Họ làm cho giai cấp công nhân Nga không nhận thứcđược vai trò sứ mệnh lịch sử của mình, đồng thời kìm hãm việcthành lập một chính đảng độc lập của giai cấp công nhân.. Lênin coi luận điệ
Trang 1
TIỂU LUẬN
TƯ TƯỞNG CỦA LÊNIN VỀ VAI TRÒ CỦA LÝ LUẬN CÁCH MẠNGTRONG TÁC PHẨM "LÀM GÌ" VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC XÂY DỰNG CHỈNH ĐỐN ĐẢNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN
VIỆT NAM HIỆN NAY
VIỆT NAM HIỆN NAY
Trang 2cơ hội, cải lương Đồng thời làm cho phong trào cộng sản vàcông nhân quốc tế bị phân hóa thành các trào lưu tư tưởng khácnhau Trào lưu cơ hội cánh hữu, do Becstanh đứng đầu, công khaiđòi xét lại chủ nghĩa Mác, thực chất là phủ nhận chủ nghĩa Mác.Trào lưu cơ hội phái giữa, do Cauxky cầm đầu, là chủ nghĩa cơhội dấu mặt, họ khoác áo chủ nghĩa Mác nhưng chống lại chủnghĩa Mác Phái tả, do Lênin đứng đầu, kiên trì bảo vệ và pháttriển chủ nghĩa Mác Lênin cho rằng cả hai trào lưu cơ hội cánhhữu và phái giữa đều là bọn cơ hội chủ nghĩa, tay sai của giai cấp
VIỆT NAM HIỆN NAY
VIỆT NAM HIỆN NAY
Hà Nội - 2021
BẮC NINH, THÁNG 5 NĂM 2013
Trang 3nhân Nga cũng phát triển Trong 25 năm (1865-1890) riêng sốcông nhân trong các xí nghiệp đại công nghiệp tăng từ 7 vạn lêngần 1,5 triệu Sang đầu thế kỷ XX số lượng công nhân tăng lêngần 3 triệu người Dưới ách thống trị tàn bạo của chế độ Ngahoàng, công nhân và nông dân Nga không được hưởng một chútquyền tự do chính trị nào cả Các cuộc đấu tranh của giai cấpcông nhân liên tiếp nổ ra, qui mô ngày càng to lớn hơn, tính chất
có bước phát triển
Từ những năm 70 và nhất là từ những năm 80 của thế kỷXIX, công nhân Nga bắt đầu thức tỉnh và đấu tranh chống bọn tưbản, song đều thất bại vì các cuộc đấu tranh đó đều mang tính tựphát
Do yêu cầu khách quan của phong trào công nhân Nga, các tổchức chính trị đầu tiên của công nhân Nga được thành lập, (Năm
1875 "Hội liên hiệp công nhân miền Nam Nga" thành lập ở Ôđetxa; năm 1878 "Hội liên hiệp công nhân miền Bắc Nga" thành lập ở
Pêtecbua), nhưng đều bị Nga hoàng đàn áp và tan rã Mặc dù vậy,phong trào công nhân vẫn không ngừng phát triển Chỉ từ 1881-
1886 có tới 48 cuộc bãi công, số công nhân tham gia lên tới 8 vạnngười Lúc này, trung tâm cách mạng đã chuyển từ Anh, Đứcsang Nga
Nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của phong trào công nhân,
năm 1883 nhóm mác-xít đầu tiên, gọi là "Giải phóng lao động", ra
Trang 4đời ở Giơnevơ (Thụy Sĩ) Nhóm này do Plêkhanốp lãnh đạo Họ
đã cố gắng truyền bá chủ nghĩa Mác vào nước Nga nhưng bị phái
"Dân túy" cản trở Phái "Dân túy" cho rằng, đưa chủ nghĩa Mác vào
Nga là phá sản nước Nga Theo quan điểm của phái "Dân túy", sự
nghiệp cách mạng ở nước Nga là do giai cấp nông dân Nga lãnhđạo và họ phủ nhận vai trò, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công
nhân Quan điểm như vậy của phái "Dân túy" đã làm cho quần
chúng lạc hướng, sao nhãng cuộc đấu tranh chống lại giai cấp ápbức bóc lột Họ làm cho giai cấp công nhân Nga không nhận thứcđược vai trò sứ mệnh lịch sử của mình, đồng thời kìm hãm việcthành lập một chính đảng độc lập của giai cấp công nhân
Vì vậy, để truyền bá chủ nghĩa Mác vào nước Nga, nhóm
"Giải phóng lao động" đã tích cực đấu tranh chống phái " Dân túy"
nhưng họ không đánh bại hoàn toàn được phái "Dân túy" vì họ mắc
