Tính cấp thiết của đề tài
Nước ta đang chuyển đổi từ nền kinh tế lạc hậu sang nền kinh tế thị trường, thực hiện chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ sản xuất nhỏ sang sản xuất lớn hiện đại Để phát triển nền sản xuất lớn, cần có cơ sở hạ tầng và công cụ lao động tiên tiến Theo nguyên lý của chủ nghĩa Mác, mọi quốc gia cần tiến hành công nghiệp hóa – hiện đại hóa để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cần thiết.
Hoạt động sản xuất và kinh doanh tại các khu công nghiệp và khu chế xuất luôn đi kèm với việc quản lý và xử lý chất thải, khí thải Đây là một nhiệm vụ quan trọng, vì nếu không tuân thủ đúng quy chuẩn kỹ thuật môi trường và đảm bảo an toàn, sẽ gây ô nhiễm nguồn nước, đất và không khí, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của người dân xung quanh.
Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn tuân thủ quy định quốc tế về môi trường và nhận thức rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường Nhà nước đã ban hành Luật Bảo vệ môi trường vào năm 2005 và 2014 cùng với các Nghị định xử phạt vi phạm Trước tình hình ô nhiễm và biến đổi khí hậu nghiêm trọng, Đại hội XI của Đảng đã xác định vai trò quan trọng của vấn đề này Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020 nhấn mạnh rằng phát triển phải coi trọng bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu Các yêu cầu chính bao gồm hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường, yêu cầu các dự án đầu tư tuân thủ quy định bảo vệ môi trường, và tăng cường đầu tư cùng cơ chế ưu đãi để huy động nguồn lực phòng, chống thiên tai và bảo vệ môi trường.
Sự phát triển kinh tế - xã hội gần đây đã dẫn đến ô nhiễm và suy thoái môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe con người, gây ra các bệnh hô hấp, đồng thời tác động xấu đến hệ sinh thái và góp phần vào biến đổi khí hậu như hiệu ứng nhà kính và mưa axit.
Công nghiệp hoá, đô thị hoá càng phát triển thì nguồn thải gây ô nhiễm môi trường không khí càng nhiều
Theo PGS.TS Đinh Đức Trường, Phó trưởng khoa Môi trường và Đô thị, 80% khu công nghiệp tại Việt Nam đang vi phạm quy định về môi trường Mỗi năm, thiệt hại do ô nhiễm môi trường ở Việt Nam tương đương 5% GDP, trong khi con số này ở Trung Quốc là 10% Nếu tình trạng ô nhiễm tiếp tục gia tăng như hiện nay, Việt Nam có thể vượt qua Trung Quốc về mức độ ô nhiễm.
Việt Nam đã triển khai nhiều biện pháp để giải quyết ô nhiễm không khí, trong đó pháp luật được coi là công cụ hiệu quả nhất Nhà nước sử dụng pháp luật để điều chỉnh hành vi của các chủ thể ảnh hưởng đến môi trường không khí, nhằm định hướng họ thực hiện các hành động có lợi cho môi trường Tuy nhiên, hệ thống quy phạm pháp luật bảo vệ môi trường vẫn còn những hạn chế, do thiếu quy định cụ thể và sự am hiểu cũng như chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân còn yếu kém.
Từ những vấn đề nêu trên, tôi đã quyết định nghiên cứu đề tài: “Pháp luật về bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh tại huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam” cho luận văn của mình.
Tình hình nghiên cứu
Pháp luật về môi trường là lĩnh vực thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu, khoa học và luật gia Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã phát hiện ra một số công trình nghiên cứu trước đây liên quan đến vấn đề này.
Đề tài Luận án Tiến sĩ của Bùi Đức Hiển (2016) tại Học viện Khoa học xã hội tập trung vào việc phân tích pháp luật kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí ở Việt Nam Luận án này không chỉ làm rõ các vấn đề lý luận và pháp lý liên quan mà còn chỉ ra những tồn tại trong chính sách hiện tại Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, đảm bảo con người có thể sống trong môi trường trong lành và an toàn.
- Đề tài Luận văn Thạc sĩ của tác giả Đoàn Thị Thùy Dương (2017) – Đại học Luật Hà Nội: “Pháp luật về bảo vệ môi trường không khí ở Việt
Nam hiện nay” Luận văn đã phân tích được những nội dung chủ yếu của
1 PGS.TS Đinh Đức Trường, 2016, Hội thảo về kinh tế Việt Nam trong trung hạn và một số ảnh hưởng của yếu tố môi trường
Pháp luật môi trường không khí tại Việt Nam hiện có ba quy định chính, nhưng vẫn cần cải thiện để bảo vệ môi trường không khí hiệu quả hơn Một vấn đề quan trọng là chưa có sự phân tích sâu về thực tiễn thực hiện pháp luật này tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh và khu công nghiệp Để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường không khí, cần đề xuất các phương án hoàn thiện pháp luật phù hợp với tình hình thực tế.
- Đề tài Luận văn Thạc sĩ của tác giả Đinh Phượng Quỳnh (2011):
“Pháp luật về bảo vệ môi trường ở Việt Nam – Thực trạng và giải pháp”
Nghiên cứu đã hệ thống hóa và làm rõ các vấn đề lý luận liên quan đến pháp luật bảo vệ môi trường tại Việt Nam, đồng thời phân tích thực trạng, những thành tựu đạt được và các thách thức hiện tại trong việc điều chỉnh pháp luật bảo vệ môi trường.
Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Thị Hồng Linh (2017) tại Học viện Hành chính Quốc gia với đề tài “Quản lý nhà nước bằng pháp luật về bảo vệ môi trường – từ thực tiễn tỉnh Hải Dương” đã phân tích thực trạng pháp luật bảo vệ môi trường tại Việt Nam Tác giả đã tập trung vào tình hình ô nhiễm môi trường ở tỉnh Hải Dương và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý và cải thiện tình trạng này.
