Luận án Tiến sĩ Khoa học Giáo dục: Phát triển năng lực dạy học thí nghiệm cho sinh viên sư phạm hóa học thông qua dạy học học phần Thí nghiệm thực hành phương pháp dạy học hóa học

Mục đích nghiên cứu của Luận án nhằm đề xuất các biện pháp phát triển NL DHTN cho SV sư phạm hóa học góp phần phát triển NLDH và nâng cao chất lượng đào tạo SV sư phạm hóa học ở các trường đại học. Mời các bạn cùng tham khảo!

PH¸T TRIÓN N¡NG LùC D¹Y HäC THÝ NGHIÖM  CHO SINH VI£N S¦ PH¹M HãA HäC TH¤NG QUA D¹Y  HäC HäC PHÇN THÝ NGHIÖM THùC HµNH PH¦¥NG 

PH¸P D¹Y HäC HãA HäC ë TRêng PHæ TH¤NG

LU N ÁN TI N SĨ KHOA H C GIÁO D C Ậ Ế Ọ Ụ

PH¸P D¹Y HäC HãA HäC ë TRêng PHæ TH¤NG

Chuyên ngành: Lí lu n và phậ ương pháp d y h c b  môn Hóa h cạ ọ ộ ọ

Mã s : 9140111ố

LU N ÁN TI N SĨ KHOA H C GIÁO D C Ậ Ế Ọ Ụ

1. PGS.TS. Cao C  Giác ự

2. PGS.TS. Lê H i Đăng ả

HÀ N I – 2020 Ộ

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi dứ ủ ướ  i

s  hự ướng d n c a PGS.TS. Cao C  Giác và PGS.TS. Lê H i Đăng, cácẫ ủ ự ả  

k t qu  c a lu n án là trung th c và ch a t ng đế ả ủ ậ ự ư ừ ược ai công b  trongố  

b t kì công trình nào khác.ấ

Tác giả

Lý Huy Hoàng

Trong quá trình hoàn thành lu n án, tôi đã nh n đậ ậ ượ ực s  giúp đ  vôỡ  cùng quý báu c a các t p th  và cá nhân.ủ ậ ể

Tôi xin bày t  lòng c m  n sâu s c đ n ỏ ả ơ ắ ế PGS.TS Cao C  Giác  ự và 

PGS.TS. Lê H i Đăngả , nh ng ngữ ười đã nhi t tình hệ ướng d n và giúp đẫ ỡ tôi trong quá trình th c hi n và hoàn thành lu n án.ự ệ ậ

Tôi xin chân thành c m  n Ban Giám hi u, Phòng Sau đ i h c, t pả ơ ệ ạ ọ ậ  

th  b  môn Phể ộ ương pháp gi ng d y hóa h c ­ Trả ạ ọ ường Đ i h c S  ph mạ ọ ư ạ  

Hà N i, Khoa S  ph m Lý ­ Hóa ­ Sinh ­ Trộ ư ạ ường Đ i h c Đ ng Tháp đãạ ọ ồ  

t o đi u ki n giúp đ  tôi hoàn thành lu n án này.ạ ề ệ ỡ ậ

Tôi cũng xin chân thành c m  n các gi ng viên và sinh viên khoaả ơ ả  Hóa h c c a các Trọ ủ ường Đ i h c S  ph m Hà N i, Trạ ọ ư ạ ộ ường Đ i h c Sạ ọ ư 

ph m Thành ph  H  Chí Minh, Trạ ố ồ ường Đ i h c Vinh, Trạ ọ ường Đ i h cạ ọ  

Đ ng Tháp đã t o đi u ki n thu n l i đ  tôi ti n hành th c nghi m sồ ạ ề ệ ậ ợ ể ế ự ệ ư 

ph m đ  tài.ạ ề

Xin g i l i c m  n sâu s c đ n gia đình, đ ng nghi p, b n bè đãử ờ ả ơ ắ ế ồ ệ ạ  

đ ng viên, khuy n khích và h  tr  tôi trong su t quá trình h c t p vàộ ế ỗ ợ ố ọ ậ  nghiên c u.ứ

Hà N i, tháng      năm 2020 ộ

Tác giả

Lý Huy Hoàng

M C L C Ụ Ụ

Trang

M  Đ U Ở Ầ

1. Lí do ch n đ  tàiọ ề

UNESCO cho r ng vai trò c a ngằ ủ ười giáo viên (GV) th  k  XXI có nh ngế ỉ ữ  thay đ i theo hổ ướng đ m nhi m nhi u ch c năng h n, trách nhi m l a ch n n iả ệ ề ứ ơ ệ ự ọ ộ  dung giáo d c n ng n  h n, ph i chuy n t  cách truy n th  tri th c sang cách tụ ặ ề ơ ả ể ừ ề ụ ứ ổ 

ch c h c sinh (HS) ho t đ ng chi m lĩnh tri th c, coi tr ng d y h c (DH) phânứ ọ ạ ộ ế ứ ọ ạ ọ  hóa cá nhân, bi t s  d ng t i đa ngu n tri th c đa d ng trong xã h i, bi t sế ử ụ ố ồ ứ ạ ộ ế ử 

d ng công ngh  thông tin, phụ ệ ương ti n kĩ thu t DH, t  h c đ  không ng ng nângệ ậ ự ọ ể ừ  cao trình đ  chuyên môn nghi p v  [ộ ệ ụ 7]. 

Hi n nay v n đ  đ i m i giáo d c theo đ nh hệ ấ ề ổ ớ ụ ị ướng phát tri n năng l cể ự  (NL) đã được đ a vào Ngh  quy t Đ i h i đ i bi u toàn qu c l n th  XI c aư ị ế ạ ộ ạ ể ố ầ ứ ủ  

Đ ng c ng s n Vi t Nam, c  th  trong Ngh  quy t s  29­NQ/TW ả ộ ả ệ ụ ể ị ế ố [6] H i nghộ ị Trung ương 8 v  đ i m i căn b n, toàn di n, v i cách ti p c n quan tr ng làề ổ ớ ả ệ ớ ế ậ ọ  chuy n m nh quá trình giáo d c t  ch  y u chú tr ng trang b  ki n th c sang t pể ạ ụ ừ ủ ế ọ ị ế ứ ậ  trung phát tri n toàn di n NL và ph m ch t ngể ệ ẩ ấ ườ ọi h c. Đi u này cũng đề ược thể 

hi n trong m c tiêu c a giáo d c Đ i h c đệ ụ ủ ụ ạ ọ ược quy đ nh trong Lu t Giáo d cị ậ ụ  (Lu t s : 43/2019/QH14), t i đi u 39 ậ ố ạ ề [68]. Theo đó, yêu c u v  NL c a GV ngàyầ ề ủ  càng được nâng cao nh m đòi h i và thích  ng v i đi u ki n th c t  ằ ỏ ứ ớ ề ệ ự ế Chu nẩ  ngh  nghi p GV c  s  giáo d c ph  thông đã đề ệ ơ ở ụ ổ ược B  Giáo d c và Đào t o quyộ ụ ạ  

đ nh theo Thông t  s  20/2018/TT­BGDĐT ngày 22/8/2018 [ị ư ố 20], trong đó yêu c uầ  

GV c n ph i bi t ầ ả ế v n d ng các PPDH và giáo d c theo hậ ụ ụ ướng phát tri n ph mể ẩ  

ch t và NL c a HS cũng nh  s  d ng hi u qu  các phấ ủ ư ử ụ ệ ả ương ti n DH làm tăng hi uệ ệ  

qu  DH. ả

SV s  ph m hóa h c ngoài vi c gi i v  chuyên môn thì c n ph i gi i vư ạ ọ ệ ỏ ề ầ ả ỏ ề 

th c hành: th c hành trên phòng  ự ự thí nghi mệ , th c hành trên l p, th c hành môự ớ ự  

ph ng trên ph n m m DH,… và nh t là khi ra trỏ ầ ề ấ ường SV đ t đạ ược nh ng NL gì,ữ  

KN gì,… đ  DH đ t hi u qu  cao. N u các môn khoa h c hóa h c cung c p choể ạ ệ ả ế ọ ọ ấ  

SV nh ng ki n th c v  chuyên ngành hóa h c, thì b  môn phữ ế ứ ề ọ ộ ương pháp d y h cạ ọ  (PPDH) hóa h c nói chung, qua t  ch c DH h c ph n “Thí nghi m th c hànhọ ổ ứ ọ ầ ệ ự  PPDH hóa h c” nói riêng s  ọ ẽ hình thành cho SV các NL th c hành hóa h c, NL tự ọ ổ 

ch c DH ứ thí nghi mệ  hóa h c, NL t  h c,… Các NL này đọ ự ọ ược th  hi n qua cácể ệ  

KN nh : KN th c hành, làm vi c v i giáo trình đi n t  (GTĐT), thi t k  cácư ự ệ ớ ệ ử ế ế  

ho t đ ng DH, s  d ng ạ ộ ử ụ thí nghi mệ  trong DH hóa h c, s  d ng phọ ử ụ ương ti n DHệ  

hi n đ i,… N u không đệ ạ ế ược b i dồ ưỡng và phát tri n t t các KN này thì SV sể ố ẽ không đ t đạ ược các NL trên, SV g p r t nhi u khó khăn trong quá trình DH khi raặ ấ ề  

trường. Vì v y, khi còn   trậ ở ường đ i h c SV c n đạ ọ ầ ược phát tri n đ y đ  các NLể ầ ủ  đó

NL d y h c thí nghi m (DHTN) là m t b  ph n quan tr ng c a NLDH, làạ ọ ệ ộ ộ ậ ọ ủ  

NL c n phát tri n cho SV s  ph m hóa h c nh m đáp  ng chầ ể ư ạ ọ ằ ứ ương trình giáo d cụ  

ph  thông môn Hóa h c ban hành năm 2018 v i đ nh hổ ọ ớ ị ướng phát tri n NL nh nể ậ  

th c, NL tìm hi u khoa h c t  nhiên, NL v n d ng ki n th c kĩ năng vào đ iứ ể ọ ự ậ ụ ế ứ ờ  

s ng dố ưới góc đ  hóa h c. Tuy nhiên, vi c nghiên c u phát tri n NL DHTN cònộ ọ ệ ứ ể  

ch a ti n hành có h  th ng, ch a có các bi n pháp c  th  vì v y gi ng viênư ế ệ ố ư ệ ụ ể ậ ả  (GgV) và SV s  ph m hóa h c còn g p nhi u khó khăn trong quá trình d y h c. ư ạ ọ ặ ề ạ ọ

Đ  phát tri n NL DHTN cho SV s  ph m hóa h c, đáp  ng yêu c u đ iể ể ư ạ ọ ứ ầ ổ  

m i DH và ki m tra đánh giá theo đ nh hớ ể ị ướng phát tri n ph m ch t và NL, vi cể ẩ ấ ệ  nghiên c u xác đ nh đứ ị ược khung NL DHTN c a SV ủ s  ph m hóa h cư ạ ọ , tìm ra các 

bi n pháp hi u qu  cho vi c phát tri n NL này là nhu c u c p bách hi n nay.ệ ệ ả ệ ể ầ ấ ệ

Xu t phát t  nh ng lí do trên, chúng tôi ch n đ  tài nghiên c u cho lu nấ ừ ữ ọ ề ứ ậ  án: “Phát tri n năng l c d y h c thí nghi m cho sinh viên s  ph m hóa h c ể ự ạ ọ ệ ư ạ ọ   thông qua d y h c h c ph n Thí nghi m th c hành ph ạ ọ ọ ầ ệ ự ươ ng pháp d y h c ạ ọ   hóa h c   tr ọ ở ườ ng ph  thông ổ ”.