sai lầm nghiêm trọng Họ đã không đả động gì đến vai trò củanông dân trong cách mạng, mà còn cho rằng, giai cấp tư sản Nga
là một lực lượng có thể ủng hộ cách mạng Hơn nữa, họ đangsống lưu vong ở nước ngoài, chưa hề liên hệ gì với phong tràocông nhân, chưa kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phongtrào công nhân
Phong trào công nhân tự phát ngày càng phát triển mạnh ởNga, đặt ra yêu cầu phải kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học vớiphong trào công nhân V I Lênin là người lần đầu tiên thực hiện
Trang 5sự kết hợp đó ở Nga Năm 1895 V I Lênin thống nhất các tổ
chức Mác xít ở Pêtécbua thành "Hội liên hiệp giải phóng giai cấp
công nhân" Song tổ chức này bị chính quyền Nga hoàng khủng
bố V I Lênin và những người lãnh đạo của Hội bị bắt Ban lãnh
đạo mới được thành lập do Máctốp đứng đầu chủ trương: côngnhân chỉ nên đấu tranh kinh tế, còn đấu tranh chính trị là côngviệc của giai cấp tư sản tự do và quyền lãnh đạo cuộc đấu tranh
chính trị nên để cho giai cấp tư sản tự do Đây là phái " Kinh tế", là
bọn cơ hội, thỏa hiệp, cải lương đầu tiên trong hàng ngũ các tổ
chức Mác xít ở Nga V I Lênin coi luận điệu của phái "Kinh tế" là
phản lại chủ nghĩa Mác; là phủ nhận sự cần thiết thành lập mộtchính đảng của giai cấp công nhân; là mưu mô muốn giai cấpcông nhân phụ thuộc về chính trị giai cấp tư sản Người cho rằng,
phái "Kinh tế" là trung tâm của chính sách thỏa hiệp và chủ nghĩa
cơ hội Do đó, muốn thành lập chính đảng của giai cấp vô sản
phải đánh bại phái "Kinh tế".
Năm 1898, tại Minxcơ, một nhóm Mác xít đã họp và tuyên
bố thành lập "Đảng công nhân dân chủ-xã hội Nga" Tuy nhiên,
Đại hội không thông qua được cương lĩnh và điều lệ Ban chấphành Trung ương do Đại hội bầu ra đều bị bắt ngay sau khi Đạihội vừa kết thúc Do đó, trên thực tế, Đảng vẫn chưa hình thành.Thực trạng đó đã làm cho các tổ chức Mác xít và phong trào côngnhân Nga rơi vào tình trạng dao động về tư tưởng, tan rã về tổ
Trang 6chức Tình hình càng trở nên nghiêm trọng khi phái "Kinh tế" lợi dụng các cơ quan ngôn luận (như báo "Tư tưởng công nhân" và
"Báo sự nghiệp công nhân") để tuyên truyền những quan điểm cơ
hội, xét lại Vấn đề cấp bách đặt ra là phải thành lập một đảng tậptrung thống nhất trong toàn quốc để chấm dứt tình trạng phân tán,tan rã đang diễn ra lúc đó
Theo V I Lênin, muốn thành lập một chính đảng cách mạngtập trung thống nhất, trước hết phải đánh bại các quan điểm tư
tưởng cơ hội của phái "Kinh tế" biểu hiện chủ nghĩa cơ hội
Bécstanh ở Nga
Nhằm mục đích chống lại và đánh bại khuynh hướng cơ hội
chủ nghĩa đó của phái "Kinh tế", đồng thời cũng để chống chủ
nghĩa cơ hội quốc tế, đặt cơ sở chính trị tư tưởng, tổ chức choviệc thành lập một chính đảng kiểu mới, V I Lênin đã viết tác
phẩm "Làm gì?" Tác phẩm được bắt đầu viết từ tháng 5 năm 1901
và xuất bản vào tháng 02 năm 1902 ( Tác phẩm sử dụng để viếtThu hoạch được in trong V I Lênin , toàn tập, tập 6, Nxb Tiến
bộ, Mátxcơva, 1975, tr 1-245)
Tác phẩm "Làm gì" có bố cục bao gồm: Lời tựa, 5 chương, kết
luận và phụ lục Chương I: Chủ nghĩa giáo điều và tự do phê bình;Chương II:Tính tự phát của quần chúng và tính tự giác của Đảngdân chủ xã hội Chương III: Chính trị công liên chủ nghĩa và chính
trị dân chủ-xã hội Chương IV: Lối làm việc của phái "Kinh tế" và tổ
Trang 7chức của những người cách mạng Chương V: Kế hoạch xây dựngmột tờ báo chính trị của toàn nước Nga.