Bài báo của tác giả Jim và Wendy Y Chen (2008) tập trung vào việc đánh giá hệ sinh thái dịch vụ của cây xanh đô thị trong việc loại bỏ ô nhiễm không khí tại Quảng Châu, Trung Quốc Nghiên cứu được đăng trong Tạp chí Quản lý môi trường số 88, trang 665, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vai trò của cây xanh trong việc cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ môi trường đô thị.
Bài viết nhấn mạnh rằng bên cạnh các giải pháp kỹ thuật giảm ô nhiễm không khí, thảm thực vật đô thị ngày càng được công nhận là phương pháp hiệu quả trong việc cải thiện chất lượng không khí Thảm thực vật có khả năng loại bỏ một số chất ô nhiễm chủ yếu thông qua quá trình lắng đọng khô, đóng góp tích cực vào môi trường đô thị.
Nhiều nghiên cứu đã xem xét toàn diện về pháp luật bảo vệ môi trường, nhưng chưa có nhiều tác phẩm tập trung vào thực tiễn pháp luật bảo vệ môi trường không khí tại các cơ sở sản xuất kinh doanh ở Việt Nam Do đó, luận văn này sẽ làm rõ các vấn đề lý luận liên quan đến pháp luật bảo vệ môi trường và thực tiễn tại các cơ sở sản xuất kinh doanh cũng như khu công nghiệp ở tỉnh Quảng Nam Từ đó, luận văn sẽ đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam về bảo vệ môi trường.
Mục tiêu nghiên cứu
Luận văn này trình bày tổng quan về pháp luật môi trường tại Việt Nam, đặc biệt tập trung vào các quy định liên quan đến môi trường không khí trong các khu công nghiệp Nghiên cứu thực trạng tại huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam, nhằm phân tích và đánh giá những vấn đề, thách thức hiện tại, từ đó đề xuất các giải pháp toàn diện và hiệu quả.
Để hoàn thiện thể chế và tăng cường huy động nguồn lực bảo vệ môi trường, cần áp dụng các công cụ và biện pháp quản lý nhà nước hiệu quả trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.
(1) Nghiên cứu cơ sở lý luận về thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường không khí tại Việt Nam
Phân tích thực trạng áp dụng quy định pháp luật về môi trường không khí tại khu công nghiệp Bắc Chu Lai cho thấy nhiều thách thức trong việc thực hiện các tiêu chuẩn khí thải Hoạt động sản xuất, kinh doanh tại huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam cần được cải thiện để đảm bảo tuân thủ quy định và bảo vệ sức khỏe cộng đồng Việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý môi trường hiện tại là cần thiết để nâng cao chất lượng không khí và phát triển bền vững trong khu vực.
(3) Đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm khắc phục thực trạng và hoàn thiện quy đinh pháp luật về môi trường không khí ở Việt Nam hiện nay.
Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Để đạt được các mục tiêu của đề tài, nghiên cứu được thực hiện dựa trên phương pháp duy vật biện chứng, kết hợp với lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, cùng với các đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Luận văn dựa trên sự kết hợp giữa các phương pháp như sau:
Phương pháp phân tích và tổng hợp là công cụ quan trọng trong luận văn, giúp phân tích các khái niệm, quy định pháp luật và số liệu, từ đó tổng hợp thông tin để người đọc có cái nhìn tổng quát hơn về vấn đề được nghiên cứu.
Phương pháp diễn giải quy nạp là kỹ thuật quan trọng trong luận văn, giúp phân tích và làm rõ các số liệu cũng như nội dung trích dẫn liên quan Phương pháp này được áp dụng xuyên suốt tất cả các chương của luận văn, đảm bảo tính nhất quán và logic trong việc trình bày thông tin.
Phương pháp so sánh được áp dụng để phân tích và đối chiếu các quy định pháp luật trong những văn bản khác nhau, chủ yếu được trình bày trong chương 2 của luận văn.
Ngoài ra, bài nghiên cứu còn áp dụng các phương pháp khác như thống kê, phân tích tổng kết kinh nghiệm và ý kiến chuyên gia Những phương pháp này được sử dụng linh hoạt nhằm nâng cao hiệu quả và tính thuyết phục của luận văn.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
Luận văn này đóng góp vào việc xây dựng cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật Việt Nam về môi trường không khí Qua nghiên cứu thực tiễn tại huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam, luận văn cũng hỗ trợ chính quyền và các cơ quan chức năng trong việc cải thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp và đơn vị kinh doanh trong khu công nghiệp tại khu vực nghiên cứu.
Luận văn nghiên cứu dựa trên Luật bảo vệ môi trường 2014 và các quy định pháp luật liên quan, nhằm làm sáng tỏ các vấn đề lý luận, pháp lý và thực tiễn trong việc thực thi pháp luật bảo vệ môi trường không khí tại Việt Nam hiện nay.
Bài luận văn đã thực hiện việc đánh giá tình hình và thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ môi trường không khí tại các cơ sở sản xuất kinh doanh và khu công nghiệp ở Việt Nam, đặc biệt là tại huyện Núi Thành.
Tại huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam, luận văn đóng góp vào việc hoàn thiện chính sách pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả thực thi các quy định về bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Bài viết đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện quy phạm pháp luật về bảo vệ môi trường không khí Tài liệu này cũng có thể được sử dụng làm nguồn nghiên cứu, tham khảo và giảng dạy tại các cơ sở đào tạo luật.
Kết cấu của luận văn
Bên cạnh phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được chia thành 3 chương như sau:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận pháp luật về bảo vệ môi trường không khí
Chương 2: Phân tích thực trạng pháp luật Việt Nam về bảo vệ môi trường không khí và thực tiễn áp dụng tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh ở huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam, nhằm đánh giá hiệu quả quản lý và thực hiện các quy định liên quan đến bảo vệ môi trường.