2. M c đích nghiên c uụ ứ

Nghiên c u, đ  xu t các bi n pháp phát tri n NL DHTN cho SV ứ ề ấ ệ ể s  ph mư ạ  hóa h cọ  góp ph n phát tri n NLDH và nâng cao ch t lầ ể ấ ượng đào t o SV ạ s  ph mư ạ  hóa h cọ    các trở ường đ i h c.ạ ọ

3. Nhi m v  nghiên c uệ ụ ứ

3.1. Nghiên c u c  s  lí lu n và th c ti n: ứ ơ ở ậ ự ễ

­  Nghiên c u nh ng c  s  lí lu n liên quan đ n ứ ữ ơ ở ậ ế : phát tri n NLDH, NLể  DHTN trên th  gi i và Vi t Nam; NL và m t s  v n đ  v  phát tri n NL, NLế ớ ệ ộ ố ấ ề ề ể  DHTN; Đ i m i PPDH theo đ nh hổ ớ ị ướng phát tri n NL cho SV; Phể ương pháp 

lu n v  DH vi mô và phậ ề ương pháp đóng vai; Vai trò c a công ngh  thông tin vàủ ệ  GTĐT cho vi c phát tri n NL c a SV.ệ ể ủ

­ Nghiên c u c  s  th c ti n ứ ơ ở ự ễ : Đi u tra th c tr ng vi c phát tri n NL DHTNề ự ạ ệ ể  cho SV s  ph m hóa h cư ạ ọ    m t s  trở ộ ố ường đ i h cạ ọ  trong nước; Phân tích m c tiêu,ụ  

c u trúc và n i dung h c ph n “Thí nghi m th c hành PPDH hóa h c”.ấ ộ ọ ầ ệ ự ọ

3.2. Nghiên c u, đ  xu t c u trúc NL DHTN và thi t k  b  công c  đánh giá ứ ề ấ ấ ế ế ộ ụ  

NL DHTN cho SV s  ph m hóa h c ư ạ ọ

3.3. Đ  xu t các bi n pháp phát tri n NL DHTN cho SV s  ph m hóa h c: ề ấ ệ ể ư ạ ọ

Bi n   pháp   1:   Xây   d ng   và   sệ ự ử ụ  d ng   GTĐT   trong   DH   h c   ph n   “Thíọ ầ  nghi m th c hành PPDH hóa h c”.ệ ự ọ

Bi n pháp 2: S  d ng PPDH vi mô trong DH h c ph n “Thí nghi m th cệ ử ụ ọ ầ ệ ự  hành PPDH hóa h c”.ọ

3.4. Ti n hành th c nghi m s  ph m đ  kh ng đ nh tính kh  thi và hi u qu ế ự ệ ư ạ ể ẳ ị ả ệ ả  

c a các bi n pháp đ  xu t ủ ệ ề ấ

4. Khách th  và đ i tể ố ượng nghiên c uứ

4.1. Khách th  nghiên c u: ể ứ   Quá trình đào t o SV  ạ s  ph m hóa h cư ạ ọ   t i cácạ  

trường đ i h cạ ọ

4.2. Đ i t ố ượ ng nghiên c u:  ứ NL DHTN và các bi n pháp phát tri n NL DHTNệ ể  cho SV s  ph m hóa h cư ạ ọ  thông qua h c ph n “Thí nghi m th c hành PPDH hóaọ ầ ệ ự  

h c”.ọ

5. Ph m vi nghiên c uạ ứ

5.1. N i dung nghiên c u: ộ ứ  Phát tri n NL DHTN trong đào t o GV hóa h c   cácể ạ ọ ở  

trường đ i h c thông qua DH h c ph n “Thí nghi m th c hành PPDH hóa h c”.ạ ọ ọ ầ ệ ự ọ

5.2. Đ a bàn nghiên c u ị ứ : M t s  trộ ố ường đ i h c có đào t o GV hóa h c trongạ ọ ạ ọ  

nước: Trường ĐHSP Hà N i, Trộ ường Đ i h c Vinh, Trạ ọ ường ĐHSP Thành phố 

H  Chí Minh (TPHCM), Trồ ường Đ i h c Đ ng Tháp (ĐHĐT).ạ ọ ồ

5.3. Th i gian nghiên c u: ờ ứ  T  tháng 12/2014 đ n tháng 12/2018.ừ ế

6. Gi  thuy t khoa h cả ế ọ

N uế   thi t k  đế ế ược GTĐT “Thí nghi m th c hành PPDH hóa h c”, sệ ự ọ ử 

d ng GTĐT đã thi t k  và PPDH vi mô trong DH h c ph n “Thí nghi m th cụ ế ế ọ ầ ệ ự  hành PPDH hóa h c” h p lí, hi u qu  ọ ợ ệ ả thì s  phát tri n đ c NL DHTN cho SV,ẽ ể ượ  

t  đó góp ph n phát tri n NLDH cho SV ừ ầ ể s  ph m hóa h cư ạ ọ    các trở ường đ i h c.ạ ọ

7. Phương pháp nghiên c uứ

7.1. Nhóm các ph ươ ng pháp nghiên c u lí thuy t ứ ế

S  d ng các phử ụ ương pháp phân tích, t ng h p, h  th ng hóa, khái quát hóaổ ợ ệ ố  các văn b n, tài li u lí lu n v  thí nghi m hóa h c và s  d ng thí nghi m trongả ệ ậ ề ệ ọ ử ụ ệ  

DH   nhà trở ường ph  thông; NL, NL DHTN c a SV ổ ủ s  ph m hóa h cư ạ ọ

7.2. Nhóm các ph ươ ng pháp nghiên c u th c ti n ứ ự ễ

­ Ph ng pháp đi u tra b ng b ng h i đ i v i SV và GgV v  th c tr ng phátươ ề ằ ả ỏ ố ớ ề ự ạ  tri n NL DHTN trong đào t o SV ể ạ s  ph m hóa h cư ạ ọ    các tr ng đ i h c.ở ườ ạ ọ

­ Phương pháp trao đ i kinh nghi m, l y ý ki n chuyên gia, GgV v  các đổ ệ ấ ế ề ề 

xu t trong đ  tài (c u trúc NL DHTN, GTĐT “Thí nghi m th c hành PPDH hóaấ ề ấ ệ ự  

h c”).ọ

­ Phương pháp th c nghi m s  ph m ự ệ ư ạ đ  ki m nghi m giá tr  th c ti n,ể ể ệ ị ự ễ  tính kh  thi và hi u qu  c a các k t qu  nghiên c u.ả ệ ả ủ ế ả ứ

7.3. Ph ươ ng pháp th ng kê toán h c ố ọ

S  d ng phử ụ ương pháp th ng kê toán h c trong nghiên c u khoa h c ố ọ ứ ọ giáo 

d cụ   ng d ng đ  x  lứ ụ ể ử í, phân tích k t qu  ế ả th c nghi m s  ph mự ệ ư ạ  nh m xác nh nằ ậ  

gi  thuy t khoa h c và đánh giá tính hi u qu , tính kh  thi c a ả ế ọ ệ ả ả ủ các bi n pháp đệ ề 

xu tấ

8. Đi m m i c a lu n ánể ớ ủ ậ

8.1. H  th ng hóa và làm rõ c  s  lí lu n có liên quan đ n NL DHTN c a SV ệ ố ơ ở ậ ế ủ sư 

ph m hóa h cạ ọ , th c tr ng v  phát tri n NL này cho SV ự ạ ề ể s  ph m hóa h cư ạ ọ    m tở ộ  

8.4. Đ  xu t và đánh giá hi u qu  c a 02 bi n pháp phát tri n NL DHTN cho SVề ấ ệ ả ủ ệ ể  

s  ph m hóa h cư ạ ọ  thông qua h c ph n “Thí nghi m th c hành PPDH hóa h c” baoọ ầ ệ ự ọ  

g m:ồ

Bi n pháp 1: Xây d ng và s ệ ự ử ụ  d ng GTĐT trong DH h c ph n “Thí nghi m ọ ầ ệ  

th c hành PPDH hóa h c” ự ọ

Bi n pháp ệ  2: S  d ng  ử ụ PPDH vi mô trong DH h c ph n “Thí nghi m th c ọ ầ ệ ự   hành PPDH hóa h c” ọ

Chương 1: C  s  lí lu n và th c ti n c a vi c phát tri n NL DHTN choơ ở ậ ự ễ ủ ệ ể  

SV s  ph m hóa h cư ạ ọ  (45 trang)

Ch ng 2: Phát tri n NL DHTN cho SV ươ ể s  ph m hóa h cư ạ ọ  (63 trang)

Chương 3: Th c nghi m s  ph m (34 trang).ự ệ ư ạ

Ngoài ra, lu n án còn có: Danh m c các t  vi t t t, danh m c các b ng bi uậ ụ ừ ế ắ ụ ả ể  (23 b ng), s  đ , hình v  (36 hình), danh m c các công trình khoa h c liên quan đ nả ơ ồ ẽ ụ ọ ế  

lu n án đã công b  (10 công trình), tài li u tham kh o (126 tài li u) và ph  l c (117ậ ố ệ ả ệ ụ ụ  trang), 01 GTĐT h c ph n “ọ ầ Thí nghi m th c hành PPDH hóa h c”.ệ ự ọ

Ch ươ ng 1

C  S  LÍ LU N VÀ TH C TI N Ơ Ở Ậ Ự Ễ

C A VI C PHÁT TRI N NĂNG L C D Y H C THÍ NGHI M Ủ Ệ Ể Ự Ạ Ọ Ệ

CHO SINH VIÊN S  PH M HÓA H C Ư Ạ Ọ

1.1. T NG QUAN V N Đ  NGHIÊN C U Ổ Ấ Ề Ứ

1.1.1. Nh ng k t qu  nghiên c u trên th  gi iữ ế ả ứ ế ớ

V n đ  phát tri n NLDHấ ề ể   cho SV các trường s  ph m đã đư ạ ược nhi uề  nhà giáo d c quan tâm nghiên c u.ụ ứ

Trên th  gi i, nh ng năm 60 c a th  k  XX, các nghiên c u v  phát tri nế ớ ữ ủ ế ỉ ứ ề ể  NLDH đã được xem tr ng và th c hi n thọ ự ệ ường xuyên c a trủ ường s  ph m ư ạ ở Liên Xô và các nước Đông Âu. Các tác gi  O.A.Abdoullina [ả 1], F.N Gonobolin [36], N.V Kuzmina [45] đã phân tích và xác đ nh đị ượ ấc c u trúc NL, nh ng KN cữ ơ 

b n c n có c a ngả ầ ủ ười GV, đ ng th i nêu lên nh ng NLDH mà SV c n đồ ờ ữ ầ ược phát tri n đ  tr  thành m t GV tể ể ở ộ ương lai

 các n c ph ng Tây, trong lĩnh v c s  ph m, h  đ c bi t quan tâm

đ n vi c t  ch c hu n luy n các KN th c hành DH cho SV. S  lế ệ ổ ứ ấ ệ ự ố ượng các giờ 

th c hành đự ược phân b  nhi u h n so v i lý thuy t. Quan đi m giáo d c nàyổ ề ơ ớ ế ể ụ  cũng gi ng nh    các nố ư ở ước M , Canađa, Úc,… Nh ng lu n đi m c a J.Watshonỹ ữ ậ ể ủ  

và A.Pojoux năm 1926 đã đ t nh ng viên g ch đ u tiên xây d ng nên hình th cặ ữ ạ ầ ự ứ  đào t o s  ph m theo quan đi m tôn tr ng th c ti n và chia nh  giai đo n [ạ ư ạ ể ọ ự ễ ỏ ạ 40]

Phương th c đào t o ngh  d a trên đ nh hứ ạ ề ự ị ướng phát tri n NL cũng để ượ  cphát  tri n  r ng  rãi     các  nể ộ ở ước  châu  Á  (Singapore,  n  Đ ,  Philippin,  Brunei,Ấ ộ  Malaixia, Hàn Qu c, Nh t B n,…) và v n d ng   nhi u m c đ  khác nhau.   cácố ậ ả ậ ụ ở ề ứ ộ Ở  

trường kĩ thu t, các trậ ường chuyên bi t, chệ ương trình đào t o ngh  d a trên đ nhạ ề ự ị  

hướng phát tri n NL chú tr ng đ n vi c hình thành ki n th c và KN đ  ngể ọ ế ệ ế ứ ể ườ ọ  i h c

có NL v n d ng vào ngay trong th c ti n [ậ ụ ự ễ 25]

Giáo d c d a trên NL (Competency­based education – CBE) n i lên tụ ự ổ ừ 

th p niên 70 c a th  k  XX   M  V i hình thái này, giáo d c hậ ủ ế ỷ ở ỹ ớ ụ ướng t i vi c đoớ ệ  

lường chính xác ki n th c, KN và thái đ  c a ngế ứ ộ ủ ườ ọi h c sau khi k t thúc m iế ỗ  

chương trình h c [ọ 101]. N u giáo d c truy n th ng đế ụ ề ố ược coi là giáo d c theo n iụ ộ  dung, ki n th c (content­based education) t p trung vào vi c tích lũy, nh n m nhế ứ ậ ệ ấ ạ  

t i các NL nh n th c và vi c v n d ng ki n th c t p trung vào vi c th c hànhớ ậ ứ ệ ậ ụ ế ứ ậ ệ ự  

KN ch  không hứ ướng t i vi c ch ng minh kh  năng đ t đớ ệ ứ ả ạ ược, và đánh giá c aủ  giáo d c truy n th ng cũng t p trung đo lụ ề ố ậ ường ki n th c thông qua các bài vi tế ứ ế  

và nói [93] thì giáo d c theo NL t p trung vào phát tri n các NL c n thi t đ  HSụ ậ ể ầ ế ể  

có th  thành công trong cu c s ng cũng nh  trong công vi c [ể ộ ố ư ệ 95]. Các NL thườ  ng

đượ ậc t p trung phát tri n bao g m NL x  lí thông tin, gi i quy t v n đ , ph nể ồ ử ả ế ấ ề ả  

bi n, NL h c t p su t đ i [ệ ọ ậ ố ờ 103]. Do đó, đánh giá cũng hướng t i vi c đánh giáớ ệ  

ki n th c trong vi c v n d ng m t cách h  th ng và các NL đ t đế ứ ệ ậ ụ ộ ệ ố ạ ược c n ph iầ ả  đánh giá thông qua nhi u công c  và hình th c trong đó có c  quan sát và th cề ụ ứ ả ự  hành trong các tình hu ng mô ph ng [ố ỏ 104]

