Tóm tắt luận án Tiến sĩ Chính sách công: Thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập ở thành phố Hà Nội hiện nay

Luận án có mục đích tổng quát là nghiên cứu luận cứ khoa học cho việc đề xuất các giải pháp cải thiện kết quả thực hiện chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập ở Hà Nội.

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM THỊ DIỄM

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

Ngành: Chính sách công

M số: 9340402

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

Hà Nội, năm 2021

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học X hội

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Đình Hảo

Phản biện 1: PGS TS Trần Thị Thanh Thủy

Phản biện 2: PGS TS Nguyễn Minh Phương

Phản biện 3: PGS.TS Đào Thị Ái Thi

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện họp tại Học viện Khoa học x hội vào hồi … giờ … ngày

… tháng… năm 20

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:

- Thư viện Học viện Khoa học X hội

- Thư viện Quốc gia Việt Nam, Hà Nội

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của nghiên cứu đề tài luận án

Nhân lực chất lượng cao (NLCLC) luôn là chiến lược ưu tiên hàng đầu trong chính sách phát triển bền vững của tất cả các quốc gia trên thế giới Chất lượng nguồn nhân lực (NNL) mỗi quốc gia lại được quyết định bởi chất lượng của hệ thống giáo dục đại học (GDĐH), đặc biệt là các trường đại học công lập (ĐHCL) Ở Việt Nam, nhận thức sâu sắc vai trò của đội ngũ nhà giáo, Đảng khẳng định quan điểm “giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng của giáo dục và được x hội tôn vinh”

Để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn NLCLC cho đất nước, nhà nước

đ xây dựng và thực hiện chính sách về phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL Nội dung chính sách đa dạng, bao gồm nhiều hợp phần chính sách như quy hoạch, kế hoạch, thu hút, tuyển dụng, sử dụng, đào tạo bồi dưỡng, đánh giá, tôn vinh đối với NLCLC Đây là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc triển khai thực hiện chính sách, góp phần quan trọng làm gia tăng số lượng và chất lượng NLCLC cho các trường ĐHCL Tuy nhiên, về tổng thể, kết quả triển khai thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL vẫn chưa đạt được mục tiêu đặt ra Số lượng và trình độ giảng viên không theo kịp với sự gia tăng nhanh chóng của số lượng trường, lớp, ngành đào tạo và số lượng sinh viên dẫn tới sự quá tải, giảm sút chất lượng đào tạo Đội ngũ giảng viên có trình độ tiến sĩ, có học hàm PGS, GS là lực lượng nòng cốt trong đội ngũ NLCLC của các trường đại học chiếm tỉ lệ thấp và chưa đáp ứng được đòi hỏi ngày càng cao trong công tác đào tạo nguồn NLCLC cho đất nước

Kết quả trên xuất phát từ những tồn tại trong hệ thống chính sách hiện hành và những bất cập trong quá trình triển khai thực hiện Mặc dù gần đây, vấn đề thực hiện chính sách phát triển NLCLC nói chung và trong các trường ĐHCL nói riêng đ được quan tâm nhiều hơn, song vẫn chưa thực

sự được chú trọng đúng mức Còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong triển khai như: khó khăn do hạn hẹp về nguồn lực thực hiện; những bất cập trong phân công, phối hợp giữa các đơn vị triển khai thực hiện, sự thiếu rõ ràng về trách nhiệm giữa Hiệu trưởng và Hội đồng trường; cơ chế thanh tra, kiểm tra, giám sát thực hiện chưa thực sự hiệu quả; quá trình tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm triển khai chưa thường xuyên, kịp thời

Với vị trí là thủ đô của cả nước, Hà Nội là nơi tập trung rất nhiều trường đại học hàng đầu, nơi quy tụ số lượng lớn các nhà khoa học đầu ngành Việc thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL ở thành phố Hà Nội hiện nay có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển NLCLC của các trường ĐHCL, qua đó góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng NNL x hội Do vậy, để có cơ sở khoa học nhằm đề xuất những giải pháp cải thiện kết quả thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL, nghiên cứu sinh lựa chọn nghiên cứu