Chương 3 đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi các quy định về bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam Những biện pháp này bao gồm việc cải thiện khung pháp lý, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, đồng thời nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và cộng đồng về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường Việc áp dụng các công nghệ xanh và thực hiện các chương trình giáo dục môi trường cũng là những yếu tố quan trọng giúp cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ
Khái quát chung về bảo vệ môi trường không khí và pháp luật về bảo vệ môi trường không khí
1.1.1 Khái niệm về môi trường không khí, ô nhiễm môi trường không khí
1.1.1.1 Khái niệm về môi trường không khí
Môi trường không khí là hỗn hợp các khí bao quanh trái đất, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và bảo vệ sự sống trên bề mặt hành tinh Không khí là yếu tố thiết yếu cho sự sinh tồn và phát triển của các sinh vật trên trái đất.
1.1.1.2 Khái niệm ô nhiễm môi trường không khí
Ô nhiễm không khí được định nghĩa là sự hiện diện của các chất ô nhiễm hoặc hạt trong không khí, dẫn đến biến đổi khí hậu và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người cũng như sinh vật khác như động vật và thực vật Cả hoạt động của con người và các quá trình tự nhiên đều có thể gây ra tình trạng ô nhiễm này.
1.1.2 Nguyên nhân, tác hại ô nhiễm môi trường trong không khí
* Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường không khí
Có 2 nguyên nhân chính gây ra tình trạng ô nhiễm không khí hiện nay đó là: Ô nhiễm từ tự nhiên và ô nhiễm không khí do con người gây nên
Ngoài các yếu tố chính, ô nhiễm không khí còn bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố khác như chất phóng xạ tự nhiên và sóng biển.
- Ô nhiễm không khí do con người gây nên:
Nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí hiện nay chủ yếu xuất phát từ các hoạt động sinh hoạt và sản xuất của con người Các khu công nghiệp và doanh nghiệp thường thải khí độc hại ra môi trường mà không qua xử lý, coi đó là chuyện bình thường Dưới đây là một số nguyên nhân cụ thể gây ô nhiễm không khí do tác động của con người.
+ Chiến tranh hay các cuộc tập trận quân sự
* Tác hại của ô nhiễm môi trường không khí
+ Gây ra các bệnh về hô hấp: Ô nhiễm không khí là nguyên nhân chính gây ra các bệnh về đường hô hấp như viêm phổi, dị ứng…
+ Ung thư: Hít phải nhiều khí độc sẽ làm tăng nguy cơ ung thư phổi
Không chỉ thế, khí độc vận chuyển trong cơ thể, gây ung thư nhiều bộ phận khác
+ Ảnh hưởng tới não bộ: ô nhiễm không khí có thể tác động tới não bộ, làm suy giảm nhận thức và mất trí nhớ
Ô nhiễm không khí đang trở thành yếu tố nguy cơ đáng lo ngại cho bệnh đột quỵ, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển với mức độ ô nhiễm cao.
- Đối với động - thực vật
Các hợp chất độc hại như SO2, NO2, CO, H2S và chì xâm nhập vào khí quản có thể gây tắc nghẽn, làm suy giảm hệ miễn dịch và quá trình trao đổi chất của thực vật, dẫn đến hiện tượng lá vàng và rụng sớm Chúng cũng gây hại trực tiếp cho thực vật qua khí khổng, làm tổn thương hệ thống thoát nước và giảm khả năng kháng bệnh Đối với vật nuôi, các bệnh như viêm mũi, viêm họng, suyễn và viêm phế quản thường gặp tương tự như ở người Ngoài ra, súc vật ăn phải lá cây nhiễm HF có nguy cơ mắc bệnh rỗng xương Để bảo vệ vật nuôi, cần giữ cho không gian sống thông thoáng, dọn dẹp rác thường xuyên và có thể sử dụng máy làm khô không khí để cân bằng độ ẩm và cải thiện chất lượng không khí.
- Đối với hệ sinh thái và hiệu ứng nhà kính
Các hợp chất độc hại như sun-fua ô-xít (SOx) và ni-tơ ô-xít (NOx) là nguyên nhân chính gây ra mưa a-xít và hiện tượng sương mù Mưa a-xít gây ra những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, ảnh hưởng đến sức khỏe của thực vật và động vật cũng như chất lượng nước.
8 thực vật thông qua việc phá hủy lá, tăng mức độ ô nhiễm đất & gây ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước mặt
CO (cacbomonoxit) là một trong những nguyên nhân gây ra mất cân bằng hóa học, dẫn đến việc Trái đất đã mất 25% rạn san hô, nơi sinh sống của khoảng 2 triệu loài cư dân đại dương Sự suy giảm này chủ yếu do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu bất thường.
Hiệu ứng nhà kính, chủ yếu do khí các-bon đi-ô-xít (CO2) và mê-tan (CH4) gây ra, đang ngày càng trở nên nghiêm trọng do ô nhiễm không khí Hệ quả của hiệu ứng này không chỉ là sự nóng lên toàn cầu mà còn làm thay đổi điều kiện sống của sinh vật, dẫn đến mực nước biển dâng cao, thu hẹp diện tích đất ven biển và đe dọa nhiều thành phố cùng bến cảng Hơn nữa, sự biến đổi khí hậu còn tạo điều kiện cho các bệnh tật lạ xuất hiện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người.
Ô nhiễm không khí gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế, ảnh hưởng đến sức khỏe và dẫn đến nhiều vấn đề xã hội bất ổn Ở Ấn Độ, mức ô nhiễm không khí cao gấp 50 lần mức cho phép đã gây ra khủng hoảng, trong khi Thái Lan phải đóng cửa hơn 400 trường học Tại Trung Quốc, ô nhiễm không khí từ khói bụi và hạt mịn tiêu tốn khoảng 267 tỷ NDT (38 tỷ USD) mỗi năm Điều này cho thấy ô nhiễm không khí là một yếu tố thầm lặng gây tổn hại lớn cho sự phát triển kinh tế toàn cầu.
