KINH TẾ HỌC VI MÔ BÀI GIẢNG 3 ĐỘ CO GIÃN CỦA CUNG VÀ CẦU Tác Giả: Dennis McCornac, Ðặng Văn Thanh, Trần Hoàng Thị, Nguyễn Quý Tâm, Trần Thị Hiếu Hạnh, FETP, Fulbright Economics Teaching
Trang 1KINH TẾ HỌC VI MÔ BÀI GIẢNG 3
ĐỘ CO GIÃN CỦA CUNG VÀ CẦU
Tác Giả: Dennis McCornac, Ðặng Văn Thanh, Trần Hoàng Thị, Nguyễn Quý Tâm, Trần Thị Hiếu Hạnh, FETP, Fulbright Economics Teaching Program
ĐỘ CO GIÃN có thể được định nghĩa là thước đo sự đáp ứng Chúng
ta muốn xem xét sự thay đổi của một biến số tác động như thế nào đến sự thay đổi của một biến số khác
Độ co giãn của cầu theo giá được định nghĩa là phần trăm thay đổi
số lượng cầu ứng với một phần trăm thay đổi của giá mặt hàng đó
Ký hiệu thường được dùng để biểu diễn độ co giãn của cầu theo giá là (mặc dù có những ký hiệu khác được sử dụng trong các sách giáo khoa khác nhau) Ta sẽ dùng công thức sau đây cho độ co giãn của cầu theo giá: Hãy nhớ là Q = Q d
= hoặc nếu dùng vi phân ta có thể định nghĩa độ co giãn là
Ta sẽ dùng công thức này sau
Một số sách đặt dấu trừ trước phương trình hoặc lấy giá trị tuyệt đối, lúc ấy giá trị của độ co giãn luôn luôn trở thành dương Một số sách
không xét giá trị tuyệt đối và xem độ co giãn là âm CẦN NHẬN BIẾT
ĐỘ CO GIÃN ĐƯỢC ĐỊNH NGHĨA NHƯ THẾ NÀO.
Chú ý rằng giá trị của độ co giãn của cầu theo giá bao gồm số nghịch đảo của độ dốc hàm số cầu, P/Q d Giá trị độ dốc của hàm số cầu là một thừa số tác động lên giá trị độ co giãn Tuy vậy, những giá trị này không giống nhau
Ta hãy tính độ co giãn trên đường cầu là một đường thẳng Hãy nhớ giá trị độ co giãn sẽ thay đổi tùy theo ta dùng giá trị ban đầu nào của
P và Q Để giải quyết việc này, ta lấy trung bình của giá và lượng và dùng công thức:
Trang 2với và
Dùng một chút đại số, công thức trên trở thành:
Nếu có một đường cầu là đường thẳng, ta có thể xác định độ co giãn tại một điểm cụ thể
Cho Q = 10 – 2P Giá trị độ co giãn tại P = 2 là bao nhiêu?
Tính ta có = -2, và tại P= 2, Q = 10 – 2 (2) = 6
Trường hợp đặc biệt về đường cầu vớiù độ co giãn không đổi theo giá.
Cho hay a và b là hằng số
Độ co giãn của cầu không đổi tại bất kỳ mức giá nào
Nếu hàm cầu ở dạng logarit thì hệ số của biến số là giá trị độ co giãn
Cho Q = 2P -3 Lấy logarit tự nhiên ở cả 2 vế ta có ln Q = ln2 – 3ln
P
Ta biết rằng đạo hàm của một logarit là
Nếu Y = lnX
hoặc vì vậy và
Trang 3Độ co giãn được định nghĩa là
Từ bên trên: ln Q = ln2 – 3ln P
Một sự thay đổi về giá (và kéo theo thay đổi về lượng) có tác động như thế nào đến tổng doanh thu (P*Q) là tùy theo cầu co giãn nhiều, co giãn ít hay co giãn đơn vị
Nếu Ed> 1 , hay cầu co giãn nhiều, một sự giảm giá sẽ làm tăng giá trị tổng doanh thu Một sự tăng giá sẽ làm giảm giá trị tổng doanh thu
Nếu Ed< 1 ,hay cầu co giãn ít, một sự giảm giá sẽ làm giảm giá trị tổng doanh thu Một sự tăng giá sẽ làm tăng giá trị tổng doanh thu
Nếu Ed= 1 , hay cầu co giãn đơn vị, bất kỳ sự thay đổi nào về giá sẽ không tác động đến tổng doanh thu Như vậy, tổng doanh thu không đổi Với mức giá và lượng mà tại đó cầu co giãn đơn vị thì tổng doanh thu cũng được tối đa
Độ co giãn và Doanh thu Biên (MR)
Ở trên ta đã thấy rằng giá trị của độ co giãn quyết định tác động của
sự thay đổi giá (lượng) lên tổng doanh thu Một sự thay đổi trong tổng
doanh thu ứng với sự thay đổi của lượng được gọi là Doanh thu Biên (MR).