2

thực hiện luận án: “Thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập ở thành phố Hà Nội hiện nay”

2 Mục đích và nhiệm vụ, giả thuyết nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu của luận án

Luận án có mục đích tổng quát là nghiên cứu luận cứ khoa học cho việc

đề xuất các giải pháp cải thiện kết quả thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL ở Hà Nội

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

- Luận giải, hệ thống hóa và phát triển, bổ sung cơ sở khoa học về thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL

- Đánh giá thực trạng thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL ở Hà Nội dựa trên các tiêu chí đo lường kết quả thực hiện chính sách ở giai đoạn thực hiện chính sách công

- Trên cơ sở đó, xác định các phương hướng và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện việc thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL ở Hà Nội

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là việc thực hiện chính sách quốc gia

về phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL ở Hà Nội

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: luận án tập trung điều tra, khảo sát các trường ĐHCL trên địa bàn thành phố Hà Nội, cụ thể tại 5 trường thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau: Đại học Khoa học X hội và Nhân văn (ĐHKHXHNV), Đại học Ngoại thương (ĐHNT), Học viện Báo chí và Tuyên truyền (HVBCTT), Học viện Hành chính Quốc gia (HVHCQG), Đại học Nội vụ (ĐHNV)

- Phạm vi thời gian: luận án nghiên cứu việc thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL từ 2012 đến nay

- Phạm vi nội dung: luận án nghiên cứu việc thực hiện chính sách tập trung vào các yếu tố đầu vào, quá trình triển khai, các đầu ra của việc triển khai hợp phần chính sách cơ bản liên quan đến việc quy hoạch, tuyển dụng;

sử dụng, đánh giá; đào tạo, bồi dưỡng (ĐTBD); tôn vinh đối với NLCLC

Do khuôn khổ có hạn, luận án sẽ tập trung nghiên cứu đối với NLCLC có trình độ tiến sĩ trở lên làm nhiệm vụ giảng dạy tại các trường

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

4.1 Phương pháp luận

Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch

sử; các quan điểm, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về chính sách phát triển nguồn NLCLC, chính sách đối với nhà giáo; các khoa học liên ngành liên quan đến thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL như: chính sách công, quản trị nhân lực, giáo dục học, luật học, quản lý học,…

3

4.2 Phương pháp tiếp cận

Luận án sử dụng phương pháp luận nghiên cứu chính sách để nghiên cứu vấn đề thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL; tiếp cận dựa trên lý thuyết phát triển, lý thuyết về quản trị nhân lực, lý thuyết về đo lường thực hiện chính sách công dựa trên kết quả Đồng thời luận án còn sử dụng cách tiếp cận hệ thống, tiếp cận liên ngành

4.3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: thu thập, phân loại, phân tích các tài liệu trong và ngoài nước có liên quan đến luận án

- Phương pháp nghiên cứu định lượng: Luận án lựa chọn 5 trường để tiến hành khảo sát: ĐHKHXHNV, ĐHNT, HVBCTT, ĐHNV, HVHCQG;

sử dụng bộ câu hỏi điều tra x hội học tập trung vào các hợp phần của chính sách Quy mô mẫu được lựa chọn là 300 phiếu dành cho nhóm đối tượng đang thực hiện nhiệm vụ giảng dạy có trình độ tiến sĩ trở lên

- Phương pháp nghiên cứu định tính: Luận án tiến hành phỏng vấn sâu các đối tượng là các nhà khoa học, l nh đạo trường, l nh đạo cấp vụ thuộc

Bộ GD&ĐT, Bộ Nội vụ Tổng cộng có 20 cuộc phỏng vấn

4.3 Câu hỏi nghiên cứu

- Nhân lực chất lượng cao trong các trường ĐHCL là ai?

- Quá trình và kết quả thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL ở thành phố Hà Nội hiện nay như thế nào?

- Cần có những biện pháp gì để cải thiện kết quả thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL?