Qua nh ng công trình nghiên c u trên có th  nh n th y: Các công trìnhữ ứ ể ậ ấ  nghiên c u đ u đ  c p đ n đào t o GV đáp  ng yêu c u c a xã h i; Đào t o SVứ ề ề ậ ế ạ ứ ầ ủ ộ ạ  theo đ nh hị ướng phát tri n NL đang là xu hể ướng được nhi u qu c gia, nhi u nhàề ố ề  khoa h c trên th  gi i quan tâm   nhi u góc đ  khác nhau và v n d ng linh ho t,ọ ế ớ ở ề ộ ậ ụ ạ  phù h p v i đ c đi m c a m i qu c gia.ợ ớ ặ ể ủ ỗ ố

V n đ  s  d ng công ngh  thông tin vào trong DHấ ề ử ụ ệ  Công ngh  thôngệ  tin và truy n thông đang ngày càng kh ng đ nh đề ẳ ị ược tính h u d ng và quan tr ngữ ụ ọ  

to l n trong m i phớ ọ ương di n, m i ngành ngh  c a cu c s ng trong th i đ iệ ọ ề ủ ộ ố ờ ạ  ngày nay. V i ngành Giáo d c, công ngh  thông tin và truy n thông đã và đangớ ụ ệ ề  

t o nên “ạ cu c cách m ng ộ ạ ” trong công tác d y – h c và là “chìa khóa” đ  khôngạ ọ ể  

ng ng nâng cao ch t lừ ấ ượng giáo d c [ụ 89]. Trong khoa h c giáo d c, GV có nhi uọ ụ ề  cách đ  s  d ng công ngh  thông tin và truy n thông hi u qu , trong đó: Sể ử ụ ệ ề ệ ả ử 

d ng h p lí công ngh  thông tin và truy n thông làm tăng giá tr  các ho t đ ngụ ợ ệ ề ị ạ ộ  

h c t p, liên k t ICT vào các ho t đ ng d y và h c, khuy n khích SV chia sọ ậ ế ạ ộ ạ ọ ế ẽ 

nh ng ý tữ ưởng và tìm ki m thông tin,…[ế 98]. Các nghiên c u v  s  d ng côngứ ề ử ụ  ngh  thông tin và truy n thông trong giáo d c hóa h c đã mang l i nhi u l i íchệ ề ụ ọ ạ ề ợ  cho SV có th  k  đ n: Các ho t hình cho khoa h c giáo d c ti u h c [ể ể ế ạ ọ ụ ể ọ 90], [94]; 

T o th  vi n mô ph ng h  tr  h c t p v i môi trạ ư ệ ỏ ỗ ợ ọ ậ ớ ường đa phương ti n cho mônệ  hóa h c [ọ 99]; Mô hình hóa phân t  trên máy tính [ử 91], [97]; Th  gi i  o [ế ớ ả 117]; 

B ng tả ương tác [107]; M t trong nh ng  ng d ng công ngh  thông tin và truy nộ ữ ứ ụ ệ ề  thông trong DH hi n nay là thi t k  sách giáo khoa đi n t  Trên th  gi i đã cóệ ế ế ệ ử ế ớ  nhi u tác gi  xây d ng sách giáo khoa đi n t  [ề ả ự ệ ử 88] hay là t o ra nh ng websiteạ ữ  

đ  h  tr  SV trong h c t p và nghiên c u [ể ỗ ợ ọ ậ ứ 105]

Trong quá trình h c t p hóa h c, c n ph i s  d ng m t phọ ậ ọ ầ ả ử ụ ộ ương ti n h cệ ọ  

t p và m t phậ ộ ương pháp có th  thu hút SV đ  h  c m th y tho i mái, vui v  vàể ể ọ ả ấ ả ẻ  

có th  gi i trí. M t thay th  có th  để ả ộ ế ể ượ ử ục s  d ng nh  m t phư ộ ương ti n h c t pệ ọ ậ  

là máy tính. V i máy tính là phớ ương ti n h c t p, m t GV d  ki n  ệ ọ ậ ộ ự ế s  có thẽ ể cung c p các tài li u h c t p đ  làm cho chúng h p d n h n đ  sinh viên có thấ ệ ọ ậ ể ấ ẫ ơ ể ể 

c i thi n k t qu  h c t p [ả ệ ế ả ọ ậ 111]. H c t p s  d ng phọ ậ ử ụ ương ti n mô ph ng b ngệ ỏ ằ  máy tính s  có hi u qu  giúp HS suy nghĩ v  các khái ni m hóa h c tr u tẽ ệ ả ề ệ ọ ừ ượ  ng

và có th  gi m thi u nh ng hi u l m có th  x y ra [ể ả ể ữ ể ầ ể ả 109]. Macromedia flash là 

m t chộ ương trình có kh  năng t o hình đ ng, thuy t trình, trò ch i và th m chí làả ạ ộ ế ơ ậ  các thi t b  DH v i ngo i hình h p d n [ế ị ớ ạ ấ ẫ 112]. Macromedia Flash là ph n m mầ ề  

đượ ử ục s  d ng r ng rãi b i các chuyên gia website vì nó có kh  năng hi n th  đaộ ở ả ể ị  

phương ti n tuy t v i, k t h p các y u t  văn b n, đ  h a, ho t hình, âm thanhệ ệ ờ ế ợ ế ố ả ồ ọ ạ  

và tương tác cho người dùng các chương trình ho t hình internet [ạ 113]. Thông 

thường khi b t đ u bài h c, SV không quan tâm đ n nh ng gì s  h c vì đó có thắ ầ ọ ế ữ ẽ ọ ể 

là m t trong nh ng bài h c mà h  không thích nên h  không chú ý. Tuy nhiên,ộ ữ ọ ọ ọ  thông qua Macromedia Flash d  ki n ự ế s  hẽ ướng SV chú ý đ n nh ng bài h c màế ữ ọ  

h  s  nh n đọ ẽ ậ ược. Vì v y, kh  năng thu đậ ả ược và ghi nh  n i dung c a bài h c làớ ộ ủ ọ  

l n h n. D a trên mô t  nh  v y, vi c s  d ng Macromedia Flash thi t kớ ơ ự ả ư ậ ệ ử ụ ế ế 

phương ti n h c t p s  giúp SV có b n ch t nhi t tình và h p tác trong vi c phátệ ọ ậ ẽ ả ấ ệ ợ ệ  huy NL t  duy cá nhân v  v n đ  đư ề ấ ề ược hi n th  thông qua mô ph ng ể ị ỏ thí nghi mệ , 

th o lu n nhóm th c hành, do đó, d  ki n ả ậ ự ự ế s  áp d ng macromedia flash có thẽ ụ ể 

c i thi n thành tích h c t p c a HS [ả ệ ọ ậ ủ 112]

T  các nghiên c u trên có th  kh ng đ nh vi c  ng d ng công ngh  thông tinừ ứ ể ẳ ị ệ ứ ụ ệ  trong DH nói chung, s  d ng GTĐT trong DH nói riêng có vai trò r t quan tr ngử ụ ấ ọ  trong giáo d c. GTĐT v a là tài li u, v a là công c  t  ch c DH, có kh  năng thúcụ ừ ệ ừ ụ ổ ứ ả  

đ y vi c h c t p t t h n b i nó tăng c ng s  t ng tác gi a ng i h c v i GgVẩ ệ ọ ậ ố ơ ở ườ ự ươ ữ ườ ọ ớ  

và v i tài li u h c t p. Đ c bi t trong môi tr ng đa ph ng ti n, kh  năng nh nớ ệ ọ ậ ặ ệ ườ ươ ệ ả ậ  

th c và KN c a ng i h c s  đ c phát tri n m t cách toàn di n. Trong nghiên c uứ ủ ườ ọ ẽ ượ ể ộ ệ ứ  này, chúng tôi h ng t i vi c t o ra m t GTĐT “Thí nghi m th c hành PPDH hóaướ ớ ệ ạ ộ ệ ự  

h c” phù h p v i đ c đi m nh n th c và tâm sinh lí c a SV ọ ợ ớ ặ ể ậ ứ ủ s  ph m hóa h cư ạ ọ , từ 

đó đánh giá nh ng l i ích s  ph m c a GTĐT này mang l i đ  kh ng đ nh tính khữ ợ ư ạ ủ ạ ể ẳ ị ả thi c a đ  tàiủ ề

1.1.2. Nh ng k t qu  nghiên c u   Vi t Namữ ế ả ứ ở ệ

V n đ  s  d ng công ngh  thông tin và truy n thông trong DHấ ề ử ụ ệ ề  cho 

SV s  ph m hóa h cư ạ ọ , m t s  công trình nghiên c u s  d ng công ngh  thông tinộ ố ứ ử ụ ệ  

và truy n thông nh  là m t công c  h  tr  quá trình đào t o t i các trề ư ộ ụ ỗ ợ ạ ạ ường đ iạ  

h c và cao đ ng. Dọ ẳ ương Huy C n [ẩ 21]  ng d ng công ngh  thông tin và truy nứ ụ ệ ề  thông đ  xây d ng tài li u h  tr  t  h c có hể ự ệ ỗ ợ ự ọ ướng d n theo môđun. Trong lu nẫ ậ  

án c a Nguy n Th  Kim Ánh [ủ ễ ị 4] đã xây d ng GTĐT làm tài li u h  tr  t  h c, tự ệ ỗ ợ ự ọ ự nghiên c u và thi t k  bài gi ng tr c tuy n góp ph n rèn luy n các KN DH. M tứ ế ế ả ự ế ầ ệ ộ  

s  tác gi  khác đã s  d ng công ngh  thông tin thi t k  các phố ả ử ụ ệ ế ế ương ti n h  trệ ỗ ợ quá trình DH nh  Bùi Th  H nh [ư ị ạ 39], Ph m Ng c S n [ạ ọ ơ 69] đã nghiên c u và đứ ề 

xu t các bi n pháp  ng d ng công ngh  thông tin và truy n thông đ  thi t k  tấ ệ ứ ụ ệ ề ể ế ế ư 

li u đi n t , giáo án đi n t , mô ph ng hóa h c, phim thí nghi m,… đ  h  trệ ệ ử ệ ử ỏ ọ ệ ể ỗ ợ 

DH ph n hóa h u c  b c Đ i h c, Cao đ ng. M t s  tác gi  đã xu t b n các tàiầ ữ ơ ậ ạ ọ ẳ ộ ố ả ấ ả  

li u  ng d ng công ngh  thông tin và truy n thông trong d y và h c hóa h c choệ ứ ụ ệ ề ạ ọ ọ  

GV và SV s  ph m hóa h cư ạ ọ  nh : Cao C  Giác [ư ự 33], [35], Tr n Trung Ninh [ầ 59]

Các nghiên c u v  xây d ng GTĐTứ ề ự

Nghiên c u v  GTĐT   nứ ề ở ước ta ph  bi n   d ng nghiên c u  ng d ng,ổ ế ở ạ ứ ứ ụ  GgV d a trên tài li u in đ  chuy n th  thành các GTĐT ph c v  DH ho c thamự ệ ể ể ể ụ ụ ặ  

kh o cho các h c ph n. Đi n hình cho d ng nghiên c u này là giáo trình đả ọ ầ ể ạ ứ ượ  cđăng t i trên trang “Th  vi n h c li u đi n t ” c a B  Giáo d c và Đào t o (đ aả ư ệ ọ ệ ệ ử ủ ộ ụ ạ ị  

ch  chính th c c a website là http://www.ebook.edu.vn/). Tính đ n hi n t i thôngỉ ứ ủ ế ệ ạ  tin này đã có h n 28.000 GTĐT và đơ ược chia thành 16 nhóm. S  lố ượng GTĐT về 

b  môn PPDH hóa h c trên trang thông tin này là 03 và ch  y u t n t i dộ ọ ủ ế ồ ạ ướ  i

d ng pdf, tính tạ ương tác c a các giáo trình này là ch a cao [ủ ư 121]

