Mục đích nghiên cứu của Luận án nhằm làm rõ những vấn đề lý luận, phân tích thực trạng về giáo dục Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay, luận án đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Trang 2NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1 PGS TS Nguyễn Thị Thọ
2 TS Nguyễn Thị Vân
Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Minh Hoàn
Cơ quan công tác: Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Phản biện 2: PGS.TS Cao Thu Hằng
Cơ quan công tác: Viện Triết học
Phản biện 3: PGS.TS Đỗ Lan Hiền
Cơ quan công tác: Học viện CTQG Hồ Chí Minh
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường
họp tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
vào hồi … giờ … ngày … tháng… năm 2021
Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:
Thư viện Quốc Gia, Hà Nội
hoặc Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Trang 3BÀI BÁO KHOA HỌC
1 Nguyễn Thị Khuyên (2019), “Ho Chi Minh's Human Love”, Research on
Humanities and Social Sciences, Vol.9, No.6
2 Nguyễn Thị Khuyên (2019), “Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên
Trường Đại học Tây Nguyên theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Giáo dục và
xã hội, số Đặc biệt Tháng 10, tr.255 – 261
3 Nguyễn Thị Khuyên (2020), “Education of Ho Chi Minh’s Moral Example for
Students in Vietnam Nowadays”, Research on Humanities and Social Sciences,
Vol.10, No.4
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
1 Nguyễn Thị Khuyên (2019), “Giáo dục đạo đức cho sinh viên các trường đại
học ở Tây Nguyên theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Đề tài cơ sở
Trang 4MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong số ít những lãnh tụ trên thế giới dành sự quan tâm đặc biệt của mình đến một lĩnh vực tinh thần đặc trưng cho dân tộc, cho cộng đồng người đó là đạo đức Hơn thế, Người đã khéo khơi dậy, phát huy các giá trị đạo đức, biến nó thành sức mạnh to lớn góp phần xóa bỏ chế độ xã hội cũ đã trở nên lạc hậu, thối nát, phản động và xây dựng một xã hội mới tiến bộ, tốt đẹp Với di sản lý luận đồ sộ mà Người để lại thuộc về nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế, ngoại giao, quân sự,…lĩnh vực đạo đức là độc đáo nhất bởi đó không chỉ là những quan điểm, lý luận quý báu về đạo đức mà còn là tấm gương tiêu biểu, thể hiện sinh động, cụ thể của những quan điểm đó
Nếu như toàn bộ tư tưởng và cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh nhằm mục đích là mang lại nền độc lập thực sự cho đất nước, để đồng bào thoát cảnh nô lệ, lầm than thì đạo đức Hồ Chí Minh cũng là phục vụ cho mục đích ấy Những phẩm chất đạo đức tốt đẹp mà Hồ Chí Minh là hiện thân đã trở thành mục tiêu mà mỗi người Việt Nam hướng đến Đồng thời, tấm gương đạo đức (TGĐĐ) của Người cũng tượng trưng cho những gì là tinh hoa, những điều tốt đẹp nhất về đạo đức của dân tộc và nhân loại đã động viên, lôi cuốn mọi tầng lớp nhân dân biến thành động lực, sức mạnh không lực lượng nào ngăn cản và đưa lý tưởng cao đẹp của Hồ Chí Minh trở thành hiện thực cách mạng sinh động Không chỉ nhìn thấy những công việc cần giải quyết trong hiện tại mà Người còn thấy những công việc của mai sau, lực lượng đảm nhiệm nó không ai khác là thế hệ trẻ Vì vậy, Hồ Chí Minh đặc biệt dành sự yêu thương, quan tâm đến sự phát triển của lớp người kế tiếp sự nghiệp của thế hệ cha anh Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh về việc Đảng, nhà nước và xã hội cần vạch ra kế hoạch và thực hiện để giáo dục, bồi dưỡng họ thành những con người có các yếu tố của sự phát triển toàn diện là có “đức”, có “tài”, xứng đáng trở thành thế hệ cách mạng kế cận thế hệ cha anh Trong Di chúc, Người dặn dò: “Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên” Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau
là một việc rất quan trọng và rất cần thiết” [86, tr.622]