4.4 Giả thuyết nghiên cứu

Giả thuyết 1 NLCLC trong các trường ĐHCL là những người có trình

độ chuyên môn cao, đảm bảo các yêu cầu về năng lực và đạo đức nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu đào tạo nhân lực trình độ cao cho đất nước và bối cảnh hội nhập quốc tế về GDĐH hiện nay

Giả thuyết 2 Việc thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các

trường ĐHCL ở thành phố Hà Nội hiện nay đ đạt được những kết quả nhất định song vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu về số lượng, chất lượng NLCLC cho các trường

Giả thuyết 3 Nếu có các giải pháp thực hiện đồng bộ chính sách theo

tiếp cận hệ thống, liên ngành và đánh giá theo quá trình (đầu vào – các bước thực hiện – đầu ra) với các nguồn lực được đảm bảo thì sẽ khắc phục được những bất cập, hạn chế và cải thiện kết quả thực hiện chính sách

5 Đóng góp mới về khoa học của luận án

- Phân tích, hệ thống hóa các quan điểm về NLCLC và xác định nội hàm của NLCLC trong các trường ĐHCL, những nội dung của phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL;

- Phân tích, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận chưa được nghiên cứu trong các công trình liên quan đến NLCLC đ được công bố như khái niệm

4

chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL; các hợp phần của chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL; chủ thể, các bước triển khai và các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL; các tiêu chí đánh giá thực hiện chính sách dựa trên các tiêu chí đo lường thực hiện chính sách dựa trên kết quả;

- Nhận diện, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL ở thành phố Hà Nội trên cơ sở các tiêu chí đánh giá;

- Làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL ở Hà Nội;

- Đề xuất phương hướng, giải pháp hoàn thiện thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL ở thành phố Hà Nội

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Về lý luận: góp phần xây dựng và hoàn thiện khung lý thuyết về thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL

- Về thực tiễn: Luận án nghiên cứu một cách hệ thống về thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL ở Hà Nội trên cơ sở một số tiêu chí đánh giá dựa trên cách tiếp cận đo lường kết quả thực hiện chính sách công, qua thực tiễn tại một số trường cụ thể sẽ góp phần làm rõ các vấn đề mang tính thực tiễn về việc thực hiện chính sách

- Góp phần làm tư liệu tham khảo trong nghiên cứu, đánh giá tham mưu xây dựng và hoàn thiện thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL; là tài liệu tham khảo phục vụ cho nghiên cứu và giảng dạy tại các cơ sở đào tạo, đơn vị nghiên cứu

7 Cơ cấu của luận án

Ngoài Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận

án gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở khoa học về thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

Chương 3: Thực trạng thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập ở thành phố Hà Nội

Chương 4: Giải pháp cải thiện kết quả thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập ở thành phố Hà Nội hiện nay

5

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

1.1 Các nghiên cứu về nhân lực và nhân lực chất lượng cao

Các nghiên cứu về nhân lực

Nhân lực là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học khác nhau, được các học giả trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu từ rất sớm

“Nhân lực” được tiếp cận ở nhiều góc độ nghiên cứu, là một bộ phận của

“nguồn nhân lực” Các quan niệm về “nhân lực” đều cùng thống nhất ở một

số nội dung như: (1) Nhân lực bao gồm toàn bộ lao động hiện có của tổ chức, doanh nghiệp, khu vực, địa hạt hay một vùng l nh thổ nhất định; (2) Nhân lực bao gồm tất cả những yếu tố thuộc về khả năng của mỗi con người như thể lực, trí lực, tâm lý, ý thức, thái độ được thể hiện trong quá trình làm

