và Nghị quyết Hội nghị Trung ương V (khoá IX)

đã chỉ rõ, là phải tiếp tục đi sâu tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận để pháttriển lý luận và dùng lý luận để hướng dẫn và cắt nghĩa những vấn đề do thựctiễn đặt ra

Tổng kết thực tiễn là phương pháp căn bản trong hoạt động lý luận đểphát triển, bổ sung và cụ thể hoá cương lĩnh, đường lối chung của Đảng; đểtìm ra câu trả lời cho những vấn đề do thực tiễn đặt ra hoặc lý luận còn chưasáng tỏ; để phát huy nhân rộng những điển hình tiên tiến, những việc làm hay,phát hiện uón nắn, sửa chữa những việc làm chưa dúng, nâng cao trình độ lýluận và năng lực lãnh đạo của Đảng, khắc phục chủ nghĩa giáo điều và chủnghĩa kinh nghiệm Tổng kết thực tiễn, nhất là những vấn đề thực tiễn mớinảy sinh, là cách tót nhất để phát triển lý luận, làm cho lý luận thật sự có sứcsống để hướng dẫn và thúc đẩy thực tiễn không ngừng đi lên

Tình hình trong nước hiện nay, những diễn biến tiếp theo của công cuộcđổi mới cùng với những tác động của quá trình toàn cầu hoá, của cuộc cáchmạng khoa học và công nghệ hiện đại, sự chống phá của kẻ thù và của hàngloạt nhân tố khác tác động đến nước ta, đòi hỏi phải đẩy mạnh tổng kết thựctiễn, nghiên cứu lý luận theo hướng làm sáng tỏ hơn về chủ nghĩa xã hội vàcon đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Nghị quyết Trung ương V (khoáIX) chỉ rõ: “Từ nay đến Đại hội IX, cần tập trung nghiên cứu những vấn đềsau: kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; con đường công nghiệp

hoá, hiện đại hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta; đổi mới vàhoàn thiện hệ thống chính trị; xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong điều kiện mới;phát triển văn hóa, con người và nguồn nhân lực, đặc điểm, nội dung của cuộccách mạng khoa học, công nghệ hiện đại và sự phát triển của kinh tế tri thức;những tác động nhiều mặt của quá trình toàn cầu hoá; dự báo các xu thế pháttriển chủ yếu của thế giới và khu vực; những vấn đề lý luận quốc phòng, anninh, đối ngoại, đấu tranh làm thất bại âm mưu “diễn biến hoà bình” của cácthế lực thù địch”4 Để làm được như vậy, trong quá trình tổng kết thực tiễnphải nắm vững những vấn đề lý luận cơ bản, có quan điểm nhìn nhận thực tiễnđúng đắn, có phương pháp luận khoa học trong đánh giá và giải quyết các vấn

đề, tức là phải nắm vững những nguyên lý cơ bản và phương pháp luận củachủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Tránh khuynh hướng coi nhẹnghiên cứu lý luận cơ bản, trượt theo chủ nghĩa thực dụng, đồng nhất hiệnthực khách quan với kinh nghiệm, lấy những kinh nghiệm hời hợt làm tiêuchuẩn chân lý, coi tính có ích của thực tiễn chỉ là ở chỗ thoả mãn những lợiích chủ quan của cá nhân hay của mọt nhóm người

Nghị quyết Trung ương V cũng yêu cầu các cơ quan lãnh đạo, các cấp uỷđảng phải đặc biệt quan tâm công tác lý luận, thường xuyên tổng kết, đúc rút

lý luận, giáo dục, bồi dưỡng nâng cao trình độ lý luận cho cán bộ, đảng viên.Ban chấp hành Trung ương, Bộ chính trị, Ban bí thư phải trực tiếp làm côngtác lý luận và chỉ đạo công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn Cần đổimới phương pháp và cách thức tổng kết thực tiễn, đi sâu vào cuộc sống, vàocác mặt hoạt động của đất nước mà tiếp nhận thông tin, phân tích, khái quátthành lý luận, đồng thời phải nhạy bén nắm bắt những diễn biến mới và nhữngvấn đề mới của thế giới, tiếp thu có chọn lọc những thành tựu khoa học củanhân loại Cần có những hình thức, phương thức phát huy sức mạnh tổng hợphuy động rộng rãi các nhà khoa học, các nhà hoạt động thực tiễn cùng thamgia nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát huy đến mức cao nhất trí tuệ tập thể,