Là những thanh niên có học thức, nhanh chóng nắm bắt, tiếp thu thông tin, tri thức, kỹ năng mới, năng động, ham học hỏi, có óc sáng tạo, sinh viên (SV) là lực lượng sẵn sàng bổ sung cho đội ngũ trí thức trong tương lai, có vai trò hết sức quan trọng Do vậy, họ được gia đình, nhà trường và xã hội yêu thương, săn sóc, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất với mục tiêu đào, phát triển tạo thành những người có “phẩm chất chính trị, đạo đức; có kiến thức, kỹ năng thực hành nghề nghiệp, năng lực nghiên cứu và phát triển ứng dụng khoa học và công nghệ tương xứng với trình độ đạo tạo; có sức khỏe; có khả năng sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp” [31, tr.10]
Trang 5SV các trường đại học (ĐH) ở Tây Nguyên vừa mang những đặc điểm chung của
SV Việt Nam, vừa có những đặc điểm mang tính đặc thù Học tập trên địa bàn các tỉnh miền núi, là nơi cư trú của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số với trình độ kinh tế - xã hội nhìn chung còn kém phát triển, SV vẫn đang là đối tượng mà các lực lượng phản động ở nước ngoài hướng đến lôi kéo, dụ dỗ, kích động để tham gia các vụ bạo loạn, gây rối của chúng Song đa số SV các trường ĐH ở Tây Nguyên tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, vào định hướng phát triển đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội (CNXH), có nhiều SV tích cực phấn đấu để đứng trong hàng ngũ của Đảng, nhiệt tình với các hoạt động tình nguyện, cống hiến sức trẻ cho cộng đồng, nỗ lực trong học tập, chủ động nghiên cứu khoa học và rèn luyện đạo đức Tuy vậy, vẫn còn một bộ phận SV chưa chú ý bồi dưỡng đạo đức, có lối sống đề cao lợi ích của bản thân, đề cao vật chất, xem nhẹ các giá trị tinh thần vì không đem đến những điều họ quan tâm, có lợi cho họ, chưa có động cơ đúng đắn nên lười biếng trong học tập, lao động, thiếu nỗ lực vươn lên vượt khó trong học tập
và cuộc sống, thiếu trung thực, thờ ơ với tình hình đời sống các mặt của địa phương, của đất nước, chưa thể hiện trách nhiệm cần phải có của một thành viên, một công dân tích cực đối với gia đình, cộng đồng, xã hội Trong thời gian tới, để góp phần làm cho chất lượng, hiệu quả của công tác giáo dục và đào tạo được cải thiện và ngày càng nâng cao, nhất là giáo dục đạo đức cho SV, các trường ĐH ở Tây Nguyên cần nghiên cứu và đề ra cách thức giải quyết vấn đề và hoạt động sao cho phù hợp với đặc điểm riêng của mỗi trường, đồng thời tiếp tục thực hiện Chỉ thị 05 – CT/TW
Xuất phát từ cơ sở lý luận và đặc biệt là trước yêu cầu của thực tiễn trên, em
chọn đề tài: “Vấn đề giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên các
trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay” làm đề tài luận án của mình
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục đích
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận, phân tích thực trạng về giáo dục TGĐĐ
Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay, luận án đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay
2.2 Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích trên, luận án thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án;
- Làm rõ những vấn đề lý luận về giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay;
- Phân tích thực trạng và nêu lên những vấn đề đặt ra của việc giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay
- Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay
Trang 63 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận án
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho
SV các trường ĐH ở Tây Nguyên thông qua hai phương thức chính là hoạt động giảng dạy các môn khoa học xã hội & nhân văn, đặc biệt là các môn lý luận chính trị (LLCT) và các hoạt động thực tiễn do Đoàn thanh niên và Hội SV tổ chức
- Về không gian: Giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay, qua khảo sát 3 trường: Trường ĐH Tây Nguyên, Trường ĐH Đà Lạt và Trường ĐH Buôn Ma Thuột