Về nội dung, ở Lời tựa, V I Lênin chỉ ra: Cuốn sách "Làm gì"
Lênin viết là nhằm phát triển tỉ mỉ những ý đã nói trong bài báo
"Bắt đầu từ đâu" ("Tia lửa" số 4, tháng Năm 1901) và giải thích lý
do vì sao tác phẩm này không kết cấu như ý định ban đầu Ởchương I, V I Lênin, vạch trần bản chất, nguồn gốc của chủ nghĩa
cơ hội; khẳng định vai trò, tầm quan trọng của lý luận cách mạng.Trong chương II, V I Lênin phê phán chủ nghĩa cơ hội, làm rõtính tự phát của quần chúng và tính tự giác của Đảng dân chủ - xãhội, chỉ rõ mối quan hệ giữa chủ nghĩa xã hội khoa học với phongtrào công nhân, chỉ ra vai trò của Đảng là phải giáo dục, giác ngộ,đưa yếu tố tự giác vào phong trào công nhân Chương III, V I
Lênin tập trung làm rõ bản chất cơ hội, cải lương của phái "Kinh tế"
về quan điểm, nhiệm vụ chính trị; vạch rõ cương lĩnh, sách lượccủa Đảng dân chủ – xã hội Nga Chương IV, V I Lênin tập trung
vạch trần bản chất cơ hội, cải lương của phái "Kinh tế" trên lĩnh vực
tổ chức và chỉ rõ giai cấp công nhân Nga cần phải có một Đảng tậptrung thống nhất Chương V, V I Lênin vạch ra kế hoạch xâydựng một Đảng tập trung thống nhất của toàn nước Nga Phần kếtluận V I Lênin tóm tắt về ba thời kỳ trong lịch sử Đảng dân chủ –
xã hội Nga
Trang 8Trong các nội dung trên, quá trình đấu tranh không khoannhượng chống chủ nghĩa cơ hội, V I Lênin đã làm nổi bật vai tròcủa lý luận cách mạng.
Trước hết, V I Lênin nêu lại những tư tưởng của Mác nói vềvai trò của lý luận: " Mác viết cho các lãnh tụ của đảng như thế này:
"Nếu thực sự cần phải liên hợp thì cứ ký kết những thỏa hiệp nhằmđạt những mục tiêu thực tiễn của phong trào, nhưng chớ có buônbán nguyên tắc, chớ có nhân nhượng về lý luận Tư tưởng của Mác
là như thế, thế mà trong chúng ta, còn có những người đã nhân danhMác mà tìm cách làm giảm ý nghĩa của lý luận! "1
Như vậy, ở đây ta thấy, V I Lênin trích dẫn lại lời của Mác
để nhắc nhở những người cộng sản rằng, lý luận là lập trường củagiai cấp , nó gắn liền với giai cấp, nếu có phải nhân nhượng thìtuyệt đối không được nhân nhượng về lý luận và nguyên tắc!Những kẻ nhân danh Mác mà tìm cách làm giảm ý nghĩa của lýluận cách mạng đó chính là bọn cơ hội
Lý luận cách mạng có vị trí, vai trò vô cùng to lớn, nó là đòi hỏitất yếu khách quan của phong trào cách mạng "Cao trào tự phát củaquần chúng càng tăng lên và phong trào càng mở rộng thì sự cầnthiết có một ý thức cao trong công tác lý luận, chính trị và tổ chứccủa đảng dân chủ – xã hội càng phải tăng lên vô cùng nhanh chónghơn"1 Bởi vì, phong trào công nhân tự bản thân nó bao giờ cũng