Bên c nh các trang web v  GTĐT chính th c c a B  Giáo d c và Đào t o,ạ ề ứ ủ ộ ụ ạ  các trường đ i h c trong c  nạ ọ ả ước đã xây d ng h  th ng GTĐT và đự ệ ố ược tích h pợ  trên h  th ng qu n lí h c t p (LMS) c a trệ ố ả ọ ậ ủ ường mình đ  t o các khóa h c ph cể ạ ọ ụ  

v  DH tr c tuy n r t hi u qu , đáp  ng t t yêu c u c a đào t o theo h  th ngụ ự ế ấ ệ ả ứ ố ầ ủ ạ ệ ố  tín ch  Ch ng h n nh : Trỉ ẳ ạ ư ường Đ i h c C n Th  (https://elearning.ctu.edu.vn)ạ ọ ầ ơ  [124], Trường Đ i h c Th  D u (https://elearning.tdmu.edu.vn/) [ạ ọ ủ ầ 122], Trườ  ngĐHSP TPHCM (http://elearning.ttth.hcmup.edu.vn/) [123],… H u h t GTĐT đầ ế ượ  ctích h p trên h  th ng LMS c a các trợ ệ ố ủ ường đ u t n t i dề ồ ạ ướ ại d ng powerpoint, word ho c pdf, ch a có s  tăng cặ ư ự ường m nh m  v  hình  nh, âm thành, video,ạ ẽ ề ả  

t p,… có tính tậ ương tác s  góp ph n phát tri n NL DHTN cho SV ẽ ầ ể s  ph m hóaư ạ  

h cọ

V  phát tri n NL và NL DHTN cho SV s  ph m hóa h cề ể ư ạ ọ , đã có các 

công trình nghiên c u v  b i dứ ề ồ ưỡng và phát tri n NL cho SV ể s  ph m hóa h cư ạ ọ  

nh  là:  ư TS. Cao Th  Th ng đã có m t s  nghiên c u c  th  v  phát tri n  ị ặ ộ ố ứ ụ ể ề ể NL ngh  nghi p cho SV s  ph m hóa h c [ề ệ ư ạ ọ 73]. Nguy n Th  H ng G m [ễ ị ồ ấ 29] đã đề 

xu t 4 bi n pháp phát tri n ấ ệ ể NL sáng t o cho SV thông qua DH ph n Hóa vô c  vàạ ầ ơ  

Lý lu n ­ PPDH hóa h c   trậ ọ ở ường Cao đ ng S  ph m, đó là: (1) V n d ngẳ ư ạ ậ ụ  PPDH theo d  án đ  phát tri n ự ể ể NL sáng t o cho SV trong DH Hóa vô c    trạ ơ ở ườ  ngCao đ ng S  ph m; (2) Yêu c u SV th c hi n nhi m v  “Thi t k  giáo án theoẳ ư ạ ầ ự ệ ệ ụ ế ế  

hướng DH tích c c phù h p v i th c t  DH   ph  thông” trong h c ph n Lí lu nự ợ ớ ự ế ở ổ ọ ầ ậ  PPDH hóa h c II; (3) S  d ng các bài t p Hóa vô c  đa d ng trong DH hóa vô cọ ử ụ ậ ơ ạ ơ 

và PPDH hóa h c III; (4) Phát tri n ọ ể NL sáng t o cho SV qua yêu c u đ  xu t gi iạ ầ ề ấ ả  pháp thay th  trong ế thí nghi mệ  th c hành hóa vô c  và Lí lu n PPDH hóa h c III.ự ơ ậ ọ  Đinh Th  H ng Minh [ị ồ 48] đã đ  xu t 4 bi n pháp phát tri n ề ấ ệ ể NL đ c l p sáng t oộ ậ ạ  

c a SV ngành kĩ thu t thông qua d y môn Hóa h c h u c : (1) S  d ng PPDHủ ậ ạ ọ ữ ơ ử ụ  theo h p đ ng; (2) S  d ng PPDH theo d  án; (3) S  d ng phợ ồ ử ụ ự ử ụ ương pháp d yạ  

th c hành hoá h c theo Spickler; (4) S  d ng kĩ thu t s  đ  t  duy. Nhóm nghiênự ọ ử ụ ậ ơ ồ ư  

c u c a Đ ng Th  Thu n An đã đ  xu t khung NLDH tích h p và các bi n phápứ ủ ặ ị ậ ề ấ ợ ệ  

đ  phát tri n NLDHể ể  tích h p cho SV ợ s  ph m hóa h cư ạ ọ  [3], [2]. Trong nghiên c uứ  

c a Thái Hoài Minh ủ đã đ  xu t khung NL và bi n pháp phát tri n NL ề ấ ệ ể ứng d ngụ  công ngh  thông tin và truy n thông trong DH cho SV  ệ ề s  ph m hóa h cư ạ ọ   [49]. Trong nghiên c u c a mình, tác gi  Phan Đ ng Châu Th y đã đ a ra m t s  bi nứ ủ ả ồ ủ ư ộ ố ệ  pháp đ  phát tri n NL s  d ng thí nghi m g n k t cu c s ng trong DH cho SVể ể ử ụ ệ ắ ế ộ ố  

s  ph m hóa h cư ạ ọ  [77]. Áp d ng PPDH vi mô đ  rèn luy n KN ngh  đã đụ ể ệ ề ược m tộ  

s  tác gi  quan tâm, đi n hình nh : Tác gi  Nguy n Th  Kim Ánh [ố ả ể ư ả ễ ị 4] đã áp d ngụ  PPDH vi mô k t h p v i m t s  th  thu t DH đ  rèn KN DH hóa h c cho SV ế ợ ớ ộ ố ủ ậ ể ọ sư 

ph m hóa h cạ ọ  thông qua h c ph n Thí nghi m th c hành PPDH hóa h c và rènọ ầ ệ ự ọ  luy n nghi p v  s  ph m; Năm 2016, trong lu n án Ti n sĩ Khoa h c Giáo d cệ ệ ụ ư ạ ậ ế ọ ụ  

“Phát tri n NL DH cho SV ngành ể s  ph m hóa h cư ạ ọ  thông qua mô hình nghiên c uứ  

bài h c”, tác gi  Nguy n M u Đ c [ọ ả ễ ậ ứ 27] đã áp d ng DH vi mô trong chu trìnhụ  nghiên c u bài h c thông qua h c ph n PPDH 2 đ  phát tri n NL DH cho SV ứ ọ ọ ầ ể ể sư 

ph m hóa h cạ ọ ; Phát tri n NL v n d ng PPDH tích c c cho SV ể ậ ụ ự s  ph m hóa h cư ạ ọ  

được tác gi  Ki u Phả ề ương H o [ả 40] th c hi n qua 03 bi n pháp, trong đó có bi nự ệ ệ ệ  pháp s  d ng PPDH vi mô k t h p v i phử ụ ế ợ ớ ương pháp đóng vai trong h c ph nọ ầ  

“Th c hành s  ph m” đ  phát tri n NL v n d ng PPDH tích c c cho SV.ự ư ạ ể ể ậ ụ ự

Nh  v y, ư ậ qua các công trình khoa h c đã công b  cho th y vi c phát tri n ọ ố ấ ệ ể  

NL cho SV s  ph m hóa h c, cũng nh  vi c s  d ng công ngh  thông tin trong DH ư ạ ọ ư ệ ử ụ ệ  

đã đ ượ c nhi u tác gi  quan tâm nghiên c u. Tuy nhiên, v n đ  nghiên c u v  phát ề ả ứ ấ ề ứ ề   tri n NL DHTN cho SV s  ph m hóa h c nh  vi c đ  xu t nh ng bi n pháp, ể ư ạ ọ ư ệ ề ấ ữ ệ   khung NL DHTN c a SV s  ph m hóa h c v n còn ít đ ủ ư ạ ọ ẫ ượ c quan tâm.

1.2. NĂNG L C, NĂNG L C D Y H C VÀ V N Đ  PHÁT TRI N NĂNGỰ Ự Ạ Ọ Ấ Ề Ể  

L C D Y H C THÍ NGHI M CHO SINH VIÊN S  PH M HÓA H CỰ Ạ Ọ Ệ Ư Ạ Ọ

1.2.1. Khái ni m năng l cệ ự

Khái ni m NL có ngu n g c ti ng La tinh “competenia” có nghĩa là g pệ ồ ố ế ặ  

g  Trong ti ng Anh có các t  có nghĩa NL nh : Competence, Ability, Capability,ỡ ế ừ ư  Eficiency, Potentiality,… Tuy nhiên, thu t ng  đậ ữ ược nhi u tác gi  s  d ng phề ả ử ụ ổ 

bi n nh t hi n nay là Competence.ế ấ ệ

Trên th  gi i, khái ni m NL có th  đế ớ ệ ể ược hi u theo nhi u cách khác nhau.ể ề  Denys Treblay (2002) nhà Tâm lí h c ngọ ười Pháp quan ni m r ng: “ệ ằ NL là khả  năng hành đ ng, đ t đ ộ ạ ượ c thành công và ch ng minh s  ti n b  nh  vào kh ứ ự ế ộ ờ ả  năng huy đ ng v n d ng hi u qu  nhi u ngu n l c tích h p c a cá nhân khi gi i ộ ậ ụ ệ ả ề ồ ự ợ ủ ả   quy t các v n đ  c a cu c s ng ế ấ ề ủ ộ ố ” [116].   H i ngh  chuyên đ  v  nh ng NL cỞ ộ ị ề ề ữ ơ 

b n c a OECD (T  ch c H p tác và Phát tri n kinh t ), F.E.Weinert [ả ủ ổ ứ ợ ể ế 114] đã đ aư  

ra đ nh nghĩa v  NL: “ị ề NL đ ượ c th  hi n nh  m t h  th ng kh  năng, s  thành ể ệ ư ộ ệ ố ả ự  

th o ho c nh ng  ạ ặ ữ KN thi t y u, có th  giúp con ng ế ế ể ườ ủ ề i đ  đi u ki n v ệ ươ ớ n t i m t ộ  

m c đích c  th ụ ụ ể”. Theo Weinert (2001) đ nh nghĩa: “ị NL là nh ng kh  năng h c ữ ả ọ  

đ ượ c ho c s n có c a cá th  nh m gi i quy t các tình hu ng xác đ nh, cũng nh ặ ẵ ủ ể ằ ả ế ố ị ư 

s  s n sàng v  đ ng c , xã h i và kh  năng v n d ng các cách gi i quy t v n ự ẵ ề ộ ơ ộ ả ậ ụ ả ế ấ  

đ  m t cách có trách nhi m và hi u qu  trong nh ng tình hu ng linh ho t ề ộ ệ ệ ả ữ ố ạ ” [8]

 Vi t Nam, ph m trù NL cũng đ c hi u theo nh ng cách khác nhau và

m i cách hi u có thu t ng  tỗ ể ậ ữ ương  ng. Theo t  đi n Ti ng Vi t [ứ ừ ể ế ệ 64], “NL đ ượ   c

hi u là ph m ch t tâm lí và sinh lí t o cho con ng ể ẩ ấ ạ ườ i kh  năng hoàn thành m t ả ộ  

ho t đ ng v i ch t l ạ ộ ớ ấ ượ ng cao”. Theo Tr n Tr ng Th y và Nguy n Quang U nầ ọ ủ ễ ẩ  [79]: "NL là t ng h p nh ng thu c tính đ c đáo c a cá nhân phù h p v i nh ng ổ ợ ữ ộ ộ ủ ợ ớ ữ   yêu c u đ c tr ng c a m t ho t đ ng nh t đ nh, nh m đ m b o vi c hoàn thành ầ ặ ư ủ ộ ạ ộ ấ ị ằ ả ả ệ  

có k t qu  t t trong lĩnh v c ho t đ ng  y ế ả ố ự ạ ộ ấ ". Trong chương trình giáo d c phụ ổ thông t ng th  ổ ể [17  ], NL được cho là s  huy đ ng t ng h p các ki n th c, ự ộ ổ ợ ế ứ KN 

và các thu c tính cá nhân khác nh  h ng thú, ni m tin, ý chí  đ  th c hi nộ ư ứ ề ể ự ệ  

m t lo i công vi c trong m t b i c nh nh t đ nh.ộ ạ ệ ộ ố ả ấ ị

Dù cách trình bày quan ni m v  NL khác nhau nh ng các đ nh nghĩa nàyệ ề ư ị  

đ u nh n m nh đ n tính hi u qu , thành công trong th c hi n m t nhi m về ấ ạ ế ệ ả ự ệ ộ ệ ụ 

c a cá nhân, trên c  s  các ki n th c, KN và thái đ  c a h  đ i v i nhi m v ủ ơ ở ế ứ ộ ủ ọ ố ớ ệ ụ  

Đ c đi m chung c a các đ nh nghĩa này đ u th  hi n đặ ể ủ ị ề ể ệ ược hai đ c tr ng c aặ ư ủ  

NL, đó là NL được b c l  qua hành đ ng và đ m b o ho t đ ng đó đ t hi uộ ộ ộ ả ả ạ ộ ạ ệ  

qu , k t qu  t t.ả ế ả ố

Trong lu n án này, NL đậ ược đ  c p là NL hành đ ng hay NL th c hi n,ề ậ ộ ự ệ  

được đ nh nghĩa là “ị kh  năng hành đ ng có hi u qu  và có trách nhi m các ả ộ ệ ả ệ   nhi m v , công vi c thu c các lĩnh v c ngh  nghi p, xã h i hay cá nhân d a trên ệ ụ ệ ộ ự ề ệ ộ ự  

hi u bi t,  ể ế KN, và thái đ  (s  s n sàng hành đ ng) ộ ự ẵ ộ ” [8]