- Về thời gian: từ năm 2011 đến nay Tác giả lấy mốc 2011 là thời điểm Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 03 – CT/TW (14/5/2011) về “Tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
4.1 Cơ sở lý luận
Luận án được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về SV và giáo dục đạo đức cho SV
4.2 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện nhiệm vụ của luận án, tác giả đã sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và kết hợp với các phương pháp nghiên cứu cụ thể như:
- Phương pháp lịch sử - logic: Dùng để nắm cái chủ yếu, bản chất, tất nhiên và
xu hướng phát triển của đối tượng nghiên cứu, đồng thời, bám sát sự vận động của nó trong sự cụ thể, phong phú với những tác động của các yếu tố khác
- Phương pháp phân tích - tổng hợp: Dùng để khai thác thông tin từ các nguồn tài liệu, văn bản từ đó có thể đánh giá các yếu tố, các quá trình liên quan đến đề tài nghiên cứu, đồng thời, thu thập, khái quát nội dung các văn bản, tài liệu để phục vụ cho nhiệm vụ của đề tài
- Phương pháp so sánh: Dùng chỉ ra sự khác biệt, tính đặc thù trên cơ sở đánh giá nhiều đối tượng khác nhau trong các vấn đề nghiên cứu
- Phương pháp điều tra xã hội học: Dùng để thu thập thông tin từ SV, GV thông qua các phiếu hỏi, giúp cho việc nhìn nhận, đánh giá thực trạng, những vấn đề liên quan đến nhiệm vụ của đề tài
- Phương pháp thống kê: Sử dụng phần mềm chuyên dụng SPSS và phần mềm văn phòng Excel để xử lý các số liệu điều tra phục vụ đề tài
Trang 75 Những đóng góp của luận án:
- Luận án góp phần làm rõ khái niệm TGĐĐ Hồ Chí Minh, khái niệm giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh, hệ thống hóa và làm rõ các nội dung, đặc trưng của TGĐĐ Hồ Chí Minh;
- Chỉ ra các nhân tố tác động, thực trạng và nguyên nhân của những thành tựu
và hạn chế trong công tác giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay;
- Chỉ ra mâu thuẫn cơ bản và các vấn đề đặt ra trong giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay, từ đó, đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ bổ sung và làm sáng rõ thêm những vấn đề lý luận về TGĐĐ Hồ Chí Minh, giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay Luận án có thể trở thành tài liệu tham khảo phục vụ cho hoạt động nghiên cứu, học tập và giảng dạy các môn học như: Đạo đức học, Tư tưởng Hồ Chí Minh
Luận án cung cấp thêm những luận cứ khoa học phục vụ công tác giáo dục nói chung và giáo dục đạo đức cho SV nói riêng
7 Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình đã công bố của tác giả,
danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận án gồm 4 chương, 15 tiết
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
1.1 Những công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề lý luận về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và về giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Có nhiều công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận về TGĐĐ Hồ Chí Minh
Có thể kể đến những công trình tiêu biểu với các tác giả sau: Hồ Chủ tịch, tinh hoa
của dân tộc, lương tâm của thời đại của Phạm Văn Đồng trong; Mấy vấn đề về đạo đức cách mạng của Vũ Khiêu; Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức của Thành Duy; Bác Hồ - con người và phong cách của Nguyễn Văn Khoan; Văn hóa đạo đức Hồ Chí Minh của Hoàng Chí Bảo; Nhân cách Hồ Chí Minh của Mạch Quang Thắng; Hồ Chí Minh – vĩ đại một con người của Trần Văn Giàu; Kỷ yếu hội thảo “Di chúc chủ tịch Hồ Chí Minh – Những giá trị lịch sử và thời đại” của Đại học Quốc gia T.P Hồ
Chí Minh; Hồ Chí Minh – nhà văn hóa kiệt xuất của Song Thành; Kỷ yếu hội
thảo“Chủ tịch Hồ Chí Minh hành trình tìm đường cứu nước” của Thành ủy thành
Trang 8phố Hồ Chí Minh – Ban tuyên giáo trung ương - Học viện chính trị - Hành chính
quốc gia Hồ Chí Minh – Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch tổ chức; Bác Hồ - Tấm