1 V I Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva 1975, tập 6, tr 30.
1 V I Lênin, sđd, tr 67
Trang 9mang tính tự phát Phong trào đấu tranh tự phát đó không vượt quađược giới hạn cao nhất của nó là chủ nghĩa công đoàn Cuộc đấutranh của công đoàn ở các nước tư bản chống lại bọn chủ và chínhphủ là một cuộc đấu tranh chỉ cốt là để cải thiện điều kiện bán sứclao động của công nhân cho bọn tư bản mà thôi Trong khi đó lợi íchcủa giai cấp công nhân không những là đấu tranh để đòi cải thiện đờisống mà còn là để thủ tiêu chủ nghĩa tư bản V I Lênin đã phân tíchkhá sâu sắc vai trò của lý luận và kiên quyết phê phán "khuynhhướng tư tưởng sùng bái tính tự phát của công nhân; phê phán chủnghĩa kinh tế" Ông khẳng định dứt khoát: " Không có lý luận cáchmạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng"2
V I Lênin chỉ rõ: Lý luận cách mạng ở đây là lý luận củachủ nghĩa Mác Đây là lý luận mang bản chất cách mạng và khoahọc Bởi vì, chủ nghĩa Mác là kết quả sự phát triển những tưtưởng tiên tiến của nhân loại cùng với trí tuệ thiên tài và công lao
to lớn của C Mác và Ph Ăng Ghen trong điều kiện nghiên cứuchủ nghĩa tư bản một cách khách quan, toàn diện, hệ thống.Trong đó triết học Đức đóng vai trò mở đường:
"Nếu không có triết học Đức mở đường, đặc biệt là nếukhông có triết học Hêghen, thì chủ nghĩa xã hội khoa học Đức,chủ nghĩa xã hội khoa học duy nhất, chưa hề có từ trước tới nay,
sẽ không bao giờ được xây dựng nên"1
2 V I Lênin, sđd, tr 30.
1 V I Lênin, sđd, tr 32 – 33
Trang 10V I Lênin cũng chỉ rõ vai trò, vị trí của chủ nghĩa xã hộikhông tưởng:
"Cũng giống như chủ nghĩa xã hội, lý luận Đức sẽ không baogiờ quên rằng nó đã dựa được vào Xanhxi mông, Phuriê và Ôoen
là ba nhà tư tưởng, mặc dù học thuyết của ba ông có tính chất ảotưởng và không tưởng, đã được liệt vào hàng những nhà tư tưởng
vĩ đại nhất của tất cả các thời đại, và đã dự kiến một cách tài tìnhđược rất nhiều chân lý mà ngày nay chúng ta đem khoa học rachứng minh đều thấy là đúng"2
Theo V I Lênin, học thuyết Mác được xây dựng trên cơ sởcủa triết học cổ điển Đức, kinh tế chính trị Anh, chủ nghĩa xã hộikhông tưởng Pháp Học thuyết Mác chỉ ra những quy luật vậnđộng, phát triển khách quan của tự nhiên, xã hội và tư duy nóichung, quy luật vận động và phát triển của chủ nghĩa tư bản nóiriêng Đó là lý luận giúp con người ta không những nhận thứcđược một cách đúng đắn về thế giới mà còn trang bị khả năng đểcải tạo thế giới Chủ nghĩa Mác là học thuyết duy nhất đúng từtrước tới nay bàn về giải phóng triệt để con người và toàn xã hội
Đó là lý luận không những chỉ ra mục tiêu mà còn chỉ ra lựclượng, phương thức để giải phóng con người, giải phóng xã hội.Chủ nghĩa Mác là sự khái quát thực tiễn đấu tranh giai cấp củagiai cấp công nhân, thể hiện một cách khoa học mục tiêu, lý
2 V I Lênin, sđd, tr 33
Trang 11tưởng, lợi ích, lập trường, sứ mệnh lịch sử, chiến lược, sách lượccủa giai cấp công nhân Chính vì vậy chủ nghĩa Mác là thế giớiquan, là vũ khí tư tưởng, lý luận sắc bén của giai cấp công nhân,
là ngọn đèn chỉ lối, soi đường để giai cấp công nhân làm cáchmạng vô sản lật đổ ách thống trị của giai cấp tư sản, xây dựngthành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản…Chủ nghĩaMác là lý luận cách mạng, là tiền đề không thể thiếu được, làmcho Đảng cộng sản ra đời, tạo bước chuyển phong trào công nhân
