Tài liệu Kinh tế học vi mô bài giảng 9 pptx

KINH TẾ HỌC VI MÔ Tác Giả: Dennis McCornac, Ðặng Văn Thanh, Trần Hoàng Thị, Nguyễn Quý Tâm, Trần Thị Hiếu Hạnh, FETP, Fulbright Economics Teaching Program BÀI GIẢNG 10 PHÂN TÍCH THỊ TRƯỜ

KINH TẾ HỌC VI MÔ

Tác Giả: Dennis McCornac, Ðặng Văn Thanh, Trần Hoàng Thị, Nguyễn Quý Tâm, Trần Thị Hiếu Hạnh, FETP, Fulbright Economics Teaching Program

BÀI GIẢNG 10 PHÂN TÍCH THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH

Người tiêu dùng, Người sản xuất và Hiệu quả của các thị trường Thặng dư người tiêu dùng

Là sự chênh lệch giữa tổng số tiền người tiêu dùng sẵn lòng trả cho một món hàng và số tiền thực tế mà họ trả Nói cách khác, đó là sự chênh lệch giữa tổng lợi ích (TB) mà người tiêu dùng nhận được và tổng chi tiêu của người tiêu dùng (CE hay giá) vào món hàng

Thặng dư người sản xuất

Là sự chênh lệch giữa tổng doanh thu (TR) và tổng chi phí kinh tế (TC) của sản xuất

PS = TR – TC

(Chú ý: Tổng chi phí kinh tế = Chi phí hiện + Chi phí ẩn)

Tổng thặng dư

Tổng thặng dư = Thặng dư người tiêu dùng + Thặng dư người sản xuất

= (TB – CE) + (TR –TC)

= TB - TC

(Chú ý: CE = TR, Tại sao?)

Kết luận:

nào coi chúng có giá trị cao nhất, tính bằng mức sẵn lòng chi trả của

họ

chi phíù thấp nhất

3. Thị trường tự do đem đến kết quả là một lượng cân bằng trên

thị trường mà tại đó tổng thặng dư người tiêu dùng và thặng dư người

sản xuất là tối đa

Nói ngắn gọn, thị trường tự do tối đa hóa lợi ích kinh tế, chúng hiệu

quả từ quan điểm của cả cá nhân và xã hội

Chú ý: Những kết luận này đúng nếu không có ngoại tác tiêu cực hay

tích cực, nghĩa là, tác động xấu hay tốt đến bên thứ ba

Trợ cấp và Giá trần

Ta có thể dùng ý tưởng thặng dư người tiêu dùng và thặng dư người

sản xuất để xét tác động phúc lợi của trợ cấp và giá trần nhằm làm hạ

giá và khuyến khích tiêu dùng

Tác động của trợ cấp đối với thặng dư người tiêu dùng và thặng

dư người sản xuất

Thặng dư người

Thặng dư người

Người tiêu dùng Người sản xuất Tổng cộng Thặng dư ròng

Có thể phân tích giá trần theo cách tương tự Giá trần làm giảm giá thị trường bằng một mệnh lệnh hành chính Điều này làm tăng số lượng cầu nhưng lại làm giảm số lượng cung, như minh họa bên dưới Có thể phân tích ý nghĩa phúc lợi của giá trần bằng cách xét thặng dư người tiêu dùng và thặng dư người sản xuất Điều này được mô tả trong bảng dưới đây và được minh họa bằng hình tương ứng

Tác đ ng c a giá tr n ần đối với thặng dư người tiêu dùng và thặng dư người sản đối với thặng dư người tiêu dùng và thặng dư người sản ới thặng dư người tiêu dùng và thặng dư người sản i v i th ng d ng ặng dư người tiêu dùng và thặng dư người sản ư người tiêu dùng và thặng dư người sản ư người tiêu dùng và thặng dư người sản ời tiêu dùng và thặng dư người sản i tiêu dùng và th ng d ng ặng dư người tiêu dùng và thặng dư người sản ư người tiêu dùng và thặng dư người sản ư người tiêu dùng và thặng dư người sản ời tiêu dùng và thặng dư người sản ản i s n

xu t ất

Trước khi có giá trần Sau khi có giá trần Thặng dư người tiêu

Thặng dư người sản

Người tiêu dùng Người sản xuất Tổng cộng

Định nghĩa: Hiệu quả kinh tế nghĩa là tổng thặng dư được tối đa hóa.