1.2.2. C u trúc năng l cấ ự

1.2.2.1. Ti p c n c u trúc c a năng l c theo ngu n l c h p thành ế ậ ấ ủ ự ồ ự ợ

M t s  tài li u trong nộ ố ệ ước và nước ngoài đ u hi u NL là s  tích h p c aề ể ự ợ ủ  nhi u thành t  nh  ki n th c, KN, ni m tin, s  s n sàng ho t đ ng… Có thề ố ư ế ứ ề ự ẵ ạ ộ ể 

hi u đó là hể ướng ti p c n c u trúc NL theo ngu n l c h p thành. Theo Đ  Ng cế ậ ấ ồ ự ợ ỗ ọ  

Th ng [ố 75], chương trình giáo d c trung h c c a bang Québec tuy không kh ngụ ọ ủ ẳ  

đ nh ki n th c, KN, thái đ  là nh ng y u t  tr c ti p c u thành NL, nh ng xemị ế ứ ộ ữ ế ố ự ế ấ ư  

đó là nh ng thành t  c a ngu n l c đữ ố ủ ồ ự ược s  d ng đ  t o ra NL. Đ ng Thànhử ụ ể ạ ặ  

H ng cho r ng NL g m ba thành t  c  b n là tri th c, KN và hành vi bi u c mư ằ ồ ố ơ ả ứ ể ả  (thái đ ), trong đó “y u t  c t lõi trong b t c  NL c  th  nào đ u là KN (ho cộ ế ố ố ấ ứ ụ ể ề ặ  

nh ng KN). Nh ng th  khác trong NL nh  tri th c, thái đ , tình c m, tâm v nữ ữ ứ ư ứ ộ ả ậ  

đ ng, s c kh e… cũng r t quan tr ng, song thi u KN thì chúng tr  nên kém giáộ ứ ỏ ấ ọ ế ở  

tr  m c dù không ph i hoàn toàn vô d ng” [ị ặ ả ụ 44]. Đ  tài nghiên c u c p B , nămề ứ ấ ộ  

2011 c a Vi n Khoa h c Giáo d c Vi t Nam do Lủ ệ ọ ụ ệ ương Vi t Thái làm ch  nhi mệ ủ ệ  

và nhóm c ng s  [ộ ự 72] cũng kh ng đ nh: “NL đẳ ị ược c u thành t  nh ng b  ph nấ ừ ữ ộ ậ  

c  b n: (1) Tri th c v  lĩnh v c ho t đ ng hay quan h  nào đó; (2) KN ti n hànhơ ả ứ ề ự ạ ộ ệ ế  

ho t đ ng hay xúc ti n,  ng x  v i quan h  nào đó; (3) Nh ng đi u ki n tâm líạ ộ ế ứ ử ớ ệ ữ ề ệ  

đ  t  ch c và th c hi n tri th c, KN đó trong m t c  c u th ng nh t và theo m tể ổ ứ ự ệ ứ ộ ơ ấ ố ấ ộ  

đ nh hị ướng rõ ràng, ch ng h n ý chí – đ ng c , tình c m – thái đ  đ i v i nhi mẳ ạ ộ ơ ả ộ ố ớ ệ  

v , ho c nói chung là tính tích c c trí tu , tính tích c c giao ti p, tính tích c cụ ặ ự ệ ự ế ự  

h c t p…”. Tác gi  ọ ậ ả Hoàng Hòa Bình [12] đã ti p c n c u trúc NL d a trên haiế ậ ấ ự  bình di n: ngu n l c h p thành và NL b  phệ ồ ự ợ ộ ận. C u trúc NL theo ngu n l c h pấ ồ ự ợ  

ph n g m (1) c u trúc b  m t (đ u vào) bao g m ki n th c, KN, thái đ  và (2)ầ ồ ấ ề ặ ầ ồ ế ứ ộ  

c u trúc b  sâu (đ u ra).   đây tác gi  nh n m nh “m t chấ ề ầ Ở ả ấ ạ ộ ương trình phát tri nể  

NL ph i nh m hình thành, phát tri n và ki m soát đả ằ ể ể ược, đo lường được các chỉ 

s  đ u ra”.ố ầ

1.2.2.2. Ti p c n c u trúc c a năng l c theo năng l c b  ph n ế ậ ấ ủ ự ự ộ ậ

Theo cách ti p c n khác, tác gi  Nguy n Th  Lan Phế ậ ả ễ ị ương [67] quan ni mệ  

c u trúc NL đấ ượ ấc c u thành b i ba thành ph n chính ở ầ theo c u trúc th  b c (1) ấ ứ ậ NL 

h p ph n ợ ầ  (components of competency) c u thành nên NL, (2) ấ thành tố (element) là 

các NL ho c ặ KN b  ph n t o nên m i h p ph n và (3) hành vi (ộ ậ ạ ỗ ợ ầ behaviour) là bộ 

ph n đậ ược chia tách t  m i thành t  Các NL b  ph n (h p ph n, thành t , hànhừ ỗ ố ộ ậ ợ ầ ố  vi) có th  đ ng c p, b  sung cho nhau. ể ồ ấ ổ Có th  th y đây là cách phân gi i c u trúcể ấ ả ấ  

v a theo chi u ngang v a theo chi u d c: Trừ ề ừ ề ọ ước h t, m i NL chung ho c đ c thùế ỗ ặ ặ  

đ u phân tích thành các NL b  ph n; Ti p theo, m i NL b  ph n l i đề ộ ậ ế ỗ ộ ậ ạ ược phân tích thành các NL b  ph n   b c th p h n, c  th  h n, cho đ n khi xác đ nh độ ậ ở ậ ấ ơ ụ ể ơ ế ị ượ  ccác hành vi th  hi n ra bên ngoài c a chúng. Cách phân gi i c u trúc NL nói trên làể ệ ủ ả ấ  

s  b  sung cho cách phân gi i c u trúc theo ngu n l c h p thành. B i vì có hìnhự ổ ả ấ ồ ự ợ ở  dung được đ y đ  các NL b  ph n và hành vi bi u hi n c a chúng thì m i có thầ ủ ộ ậ ể ệ ủ ớ ể xác đ nh đị ược chương trình giáo d c, t c là m i xác đ nh đụ ứ ớ ị ược các y u t  đ u vàoế ố ầ  (ngu n l c) v  ki n th c, KN, thái đ  và phân b  chúng theo các trình đ  phù h pồ ự ề ế ứ ộ ổ ộ ợ  

v i yêu c u phát tri n NL   m i l p h c, c p h c. Theo cách ti p c n này thì NLớ ầ ể ở ỗ ớ ọ ấ ọ ế ậ  

1.2.3. Đánh giá năng l c ngự ườ ọi h c

1.2.3.1. Nguyên t c đánh giá năng l c ắ ự

Trong DH theo đ nh hị ướng phát tri n NL, đánh giá k t qu  h c t p c aể ế ả ọ ậ ủ  

ngườ ọi h c không t p trung vào ki m tra kh  năng tái hi n ki n th c đã h c màậ ể ả ệ ế ứ ọ  

ph i đánh giá kh  năng v n d ng ki n th c KN vào trong th c ti n. Vì v y, khiả ả ậ ụ ế ứ ự ễ ậ  đánh giá c n chú ý các nguyên t c sau ầ ắ [17]: Đ m b o tính giá tr , đ m b o đ  tinả ả ị ả ả ộ  

c y, đ m b o tính linh ho t, đ m b o tính công b ng, đ m b o tính h  th ng,ậ ả ả ạ ả ả ằ ả ả ệ ố  

đ m b o tính toàn di n, phát tri n ngả ả ệ ể ườ ọi h c, đánh giá trong b i c nh th c ti n.ố ả ự ễ

­ Báo cáo thành tích, s  ti n b  v  kh  năng c a ngự ế ộ ề ả ủ ườ ọi h c, xây d ng hự ồ 

s  h c t p v  các KN c a ngơ ọ ậ ề ủ ườ ọi h c trong su t khóa h c;ố ọ

­ Cung c p thông tin cho vi c đánh giá, xem xét l i s  phù h p c a chu nấ ệ ạ ự ợ ủ ẩ  

đ u ra c a chầ ủ ương trình đào t o và ch t lạ ấ ượng c a chủ ương trình giáo d cụ  đượ ử c s

d ng.ụ

1.2.3.3. Ph ươ ng pháp và công c  đánh giá năng l c ụ ự

Theo Nguy n Th  Lan Phễ ị ương và các c ng s  ộ ự [66], các thông tin v  NLề  

ngườ ọi h c c n đầ ược thu th p trong su t th i gian h c t p, đậ ố ờ ọ ậ ược th c hi n thôngự ệ  qua nhi u phề ương pháp khác nhau. Các phương pháp đánh giá NL được phân chia thành 11 nhóm phương pháp ch  y u sau: (1) đ t câu h i; (2) đ i tho i trên l p;ủ ế ặ ỏ ố ạ ớ  (3) ph n h i thả ồ ường xuyên; (4) ph n ánh; (5) đánh giá đ ng đ ng và t  đánh giá;ả ồ ẳ ự  (6) s  d ng thang NL; (7) s  d ng b ng ki m danh sách các hành vi; (8) đánh giáử ụ ử ụ ả ể  tình hu ng; (9) phố ương pháp tr c nghi m; (10) h  s  h c t p; (11) đánh giá th c.ắ ệ ồ ơ ọ ậ ự

Đ i v i SV, phố ớ ương pháp và công c  thụ ường đượ ử ục s  d ng trong đánh giá 

có th  là:ể

(1) Đánh giá đ ng đ ng và t  đánh giáồ ẳ ự

Đánh giá đ ng đ ng là quá trình đánh giá gi a các ngồ ẳ ữ ười h c v i nhau,ọ ớ  

nh m cung c p các thông tin ph n h i đ  cùng h c h i và h  tr  l n nhau. Thôngằ ấ ả ồ ể ọ ỏ ỗ ợ ẫ  qua vi c làm này s  t o c  h i đ  nói chuy n, th o lu n, gi i thích và thách th cệ ẽ ạ ơ ộ ể ệ ả ậ ả ứ  

l n nhau.ẫ

T  đánh giá là quá trình ngự ườ ọ ự ả ời h c t  tr  l i cho các câu h i: Tôi đã h cỏ ọ  

nh ng gì? Tôi đang bi t nh ng gì? Làm th  nào đ  rút ng n kho ng cách gi aữ ế ữ ế ể ắ ả ữ  

nh ng đi u tôi bi t và c n bi t? Bữ ề ế ầ ế ước ti p theo c n đ t là gì? T  đánh giá có thế ầ ạ ự ể giúp người h c hi u rõ cách mà các em mu n h c. Nó s  cung c p thông tinọ ể ố ọ ẽ ấ  

ph n h i có ý nghĩa cho GgV v  nhu c u h c t p.ả ồ ề ầ ọ ậ

(2) S  d ng thang NLử ụ

Thang đánh giá m c đ  phát tri n NL thứ ộ ể ường là thang đ nh danh, quy đ nhị ị  

th  t  đ nh tính v  các đ c đi m hành vi c n quan sát đánh giá   ngứ ự ị ề ặ ể ầ ở ườ ọ  i h c

Người đánh giá thi t l p danh sách bao g m các hành vi c  th    t ng thành tế ậ ồ ụ ể ở ừ ố 

c a NL đ  quan sát ngủ ể ườ ọi h c ho c ngặ ườ ọi h c s  d ng đ  t  kh ng đ nh xemử ụ ể ự ẳ ị  

m i hành vi đã th c hi n nh  th  nào.ỗ ự ệ ư ế

(3) Đánh giá tình hu ngố

Đánh giá tình hu ng là đánh giá hi u qu  th c hi n c a ngố ệ ả ự ệ ủ ườ ọi h c trong 

m t tình hu ng liên quan đ n kinh nghi m làm vi c th c t  Đánh giá tình hu ngộ ố ế ệ ệ ự ế ố  

hi n nay đệ ượ ử ục s  d ng trong đánh giá môn h c, và đ c bi t đọ ặ ệ ượ ử ục s  d ng r ng rãiộ  trong đánh giá các khóa h c ti p c n NL và đào t o ngh  Đánh giá tình hu ngọ ế ậ ạ ề ố  

được th  hi n qua m t s  hình th c sau: Đánh giá trong tình hu ng mô ph ngể ệ ộ ố ứ ố ỏ  (đóng vai, trò ch i, th c hành ơ ự thí nghi mệ , nghiên c u trứ ường h p, …), đánh giáợ  trong tình hu ng th t.ố ậ

(4) Phương pháp tr c nghi mắ ệ

Tr c nghi m là m t phắ ệ ộ ương pháp mà ngườ ọi h c th  hi n s  am hi u ki nể ệ ự ể ế  

th c, KN b ng cách vi t nh ng mô t  ho c suy nghĩ c a mình thông qua m t hứ ằ ế ữ ả ặ ủ ộ ệ 

th ng câu h i đố ỏ ược giao. Nh ng hình th c tr c nghi m đữ ứ ắ ệ ược dùng cho đánh giá 