Chi phí khám và chữa bệnh về hô hấp tại Hà Nội ước tính khoảng 1.500 đồng/người/ngày, gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho người dân nội thành Với dân số khoảng 3,5 triệu người, tổng thiệt hại kinh tế từ các bệnh đường hô hấp lên tới khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi năm.
Pháp luật về bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh
1.2.1 Khái niệm, vai trò của pháp luật về bảo vệ môi trường không khí
1.2.1.1 Khái niệm pháp luật về bảo vệ môi trường không khí
Pháp luật bảo vệ môi trường không khí được hiểu là hệ thống các quy định và nguyên tắc nhằm bảo vệ chất lượng không khí, đảm bảo sức khỏe con người và môi trường sống Các quy định này bao gồm việc kiểm soát ô nhiễm không khí, quản lý nguồn thải, và khuyến khích các biện pháp bảo vệ môi trường Mục tiêu chính của pháp luật này là duy trì và cải thiện chất lượng không khí, góp phần vào sự phát triển bền vững.
“Pháp luật về bảo vệ môi trường không khí là tổng hợp các quy phạm
Ô nhiễm không khí gây ra thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và sức khỏe, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, tác động của ô nhiễm không khí không chỉ làm tăng chi phí y tế mà còn giảm năng suất lao động Để giải quyết vấn đề này, cần có các biện pháp hiệu quả nhằm giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Pháp luật quy định các nguyên tắc điều chỉnh quan hệ giữa các chủ thể trong việc sử dụng và tác động đến môi trường không khí Các quy định này kết hợp nhiều phương pháp điều chỉnh khác nhau nhằm bảo vệ hiệu quả môi trường không khí, phục vụ lợi ích của nhân loại và thế hệ tương lai.
1.2.1.2 Vai trò của pháp luật về bảo vệ môi trường không khí
Pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc quy định cơ cấu tổ chức của các cơ quan quản lý nhà nước, nhằm bảo vệ môi trường không khí.
Pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn và hạn chế các tác động tiêu cực từ hoạt động khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên, nhằm bảo vệ môi trường không khí.
Pháp luật quy định rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ môi trường, đặc biệt trong các hoạt động sản xuất kinh doanh có thể gây ô nhiễm không khí.
Pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường Các quy định và chế tài được thiết lập nhằm ràng buộc cá nhân và tổ chức thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường không khí, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững.
1.2.2 Sự cần thiết bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh Ở các khu vực nông thôn và miền núi, mật độ dân số thấp hơn, mức độ phát triển công nghiệp không lớn như ở đô thị nên nhìn chung ít bị áp lực của ô nhiễm không khí hơn Tuy nhiên, ở nhiều địa phương có sự hiện diện của các cơ sở chế biến, công nghiệp như khoáng sản, nhiệt điện, xi măng, hóa chất… tác động từ ô nhiễm môi trường nói chung và ô nhiễm không khí nói riêng cũng không hề nhỏ Trong khi đó, hiện nay với xu hướng chuyển dịch các cơ sở công nghiệp ra khỏi đô thị, các khu vực vùng vành đai và nông thôn sẽ là nơi gánh chịu tác động của ô nhiễm nếu việc quản lý môi trường không được thực hiện và giám sát chặt chẽ Xu hướng phát triển và mở rộng các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn cả nước cũng góp thêm vào sức ép lên chất lượng không khí ở phạm vi rộng lớn hơn, không chỉ ở các khu vực đô thị mà khu vực nông thôn cũng dần có những dấu hiệu ô nhiễm không khí Chính vì vậy, bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh sẽ góp phần quan trọng bảo vệ môi trường sống trong lành cho con người và thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Nội dung pháp luật về bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh
1.3.1 Quy định quản lý về hệ thống các quy chuẩn kỹ thuật môi trường không khí
Quy chuẩn kỹ thuật môi trường không khí là các tiêu chuẩn trong hệ thống quy chuẩn kỹ thuật về môi trường tại Việt Nam Theo Điều 3 của Luật Bảo vệ môi trường 2014, quy chuẩn kỹ thuật môi trường được định nghĩa là mức giới hạn cho các thông số chất lượng môi trường xung quanh, bao gồm hàm lượng chất gây ô nhiễm trong chất thải Những quy định này được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản và có tính bắt buộc nhằm bảo vệ môi trường.
Quy chuẩn kỹ thuật môi trường được phân loại thành:
+ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia: Áp dụng bắt buộc trên phạm vi quốc gia
+ Quy chuẩn kỹ thuật địa phương: Áp dụng bắt buộc ở từng địa phương, nghiêm ngặt hơn quy chuẩn quốc gia và theo đặc thù từng đại phương
+ Quy chuẩn kỹ thuật chất lượng môi trường xung quanh và quy chuẩn kỹ thuật chất thải
1.3.2 Nội dung kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí
Pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí bao gồm các quy định do cơ quan nhà nước ban hành, nhằm điều chỉnh hoạt động của các cơ quan quản lý, tổ chức và cá nhân liên quan đến nguồn thải Luật này tập trung vào việc phòng ngừa, dự báo, theo dõi, kiểm tra và giám sát các tác động đến môi trường không khí, cũng như tình trạng và sự biến đổi của nó so với các tiêu chuẩn kỹ thuật Mục tiêu chính là ngăn chặn và xử lý ô nhiễm, đảm bảo môi trường không khí luôn trong lành và sạch đẹp.
1.4 Các yếu tố đảm bảo thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh
1.4.1 Bảo đảm bằng các biện pháp chế tài Để giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường như hiện nay, Kế hoạch đã đề ra mục tiêu tổng quát hướng tới tăng cường công tác quản lý chất lượng không khí (CLKK) thông qua kiểm soát nguồn phát sinh khí thải và giám sát CLKK xung quanh nhằm cải thiện chất lượng môi trường không
Không tìm thấy tài liệu theo yêu cầu từ địa chỉ URL đã cung cấp Tuy nhiên, "Giáo trình Luật môi trường" của NXB Công an nhân dân, xuất bản năm 2016, là một tài liệu quan trọng trong lĩnh vực pháp luật về môi trường Tài liệu này cung cấp kiến thức sâu rộng về các quy định pháp lý liên quan đến bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Các biện pháp bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất và kinh doanh bao gồm chế tài hành chính, chế tài dân sự và chế tài hình sự Ngoài ra, còn có trách nhiệm kỷ luật, tuy nhiên vẫn thiếu quy định hướng dẫn cụ thể.
