Tài liệu Kinh tế học vi mô bài giảng 4 docx

Hiện tại ta hãy định nghĩa Tổng Thỏa dụng là độ thỏa dụng người tiêu dùng nhận được từ việc tiêu dùng tất cả mọi đơn vị của một sản phẩm cụ thể.. Định nghĩa Thoả dụng Biên là số tăng lên

KINH TẾ HỌC VI MÔ BÀI GIẢNG 4

Tác Giả: Dennis McCornac, Ðặng Văn Thanh, Trần Hoàng Thị, Nguyễn Quý Tâm, Trần Thị Hiếu Hạnh, FETP, Fulbright Economics Teaching Program

HÀNH VI NGƯỜI TIÊU DÙNG

Mục tiêu của chúng ta là xây dựng một mô hình đơn giản về hành vi người tiêu dùng cho phép ta dự đoán phản ứng của người tiêu dùng trước những thay đổi về cơ hội và hạn chế của họ Ta coi thị hiếu và sở thích là cho trước, nhưng ta sẽ thể hiện chúng bằng một mô hình phân tích rất tổng quát

Độ thỏa dụng: khái niệm lý thuyết diễn tả mức độ thỏa mãn hay

hưởng thụ mà người tiêu dùng nhận được qua việc tiêu dùng một sản phẩm

Ta không đo độ thỏa dụng Người tiêu dùng không thể đo độ thỏa dụng của mình bằng bất kỳ đơn vị đo lường nào, nhưng họ có thể xếp hạng mức độ thỏa dụng mà họ đạt được từ những phối hợp tiêu dùng khác nhau

Hiện tại ta hãy định nghĩa Tổng Thỏa dụng là độ thỏa dụng người

tiêu dùng nhận được từ việc tiêu dùng tất cả mọi đơn vị của một sản

phẩm cụ thể Định nghĩa Thoả dụng Biên là số tăng lên trong Tổng

Thỏa dụng ứng với việc tiêu dùng thêm một đơn vị sản phẩm

Thỏa dụng biên giảm dần: đóng vai trò rất quan trọng trong phân

tích của chúng ta về hành vi người tiêu dùng

Khi số lượng của một sản phẩm được tiêu dùng tăng lên (các yếu tố khác không đổi), thoả dụng biên ứng với việc tiêu dùng thêm những đơn vị sản phẩm đó cuối cùng sẽ giảm xuống.

Q x TU MU TU x

MU x

1 10

10

2 18 8

3 24 6

4 28 4

5 30 2

6 30 0

X X

Lý thuyết thứ tự (thứ bậc) – đặt rổ hàng theo thứ tự từ ưa thích

nhiều nhất đến ưa thích ít nhất, nhưng không cho biết rổ hàng này được ưa thích hơn rổ hàng kia bao nhiêu

Lý thuyết độ thỏa dụng theo số lượng (số đếm) – đo lường sự

thỏa mãn của người tiêu dùng về mặt lượng, nhưng đây gần như là một khái niệm lý thuyết

Giả định Một: Hoàn chỉnh.

Giả định Hai: Nhiều hơn thì tốt hơn.

Giả định Ba: Tỷ lệ Thay thế Biên Giảm dần

Anh chị thích điều đó như thế nào? Trong tiếng Anh điều đó có nghĩa là

khi tôi có ngày càng nhiều hơn một sản phẩm, tôi muốn từ bỏ ngày

càng ít hơn những sản phẩm khác để có sản phẩm đó Điều đó hàm ý

một đường đẳng dụng lồi

Tính bắc cầu nghĩa là gì? Nghĩa là sự ưa thích hay lựa chọn của tôi thì nhất quán Nói cách khác, nếu tôi thích A hơn B và B hơn C, thì tôi cũng thích A hơn C Hay tương tự, tôi bàng quan giữa A và B và bàng quan giữa B và C, thì tôi cũng bàng quan giữa A và C

Cho ví dụ Điều này có nghĩa là các đường đẳng dụng không bao giờ có thể chạm hoặc cắt nhau (Anh chị có thể biểu diễn trên một đồ thị)

Diễn giải Đường Đẳng dụng

Việc diễn giải đường đẳng dụng đưa ta trở lại giả định thứ ba về tỷ lệ

thay thế biên giảm dần Tỷ lệ thay thế biên(MRS) là gì? Đó là độ

giảm của biến số trên trục tung khi đuợc tăng thêm một đơn vị của biến số trên trục hoành mà lợi ích của cá nhân không thay đổi

Sẽ rõ ràng hơn nhiều nếu ta thể hiện điều này trên một đồ thị.

Nói cách khác MRS là số lượng tối đa của mặt hàng này mà một

người sẽ từ bỏ để có thêm một đơn vị của mặt hàng khác Số

lượng tối đa là số lượng làm cho anh ta cảm thấy lợi ích không đổi

Ta diễn giải đường đẳng dụng đối với những sản phẩm là hàng thay thế hoàn hảo hoặc hàng bổ sung hoàn hảo như thế nào?

Độ dốc của Đường Đẳng dụng

Trước khi bàn về giới hạn ngân sách, ta nói về độ thỏa dụng và đặt đường đẳng dụng vào một hàm thỏa dụng Các nhà kinh tế giả định rằng cá nhân tối đa hóa độ thỏa dụng – tức mức độ phúc lợi hay sự thỏa mãn cá nhân Nói cách khác, ta có hàm U = U(X, Y).