gương đạo đức sáng ngời của Song Thành; Đạo đức Bác Hồ tấm gương soi cho muôn đời của Trần Viết Hoàn; Sự kết tinh tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh trong Di chúc của Người của Hoàng Chí Bảo.Vũ Khiêu trong Hồ Chí Minh ngôi sao sáng mãi trên bầu trời Việt Nam; Những nội dung cơ bản của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” của Ban Tuyên giáo trung ương; Giáo dục đạo đức cách mạng trong thời kỳ mới (Chương trình bồi dưỡng chuyên đề dành cho cán bộ,
đảng viên và nhân dân) của Ban Tuyên giáo trung ương; Phạm Ngọc Anh trong Nhân
cách đạo đức Hồ Chí Minh – Giá trị và sức lan tỏa; Bùi Đình Phong trong Hồ Chí Minh – Đạo đức là gốc của người cách mạng; Vũ Khiêu trong Học tập đạo đức Bác Hồ; Trần
Quang Nhiếp – Nguyễn Văn Sáu trong Giá trị cơ bản về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh;
Đạo đức học Mác - Lênin và giáo dục đạo đức của Trần Đăng Sinh và Nguyễn
Thị Thọ (Đồng chủ biên)
1.2 Những công trình nghiên cứu liên quan đến thực trạng và các giải pháp giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Các nhà nghiên cứu cũng đã dành nhiều công trình nghiên cứu, phân tích thực trạng
và các giải pháp giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh Có thể kể đến những công trình tiêu biểu
sau đây: Tô Huy Rứa trong Phát huy kết quả bước đầu, khắc phục hạn chế, nâng cao chất
lượng, hiệu quả việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong những năm tới; Trần Văn Hiệp trong Học và làm theo lời dạy của Bác Hồ từ những công việc đời thường; Trương Tấn Sang trong Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để sống, làm việc xứng đáng với Đảng, dân tộc và nhân dân; Nguyễn Thị Phương
Hoa trong Kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị là thước đo của học Bác; Trần Quốc Vượng trong Học Bác sống tiết kiệm, ứng xử có nghĩa, có tình; Nguyễn Thị Thọ trong
Định hướng giá trị đạo đức cho sinh viên hiện nay; Nguyễn Thế Kiệt trong Mấy vấn đề
về đạo đức học mác xít và xây dựng đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay; Trần Sỹ Phán trong Giáo dục đạo đức với sự phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam hiện nay; Trần Hậu Kiêm – Đoàn Đức Hiếu trong Hệ thống phạm trù đạo đức học
và giáo dục đạo đức cho sinh viên; Lê Thị Vân Anh trong công trình Giáo dục đạo đức
Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh; Lương Thị Thúy Nga trong công trình Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay; Giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa, lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh do Nguyễn Thị Kim Dung
và Trần Thị Nhuần tuyển chọn và biên soạn; Lê Quốc Phong trong Tăng cường giáo dục
lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ; Trần Văn Bính trong Thử
đi tìm nguyên nhân của sự xuống cấp về đạo đức; Nguyễn Hồng Điệp trong Xây dựng nhãn quan chính trị của học sinh, sinh viên trước tác động tiêu cực của mạng xã hội;
Trang 9Những mâu thuẫn trong giáo dục đạo đức theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên Việt Nam hiện nay của Luyện Thị Hồng Hạnh
1.3 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố
và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án
* Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã tổng quan
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đây đã:
Thứ nhất, chỉ ra tương đối có hệ thống về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh với các
nội dung: Nguồn gốc, những nội dung cơ bản, những nguyên tắc xây dựng; vai trò, vị trí của tư tưởng đạo đức và TGĐĐ Hồ Chí Minh đối với Việt Nam trong sự nghiệp cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng XHCN
Thứ hai, các tác giả đã nêu ra những nét chính của TGĐĐ Hồ Chí Minh, đó là: hi
sinh trọn vẹn cuộc sống cá nhân cho hạnh phúc của nhân dân, quyền lợi của đất nước; ý chí và nghị lực tinh thần vượt bậc vượt qua muôn vàn khó khăn để đưa cách mạng đi đến thắng lợi; gần gũi, kính trọng, hết lòng phục vụ nhân dân; tình yêu thương bao la, sự quan tâm chu đáo, sự cảm thông giành cho mọi đối tượng trong xã hội; thực hành triệt