1.4.2 Tập trung làm tốt các công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường không khí
Triển khai các quy định về bảo vệ môi trường không khí theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, các cơ quan có trách nhiệm đã xây dựng văn bản hướng dẫn và tập trung vào quản lý, giám sát nguồn thải cũng như trách nhiệm của chủ nguồn thải Kế hoạch hành động quốc gia về kiểm soát ô nhiễm không khí đến năm 2020 đã được trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và thực hiện Đồng thời, các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường đối với khí thải công nghiệp cũng đang được xây dựng đồng bộ Hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về bảo vệ môi trường không khí đang được rà soát, bổ sung và ban hành mới, bao gồm quy chuẩn về khí thải phương tiện giao thông và khí thải công nghiệp Mạng lưới quan trắc và dự án kiểm soát ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn và khu vực nhạy cảm về môi trường đã được đẩy mạnh trong những năm gần đây.
1.4.3 Bảo đảm bằng ý thức của các chủ thể tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh trong thực thi pháp luật bảo vệ môi trường không khí Để bảo vệ môi trường không khí, doanh nghiệp phải có trách nhiệm với các tác động tới môi trường và cuộc sống cộng đồng, thông qua các hành vi kiểm soát ô nhiễm không khí và xử lý khí thải trước khi thải ra môi trường, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên Đặc biệt, cần xây dựng một nền công nghiệp hiện đại, gắn liền bảo vệ môi trường, trong đó quản lý được công nghệ hiện có và phát triển dựa trên điều kiện của Việt Nam Các doanh nghiệp nên tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu về quản lý môi trường cho các nhân viên trong công ty, khen thưởng các cá nhân có ý thức tốt trong bảo vệ môi trường nơi làm việc nhằm thúc đẩy các cá nhân khác học hỏi và noi theo
1.4.4 Thể chế hóa các thành tựu khoa học trong hoạt động doanh nghiệp qua đó kích thích kinh tế phát triển đồng thời bảo vệ môi trường không khí
Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị, ban hành ngày 22/3/2018, định hướng xây dựng chính sách phát triển công nghiệp quốc gia đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, xác định mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp Việt Nam.
Đến năm 2030, Việt Nam sẽ hoàn thành mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại và nằm trong nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN về công nghiệp, với một số ngành có sức cạnh tranh quốc tế và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam hướng tới trở thành nước công nghiệp phát triển hiện đại Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, cộng đồng doanh nghiệp và các bên liên quan cần đánh giá tiến độ thực hiện cam kết, kiểm soát quy trình sản xuất kinh doanh và truyền thông hiệu quả với cộng đồng Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và nỗ lực bảo vệ môi trường cần gắn liền với các giá trị bền vững tài chính, xã hội, môi trường và phù hợp với chuẩn mực đạo đức Hiện tại, Việt Nam đang trở thành điểm đến quan trọng trên bản đồ sản xuất toàn cầu.
Vấn đề môi trường là sống còn với mọi quốc gia, bao gồm cả Việt Nam Hoạt động sản xuất kinh doanh mang lại giá trị kinh tế nhưng cũng ảnh hưởng đến môi trường sống Chương 1 đã làm rõ lý luận về pháp luật môi trường không khí, bao gồm định nghĩa về pháp luật bảo vệ môi trường không khí, nội dung cơ bản của pháp luật trong sản xuất kinh doanh, sự cần thiết của pháp luật này, và các yếu tố đảm bảo thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ VÀ THỰC TIỂN THỰC HIỆN TẠI CỞ SỞ SẢN XUẤT, KINH DOANH HUYỆN NÚI THÀNH, TỈNH QUẢNG NAM
Tình hình thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam
2.1.1 Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam
Núi Thành là huyện thuộc tỉnh Quảng Nam, được thành lập vào năm 1983 khi tách ra từ huyện Tam Kỳ Huyện Núi Thành nằm ở phía Nam tỉnh, giáp thành phố Tam Kỳ ở phía Bắc, huyện Bình Sơn và huyện Trà Bồng của tỉnh Quảng Ngãi ở phía Nam, và huyện Nam Trà My ở phía Tây.
Huyện Núi Thành, nằm ở phía tây bắc giáp huyện Phú Ninh và phía đông giáp Biển Đông, có đường bờ biển dài 37 km với nhiều bãi tắm đẹp như biển Rạng, Tam Hải, và Tam Tiến Diện tích tự nhiên của huyện là 55.583,42 ha với dân số 144.053 người (số liệu đến 31/12/2016), chủ yếu là người Kinh và người Cor tại các thôn 4, 6, 8 xã Tam Trà Núi Thành cũng nổi bật với diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản lớn nhất tỉnh Quảng Nam, trong khi đất lâm nghiệp chiếm 32,3% diện tích tự nhiên, chủ yếu tập trung ở các xã phía tây như Tam Sơn, Tam Thạnh, Tam Trà, Tam Mỹ Đông, và Tam Mỹ Tây Đất thổ cư của huyện đạt 6 km², chiếm hơn 1% tổng diện tích tự nhiên.
Ngành sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp tại huyện Núi Thành bao gồm 3 cụm công nghiệp: Nam Chu Lai, Trảng Tôn và Tam Mỹ Tây Trong đó, cụm công nghiệp Nam Chu Lai và Trảng Tôn đã đi vào hoạt động, thu hút hàng chục doanh nghiệp đầu tư sản xuất – kinh doanh, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương Đặc biệt, nguồn thu ngân sách của huyện tăng nhanh, giúp Núi Thành trở thành khu vực có số thu ngân sách lớn nhất tỉnh trong những năm gần đây.