NL là nhi u l a ch n, tr  l i ng n, bài lu n.ề ự ọ ả ờ ắ ậ

(5) H  s  h c t pồ ơ ọ ậ

H  s  là t p h p các bài t p, bài ki m tra, bài th c hành, s n ph m côngồ ơ ậ ợ ậ ể ự ả ẩ  

vi c, video,  nh,… đã hoàn thành m t cách t t nh t. Chúng có th  s  d ng nhệ ả ộ ố ấ ể ử ụ ư 

là b ng ch ng v  quá trình h c t p và s  ti n b , h  s  h c t p giúp phát tri nằ ứ ề ọ ậ ự ế ộ ồ ơ ọ ậ ể  

KN t  ch c, KN th  hi n, trình bày,… c a ngổ ứ ể ệ ủ ườ ọ i h c

1.2.4. Năng l c s  ph mự ư ạ

Theo tác gi  Nguy n Th  Kim Dung, NL s  ph m là t  h p các ki n th c,ả ễ ị ư ạ ổ ợ ế ứ  

KN, giá tr , thái đ  ngh  nghi p cho phép th c hi n có trách nhi m và hi u quị ộ ề ệ ự ệ ệ ệ ả các nhi m v , v n đ  trong nh ng tình hu ng khác nhau thu c lĩnh v c nghệ ụ ấ ề ữ ố ộ ự ề nghi p GV, và đem đ n k t qu  DH – giáo d c t t [ệ ế ế ả ụ ố 28]. D a trên góc đ  tâm lý,ự ộ  tác gi  Ph m Minh H c và các c ng s  quan ni m r ng: “ả ạ ạ ộ ự ệ ằ NL s  ph m là t  h p ư ạ ổ ợ   tâm lí c a nhân cách nh m đáp  ng các yêu c u c a ho t đ ng s  ph m và quy t ủ ằ ứ ầ ủ ạ ộ ư ạ ế  

đ nh s  thành công c a ho t đ ng  y ị ự ủ ạ ộ ấ ” [37]. NL s  ph m đư ạ ược phát tri n trongể  

su t c  cu c đ i ho t đ ng ngh  nghi p c a GV, trong đó giai đo n đào t o banố ả ộ ờ ạ ộ ề ệ ủ ạ ạ  

đ u   các trầ ở ường s  ph m gi  vai trò n n t ng. NL s  ph m có quan h  m t thi tư ạ ữ ề ả ư ạ ệ ậ ế  

v i KN s  ph m. N u NL s  ph m là thu c tính, là đ c đi m c a nhân cách thìớ ư ạ ế ư ạ ộ ặ ể ủ  

KN s  ph m là nh ng thao tác riêng l  c a ho t đ ng s  ph m do con ngư ạ ữ ẻ ủ ạ ộ ư ạ ười th cự  

hi n. M t m t bi u hi n c a NL là h  th ng các KN, nh ng có các KN ch a ch cệ ộ ặ ể ệ ủ ệ ố ư ư ắ  

d c ph  thông t ng th  đã đụ ổ ổ ể ược B  Giáo d c và Đào t o công b  tháng 12/2018ộ ụ ạ ố  

[17], cũng đã ch  ra HS sau khi t t nghi p Trung h c ph  thông c n đ t 5 ph mỉ ố ệ ọ ổ ầ ạ ẩ  

ch t và 3 nhóm NL chung (NL t  ch  và t  h c, NL giao ti p và h p tác, NL gi iấ ự ủ ự ọ ế ợ ả  quy t v n đ  và sáng t o) và 7 NL chuyên môn (NL ngôn ng , NL tính toán, NLế ấ ề ạ ữ  tìm hi u t  nhiên và xã h i, NL công ngh , NL tin h c, NL th m mĩ, NL th  ch t).ể ự ộ ệ ọ ẩ ể ấ  Chính vì đi u này đã đ t ra yêu c u đ i v i các tr ng đ i h c có đào t o GV c nề ặ ầ ố ớ ườ ạ ọ ạ ầ  chú tr ng rèn luy n các KN s  ph m nói chung và các KN v n d ng các PPDH choọ ệ ư ạ ậ ụ  

SV nói riêng. Đ i v i SV ố ớ s  ph m hóa h cư ạ ọ , ngoài vi c v n d ng t t các PPDH cệ ậ ụ ố ơ 

b n thì c n ph i rèn luy n t t KN DHTN. Trong lu n án, chúng tôi nghiên c u v nả ầ ả ệ ố ậ ứ ấ  

đ  phát tri n NL DHTN cho SV ề ể s  ph m hóa h cư ạ ọ  thông qua rèn luy n các KN DHệ  

th c hành ự thí nghi mệ  k t h p v i vi c rèn luy n song song v i các KN DH khác,ế ợ ớ ệ ệ ớ  qua đó nh m phát tri n NL s  ph m cho SV.ằ ể ư ạ

1.2.5. Năng l c d y h c, năng l c d y h c thí nghi mự ạ ọ ự ạ ọ ệ

Năng l c d y h c ự ạ ọ  là h  th ng nh ng thu c tính cá nhân c a m i ệ ố ữ ộ ủ ỗ GV đ  làm t tể ố  công vi c DHệ  [116]

Theo tác gi  Uông Lê Na [ả 53] cho r ng “NLDH là s  th c hi n có tráchằ ự ự ệ  nhi m và hi u qu  các hành đ ng gi i quy t các nhi m v , v n đ  trong nh ngệ ệ ả ộ ả ế ệ ụ ấ ề ữ  tình hu ng thay đ i thu c lĩnh v c DH”.ố ổ ộ ự

Nhóm tác gi  Lê Văn H ng, Lê Ng c Lan, Nguy n Văn Thàng [ả ồ ọ ễ 43] đã đề 

xu t NLDH là nhóm NL quan tr ng trong nhóm NL s  ph m, bao g m: Nhómấ ọ ư ạ ồ  NLDH, nhóm NL giáo d c, nhóm NL t  ch c ho t đ ng s  ph m. Nhóm NLDHụ ổ ứ ạ ộ ư ạ  bao g m các NL thành ph n c  b n: NL hi u HS trong quá trình DH và giáo d c,ồ ầ ơ ả ể ụ  

NL tri th c và t m hi u bi t c a ngứ ầ ể ế ủ ười th y, NL ch  bi n tài li u h c t p, NLầ ế ế ệ ọ ậ  

n m v ng kĩ thu t DH, NL ngôn ng ắ ữ ậ ữ

Theo chu n đ u ra trình đ  ẩ ầ ộ Đ i h cạ ọ  kh i ngành s  ph m đào t o ố ư ạ ạ GV trung 

h c ph  thông [ọ ổ 14], SV các trường s  ph m c n ph n đ u trên 8 tiêu chu nư ạ ầ ấ ấ ẩ : Tiêu chu n 1: Ph m ch t chính tr , đ o đ c, l i s ng; Tiêu chu n 2: NL tìm hi uẩ ẩ ấ ị ạ ứ ố ố ẩ ể  

ngườ ọi h c và môi trường giáo d c; Tiêu chu n 3: NL giáo d c; Tiêu chu n 4:ụ ẩ ụ ẩ  

NLDH; Tiêu chu n 5: NL giao ti p; Tiêu chu n 6: NL đánh giá trong giáo d c;ẩ ế ẩ ụ  Tiêu chu n 7: NL ho t đ ng xã h i; Tiêu chu n 8: NL phát tri n ngh  nghi p.ẩ ạ ộ ộ ẩ ể ề ệ

Đ i v i ngành ố ớ s  ph m hóa h cư ạ ọ  tiêu chu n v  NLDH g m 9 TC [ẩ ề ồ 14], c  thụ ể là: 

(1) Ki n th c các khoa h c liên môn, b  tr , n n t ngế ứ ọ ổ ợ ề ả

(2) Ki n th c, ế ứ KN môn Hóa h c   trọ ở ường ph  thôngổ

(3) NL phát tri n chể ương trình môn h cọ

(4) NL v n d ng ph ng pháp, ph ng ti n và hình th c t  ch c DH b  mônậ ụ ươ ươ ệ ứ ổ ứ ộ (5) NL DH phân hóa

(6) NL DH tích h pợ

(7) NL l p và th c hi n k  ho ch DHậ ự ệ ế ạ

(8) NL ki m tra, đánh giá k t qu  h c t p môn Hóa h c c a HSể ế ả ọ ậ ọ ủ

(9) NL xây d ng, qu n lí và s  d ng h  s  DH môn Hóa h cự ả ử ụ ồ ơ ọ

NL DHTN là m t trong các NL thành ph n quan tr ng c a NLDH thu cộ ầ ọ ủ ộ  

TC4: NL v n d ng ph ng pháp, ph ng ti n và hình th c t  ch c DH b  môn ậ ụ ươ ươ ệ ứ ổ ứ ộ , NL  này yêu c u SV  ầ s  ph m hóa h c ư ạ ọ  có kh  năng l a ch n ph ả ự ọ ươ ng pháp, ph ươ   ng

ti n và hình th c t  ch c DH phù h p v i m c tiêu, n i dung môn Hóa h c và ệ ứ ổ ứ ợ ớ ụ ộ ọ  

đ i t ố ượ ng HS; phân tích, nh n xét v  ph ậ ề ươ ng pháp, ph ươ ng ti n và hình th c t ệ ứ ổ  

ch c DH đ ứ ượ c th  hi n trong giáo án và bài d y c  th ; so n và th c hi n k ể ệ ạ ụ ể ạ ự ệ ế  

ho ch bài d y th  hi n các ph ạ ạ ể ệ ươ ng pháp, ph ươ ng ti n và hình th c t  ch c DH ệ ứ ổ ứ   phù h p; v n d ng các PPDH hi u qu ; s  d ng m t s  ph n m m hóa h c, t ợ ậ ụ ệ ả ử ụ ộ ố ầ ề ọ ự   làm m t s  thi t b  DH hóa h c đ n gi n,  ộ ố ế ị ọ ơ ả th c hành  ự thí nghi m ệ  hóa h c ọ  [14].

Do có vai trò quan tr ng đ i v i SV ngành ọ ố ớ s  ph m hóa h cư ạ ọ  nên trong quá trình đào t o c n chú ý t p trung rèn luy n và phát tri n NL DHTN đạ ầ ậ ệ ể ược th cự  

hi n thông qua b  môn Lí lu n và PPDH hóa h c, c  th  nh t là qua ho t đ ngệ ộ ậ ọ ụ ể ấ ạ ộ  

DH h c ph n: Thí nghi m th c hành PPDH hóa h c, h c ph n PPDH hóa h c,ọ ầ ệ ự ọ ọ ầ ọ  rèn luy n nghi p v  s  ph m,… qua đó SV đệ ệ ụ ư ạ ược trang b  t t nh t cho ho t đ ngị ố ấ ạ ộ  

th c t p s  ph m và quá trình DH hóa h c   trự ậ ư ạ ọ ở ường ph  thông sau này.ổ

Trên c  s  nghiên c u, phân tích các quan ni m v  NL, c u trúc c a NL,ơ ở ứ ệ ề ấ ủ  

NL v n d ng ph ng pháp, ph ng ti n và hình th c t  ch c DH b  mônậ ụ ươ ươ ệ ứ ổ ứ ộ    TC4ở  trong chu n đ u ra trình đ  ẩ ầ ộ Đ i h cạ ọ  kh i ngành s  ph mố ư ạ , NL DHTN đ c hi u ượ ể là 

kh  năng SV hi u bi t v  ki n th c th c hành thí nghi m, qua đó ti n hành thí ả ể ế ề ế ứ ự ệ ế   nghi m, t  ch c DH thí nghi m hóa h c và s  d ng thí nghi m đánh giá k t qu ệ ổ ứ ệ ọ ử ụ ệ ế ả 

h c t p c a HS m t cách hi u qu  cho m t bài h c hóa h c   tr ọ ậ ủ ộ ệ ả ộ ọ ọ ở ườ ng ph  thông ổ   theo h ướ ng phát năng l c c a ng ự ủ ườ ọ i h c.

“Thí nghi m th c hành PPDH hóa h c” là  ệ ự ọ thí nghi mệ   dùng trong các giờ 

th c hành c a b  môn PPDH hóa h c nh m giúp SV rèn luy n các KN DH và sự ủ ộ ọ ằ ệ ử 

d ng hi u qu  các ụ ệ ả thí nghi mệ  trong DH hóa h c   trọ ở ường ph  thông ổ [10], [24], [ 

32]

1.3.1.2. M c đích, yêu c u và h  th ng kĩ năng thí nghi m th c hành ph ụ ầ ệ ố ệ ự ươ ng   pháp d y h c hóa h c ạ ọ ọ

M c đích c  b n nh t là giúp cho SV n m và v n d ng t t lí lu n DHụ ơ ả ấ ắ ậ ụ ố ậ  vào các bài thí nghi mệ  hoá h c. T c là SV ph i đọ ứ ả ược rèn luy n ệ KN phân tích 

m c đích đ c d c và trí d c c a t ng ụ ứ ụ ụ ủ ừ thí nghi mệ ; m i liên h  c a ố ệ ủ thí nghi mệ  

v i n i dung bài d y; phớ ộ ạ ương pháp bi u di n và t  ch c cho HS ph  thôngể ễ ổ ứ ổ  

ti n hành ế thí nghi mệ ; phương pháp s  d ng các ử ụ thí nghi mệ  vào các bài d y hoáạ  

h c c  th , t c là s  d ng ọ ụ ể ứ ử ụ thí nghi mệ  đ  DH hoá h c ể ọ [25  ], [32  ]. 