từ tự phát thành tự giác Chủ nghĩa Mác là lý luận cách mạng, khi
nó thâm nhập vào quần chúng sẽ trở thành lực lượng vật chất tolớn
Riêng đối với đảng dân chủ - xã hội Nga lúc bấy giờ nó lại
có một tầm quan trọng hơn nữa V I Lênin đưa ra ba lý do đểlàm rõ điều này:
Thứ nhất: Đảng đang trong quá trình hình thành và đang bịphân tán về tư tưởng, tổ chức Vì vậy Đảng cần được trang bị lýluận Mác- lý luận tiên phong làm cơ sơ để thống nhất về chínhtrị, tư tưởng, tổ chức, nếu không thì sẽ dẫn đến những hậu quả taihại cho phong trào cách mạng V I Lênin viết: "thứ nhất, đảng tachỉ mới thành hình, đang tạo nên bộ mặt của mình và còn xa mớithanh toán được hết những xu hướng khác của tư tưởng cáchmạng, những xu hướng khác đang có cơ làm cho phong trào đichệch con đường đúng đắn Ngược lại, chính trong thời gian vừa
Trang 12qua, chúng ta lại thấy trỗi dậy (đúng như Ác-xen-rốt đã nói trước
từ lâu với "Phái kinh tế") những khuynh hướng cách mạng không
dân chủ-xã hội Trong những điều kiện như thế, một sai lầm thoạttrông "không quan trọng" có thể đưa đến những hậu quả tai hạinhất và phải cận thị mới coi những cuộc tranh luận giữa các phephái và sự phân định ranh giới chặt chẽ giữa các sắc thái này nọ
có thể quyết định tương lai của đảng dân chủ-xã hội Nga trong rấtnhiều năm"1
Thứ hai, Đảng là một bộ phận của phong trào cộng sản vàcông nhân quốc tế: "Điều đó không những chỉ có nghĩa là chúng
ta phải chống chủ nghĩa sô vanh quốc gia Điều đó còn có nghĩa
là một phong trào bắt đầu ở một nước trẻ tuổi chỉ có thể đạt đượckết quả, nếu nó vận dụng được kinh nghiệm của các nước khác.Muốn vận dụng được như vậy thì không thể chỉ biết qua kinhnghiệm ấy, hoặc chỉ giản đơn sao chép lại những nghị quyết mớinhất, mà cần phải biết phân tích một cách có phê phán kinhnghiệm ấy và tự mình kiểm tra lại nó Ai hình dung được phongtrào công nhân hiện đại đã phát triển và lan rộng đến mức nào thì
sẽ hiểu được việc thực hiện những nhiệm vụ ấy đòi hỏi phải cómột dự trữ về lực lượng lý luận và kinh nghiệm chính trị (và cáchmạng) như thế nào"1
1, V I Lênin, sđd, tr 31.
1 V I Lênin, sđd, tr 31
Trang 13"Thứ ba, đảng dân chủ-xã hội Nga có những nhiệm vụ dântộc mà chưa từng một đảng xã hội chủ nghĩa nào trên thế giới đãcó."2
Đó chính là ba lý do càng khẳng định vị trí vai trò của lý luậncách mạng đối với Đảng dân chủ - xã hội Nga nói riêng, Đảngcộng sản nói chung Trong khi đó Đảng dân chủ xã hội Nga đang
bị chủ nghĩa cơ hội lũng đoạn và xuyên tạc về mặt lý luận Đảngphải được trang bị lý luận Mác cách mạng và khoa học để có cơ
sở đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội Mặt khác, là đội tiên phong,
là lãnh tụ chính trị của giai cấp, đảng phải tiên phong về lý luậnthì đảng mới làm cho giai cấp công nhân trở thành giai cấp tiênphong; và chỉ có được vũ trang bằng lý luận Mác thì đảng mới có
đủ trí tuệ và khả năng thực hiện vị trí vai trò của một lãnh tụchính trị V I Lênin chỉ rõ: "Chỉ đảng nào được một lý luận tiềnphong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩtiền phong"3
Trong tác phẩm V I Lênin còn chỉ ra rằng, phong trào côngnhân có được trang bị lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học thìmới phát triển lên trình độ tự giác Nhiệm vụ hàng đầu và quantrọng nhất của Đảng cộng sản là gắn phong trào công nhân với lýluận của chủ nghĩa xã hội khoa học Không làm như vậy thì
2 V I Lênin, sđd, tr 31.
3 V I Lênin, sđd, tr 32.