2.1.2 Thực thi trách nhiệm quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường không khí
Trong thời gian qua, Phòng TN&MT huyện Núi Thành đã có những tiến triển đáng kể trong công tác bảo vệ môi trường không khí Cơ quan này đã tăng cường việc lấy mẫu giám sát môi trường theo kế hoạch tại các cơ sở phát sinh chất thải lớn, những điểm nóng về ô nhiễm và các cơ sở gây ô nhiễm Đồng thời, việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường cũng được chú trọng, góp phần nâng cao nhận thức và ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.
Cấp ủy, chính quyền, người dân và các tổ chức kinh tế, xã hội đã phối hợp chặt chẽ trong công tác bảo vệ môi trường, đạt được nhiều kết quả tích cực ở các khu vực và lĩnh vực khác nhau.
2.1.2.1 Công tác chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường không khí
Một là, nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về công tác
BVMTKK có nhiều chuyển biến tích cực
Hai là, công tác BVMTKK được chú trọng hơn, cụ thể đã có nhiều chương trình, kế hoạch BVMT
Ba là, các cấp, các ngành thực hiện nhiều biện pháp và đã giảm thiểu được tác động xấu của ngành công nghiệp đến môi trường
Bốn là, nguồn kinh phí sự nghiệp môi trường chi cho công tác bảo vệ môi trường không khí cũng tăng lên không ngừng
2.1.2.2 Phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, nhiệm vụ quan trắc môi trường không khí
Trong giai đoạn từ năm 2015 đến 2019, huyện đã tiến hành thẩm định và phê duyệt 423 doanh nghiệp DTM, 89 đề án bảo vệ môi trường chi tiết và 951 cam kết bảo vệ môi trường, trong tổng số 1.498 doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn.
2.1.2.3 Kinh phí cho công tác BVMT không khí
Bảng 2.1 trình bày nội dung chi ngân sách nhà nước dành cho công tác bảo vệ môi trường không khí tại huyện Núi Thành trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2019, với đơn vị tính là 1.000 đồng.
- Lấy mẫu phân tích phục vụ công tác quan trắc môi trường không khí
- Tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ công tác
BVMT không khí các đơn vị, tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh trong 2 cụm CN - TTCN có khả năng gây ONMT
- Hoạt động thông tin tuyên truyền, phổ biến, giáo dục Pháp luật môi
Nguồn: Số liệu thống kê Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Núi Thành
2.1.3 Thực thi pháp luật bảo vệ môi trường không khí ở các cơ sở sản xuất, kinh doanh
2.1.3.1 Thực thi pháp luật bảo vệ môi trường không khí ở nông thôn, khu dân cư
Phòng TN&MT huyện Núi Thành đã tích cực phối hợp với các ban ngành, đoàn thể và địa phương để tuyên truyền, giáo dục pháp luật về bảo vệ môi trường ở nông thôn và khu dân cư Kết quả đạt được là người dân đã thực hiện nhiều hành động cụ thể như vệ sinh nhà cửa, sử dụng nước sạch, giữ gìn cảnh quan đường làng, thu gom rác thải đúng nơi quy định, xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh và loại bỏ các phong tục lạc hậu, góp phần làm cho không khí trong lành hơn Nhờ đó, bộ mặt nông thôn và đô thị ở Núi Thành đã có nhiều thay đổi với cảnh quan xanh, sạch, đẹp, hài hòa với thiên nhiên và thân thiện với môi trường Tuy nhiên, hiện tượng ô nhiễm không khí cục bộ vẫn ghi nhận tại một số vùng có cụm công nghiệp xen kẽ trong khu dân cư và tại các khu vực đang nâng cấp cơ sở hạ tầng nông thôn.
2.1.3.2 Thực thi pháp luật bảo vệ môi trường không khí ở các doanh nghiệp trên địa bàn
Huyện Núi Thành ưu tiên phát triển các cơ sở sản xuất, kinh doanh thân thiện với môi trường và yêu cầu các doanh nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm thực hiện biện pháp khắc phục Những doanh nghiệp gây ô nhiễm nghiêm trọng sẽ bị kiến nghị đưa ra khỏi địa phương Công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp được chú trọng đầu tư, với nhiều doanh nghiệp ý thức bảo vệ môi trường bằng cách tạo không gian làm việc xanh, sạch, đẹp Khu phức hợp ô tô Chu Lai Trường Hải (THACO) là một ví dụ điển hình, nơi xây dựng môi trường văn hóa doanh nghiệp lành mạnh và cam kết mang lại giá trị cho khách hàng và xã hội THACO cũng tích cực hỗ trợ các hoạt động cộng đồng trong nhiều lĩnh vực như môi trường, an ninh quốc gia, an sinh xã hội, và giáo dục.
2.1.3.3 Thực thi pháp luật bảo vệ môi trường không khí ở các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế Để thực hiện đúng chủ trương của Sở TN&MT thì Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp cùng các ban ngành liên quan tham mưu UBND tỉnh, Ban quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai ban hành danh mục các loại hình sản xuất không khuyến khích đầu tư trên cơ sở quy hoạch ngành nghề trong KCN Bắc Chu Lai Tuyệt đối không tiếp nhận những dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao vào các khu vực nhạy cảm về môi trường Dựa vào đó, UBND huyện Núi Thành cũng đã ban hành các văn bản chỉ đạo trực tiếp đến các doanh nghiệp trên địa bàn huyện có hoạt động sản xuất kinh doanh, các làng nghề liên quan đến phát sinh khí thải nhằm triển khai việc thực hiện nghiêm túc công tác BVMTKK, hạn chế xả thải ra môi trường khí thải chưa qua xử lý hoặc xử lý không triệt để.