Rút ra mối liên hệ giữa MR và TR
TR = P*Q Xét những sự thay đổi:
Trang 4Xét số hạng Nhân với đuợc
Ta cũng có thể giải bằng cách lấy đạo hàm của TR theo Q
Thay vào hàm MR ta có:
NếuEd> 1 , { } > 0, và MR > 0 Khi P tăng (Q giảm), TR giảm
Nếu Ed< 1, { } < 0, và MR < 0 Khi P tăng (Q giảm), TR tăng
NếuEd= 1 , { } = 0, và MR = 0 Khi P tăng (Q giảm), TR không đổi
Các loại Độ co giãn khác
1 Độ co giãn của cầu theo giá chéo được định nghĩa là phần trăm
thay đổi của số lượng cầu của mặt hàng thứ hai ứng với một phần trăm thay đổi của giá mặt hàng thứ nhất
Nếu , mặt hàng 1 và 2 là hàng thay thế nhau
Nếu , mặt hàng 1 và 2 là hàng bổ sung cho nhau
Nếu , mặt hàng 1 và 2 không có liên hệ với nhau
2 Độ co giãn của cầu theo thu nhập được định nghĩa là phần trăm
thay đổi của lượng cầu một mặt hàng ứng với một phần trăm thay đổi của thu nhập
Trang 5Ký hiệu thường được dùng để biểu diễn độ co giãn của cầu theo thu nhập là µ, tức ký hiệu Hy Lạp mu (Mặc dù ký hiệu η cũng
Nếu µ > 0 , mặt hàng này được coi là hàng thông thường
Nếu µ < 0 , mặt hàng này được coi là hàng thứ cấp
3 Độ co giãn của cung được định nghĩa là phần trăm thay đổi của số
lượng cung ứng với một phần trăm thay đổi của giá mặt hàng đó
Ký hiệu thường được dùng để biểu diễn độ co giãn của cung theo giá là chữ e Công thức tính độ co giãn của cung là:
e = = hay
Những định nghĩa cân bằng thị trường khác nhau dựa trên độ co giãn của cung theo giá
1 Cân bằng nhất thời (Giai đoạn thị trường)
Các nhà sản xuất hoàn toàn không phản ứng với thay đổi giá Vì sao?
Cung hoàn toàn không co giãn; do vậy, cầu quyết định giá Hãy cho thấy điều đó.
2 Cân bằng ngắn hạn
Các công ty phản ứng với sự thay đổi giá thị trường của mặt hàng bằng cách tăng lượng của yếu tố đầu vào khả biến trong sản xuất Nghĩa là, các nhà sản xuất sản xuất nhiều hơn bằng cách sử dụng thiết
bị và/hoặc nhà máy với cường độ cao hơn Từ đó, các công ty có thể tăng xuất lượng trong ngắn hạn nếu như họ tăng lượng của yếu tố đầu vào khả biến (Ví dụ như lao động)
3 Cân bằng dài hạn (hay “Giá bình thường")
Tất cả các nhập lượng đều có thể biến đổi; từ đó, các công ty có thể tăng vốn, ví
dụ xây nhà máy mới, và những công ty mới có thể gia nhập ngành hoặc những công ty cũ ra khỏi ngành
Q = F (K, L).
4 Cân bằng rất dài hạn
Công nghệ đang cải tiến, khiến cho với một lượng vốn và lao động cho trước sẽ
Trang 6có nhiều xuất lượng hơn Đường cung đang trở nên co giãn hơn! Q = T{Q (K, L)}