Theo [4], [32] có th  phân chia KNDH c a SV ể ủ s  ph m hóa h cư ạ ọ  khi th cự  hành thí nghi mệ  hóa h c   trọ ở ường ph  thông thành 4 nhóm KN chính nh  sau: ổ ư

(1) KN ti n hành ế thí nghi mệ , bao g m: KN th c hi n an toàn và khoa h cồ ự ệ ọ  các n i quy, quy t c an toàn; KN chu n b  hóa ch t, d ng c ; KN s  d ng đúngộ ắ ẩ ị ấ ụ ụ ử ụ  quy t c hóa ch t và d ng c  ắ ấ ụ ụ thí nghi mệ ; KN ti n hành đúng các thao tác t  đ nế ừ ơ  

gi n đ n khó khi ti n hành  ả ế ế thí nghi mệ ; KN cho HS quan sát hi n tệ ượng  thí nghi mệ

(2) KN l a ch n phự ọ ương pháp s  d ng  ử ụ thí nghi mệ : SV khi l a ch nự ọ  

phương pháp s  d ng ử ụ thí nghi mệ  c n căn c  vào m c tiêu, n i dung và trình đầ ứ ụ ộ ộ 

c a đ i tủ ố ượng HS đ  l a ch n phể ự ọ ương pháp s  d ng ử ụ thí nghi mệ  cho phù h p.ợ  Các phương pháp s  d ng ử ụ thí nghi mệ  thường đượ ực l a ch n nh m phát huy tínhọ ằ  tích c c c a HS nh  là: Phự ủ ư ương pháp nghiên c u, phứ ương pháp phát hi n và gi iệ ả  quy t v n đ , phế ấ ề ương pháp ki m ch ng.ể ứ

(3) KN k t h p l i nói v i  ế ợ ờ ớ thí nghi mệ   bi u di n: SV bi t mô t  ể ễ ế ả thí nghi mệ   (mô t  ng n g n, rõ ràng, súc tích cách ti n hành, ngôn ng  hóa h cả ắ ọ ế ữ ọ  chính xác), khi đ t câu h i hặ ỏ ướng d n HS quan sát, làm ẫ thí nghi mệ  ph i phù h pả ợ  

v i các phớ ương pháp s  d ng ử ụ thí nghi mệ

(4) KN s  d ng thí nghi m ki m tra, v n d ng trong th c ti n: SV s  v nử ụ ệ ể ậ ụ ự ễ ẽ ậ  

d ng đụ ược các thí nghi mệ  vào trong ki m tra đánh giá k t qu  h c t p c a HS,ể ế ả ọ ậ ủ  thi t k  đế ế ược các thí nghi mệ  ngo i khóa và ạ thí nghi mệ  g n k t v i cu c s ng.ắ ế ớ ộ ố

1.3.1.3. Ph ươ ng pháp ti n hành các bài thí nghi m th c hành ph ế ệ ự ươ ng pháp  

d y h c hóa h c ạ ọ ọ

Thông thường m t bu i ộ ổ thí nghi mệ  th c hành PPDH đự ược ti n hành theoế  các giai đo n sau ạ [25], [32]:

­ Giai đo n 1: Đ u bu i h c là ki m tra vi c chu n b    nhà c a SV vạ ầ ổ ọ ể ệ ẩ ị ở ủ ề 

m c đích, yêu c u, n i dung ki n th c c n khai thác và cách ti n hành các thíụ ầ ộ ế ứ ầ ế  nghi m trong bài h c hôm đó.ệ ọ

­ Giai đo n 2: SV t  làm ạ ự thí nghi mệ  C  t  đả ổ ược chia thành t ng nhómừ  

nh  đ  làm các ỏ ể thí nghi mệ  trong bài. Trong quá trình này, SV s  d ng nhóm ử ụ KN 

th  nh t và th  hai trong h  th ng các ứ ấ ứ ệ ố KN nói trên đ  l p ráp các d ng c , phaể ắ ụ ụ  

ch  hoá ch t, làm các ế ấ thí nghi mệ , theo dõi, quan sát và ghi chép đ y đ  các yêuầ ủ  

c u c n thi t c a t ng ầ ầ ế ủ ừ thí nghi mệ

­ Giai đo n 3: SV t p bi u di n ạ ậ ể ễ thí nghi mệ  M i SV đỗ ược giao nhi m vệ ụ 

bi u di n m t ể ễ ộ thí nghi mệ  đã làm (ho c là đã quan sát).ặ

­ Giai đo n 4: Vi t tạ ế ường trình thí nghi mệ

1.3.2. S  d ng thí nghi m trong d y h c hóa h c theo hử ụ ệ ạ ọ ọ ướng phát tri nể  năng l c ngự ườ ọi h c

1.3.2.1. Vai trò c a thí nghi m trong d y h c hóa h c ủ ệ ạ ọ ọ

Hóa h c là môn khoa h c v a lí thuy t v a th c nghi m (TN), do đó ọ ọ ừ ế ừ ự ệ thí nghi mệ  có ý nghĩa to l n và gi  vai trò quan tr ng trong vi c th c hi n nh ngớ ữ ọ ệ ự ệ ữ  

m c tiêu, nhi m v  DH hóa h c   trụ ệ ụ ọ ở ường ph  thông. Trong DH hóa h c  ổ ọ thí nghi mệ  có nh ng vai trò sau [ữ 24], [25], [32]:

­  Thí nghi m ệ   là ph ươ ng ti n tr c quan ệ ự ,  thí nghi mệ   là phương ti n tr cệ ự  quan chính y u, đế ược dùng ph  bi n và gi  vai trò quy t đ nh trong quá trình DHổ ế ữ ế ị  hóa h c. Nó giúp HS chuy n t  t  duy c  th  sang t  duy tr u tọ ể ừ ư ụ ể ư ừ ượng và ngượ  c

l i. Khi làm ạ thí nghi mệ  HS s  làm quen đẽ ược v i các ch t hóa h c và tr c ti pớ ấ ọ ự ế  

n m b t các tính ch t lý, hóa c a chúng. M i ch t hóa h c thắ ắ ấ ủ ỗ ấ ọ ường có m t màuộ  

s c khác nhau nh  màu vàng l c, l c nh t, xanh l c, xanh lá, xanh ve  N u HSắ ư ụ ụ ạ ụ ế  không quan sát tr c ti p thì không th  nào hình dung đự ế ể ược các màu s c đó nhắ ư 

th  nào và nh  v y HS tr  nên m  h  và không th  nào nh  n i. Khi quan sátế ư ậ ở ơ ồ ể ớ ổ  

được tính ch t v t lí, HS b t đ u có khái ni m v  ch t đang h c, cu i cùngấ ậ ắ ầ ệ ề ấ ọ ố  thông qua  thí nghi mệ   HS s  kh c sâu đẽ ắ ược tính ch t hóa h c c a ch t. N uấ ọ ủ ấ ế  không s  d ng ử ụ thí nghi mệ  trong DH thì: GV s  t n nhi u th i gian đ  gi ng gi iẽ ố ề ờ ể ả ả  cho HS hi u v n đ , HS ti p thu ki n th c th  đ ng và không v ng ch c, HS sể ấ ề ế ế ứ ụ ộ ữ ắ ẽ nhanh quên khi không hi u bài, không phát tri n để ể ược NL th c hành ự thí nghi mệ  hóa h c c a HS.ọ ủ

­ Thí nghi m là c u n i gi a lí thuy t và th c ti n ệ ầ ố ữ ế ự ễ , trong cu c s ng hàngộ ố  ngày có r t nhi u ấ ề thí nghi mệ  hóa h c, qua ọ thí nghi mệ  mà HS có th  gi i thíchể ả  

m t s  v n đ  trong th c ti n. Thí nghi m hóa h c còn g n k t v i cu c s ngộ ố ấ ề ự ễ ệ ọ ắ ế ớ ộ ố  hàng ngày, b ng các ch t có s n trong cu c s ng chúng ta có th  s  d ng đằ ấ ẵ ộ ố ể ử ụ ể 

th c hi n các ự ệ thí nghi mệ  nh m ki m ch ng lý thuy t đã đằ ể ứ ế ược h c [ọ 77]

­ Rèn KN th c hành ự , trong t t c  các ấ ả thí nghi mệ  khoa h c, đ c bi t là ọ ặ ệ thí nghi mệ  v  hóa h c, n u không c n th n s  gây ra nguy hi m có khi d n đ n tề ọ ế ẩ ậ ẽ ể ẫ ế ử vong. Khi th c hành ự thí nghi mệ , HS ph i làm đúng các thao tác c n thi t, s  d ngả ầ ế ử ụ  

lượng hóa ch t thích h p nên HS v a tăng cấ ợ ừ ường khéo léo và KN thao tác, v a phátừ  tri n ể KN gi i quy t v n đ  T  đó HS s  hình thành nh ng đ c tính c n thi t c aả ế ấ ề ừ ẽ ữ ứ ầ ế ủ  

người lao đ ng m i: c n th n, ngăn n p, kiên nh n, trung th c, chính xác, khoaộ ớ ẩ ậ ắ ẫ ự  

đ n. Khi làm ắ thí nghi mệ  ho c đ c t n m t nhìn th y nh ng hi n t ng hóa h cặ ượ ậ ắ ấ ữ ệ ượ ọ  

x y ra, HS s  tin tả ẽ ưởng vào ki n th c đã h c và cũng thêm tin t ng vào chính b nế ứ ọ ưở ả  thân mình. N u nh  ch a quan sát đ c hi n t ng, HS s  hoài nghi v  nh ng hi nế ư ư ượ ệ ượ ẽ ề ữ ệ  

t ng t  mình nghĩ th m trong đ u và đ t câu h i: “Không bi t mình nghĩ nh  v yượ ự ầ ầ ặ ỏ ế ư ậ  chính xác ch a?”. HS s  không tin t ng chính mình, đó là m t tr  ng i tâm lý l nư ẽ ưở ộ ở ạ ớ  trong h c t p.ọ ậ

­ Gây h ng thú cho HS ứ , GV s  d ng ử ụ thí nghi mệ  vào ti t h c s  gây h ngế ọ ẽ ứ  thú cho HS trong quá trình h c t p. HS không th  yêu thích b  môn và không thọ ậ ể ộ ể say mê khoa h c v i nh ng bài gi ng lý thuy t khô khan. N u HS quan sát đu cọ ớ ữ ả ế ế ợ  

nh ng ữ thí nghi mệ  h p d n, HS s  mu n khám phá nh ng ấ ẫ ẽ ố ữ thí nghi mệ  và tính ch tấ  hóa h c c a các ch t. Đ  gi i thích đu c các câu h i: làm th  nào đ  t  mình th cọ ủ ấ ể ả ợ ỏ ế ể ự ự  

hi n đu c các ệ ợ thí nghi mệ  h p d n? T i sao các ch t ph n  ng v i nhau l i t o raấ ẫ ạ ấ ả ứ ớ ạ ạ  

đu c hi n tợ ệ ượng nh  v y? Mình có th  s  d ng ch t khác mà v n t o ra đư ậ ể ử ụ ấ ẫ ạ ượ  c

hi n tệ ượng nh  trên không? T  đó HS s  t  mình đi tìm hi u v n đ  ch  khôngư ừ ẽ ự ể ấ ề ứ  

ph i đ i th y cô nh c nh ả ợ ầ ắ ở

1.3.2.2. S  d ng thí nghi m trong d y h c hóa h c ử ụ ệ ạ ọ ọ

Thí nghi m là m t trong các phệ ộ ương ti n tr c quan quan tr ng v i mônệ ự ọ ớ  Hóa h c, là c u n i gi a lí thuy t và th c ti n. Vì v y, đ  phát huy đọ ầ ố ữ ế ự ễ ậ ể ược vai trò 

c a thí nghi m và phát huy đủ ệ ược tính tích c c thì GV c n s  d ng chúng đ  làmự ầ ử ụ ể  ngu n ki n th c cho HS tìm tòi, khám phá ki n th c m i. D a vào đ c đi m c aồ ế ứ ế ứ ớ ự ặ ể ủ  

lo i bài mà GV s  l a ch n phạ ẽ ự ọ ương pháp s  d ng thí nghi m phù h p, c  thử ụ ệ ợ ụ ể 

nh :ư

­ S  d ng thí nghi m khi nghiên c u bài m i ử ụ ệ ứ ớ  [13], [19], [30], [62]: GV có 

th  s  d ng thí nghi m theo 3 cách đó là: (1) phể ử ụ ệ ương pháp nghiên c u, (2)ứ  

phương pháp phát hi n và gi i quy t v n đ , (3) phệ ả ế ấ ề ương pháp ki m ch ng.ể ứ