để “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, sống giản dị và hết sức khiêm tốn
Thứ ba, khẳng định tầm quan trọng của việc giáo dục tư tưởng, TGĐĐ Hồ Chí Minh
cho toàn thể xã hội nói chung và thanh niên SV nói riêng trong giai đoạn hiện nay
Thứ tư, một số công trình đã đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục
TGĐĐ Hồ Chí Minh nói riêng trên phạm vi cả nước cũng như ở một vài địa phương Tuy vậy, các công trình nêu trên vẫn chưa hệ thống hóa, tìm ra và khái quát thành khái niệm TGĐĐ Hồ Chí Minh Bên cạnh đó, chưa có công trình nào nêu một cách có hệ thống về TGĐĐ Hồ Chí Minh dưới góc nhìn Triết học Đặc biệt, chưa có công trình nào nghiên cứu về tầm quan trọng, thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay Song những kết quả nghiên cứu đó sẽ là những tư liệu cần thiết giúp tác giả
có cơ sở để triển khai nội dung nghiên cứu đề tài của mình
* Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án:
Một là, hệ thống hóa, khái quát và đưa ra định nghĩa về TGĐĐ Hồ Chí Minh,
giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh
Hai là, hệ thống hóa và phân tích, làm rõ những nội dung về TGĐĐ Hồ Chí
Minh, cụ thể hóa những nội dung đó để giáo dục cho SV hiện nay
Ba là, phân tích làm rõ những thành tựu và hạn chế của việc giáo dục TGĐĐ Hồ
Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay, cũng như chỉ ra nguyên nhân của thành tựu và hạn chế đó; trên cơ sở đó, tác giả luận án khái quát những mâu thuẫn, vấn đề đặt ra cần giải quyết để nâng cao hiệu quả giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay
Bốn là, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục TGĐĐ Hồ Chí
Minh cho SV các trường ĐH ở Tây Nguyên hiện nay
Trang 10Tiểu kết chương 1
Hiện nay, Đảng, Nhà nước và các nhà khoa học đã không chỉ dày công nghiên cứu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh mà còn ra sức khai thác để phát huy vai trò to lớn của TGĐĐ Hồ Chí Minh Để có nguồn tư liệu phục vụ cho nghiên cứu đề tài “Giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay”, trong Chương 1, tác giả đã thu thập nguồn tài liệu phong phú bao gồm sách chuyên khảo, luận án, các bài viết trên tạp chí, kỉ yếu hội thảo,… Từ những công trình đó, tác giả thu thập, hệ thống hóa, khái quát hóa thông tin hiện có liên quan đến đề tài; phân tích và đưa ra nhận xét những khía cạnh đã nghiên cứu về TGĐĐ Hồ Chí Minh và giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV; đồng thời, nắm được
đề tài nghiên cứu có liên quan đến các công trình khác ở những khía cạnh nào Thông qua những nội dung tổng quan đã đặt ra cho tác giả luận án nhiệm vụ cần tiếp tục nghiên cứu bởi nhiều vấn đề chưa được các công trình trước đó nghiên cứu sâu, chưa được đề cập tới Với khối lượng tài liệu có chất lượng khoa học là cơ sở quan trọng giúp tác giả đi sâu nghiên cứu, giải quyết những vấn đề đặt ra trong luận án
CHƯƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY
2.1 Một số quan niệm cơ bản
2.1.1 Sinh viên, đạo đức và giáo dục đạo đức cho sinh viên
2.1.1.2 Đạo đức
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, bao gồm những quy tắc, chuẩn mực xã hội làm cơ sở cho các cá nhân tự điều chỉnh hành vi của mình trên cơ sở đó các cá nhân với sự thúc đẩy niềm tin, với tác động của truyền thống và dư luận xã hội tự điều chỉnh hành vi của mình
2.1.1.3 Giáo dục đạo đức cho sinh viên
Là quá trình tác động vào SV bằng tri thức đạo đức, tổ chức hoạt động thực tiễn, bằng các tấm gương đạo đức nhằm hình thành các chuẩn mực, giá trị đạo đức và
Trang 11củng cố thành niềm tin ở SV được biểu hiện qua hành vi, ứng xử của SV khi họ tham gia vào các quan hệ xã hội
2.1.2 Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
TGĐĐ là những hình ảnh, cử chỉ, biểu hiện của các chuẩn mực, giá trị đạo đức