“Mọi người tiêu dùng, những người sẵn lòng trả cao hơn chi phí cơ hội của những nguồn lực cần để sản xuất thêm xuất lượng, có thể mua; mọi người tiêu dùng, những người không sẵn lòng trả chi phí cơ hội của xuất lượng tăng thêm, không mua.”

Cân bằng cạnh tranh hoàn hảo đạt được hiệu quả kinh tế

Chính sách: Thuế trên từng mặt hàng

Định nghĩa: Thuế trên từng mặt hàng (hay thuế tính theo đơn vị

hàng hóa) là khoản tiền do người tiêu dùng hoặc người sản xuất trả

trên mỗi đơn vị hàng hóa tại thời điểm bán Phần trước ta đã trình bày điều này

Ví dụ: Giả sử cùng một loại thuế T sẽ do người tiêu dùng chứ không do người cung cấp trả Biểu đồ thay đổi thế nào?

Định nghĩa: khoản tiền tăng lên giữa giá do người mua trả, PD , và giá cân bằng không thuế, P*, được gọi là thuế do người tiêu dùng chịu;

khoản tiền giảm xuống giữa giá do người bán nhận được, PS , và P*,

được gọi là thuế do người sản xuất chịu

Ta có thể trình bày các ví dụ.

Phương pháp đơn giản ("Mặt sau bì thư” ) để tính phần chịu thuế của các bên khi có thuế` tính theo đơn vị hàng hóa

trong đó e là độ co giãn của cung tại mức giá cũ và Ed là độ co giãn của cầu tại mức giá cũ

Tại sao?…xét một mức thuế nhỏ áp dụng cho một nền kinh tế tại điểm (Q * ,P * )…

e =(Q/Q * )/(P S /P * )…Q/Q * =P S /P * e

E d =(Q/Q * )/(P D /P * )…Q/Q * =P D /P * E d

nhưng để cho thị trường cân bằng, Q/Q * phải là như nhau đối với cầu

và cung, do đó

P S /P * e = P D /P * E d

Ví dụ: cho Ed = -0,5 và e = 2 Xác định phần thuế tính theo đơn vị hàng hóa do người tiêu dùng và người sản xuất chịu

PD/PS = 2/-0,5 = -4

Giải thích: “người tiêu dùng trả gấp bốn lần số giảm của giá mà người

sản xuất nhận Do đó, mức thuế tính theo đơn vị hàng hóa $1 làm giá người tiêu dùng phải trả tăng $0,8 và làm giá người sản xuất nhận giảm $0,2.”

Chính sách: Hạn ngạch sản xuất

Định nghĩa: Hạn ngạch sản xuất là một giới hạn về số lượng người

sản xuất trong thị trường hoặc giới hạn về số lượng mà mỗi ngườiø sản xuất có thể bán Hạn ngạch thường có mục tiêu là đặt một giới hạn lên tổng số lượng mà những người sản xuất có thể cung cấp cho thị trường

Ví dụ: Xét một chương trình hạn ngạch đem lại kết quả về giá thị trường cũng giống như chương trình hỗ trợ giá So sánh các mức xuất lượng và thặng dư (CS, PS, TS) do những chương trình này tạo ra?

Sự can thiệp của chính phủ: ai đuợc và ai mất?

Loại tác động Tác động lên Tác động lên Tác động lên Tác động lên Có sự

khối lượng thặng dư thặng dư ngân sách mất mát

mậu dịch người tiêu người sản xuất chính phủ vô ích

(trong nước) dùng (trong (trong nước) (trong nước) (trong nước)

nước) không?

Thuế tính

theo đơn vị

hàng hóa

Trợ giá cho

người sản

xuất

Giá trần tối

đa cho

người sản

xuất

Giảm;

Dư cầu (thiếu hụt)

Tăng hoặc

Giá sàn tối

thiểu cho

người sản

xuất

Giảm;

Dư cung (dư thừa)

Hạn ngạch

Thuế quan

Hạn ngạch