việc

Các nghiên cứu về nhân lực chất lượng cao

Các nghiên cứu về NLCLC cho thấy NLCLC được xác định là yếu tố cực

kỳ quan trọng có tính quyết định đến sự phát triển mạnh, bền vững của mỗi quốc gia Các quan điểm nghiên cứu về NLCLC ở trong và ngoài nước được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, song đều thống nhất với nhau ở một số phương diện: (i) Là một bộ phận, và là bộ phận tinh túy, ưu tú nhất, quan trọng nhất của NNL x hội, đóng góp quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước; (ii) Là lực lượng lao động có sức khỏe, phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp tốt; (iii) Có trí tuệ, trình độ chuyên môn, tay nghề cao, có khả năng thích ứng và vận dụng sáng tạo các thành tựu của khoa học công nghệ hiện đại Tùy từng cách tiếp cận có thể sử dụng các tiêu chí khác nhau để đánh giá NLCLC Các tiêu chí cơ bản nhất thường được sử dụng trên cơ sở các nghiên cứu này bao gồm: tiêu chí thể lực; tiêu chí về trí lực; tiêu chí về đạo đức, nhân cách, văn hóa nghề nghiệp; tiêu chí về tinh thần, thái độ làm việc

1.2 Các nghiên cứu về chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học

Các nghiên cứu về phát triển nhân lực

Phát triển nhân lực là vấn đề chiến lược của mọi quốc gia, mọi tổ chức Các nghiên cứu cho thấy vấn đề phát triển nhân lực gắn liền với vai trò của giáo dục, đào tạo, chú trọng giáo dục đào tạo để hình thành kiến thức, kỹ năng cho người lao động Bên cạnh đó, cần xây dựng các chính sách sử dụng nhân lực hợp lý, tạo môi trường làm việc thuận lợi để duy trì và phát triển nhân lực Phát triển nhân lực là tổng thể các phương pháp, biện pháp để hoàn thiện, nâng cao chất lượng nhân lực

Các nghiên cứu về phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học

Các nghiên cứu đ có cho thấy do đặc thù khác biệt về thể chế, phương thức quản lý nên quan niệm về NLCLC trong trường đại học giữa Việt Nam

6

và thế giới có một vài sự khác biệt Tuy nhiên, nhìn chung các nghiên cứu về phát triển NLCLC trong các trường đại học chủ yếu tập trung vào vấn đề phát triển giảng viên đại học bởi đây được xem là lực lượng chủ yếu đóng vai trò quan trọng nhất đến sự tồn tại và phát triển của nhà trường Để phát triển giảng viên, các tác giả cho rằng cần thiết phải xây dựng cách tiếp cận phù hợp, quan tâm đến những yếu tố tác động đến động lực làm việc của họ

Các nghiên cứu về chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học

Để xây dựng, phát triển nguồn NLCLC phục vụ cho sự phát triển lâu dài của đất nước, các quốc gia đều quan tâm xây dựng, phát triển NLCLC được thể hiện bằng những chính sách cụ thể phù hợp với mỗi giai đoạn phát triển

Ở Việt Nam đến nay đ có các nghiên cứu liên quan đến chủ đề này, tập trung vào vấn đề phát triển nhân lực, chính sách đối với nhà giáo Các nghiên cứu về chính sách phát triển nhân lực, phát triển giảng viên thường gắn với các khâu hay các chức năng cơ bản của quản trị nhân lực như quy hoạch, kế hoạch, thu hút, tuyển dụng, sử dụng, đào tạo bồi dưỡng, đánh giá, tôn vinh người lao động Nhiều nghiên cứu cũng đ khái quát hoá những vấn đề thực tiễn về thể chế chính sách phát triển giảng viên và NLCLC hiện nay

1.3 Các nghiên cứu về thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học

Thực thi chính sách công vốn là vấn đề phức tạp, có nhiều mô hình và cách tiếp cận khác nhau (phương pháp tiếp cận từ trên xuống, phương pháp tiếp cận từ dưới lên, phương pháp tiếp cận tổng hợp và phương pháp khác) Tác giả Werner Meier cho rằng thực hiện chính sách công là quá trình định hướng theo kết quả dựa trên xây dựng mô hình khung logic về chuỗi các kết quả thực hiện chính sách như đầu vào, các hoạt động và đầu ra