xã hội ở các cá nhân một cách sinh động, phong phú thông qua các mối quan hệ với bản thân họ, với những người khác trong xã hội, từ đó làm cho người khác nể phục, kính nể, tin yêu, học theo, noi theo và làm theo
TGĐĐ Hồ Chí Minh được hiểu là toàn bộ sự thể hiện một cách nhất quán, trọn vẹn, tiêu biểu của những chuẩn mực đạo đức cách mạng thông qua hành vi, ứng xử của Người với bản thân, với người khác và với công việc Qua đó, mỗi người đều có thể soi vào, noi theo để hoàn thiện mình và vì vậy, tạo ra khối thống nhất của những con người có cùng lý tưởng, phẩm chất đạo đức cách mạng, góp phần đưa cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi
2.1.3 Giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh là quá trình các chủ thể như Đảng, Nhà nước, các
cơ quan, tổ chức với những nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện khác nhau tác động vào đối tượng giáo dục là cán bộ, đảng viên, các tầng lớp nhân dân để hình thành tri thức, tình cảm, niềm tin và thôi thúc họ hành động, ứng xử theo TGĐĐ
Hồ Chí Minh để trở thành những công dân, những cán bộ, đảng viên ngày càng tốt, hoàn thiện hơn
2.2 Nội dung và đặc trưng của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
2.2.1 Nội dung của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
- Tấm gương trọn đời phấn đấu, hy sinh vì nước, vì dân
Mục đích cao đẹp của Hồ Chí Minh là “ích quốc, lợi dân”, cuộc đời hoạt động đầy sôi nổi, hiểm nguy, gian khổ của Người đã đem những thắng lợi cho cách mạng
là minh chứng hùng hồn cho điều đó Lo cho nước, cho dân Hồ Chí Minh đã phải hi sinh tình nhà và không có giây phút nào nghĩ cho hạnh phúc của riêng mình
- Tấm gương về ý chí và nghị lực tinh thần to lớn, vượt qua mọi thử thách, khó khăn để đạt mục đích cách mạng
Lý tưởng sống cao đẹp, nguyện dâng hiến đời mình cho dân tộc, cho nhân dân là nguồn nuôi dưỡng ý chí kiên cường, nghị lực phi thường, để Hồ Chí Minh vượt qua gian nan, thử thách Ý chí, nghị lực phi thường đã biến lý tưởng cao đẹp thành hành động thực tế, đó là sự kết tinh của trí tuệ, tài năng và các phẩm chất tốt đẹp của Hồ Chí Minh
- Tấm gương về sự tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, kính trọng nhân dân, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân
24 năm từ năm 1945 đến năm 1969, là người đứng đầu nhà nước, Hồ Chí Minh
là tấm gương sáng của một “người đầy tớ thật trung thành” đem hết khả năng, công
Trang 12sức, thời gian để phục vụ nhân dân tốt nhất Vì là “người đầy tớ thật trung thành”,
“công bộc” Hồ Chí Minh đã giành trọn thời gian, tâm lực, trí lực làm việc hiệu quả nhất đem lại quyền lợi cho nhân dân Dù bận rộn với biết bao công việc nhưng Hồ Chí Minh luôn sắp xếp để được về với nhân dân Không khó để chúng ta thấy những hình ảnh, nghe những câu chuyện, xem những thước phim tài liệu về Hồ Chí Minh với các tầng lớp nhân dân
- Tấm gương nhân ái, vị tha, khoan dung, nhân hậu hết mực vì con người
Tình yêu thương dành cho con người ở Hồ Chí Minh bao la nhưng rất cụ thể, chân tình, có thể cảm nhận một cách rõ ràng, sâu sắc Không chỉ trăn trở với những vấn đề của nhân dân với tư cách một lãnh tụ, người đứng đầu đất nước, Hồ Chí Minh còn dành sự yêu thương chân thành, chăm lo ân cần như một người ông, người cha trong gia đình
- Tấm gương về “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, cuộc đời riêng trong sáng, sống giản dị và khiêm tốn
Những ngày kháng chiến gian khổ, Hồ Chí Minh làm việc đến khuya Người tự tay đánh máy tài liệu, đọc sách, viết sách, viết thư gửi cho các cháu thiếu nhi, các cụ phụ lão đến thư động viên chiến sỹ ngoài mặt trận, thư thăm hỏi đồng bào và cả bạn
bè quốc tế Ngoài thời gian xử lý công việc của Đảng và Nhà nước, Người còn tích cực làm công việc tay chân như trồng rau, trồng cây Hồ Chí Minh không để nhu cầu, mong muốn được thỏa mãn về vật chất, danh vọng, địa vị làm ảnh hưởng đến tâm