Thực trạng pháp luật về bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh
2.2.1 Thực trạng quy định về hệ thống các quy chuẩn kỹ thuật môi trường không khí
Nhiều quy chuẩn kỹ thuật được ban hành từ 8 đến 10 năm trước đã trở nên lạc hậu, dẫn đến các yêu cầu về môi trường không khí không còn phù hợp với thực tế hiện nay.
Thứ hai, quy chuẩn kỹ thuật môi trường không khí của Việt Nam vẫn chưa đầy đủ, các quy định còn mang tính chắp vá, thiếu tính hệ thống
Thứ ba, chưa có quy định về tổng lượng thải
Thứ tư, hiệu lực áp dụng của các quy chuẩn kỹ thuật môi trường không khí còn ở mức độ khá thấp
2.2.2 Thực trạng các quy định pháp luật về xử lý vi phạm
2.2.2.1 Xử lý vi phạm hành chính
Thực tế cho thấy, việc xử lý vi phạm hành chính liên quan đến ô nhiễm môi trường không khí hiện nay vẫn chưa đủ hiệu quả để bảo vệ môi trường không khí, điều này đặt ra nhiều thách thức trong bối cảnh hiện tại.
Hoạt động xả thải và ô nhiễm từ các tổ chức, cá nhân trong sản xuất, kinh doanh ngày càng tinh vi, gây khó khăn trong việc xác định vi phạm ô nhiễm môi trường không khí Mức xử phạt hiện tại cho hành vi gây ô nhiễm vẫn còn thấp, chưa đủ sức răn đe đối với các cá nhân và tổ chức vi phạm Hơn nữa, sự thờ ơ và buông lỏng của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ cũng ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả thi hành pháp luật về bảo vệ môi trường không khí.
2.2.2.2 Vướng mắc trong chế tài hình sự
BLHS 2015 sửa đổi bổ sung 2017 đã chưa có các quy định về dấu hiệu định tội, định khung hình phạt nhà làm luật quy định “nghiêm trọng”,
Hiện nay, khái niệm về mức độ "nghiêm trọng", "rất nghiêm trọng", "đặc biệt nghiêm trọng" và "hậu quả lớn" trong xử lý tội phạm về môi trường vẫn chưa được làm rõ qua các văn bản pháp luật Điều này tạo ra kẽ hở pháp lý, khiến cho một số cá nhân có thể lợi dụng để vi phạm mà không phải chịu hình phạt hình sự, hoặc chỉ bị xử lý hành chính.
2.2.2.3 Về bồi thường thiệt hại về môi trường không khí Đối với thiệt hại về môi trường không khí, pháp luật BVMT hiện hành chưa quy định cụ thể về loại thiệt hại này cũng như cách xác định thiệt hại về môi trường không khí làm cơ sở để yêu cầu bồi thường thiệt hại
2.2.3 Thực trạng các quy định về phát hiện ô nhiễm môi trường không khí
Quy định về quan trắc hiện trạng môi trường không khí hiện nay chưa được chú trọng tại Việt Nam, dẫn đến việc công tác bảo vệ môi trường không khí không hiệu quả.
Quy định về thông tin tình hình môi trường không khí đang tạo ra khó khăn cho người dân trong việc tiếp cận thông tin, khiến cho việc thực hiện trở nên gần như không khả thi.
Thực trạng quy định về thanh tra và kiểm tra việc thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường không khí hiện nay cho thấy nhiều bất cập Cụ thể, tổ chức và thực hiện thanh tra môi trường nói chung, cũng như môi trường không khí nói riêng, vẫn gặp khó khăn do sự thiếu đồng bộ giữa các quy định pháp luật và thực tiễn.
Thực trạng và hạn chế trong việc thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường không khí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh huyện Núi Thành
2.3.1 Thực trạng việc thực thi trách nhiệm của Nhà nước về bảo vệ môi trường không khí
Thứ nhất, việc lập dự toán, điều hành phân bổ, kiểm tra, ngân sách sự nghiệp môi trường địa phương chưa hợp lý
Thứ hai, hoạt động quan trắc môi trường không khí trên địa bàn huyện vẫn còn sơ sài, thiếu công nghệ
Một số quy định pháp luật liên quan đến hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường chưa được đồng bộ với các văn bản quy phạm pháp luật khác.
Thứ tư, vẫn còn nhiều Quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường không được các đối tượng chấp hành
Thứ năm, hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường chưa cao
Vào thứ sáu, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong ngành bảo vệ môi trường (BVMT) nói chung và bảo vệ môi trường khu vực kinh tế (BVMTKK) nói riêng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu về số lượng và chất lượng.
2.3.2 Thực trạng thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường không khí ở các cơ sở sản xuất, kinh doanh
Một là, ô nhiễm không khí tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, khu công nghiệp của huyện chủ yếu là bụi và tiếng ồn
Hai là, ý thức về bảo vệ môi trường không khí của một số doanh nghiệp còn chưa cao
Ba là, hệ thống xử lý khí thải tại các cơ sở sản xuất kinh doanh, KCN,
KCX còn hạn chế, sơ sài, có nơi chỉ mang tính chất đối phó
Bốn là, nguồn kinh phí của doanh nghiệp chi cho BVMT còn hạn chế
Ô nhiễm không khí (ONKK) không chỉ là vấn đề của huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam mà còn là mối quan tâm lớn ở nhiều khu vực khác, đặc biệt là tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh ONKK ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng, do đó, việc nhận diện và điều chỉnh các bất cập trong hệ thống quy định pháp luật là cần thiết để cải thiện quản lý ô nhiễm Bên cạnh đó, hoạt động sản xuất, kinh doanh tại địa phương vẫn tồn tại nhiều vấn đề, khiến cho việc kiểm soát ô nhiễm không khí không hiệu quả Nhiều cơ sở sản xuất chưa chú trọng đến bảo vệ môi trường, sử dụng công nghệ lạc hậu và đầu tư hạn chế vào hệ thống xử lý khí thải, từ đó làm gia tăng tình trạng ô nhiễm không khí và tác động tiêu cực đến sức khỏe người dân.