Để thực hiện chính sách phát triển NLCLC, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng cần xây dựng chiến lược “chiêu hiền đ i sĩ”, thu hút nhân tài ở trong và ngoài nước Tuy nhiên, chính sách thu hút, sử dụng NLCLC ở Việt Nam được đánh giá là còn nhiều bất cập, hạn chế, tình trạng chảy máu chất xám do NLCLC

di chuyển đến những nơi có điều kiện làm việc tốt hơn vẫn tiếp tục diễn ra

1.4 Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu

Những kết quả nghiên cứu đã đạt được

Các công trình nghiên cứu về chính sách và thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL đ được tiến hành tương đối đa dạng cả về nội dung và phạm vi nghiên cứu với các tiếp cận phong phú Các nghiên cứu đ làm rõ những quan niệm khác nhau về nhân lực NLCLC, phát triển NLCLC trong các trường đại học là cơ sở quan trọng để tác giả phân tích, nhận diện NLCLC trong các trường ĐHCL, từ đó xây dựng các khái niệm công cụ cho việc nghiên cứu đề tài Các công trình đ công bố đều là những tài liệu nghiên cứu có giá trị tham khảo hữu ích cho luận án trên các khía cạnh lý

và đề xuất các giải pháp hoàn thiện thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL có nội dung và hướng tiếp cận không trùng lặp với bất kỳ công trình khoa học nào đ công bố

2.1.1 Trường đại học công lập

Trên cơ sở lý luận về GDĐH và quy định pháp luật hiện hành, luận án đi

đến một định nghĩa có tính hệ thống tổng quát như sau: Trường ĐHCL được

hiểu là một cơ sở giáo dục bậc cao tiếp sau bậc trung học phổ thông, thuộc

sở hữu nhà nước, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập, thực hiện hoạt động đào tạo Trường ĐHCL là nơi thực hiện các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, truyền bá và phổ biến tri thức, chuyển giao công nghệ và thực hiện các dịch vụ xã hội Trường ĐHCL ở đây bao gồm các trường đại học, các học viện và các viện có chức năng đào tạo trình độ đại học và sau đại học

2.1.2 Nhân lực trong các trường đại học công lập

Nhân lực trong các trường ĐHCL bao gồm toàn bộ lao động hiện có đang làm việc tại các trường; đồng thời bao gồm tất cả những yếu tố thuộc về khả năng của mỗi con người như thể lực, trí lực, tâm lý, ý thức,

8

người làm công tác giảng dạy và những cán bộ, người lao động thực hiện công việc quản lý và hành chính Nhân lực làm nhiệm vụ giảng dạy bao gồm giảng viên cơ hữu và giảng viên kiêm nhiệm, thỉnh giảng Nhân lực là cán

bộ, người lao động thực hiện các công việc hành chính bao gồm: (i) Cán bộ quản lý đang đảm nhận chức vụ từ cấp phó trở lên tại các đơn vị chức năng như Văn phòng, các Ban chức năng, các Phòng chức năng… của các trường đại học thành viên, các đơn vị trực thuộc; (ii) Cán bộ không làm công tác quản lý, thực hiện công việc hành chính trong các trường

2.1.3 Nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

Trên cơ sở những quan niệm, cách tiếp cận về NLCLC và những đặc điểm của NLCLC trong trường ĐHCL, luận án khái quát hoá một khái niệm

về nhân lực chất lượng cao trong các trường ĐHCL như sau:

Nhân lực chất lượng cao trong các trường ĐHCL bao gồm những nhà giáo đang làm nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu tại các trường ĐHCL đáp ứng các yêu cầu về sức khoẻ, phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn (từ tiến sĩ trở lên), trình độ ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp (nghiên cứu và giảng dạy) phục vụ cho nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực đất nước trong thời

kỳ hiện nay

2.1.4 Phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

Phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL được tiếp cận trên cơ sở phép

biện chứng duy vật Phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL là một quá

trình vận động đi lên từ thấp đến cao theo hướng ngày càng tiến bộ của NLCLC Sự phát triển này không đơn thuần là sự thay đổi về số lượng NLCLC mà luôn bao hàm sự biến đổi theo chiều hướng ngày càng hoàn thiện hơn về chất lượng của NLCLC trong các trường ĐHCL phục vụ nhiệm

vụ nghiên cứu, giảng dạy và dịch vụ xã hội của các trường ĐHCL

2.1.5 Chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

2.1.5.1 Khái niệm chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

Trên cơ sở những nghiên cứu lý luận về chính sách, “chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL” trong luận án này được hiểu như sau:

Chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL là những quyết định, quy định của nhà nước có liên quan đến phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL, bao gồm các mục tiêu chính sách và giải pháp chính sách có liên quan đến công tác quy hoạch, thu hút, tuyển dụng, sử dụng, đánh giá, ĐTBD và tôn vinh NLCLC nhằm thúc đẩy NLCLC trong các trường ĐHCL phát triển theo chiều hướng tăng lên về số lượng và ngày càng hoàn thiện hơn về chất lượng, với cơ cấu hợp lý, phù hợp với quy mô, ngành nghề đào tạo bậc đại học trở lên theo nhu cầu của xã hội

2.1.5.2 Các hợp phần của chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao

9

trong các trường đại học công lập

Chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL được thể chế hoá trong hệ thống văn bản pháp luật do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành có liên quan đến đội ngũ giảng viên đại học Do đó, chính sách phát triển NLCLC bao gồm nhiều chính sách hợp phần Trong phạm vi luận án và trên cơ sở lý thuyết quản trị nhân lực, tác giả tập trung nghiên cứu các chính sách hợp phần gồm: (1) Chính sách quy hoạch, kế hoạch; (2) Chính sách thu hút, tuyển dụng; (3) Chính sách sử dụng, đánh giá; (4) Chính sách đào tạo, bồi dưỡng; (5) Chính sách tôn vinh

2.2 Thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

2.2.1 Khái niệm thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

Thực hiện chính sách công là một bước quan trọng trong chu trình chính sách công (gồm hoạch định chính sách, thực hiện chính sách và đánh giá

chính sách) Thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường

ĐHCL là hoạt động được tổ chức bởi các cơ quan nhà nước thông qua việc ban hành và triển khai thực hiện các văn bản, kế hoạch thực hiện chính sách, được thực hiện bởi sự tham gia của nhiều chủ thể (các cơ quan nhà nước, các trường ĐHCL và bản thân NLCLC của các trường) nhằm hiện thực hoá mục tiêu phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL cả về số lượng, chất lượng, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước

2.2.2 Chủ thể thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

Chủ thể thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL

cũng gồm ba nhóm chủ thể quan trọng: (1) các cơ quan nhà nước (Bộ

GD&ĐT, Bộ Nội vụ, các bộ, ngành liên quan, cơ quan chủ quản của trường ĐHCL) và cán bộ, công chức của các cơ quan này trực tiếp tổ chức triển khai thực hiện chính sách; (2) các trường ĐHCL là các đơn vị phối hợp, trực tiếp triển khai thực hiện chính sách; (3) NLCLC trong các trường ĐHCL là chủ thể tham gia với tư cách là đối tượng thụ hưởng chính sách

2.2.3 Vai trò của việc thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

Vai trò của thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL được thể hiện ở những phương diện sau:

- Từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển NLCLC trong các trường, qua đó tác động đến uy tín và xếp hạng của trường

- Thực hiện chính sách trong các trường ĐHCL nhằm khẳng định tính đúng đắn của chính sách

- Làm cơ sở cho việc điều chỉnh chính sách ngày càng trở lên hoàn thiện hơn

- Góp phần tạo lập môi trường thuận lợi, hỗ trợ và khuyến khích

2.2.4.1 Xây dựng văn bản và kế hoạch triển khai thực hiện chính sách

Văn bản và kế hoạch thực hiện chính sách được xây dựng để cụ thể hoá các mục tiêu, xác định phạm vi và nội dung, nhiệm vụ cụ thể triển khai chính sách Đây là công cụ pháp lý quan trọng để đảm bảo triển khai thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL, cụ thể hóa các đường lối chủ trương của Đảng đối với sự phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL

2.2.4.2 Tuyên truyền, phổ biến thực hiện chính sách

Hiện nay, có nhiều hình thức khác nhau để phổ biến, tuyên truyền chính sách: trực tiếp và gián tiếp Hình thức trực tiếp như trực tiếp tiếp xúc, trao đổi với các đối tượng tiếp nhận, gửi công văn hay thông báo tới các đơn vị,

cá nhân có liên quan, phối hợp với các đoàn thể chính trị x hội; Hình thức gián tiếp thông qua đăng tải, tuyên truyền trên báo giấy, các trang thông tin điện tử của các cơ quan, đơn vị, các phương tiện truyền thông, mạng x hội (Face book, Zalo…) để các đối tượng thụ hưởng được biết và thực hiện

2.2.4.3 Tổ chức bộ máy và phân công, phối hợp thực hiện chính sách

Một can thiệp chính sách công thường được thực hiện trên một phạm vi rộng, do nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan Việc thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL được triển khai thực hiện bởi các cơ quan nhà nước từ trung ương đến cơ sở Để tổ chức thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL cần phải có sự phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý (Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), Bộ Nội vụ), các bộ, ngành chủ quản, các trường ĐHCL và các cá nhân tham gia thực hiện chính sách

2.2.4.4 Thanh tra, kiểm tra thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

Thanh tra, kiểm tra thực hiện chính sách có thể được thực hiện đầu kỳ, giữa kỳ, hoặc cuối kỳ tuỳ vào mục đích của từng hoạt động kiểm tra Các hình thức thanh tra, kiểm tra thực hiện chính sách có thể là: gián tiếp thông qua các báo cáo kết quả thực hiện chính sách của các bộ, ngành chủ quản, của các trường ĐHCL; trực tiếp thông qua hoạt động của các đoàn kiểm tra thực hiện chính sách tại các trường ĐHCL

2.2.4.5 Tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm thực hiện chính sách

Cơ sở để đánh giá, tổng kết công tác chỉ đạo, điều hành thực hiện chính sách của các cơ quan nhà nước là các kế hoạch được giao, các văn bản pháp

lý đ ban hành trong quá trình phối hợp triển khai thực hiện Cơ sở để đánh giá sự chấp hành chính sách của đối tượng thực thi (NLCLC trong các

2.3 Tiêu chí đánh giá thực hiện chính sách phát triển nhân lực chất lượng cao trong các trường đại học công lập

Các tiêu chí đánh giá thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong đề tài luận án dựa trên mô hình logic về kết quả thực hiện chính sách của Werner Meier và The World Bank

Sơ đồ 2.1 Mô hình logic về kết quả thực hiện chính sách

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ nghiên cứu của Werner Meier (2003) và The World Bank (2011)

Theo đó, các tiêu chí đánh giá được xác định dựa trên các yếu tố thuộc phạm vi kiểm soát của cơ quan thực hiện chính sách, bao gồm: các yếu tố đầu vào, các hoạt động, và các đầu ra Các kết quả đầu ra và các tác động được sử dụng để đánh giá tác động nhằm đo lường hiệu lực chính sách, không thuộc sự kiểm soát trực tiếp của cơ quan thực hiện chính sách và phụ thuộc vào những thay đổi của những người thụ hưởng chính sách, và do đó, không thuộc phạm vi nghiên cứu của luận án Các kết quả đầu ra và các tác động cũng được đề cập song chỉ có tính chất bổ trợ cho nội dung nghiên cứu Các tiêu chí đánh giá thực hiện chính sách phát triển NLCLC trong các trường ĐHCL dựa trên các yếu tố đầu vào, hoạt động, đầu ra của mô hình logic về kết quả thực hiện chính sách, cụ thể như sau:

(1) Các yếu tố đầu vào: Hệ thống chính sách quốc gia về phát triển