(1) S  d ng thí nghi m theo phử ụ ệ ương pháp nghiên c uứ

S  d ng thí nghi m theo phử ụ ệ ương pháp nghiên c u trong DH đứ ược ti nế  hành:

­ Nêu v n đ  nghiên c u;ấ ề ứ

­ Nêu các gi  thuy t và đ  xu t cách gi i quy t (làm thí nghi m);ả ế ề ấ ả ế ệ

­ Ti n hành thí nghi m (ho c xem video thí nghi m, thí nghi m mô ph ng,ế ệ ặ ệ ệ ỏ  thí nghi m  o, tranh v  mô t  thí nghi m);ệ ả ẽ ả ệ

­ Phân tích và gi i thích hi n tả ệ ượng, t  đó xác nh n gi  thuy t đúng;ừ ậ ả ế

­ K t lu n và v n d ng.ế ậ ậ ụ

Phương pháp này được dùng là ngu n ki n th c đ  HS nghiên c u tìm tòi,ồ ế ứ ể ứ  

là phương ti n xác đ nh tính đúng đ n c a các gi  thuy t khoa h c đ a ra. Sệ ị ắ ủ ả ế ọ ư ử 

d ng thí nghi m theo phụ ệ ương pháp này không nh ng d y HS cách t  duy đ cữ ạ ư ộ  

l p, sáng t o và có KN nghiên c u tìm tòi mà còn giúp HS n m ki n th c v ngậ ạ ứ ắ ế ứ ữ  

ch c, sâu s c và phong phú c  v  lí thuy t l n th c t , qua đó giúp HS phát tri nắ ắ ả ề ế ẫ ự ế ể  

NL. Tuy nhiên, th c t  phự ế ương pháp này thường được ti n hành gi n lế ả ược cho 

đ  m t th i gian: GV nêu v n đ  nghiên c u sau đó làm thí nghi m, HS quan sátỡ ấ ờ ấ ề ứ ệ  

mô t  các hi n tả ệ ượng thí nghi m, phân tích hi n tệ ệ ượng và rút ra k t lu n.ế ậ

tan được trong nước hay không? Độ 

tan c a nó nh  th  nào?ủ ư ế

GV đ t v n đ : Làm th  nào đ  xácặ ấ ề ế ể  

đ nh đị ược gi  thuy t nào đúng?ả ế

GV  ti n  hành thí  nghi m  (ho c  choế ệ ặ  

HS xem video thí nghi m, mô ph ngệ ỏ  

thí nghi m).ệ

GV yêu c u HS mô t  hi n tầ ả ệ ượng thí 

nghi m và g i ý tr  l i các câu h i đệ ợ ả ờ ỏ ể 

3. Dung d ch thu đị ược có tính ch t gì?ấ  

Tên g i c a dung d ch thu đọ ủ ị ược là gì?

+   Khí  hydrogen   chloride  tan   ít   trong 

(2) S  d ng thí nghi m theo phử ụ ệ ương pháp gi i quy t v n đả ế ấ ề: 

Khi s  d ng thí nghi m đ  t o tình hu ng có v n đ , có th  ti n hành nhử ụ ệ ể ạ ố ấ ề ể ế ư sau: 

­ Nêu v n đ  nghiên c u;ấ ề ứ

­ T o mâu thu n nh n th c (có th  b ng thí nghi m);ạ ẫ ậ ứ ể ằ ệ

­ Đ  xu t h ng gi i quy t, th c hi n k  ho ch gi i quy t (có th  b ng thíề ấ ướ ả ế ự ệ ế ạ ả ế ể ằ  nghi m);ệ

­ Phân tích đ  rút ra k t lu n;ể ế ậ

­ V n d ng.ậ ụ

Theo đó, GV đ t ra cho HS m t bài toán nh n th c, HS ti p nh n mâuặ ộ ậ ứ ế ậ  thu n nh n th c đó và bi n thành mâu thu n n i t i c a b n thân, có nhu c uẫ ậ ứ ế ẫ ộ ạ ủ ả ầ  

mu n gi i quy t mâu thu n đó, t o đ ng c  suy nghĩ, h c t p. Dố ả ế ẫ ạ ộ ơ ọ ậ ướ ự ướ  i s  h ng

d n c a GV, HS tham gia tích c c vào quá trình gi i quy t v n đ  (b ng cách trẫ ủ ự ả ế ấ ề ằ ả 

l i các câu h i c a GV), qua đó rút ra ki n th c c n lĩnh h i. Qua đó, HS t  mìnhờ ỏ ủ ế ứ ầ ộ ự  tìm ra ki n th c m i cho b n thân, đ ng th i d n hình thành KN nh n ra v n đế ứ ớ ả ồ ờ ầ ậ ấ ề 

và phương pháp suy nghĩ, th c hi n gi i quy t v n đ ự ệ ả ế ấ ề

Ví d : ụ Thí nghi m kh  năng t o ph c c a ệ ả ạ ứ ủ ammonia

Ho t đ ng c a GVạ ộ ủ Ho t đ ng c a HSạ ộ ủ

GV đ t câu h i: Nh  t  t  dung d ch NHặ ỏ ỏ ừ ừ ị 3 

vào dung d ch CuSOị 4 cho đ n d  Hãy dế ư ự 

đoán hi n tệ ượng x y ra và gi i thích lí doả ả  

GV phát bi u v n đ : ammonia có tínhể ấ ề  

base r t y u, v y t i sao l i hòa tan đấ ế ậ ạ ạ ượ  c

Cu(OH)2?   Ngoài   tính   base,   NH3  còn   có 

tính ch t nào khác?ấ

GV gi i thi u NHớ ệ 3 có th  t o thành ph cể ạ ứ  

ch t v i Cu(OH)ấ ớ 2, vi t phế ương trình hóa 

h c và gi i thích s  hình thành liên k tọ ả ự ế  

t a không tan trong NHủ 3 d  do NHư 3 

có tính base y u.ếHS: làm thí nghi m và quan sát hi nệ ệ  

tượng   Hi n   tệ ượng:   k t   t aế ủ  Cu(OH)2 tan

HS   tr   l i:   gi a   hi n   tả ờ ữ ệ ượng   thí nghi m v i d  đoán ban đ u khácệ ớ ự ầ  nhau

HS l ng nghe.ắ

HS d  đoán: M t s  ion kim lo iự ộ ố ạ  nhóm B có orbitan tr ng.ố

nguyên nhân kh  năng t o ph c), hả ạ ứ ướ  ng

d n HS vi t phẫ ế ương trình hóa h c minhọ  

h a.ọ

GV cho bài t p v n d ng: Trong phòngậ ậ ụ  

thí  nghi m có  các thu c th  dung  d chệ ố ử ị  

NH3,   dung   d ch   NaOH   và   dung   d chị ị  

Ca(OH)2. Hãy cho bi t có th  dùng thu cế ể ố  

th  nào đ  phân bi t dung d ch AlClử ể ệ ị 3 và 

ZnSO4?

(3) S  d ng thí nghi m theo phử ụ ệ ương pháp ki m ch ngể ứ : 

Đ  giúp HS rút ra các k t lu n m t cách đ y đ , chính xác h n v  m tể ế ậ ộ ầ ủ ơ ề ộ  quy t c, tính ch t c a các ch t ho c hình thành khái ni m hóa h c ta c n sắ ấ ủ ấ ặ ệ ọ ầ ử 

d ng ụ thí nghi mệ  theo phương pháp đ i ch ng (ĐC), ki m ch ng đ  làm n i b t,ố ứ ể ứ ể ổ ậ  

kh c sâu n i dung ki n th c mà HS c n chú ý. Sắ ộ ế ứ ầ ử ụ d ng theo phương pháp ki mể  

ch ng thứ ường được dùng khi d y nh ng bài v  ch t ho c nguyên t  hóa h c sauạ ữ ề ấ ặ ố ọ  

lí thuy t ch  đ o; ho c thế ủ ạ ặ ường được s  d ng khi hình thành các quy lu t khácử ụ ậ  nhau: Ph n  ng trao đ i, dãy ho t đ ng hoá h c c a các kim lo i,….ả ứ ổ ạ ộ ọ ủ ạ

Ti n trình DH: ế

­ Nêu v n đ  nghiên c u; ấ ề ứ

­ Cho HS d  đoán ki n th c m i, hi n tự ế ứ ớ ệ ượng thí nghi mệ ; 

­ Làm thí nghi mệ , nêu hi n tệ ượng, so sánh v i d  đoán ban đ u t  đó xácớ ự ầ ừ  

GV h i: T  c u t o c a ph n t  SOỏ ừ ấ ạ ủ ẩ ử 2 

hãy cho bi t SOế 2  thu c lo i h p ch tộ ạ ợ ấ  

ch t: Tác d ng v i nấ ụ ớ ước; tác d ng v iụ ớ  baz ; oxit baz ơ ơ

HS:   Đ   xu t   cách   ti n   hành  ề ấ ế thí nghi mệ , mô t  hi n tả ệ ượng d  ki n.ự ế

GV   hướng   d n   HS   ti n   hành  ẫ ế thí 

nghi m theo nhómệ : úp ngược mi ngệ  

ng đong th y tinh đ ng khí SO

c c đ ng nố ự ước, nh  vài gi t qu  tímỏ ọ ỳ  

vào dung d ch thu đị ược. Yêu c u HSầ  

quan sát, nêu hi n tệ ượng x y ra và đ iả ố  

chi u v i nh ng d  đoán đã nêu.ế ớ ữ ự

GV yêu c u HS ti p t c nh  NaOHầ ế ụ ỏ  

vào, v a đ  đ  trung hòa dung d chừ ủ ể ị  

thu đượ ởc   trên. Yêu c u HS quan sátầ  

và nêu hi n tệ ượng

GV yêu c u HS đ i chi u v i d  đoánầ ố ế ớ ự  

và rút ra k t lu n v  tính ch t oxit axitế ậ ề ấ  

c a SOủ 2.

HS ti n hành thí nghi m và nêu hi nế ệ ệ  

tượng:   Nước   nhanh   chóng   dâng   lên trong   ng,   ch ng   t   SOố ứ ỏ 2  tan   nhi uề  trong   nước   Qu   tím   chuy n   thànhỳ ể  màu đ  ch ng t  SOỏ ứ ỏ 2 đã ph n  ng v iả ứ ớ  

nướ ạc t o axit

HS ti n hành thí nghi m và nêu hi nế ệ ệ  

tượng:   Dung   d ch   tr   nên   m t   màu,ị ở ấ  

đ nh. Vì v y tùy vào m c tiêu, n i dung, v  trí bài d y trong chị ậ ụ ộ ị ạ ương trình, tính 

ph c t p c a d ngứ ạ ủ ụ  c  và đ c h i c a hóa ch t, KN ụ ộ ạ ủ ấ thí nghi mệ  đã có c a HS vàủ  

v  trí s  d ng ị ử ụ thí nghi mệ  mà GV nên l a ch n phự ọ ương pháp s  d ng cho h p lí.ử ụ ợ  

V i các ớ thí nghi mệ  đ c h i d  gây cháy n  thì c n độ ạ ễ ổ ầ ược th c hi n b i GV. Cácự ệ ở  

thí nghi mệ  c a GV c n tăng củ ầ ường theo phương pháp nghiên c u, h n ch  vi cứ ạ ế ệ  

s  d ng  ử ụ thí nghi mệ   theo phương pháp minh h a nh m phát huy tính tích c cọ ằ ự  

nh n th c, rèn luy n tính t  h c và t  duy c a HS. V i các ậ ứ ệ ự ọ ư ủ ớ thí nghi mệ  đ n gi n,ơ ả  

s  d ng hóa ch t ít đ c h i, khó gây nguy hi m cho HS thì có th  cho HS th cử ụ ấ ộ ạ ể ể ự  

hi n dệ ướ ự ưới s  h ng d n c a GV.ẫ ủ

­ S  d ng  ử ụ thí nghi m ệ  hóa h c trong bài ôn t p, luy n t p ọ ậ ệ ậ  [19]: Trong giờ 

ôn t p, luy n t p GV có th  s  d ng ậ ệ ậ ể ử ụ thí nghi mệ  ho c các phặ ương ti n kĩ thu tệ ậ  

v i ph n m m ớ ầ ề thí nghi mệ   o (ho c ả ặ thí nghi mệ  mô ph ng) đ  nâng cao tính tíchỏ ể  

c c nh n th c, h ng thú c a HS. S  d ng ự ậ ứ ứ ủ ử ụ thí nghi mệ  bi u di n trong gi  luy nể ễ ờ ệ  

t p, ôn t p không ph i l p l i ậ ậ ả ặ ạ thí nghi mệ  đã bi u di n mà có th  dùng các ể ễ ể thí nghi mệ  m i, có nh ng d u hi u chung c a ớ ữ ấ ệ ủ thí nghi mệ  đã làm nh ng có nh ngư ữ  

d u hi u c a ki n th c m i nh m ch nh lí, c ng c , kh c sâu ki n th c, tránh sấ ệ ủ ế ứ ớ ằ ỉ ủ ố ắ ế ứ ự