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ TRONG HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT, KINH DOANH
Giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường không khí
3.1.1 Đảm bảo con người được sống trong môi trường trong lành là nguyên tắc trụ cột, là quyền tự nhiên của con người Được ghi nhận tại Điều 43 Hiến pháp năm 2013: “Mọi người có quyền được sống trong môi trường trong lành và có nghĩa vụ bảo vệ môi trường.” từ đó trở thành nguyên tắc của Luật BVMT năm 2014 Được hiểu là quyền con người được sống trong một môi trường với chất lượng cho phép, cuộc sống được đảm bảo về mặt vệ sinh môi trường, được hài hòa với tự nhiên Hay nói cách khác, là quyền được sống trong một vùng không bị ô nhiễm, không bị suy thoái môi trường Tuy nhiên, luật ghi nhận nguyên tắc về bảo đảm quyền được sống trong môi trường trong lành, nhưng lại chưa quy định rõ cơ chế pháp lý để bảo vệ quyền này khi bị xâm phạm Cụ thể cần phải hoàn thiện cơ chế bảo hiến để người dân có thể thực hiện quyền được sống trong môi trường trong lành
3.1.2 Hoàn thiện quy định về QCVN môi trường không khí, đặc biệt là quy chuẩn kỹ thuật về khí thải
Việt Nam hiện đang thiếu các quy chuẩn kỹ thuật môi trường không khí liên quan đến mùi và môi trường không khí trong nhà, do đó cần bổ sung hai văn bản này Đồng thời, cần hoàn thiện hệ thống quy chuẩn và tiêu chuẩn về môi trường bằng cách rà soát và bổ sung cho phù hợp với các chuẩn mực khu vực và quốc tế Việc xây dựng lộ trình áp dụng cũng rất quan trọng để thiết lập hàng rào kỹ thuật nhằm ngăn ngừa nguy cơ ô nhiễm môi trường và ngăn chặn sự di chuyển của công nghệ lạc hậu vào Việt Nam.
3.1.3 Quy định cụ thể nội dung về đánh giá tác động môi trường không khí, quan trắc môi trường không khí
Huyện Núi Thành đang tích cực thực hiện các hoạt động quan trắc môi trường, kiểm kê khí thải và kiểm soát chất lượng không khí tại các đô thị và khu công nghiệp Những nỗ lực này nhằm bảo vệ môi trường và nâng cao sức khỏe cộng đồng.
- Tham mưu, đề xuất UBND tỉnh dự án đầu tư hệ thống trạm quan trắc không khí tự động liên tục trên địa bàn huyện
Bộ Tài nguyên và Môi trường cần tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật liên quan đến quan trắc môi trường, đồng thời mở rộng và phát triển các hoạt động hợp tác quốc tế.
Bộ TN&MT cần tăng cường thực hiện các đề xuất về xử lý ô nhiễm môi trường không khí bằng cách kiểm soát chặt chẽ hoạt động này Điều này có thể đạt được thông qua các kế hoạch giám sát từ các cơ quan, tổ chức, thực hiện kiểm tra đột xuất và lấy mẫu đối chứng để đảm bảo hiệu quả.
Để nâng cao hiệu quả của công tác quan trắc môi trường hàng năm, cần mở rộng không gian và quy mô tại các điểm nóng xả thải, đặc biệt là gần khu vực Khu Công nghiệp Cơ khí và Ô tô Thaco Chu Lai, công ty TNHH Kính nổi Chu Lai, và công ty Gạch men DIC.
3.1.4 Cụ thể hóa các quy định pháp luật nhằm khuyến khích cho tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh thân thiện môi trường không khí
Bảo vệ môi trường không khí và ứng phó với biến đổi khí hậu là ưu tiên hàng đầu, được Luật quy định cụ thể nhằm tạo điều kiện hỗ trợ từ Nhà nước Các chính sách như miễn giảm thuế, hỗ trợ tài chính và mở rộng thị trường được ban hành để khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia vào các hoạt động có lợi cho môi trường không khí, từ đó giúp giảm ô nhiễm và thích ứng với biến đổi khí hậu.
3.1.5 Hoàn thiện các quy định pháp luật về thanh tra, kiểm tra, giám sát môi trường để đáp ứng được các yêu cầu về quản lý khí thải của doanh nghiệp
Chính phủ cần tiến hành xem xét và sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường không khí để nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
- Cần phải nâng cao trình độ, trách nhiệm cho đội ngũ thanh tra môi trường
- Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện hiện đại cho thanh tra môi trường
- Nghiên cứu có giải pháp thu hút nguồn lực xã hội hóa đối với công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn huyện
3.1.6 Hoàn thiện các quy định của pháp luật hành chính, pháp luật hình sự về vi phạm môi trường không khí
Bài viết này đề cập đến việc bãi bỏ, sửa đổi và bổ sung một số quy định liên quan đến việc xác định vi phạm hành chính (VPHC), nhằm đảm bảo sự thống nhất giữa Nghị định và các văn bản pháp lý khác có liên quan.
Bổ sung quy định về việc xác định lưu lượng khí thải cho các cơ sở sản xuất và kinh doanh không trang bị đồng hồ đo lưu lượng thải, đặc biệt trong trường hợp không có Báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc Đề án bảo vệ môi trường.
- Cần quy định việc quản lý nguồn phát thải gắn chặt với trách nhiệm của tổ chức, cá nhân
3.1.7 Giải pháp lâu dài, cần xây dựng Luật không khí sạch ở Việt Nam
Việt Nam đang đối mặt với những rủi ro nghiêm trọng về môi trường do biến đổi khí hậu, với tình trạng phát thải ô nhiễm không khí gia tăng Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái tự nhiên mà còn đe dọa sức khỏe con người Các giải pháp chính sách hiện tại trong hệ thống luật pháp môi trường chưa đủ hiệu quả để giải quyết những thách thức này Do đó, việc xây dựng luật không khí sạch là cần thiết để khắc phục những vấn đề tồn tại.