hồn trong sáng, lối sống giản dị
2.2.2 Đặc trưng của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
- TGĐĐ Hồ Chí Minh là sự thống nhất hữu cơ giữa đạo đức với tính khoa học, giữa đức và tài;
- TGĐĐ Hồ Chí Minh là sự thống nhất hữu cơ giữa đạo đức với chính trị;
- TGĐĐ Hồ Chí Minh là sự kết hợp, hòa nhập của những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc với những giá trị đạo đức của nhân loại
2.3 Sự cần thiết và các thành tố cơ bản của giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học ở Tây Nguyên
2.3.1 Đặc điểm của sinh viên các trường đại học ở Tây Nguyên
* Khái quát về các trường đại học ở Tây Nguyên
Trường ĐH Tây Nguyên (được thành lập năm 1977), hiện nay, trường được phép đào tạo trình độ ĐH với 42 ngành, trình độ thạc sĩ với 11 ngành và trình độ tiến
sĩ với 4 ngành Trường hiện có 703 cán bộ viên chức, với 449 là viên chức là GV,
GV đạt trình độ giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa I, bác sĩ
chuyên khoa II
Trường ĐH Đà Lạt (được thành lập năm 1976) hiện được phép đào tạo nhiều ngành học ở nhiều bậc học (tiến sĩ, thạc sĩ, đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên
Trang 13nghiệp) Trường hiện có đội ngũ cán bộ viên chức đông đảo với 500 người, trong đó
317 viên chức là GV, GV có trình độ phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ
Trường ĐH Buôn Ma Thuột ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết của nhân dân tỉnh Đắk Lắk nói riêng và vùng Tây Nguyên nói chung về đội ngũ điều dưỡng, bác sĩ, dược sĩ về chăm sóc sức khỏe và khám chữa bệnh Trường ĐH Buôn Ma Thuột hiện đang đào tạo hai ngành là Y đa khoa (Bác sĩ đa khoa) và Dược học (Dược
sĩ đại học) hệ chính quy
* Một số đặc điểm cơ bản của sinh viên các trường đại học ở Tây Nguyên
SV các trường ĐH ở Tây Nguyên đa số là con em các dân tộc sinh sống ở khu vực Tây Nguyên và một bộ phận đến từ khu vực duyên hải Nam trung bộ Đặc điểm nổi bật về SV các trường ĐH ở Tây Nguyên đó là họ thuộc nhiều dân tộc khác nhau, với khả năng nhận thức không đồng đều
Mang những điều tốt đẹp của người dân tộc thiểu số và người sinh sống ở nông thôn như: hiền lành, thật thà, chăm chỉ Trong môi trường sư phạm, SV đã chấp hành tốt những quy định của nhà trường, lễ phép với thầy cô giáo, thân ái với bạn bè
Còn hạn chế trong việc sử dụng, giao tiếp bằng tiếng phổ thông, nên đã ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu, tiếp nhận, tham gia vào các hoạt động, phong trào được thiết kế, tổ chức bởi các chủ thể giáo dục
Với những SV sống ở miền núi và biên giới, được kế thừa những điều tốt đẹp của dân tộc, của địa phương đã có ý thức sâu sắc về việc bảo vệ, giữ gìn an ninh biên cương của Tổ quốc đã rất tích cực, nhiệt tình, hăng hái với các hoạt động do các đoàn thể xã hội tổ chức Mặc dù điều kiện sống và học tập còn khó khăn nhưng nhiều SV
có tinh thần nỗ lực vượt qua để “rèn đức luyện tài”
Do sinh sống ở miền núi, việc cập nhật thông tin hạn chế dẫn đến hiểu biết về xã hội của một bộ phận SV còn hạn hẹp, còn những tàn dư của nếp nghĩ, lối sống lạc hậu
2.3.2 Sự cần thiết giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học ở Tây Nguyên
- Thứ nhất, xuất phát từ yêu cầu đối với SV trong sự nghiệp xây dựng, phát triển địa phương và đất nước hiện nay;
- Thứ hai, xuất phát từ giá trị to lớn của TGĐĐ Hồ Chí Minh và vai trò của giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV trong sự nghiệp cách mạng hiện nay
- Thứ ba, khắc phục những biểu hiện xuống cấp về đạo đức của một bộ phận SV hiện nay trước những tác động tiêu cực của kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và âm mưu “Diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch
2.3.3 Các thành tố cơ bản của giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học ở Tây Nguyên
2.3.3.1 Chủ thể giáo dục TGĐĐ Hồ Chí Minh cho SV
Chủ thể gián tiếp là Đảng Cộng sản Việt Nam, Tỉnh ủy Đắk Lắk, Tỉnh ủy Lâm