MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA Bs CKII Đỗ Quốc Tuấn KHOA VI SINH

GIỚI THIỆU MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA Bs CKII.. MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA Giới thiệu • Nhiễm giun sán là bệnh thường gặp tại Việt N

GIỚI THIỆU MỘT SỐ GIUN SÁN

CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI

ĐƯỜNG TIÊU HÓA

Bs CKII Đỗ Quốc Tuấn KHOA VI SINH – BỆNH ViỆN ĐA KHOA TỈNH BẮC GIANG

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH

NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

Giới thiệu

• Nhiễm giun sán là bệnh thường gặp tại Việt Nam

cũng như nhiều nước nhiệt đới khác

• Từ lâu, cộng đồng đã quen với các danh từ: giun đũa, giun móc, giun tóc, giun kim Gây các bệnh đường tiêu hóa

• Tuy nhiên, hiện nay, nhiều bệnh nhiễm giun sán

ngoài đường tiêu hóa gây ra các hội chứng lạ trong y học, làm cho nhiều BS không xác định được căn

nguyên nếu không cập nhật các thông tin mới về

nhiễm giun sán

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

1 Giun đũa chó mèo (Toxacara canis; T cati)

• Thuộc loài giun tròn, ký sinh ruột non chó

và mèo, giun cái đẻ trứng theo phân chó

mèo ra ngoài, trứng nở thành ấu trùng.

• Người nhiễm ấu trùng Toxocara chủ yếu qua

đường tiêu hóa, một số qua da

• Nhiều người nhiễm không có triệu chứng

• Một số triệu chứng hay gặp: ngứa da, gan to,

đau bụng, rối loạn tiêu hóa, viêm hô hấp

• Xét nghiệm bằng ELISA IgM, IgG

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

Siêu âm của tổn thương gan do Toxocara Tổn thương

giảm âm nhỏ được nhìn thấy trong hạ phân thùy VII của

gan qua hai mặt cắt ngang và mặt cắt dọc.

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

Toxocara canis (ấu trùng di chuyển nội tạng) trên siêu âm

qua mặt cắt dọc bờ sườn thùy phải gan ở bệnh nhân 44

tuổi, biểu hiện nhiều nốt giảm âm (mũi tên) đa dạng về kích

thước và hình thể nằm sát bao gan

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

Chụp CT xuất hiện tổn thương Toxocara Biểu

hiện là một khối áp xe dạng nang bờ không đều

nằm sát bao gan

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

Điều trị:

• Tùy vào hiệu giá kháng thể 1/800; 1/1600;

1/3200; 1/6400, có hay không có triệu chứng

lâm sàng như ngứa da, nổi mề đay kết hợp với

kết quả siêu âm hay chụp CT BS sẽ căn cứ vào đó

để điều trị cụ thể cho từng bệnh nhân

• Thuốc được sử dụng:

– Thiabendazole

– Dietylcarbamazine

– Albendazole và các thuốc ngoài da, dị ứng, trợ

gan, nâng cao thể trạng.

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

2 Giun lươn (Strongyloides stercoralis)

• Thuộc lớp giun tròn, nhiễm ấu trùng qua da và niêm mạc

• Giun trưởng thành ký sinh đường tiêu hóa, đẻ trứng

và sớm nở thành ấu trùng

• Triệu chứng nhiễm ấu trùng giun lươn: có thể phản ứng mẩn đỏ tại chỗ, rối loạn tiêu hóa, đau bụng, tiêu chảy, viêm phế quản, viêm màng não, XN có tăng BC

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

MỘT SỐ GIUN SÁN CÓ THỂ GÂY BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

3 Giun đầu gai (Gnathostoma spp)

• Thuộc lớp giun tròn, là bệnh KST mới nổi, phân bố

rộng trên thế giới

• Gây các bệnh nhiễm KST nguy hiểm do ấu trùng

gây abces tại các vị trí ký sinh: não, phổi, gan,

thận, XN tăng BC toàn phần, BC ái toan tăng cao

• Nhiễm ấu trùng do ăn uống thức ăn chưa nấu chín

(các loài cá và động vật) và nguồn nước

• Xác định: dựa vào ELISA IgM

• Điều trị:

– Dùng corticoid liều cao

– Thuốc diệt giun đặc hiệu

CÁC BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

DO GIUN SÁN

CÁC BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

DO GIUN SÁN

CÁC BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

DO GIUN SÁN

4 Sán dây lợn (Taenia solium)

• Bệnh do sán lợn và ấu trùng sán lợn phổ biến trên thế giới và tại Việt Nam (cao nhất 2 – 6%)

• Có 2 giống sán dây lợn là Taenia solium và T asiatica

• Có thể bị nhiễm cả thể sán trưởng thành ở đường tiêu hóa và ấu trùng sán ở cơ và nội tạng

• Bệnh cảnh lâm sàng: thể nhiễm sán trưởng thành đơn thuần và nhiễm ấu trùng (bệnh cảnh phụ thuộc số

lượng và vị trí ấu trùng ký sinh: não, cơ, gan, phổi )

• Xác định bằng xét nghiệm tìm trứng trong phân (sán trưởng thành) hoặc phản ứng ELISA IgM, IgG (ấu

trùng sán nội tạng)

• Điều trị sán lợn bằng:

– Ấu trùng: Praziquantel, niclosamid, albendazol theo phác đồ

– Sán trưởng thành: praziquantel

CÁC BỆNH NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

DO GIUN SÁN

XÉT NGHIỆM XÁC ĐỊNH NHIỄM GIUN

SÁN NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

XÉT NGHIỆM XÁC ĐỊNH NHIỄM GIUN

SÁN NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

• Các dấu hiệu bệnh: rối loạn tiêu hóa, đau nhẹ sườn phải, tổn thương da, gan có hình ảnh khối viêm phức tạp, BC ái toan tăng cao

• Xác định: Ít có trứng trong phân, chủ yếu xác định bằng ELISA IgG hiệu giá > 1/3200

• Điều trị:

– Thuốc đặc trị: triclabendazol

– Thuốc điều trị triệu chứng

XÉT NGHIỆM XÁC ĐỊNH NHIỄM GIUN SÁN NGOÀI

ĐƯỜNG TIÊU HÓA

XÉT NGHIỆM XÁC ĐỊNH NHIỄM GIUN SÁN NGOÀI ĐƯỜNG TIÊU HÓA

NHỮNG DẤU HiỆU CẦN NGHĨ TỚI MẮC BỆNH GIUN SÁN

• Các rối loạn tiêu hóa dai dẳng, suy nhược cơ thể

• Viêm đường hô hấp cộng đồng không đáp ứng

kháng sinh, tổn thương phổi kiểu thâm nhiễm

• Các khối u đặc biệt ở một số tạng: gan, não, tim,

phổi, thận, cơ Xét nghiệm máu có tăng bạch cầu đa nhân ưa acid

• Các tổn thương da kiểu sẩn dị ứng điều trị không

đỡ, hay tái phát

• Cần khai thác về tiền sử: tập quán ăn uống, sinh

hoạt, nuôi động vật, nghề nghiệp

• Chỉ định xét nghiệm hợp lý (tìm trứng KST trong

phân, sinh thiết, ELISA , siêu âm, CT scaner )

– Xét nghiệm ELISA rất có giá trị với chẩn đoán giun sán

ngoài đường tiêu hóa