Dọc theo một đường đẳng dụng, ta nói rằng độ thỏa dụng không đổi

– nói cách khác, nếu tôi bàng quan giữa hai rổ hàng, điều đó có nghĩa

là nó cho tôi cùng mức độ thỏa dụng như nhau

Do vậy ta có: MU X ∆X + MU Y ∆Y = 0

Số hạng thứ nhất là độ thỏa dụng tăng thêm do có thêm X (như vậy X>0); số hạng thứ hai là độ thỏa dụng giảm đi do giảm Y (như vậy Y<0)

Đổi vế: MU X ∆X = -MU Y ∆Y

Nhớ rằng tỷ lệ thay thế biên là độ dốc của đường đẳng dụng, đó là ∆Y/

thay thế biên đơn giản là tỷ số của những độ thỏa dụng biên.

Hiểu điều này sẽ hữu ích về sau

Đường giới hạn ngân sách

Phần phân tích thứ hai là đường giới hạn ngân sách

Công thức tổng quát: Giả định hiện giờ chỉ có hai mặt hàng trên thế giới – đây là sự đơn giản hóa mà sau này ta có thể bỏ – do vậy một người sẽ tiêu hết thu nhập của mình vào hai mặt hàng này

Điều này có thể được mô tả bằng I = P X X + P Y Y , với số hạng thứ nhất

là tổng chi tiêu của người đó vào X và số hạng thứ hai là tổng chi tiêu vào Y Ta có thể biểu diễn bằng đồ thị

Hẳn nhiên ta có thể đặt điều này thành công thức tổng quát như sau:

Số hạng thứ nhất là tung độ gốc của trục Y; số hạng thứ hai là độ dốc

Lưu ý rằng độ dốc là giá của X trên giá của Y – giá tương đối hay

Những thay đổi trong Đường Giới hạn Ngân sách

Có ba yếu tố cho sẵn khi ta xây dựng đường ngân sách là thu nhập, giá của X và giá của Y – nếu bất cứ yếu tố nào thay đổi, đường ngân sách sẽ thay đổi Điều gì xảy ra nếu:

a) Thu nhập tăng?

b) Giá của X tăng?

c) Giá của Y giảm?

Cân bằng tiêu dùng

Giờ là lúc ta đem hai khái niệm này lại với nhau và xây dựng một mô hình hành vi con người Điều này có thể được biểu diễn bằng đồ thị và toán học

Nhớ rằng độ dốc của đường đẳng dụng là tỷ lệ thay thế biên:

Độ dốc đường giới hạn ngân sách là tỷ số giá: .

Do vậy, điều sau đây đúng tại điểm E: hay

Cách diễn giải kinh tế của điều này là: Khi đạt cân bằng (tối đa hoá độ thoả dụng), độ thỏa dụng biên của mỗi đô la chi tiêu cho các mặt hàng khác nhau phải bằng nhau Nói cách khác, nếu tôi có thể lấy đi từ Y một đô la và tiêu nó vào X và làm tăng thêm độ thỏa dụng thì tôi sẽ làm điều đó (và ngược lại)

Tác động của thay đổi thu nhập: Đường Thu nhập Tiêu dùng (Cũng được gọi là “Đường cong chào hàng”)

Ta có thể thể hiện đối với Hàng hóa thông thường: cầu tăng cùng với thu nhập

Hàng hóa thứ cấp: cầu giảm khi thu nhập tăng

Giờ đây ta có thể rút ra đường cầu và thể hiện khái niệm Tác động Thu nhập và Tác động Thay thế Hãy tham khảo sách và các tấm slides.

Tổng tác động của Thay đổi Giá là sự thay đổi số lượng cầu khi

người tiêu dùng đi từ một phối hợp cân bằng sang một phối hợp cân bằng khác

T ng Tác ngổng Tác động động = Tác ng Thay thđộng ế + Tác độngng Thu nh pập

= Qra bởid gây + Qra bởid gây

sự thay đổi giá tương đối, giữ thu nhập thực tế không đổi

sự thay đổi thu nhập thực tế, giữ giá tương đối không đổi

Tác động Thay thế – Sự thay đổi số lượng cầu ứng với thay đổi giá

tương đối sau khi đền bù cho sự thay đổi thu nhập thực tế (do thay đổi giá tương đối gây ra)

1 Nhìn chung, tác động thay thế là âm

a Nếu giá tương đối của một mặt hàng giảm, thì

số lượng cầu tăng

b Nếu giá tương đối của một mặt hàng tăng, thì

số lượng cầu giảm

2 Thể hiện trên đồ thị bằng cách giữ sao cho độ thoả dụng của người tiêu dùng trên cùng đường đẳng dụng , nhưng với tỷ số giá tương đối mới!

Tác động Thu nhập – Sự thay đổi số lượng cầu một món hàng do kết

quả của chỉ riêng thay đổi thu nhập thực tế (do thay đổi giá tương đối gây ra)

1 Nhìn chung, tác động thu nhập là dương

a Nếu thu nhập thực

tế tăng, người tiêu dùng mua món hàng với số lượng nhiều hơn

b Nếu thu nhập thực

tế giảm, người tiêu

dùng mua món hàng với số lượng ít hơn

2 Hàng hóa thông thường

và hàng hóa cao cấp có tác động thu nhập dương

3 Hàng hóa thứ cấp có tác động thu nhập

âm

4 Thể hiện trên đồ thị bằng cách chuyển độ thoả dụng của người tiêu dùng lên đường đẳng dụng cao hơn hoặc thấp hơn

Nhìn chung, tác động thu nhập dương tăng cường tác động thay thế âm