4 Sđd, tr 135.

thực hiện dân chủ trong nghiên cứu khoa học, khuyến khích thảo luận, tranhluận, không nên có những định kiến, mặc cảm với những ý kiến trái với nhữngkết luận hiện hành Trong nghiên cứu, thảo luận cần phải tôn trọng, xem xétmột cách khách quan ý kiến thuộc về thiểu số.

Để đáp ứng những yêu cầu, nhiệm vụ nghiên cứu lý luận, tổng kết thựctiễn đã nêu ở trên, vấn đề mấu chốt quyết định là phải xây dựng được một độingũ cán bộ chuyên làm công tác lý luận có phẩm chất chính trị vững vàng, cóđộng cơ trong sáng, bản lĩnh khoa học và trình độ lý luận cao, có tư duy độclập, đủ sức nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; đồng thời phải có chínhsách thích hợp, tạo mọi điều kiện và môi trường thuận lợi cho đội ngũ nàyhoạt động sáng tạo Cần phải có cơ chế gắn kết, phối hợp hoạt động giữa các

cơ quan lãnh đạo quản lý với cán bộ lý luận, thường xuyên cung cấp thông tin,thông báo những chủ trương, yêu cầu của Đảng cũng như những kết quảnghiên cứu lý luận để gợi ý, bổ sung cho nhau, hỗ trợ nhau trong nghiên cứu

vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Trong tình hình nhiệm vụ cách mạng mới, công tác tư tưởng, lý luận nóichung và công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận nói riêng của quân độicàng đóng vai trò to lớn hơn trong việc ổn định tình hình tư tưởng, xây dựng ýchí quyết tâm cho cán bộ, chiến sĩ trước yêu cầu, nhiệm vụ và âm mưu thủ đoạncủa kẻ thù Vì vậy, đó cũng là nhiệm vụ trọng yếu của lãnh đạo, chỉ huy các cấptrong quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ của quân đội.

2.1 Đặc điểm tình hình và nhiệm vụ của công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận trong quân đội.

Trong tình hình hiện nay, vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với việc hoànthành nhiệm vụ và ổn định tình hình tư tưởng trong quân đội là phải nhận thứcđúng, nhận thức rõ những yêu cầu, nội dung cơ bản, trên cơ sở đó hướng sự

nỗ lực cao nhất của các cấp, các ngành, các cơ sở nghiên cứu trong toàn quânvào những vấn đề cần đi sâu nghiên cứu Tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lýluận cần phải bám sát đường lối chính trị, quân sự của Đảng, thực tiễn của đấtnước, hoạt động của quân đội, kịp thời phát hiện, dự báo, đề xuất phươnghướng, biện pháp giải quyết những vấn đề mới nảy sinh, cung cấp nhiều luận

cứ khoa học cho việc xây dựng đường lối, chiến lược quốc phòng - an ninh,xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân của Đảng và Nhà nước, phục vụ sựlãnh đạo, chỉ đạo của Đảng uỷ quân sự Trung ương và Bộ quốc phòng trongviệc xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, làm cơ sở nâng cao sức mạnhtổng hợp và sức chiến đấu của quân đội đáp ứng yêu cầu trong mọi tìnhhuống

Ngày nay, đất nước ta bước sang thời kỳ phát triển mới, thời kỳ đẩy mạnhcông nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng dân chủ, văn minh Đây là một nhiệm vụ vẻ vang nhưng cũng hết sứclớn lao, khó khăn và không kém phần phức tạp, đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân, toànquân ta phải ra sức phấn đấu để vượt qua tình trạng nước nghèo, kém phát triển,thực hiện công bằng xã hội, đấu tranh ngăn chặn và khắc phục những tư tưởng và