Tài liệu Chiến thuật chọn ngẫu nhiên trong bài thi trắc nghiệm hóa học ppt

CH3COOH và HOOC-CH2-COOH.

CHI N THU T CH N NG U NHIÊN TRONG BÀI THI TR C NGHI M HÓA H C

Các b n và các em h c sinh thân m n, t tr c t i nay, ph ng án ch n ng u nhiên

th ng đ c xem là gi i pháp cu i cùng trong bài thi tr c nghi m tr c nh ng câu h i hóc búa,

nh ng bài toán khó gi i quy t, … Vi c gi ng d y cho các em v các chi n l c và chi n thu t

ch n ng u nhiên c ng b xem là m t ph ng pháp tiêu c c, “ph n s ph m” Tuy nhiên, n u

nh đ ng trên quan đi m c ng nh m c tiêu c a k thi H là tuy n ch n, phân lo i đ c nh ng

h c sinh có ki n th c và t duy t t, thì rõ ràng m t h c sinh có đ c m t chi n thu t l a ch n

ng u nhiên h p lý và có hi u qu không ch ph n ánh đ c s may m n mà còn th hi n s sáng t o, trí thông minh, kh n ng ng bi n và t duy t t c a h c sinh đó Bài vi t này c a tôi xin đ c khái quát m t s kinh nghi m trong vi c đ ra m t chi n l c ch n ng u nhiên h p lý

và hi u qu Hy v ng bài vi t s nh n đ c nhi u ph n h i tích c c và giúp ích đ c nhi u cho các b n h c sinh trong k thi s p t i, đ ng th i c ng cung c p nh ng g i ý nho nh cho các b n giáo viên đ công tác ra đ thi tr c nghi m trong th i gian t i có nhi u c i thi n tích c c h n

I Lý do đ ch n ng u nhiên

1, Th nh t là v m t th i gian

Th i gian làm bài luôn là m t câu h i khi n các b n h c sinh ph i tr n tr khi đ i m t v i bài thi tr c nghi m Th c t là khi biên so n đ thi, ch c ch n h i đ ng ra đ thi đã cân nh c đ n

v n đ th i gian, 90’ cho 50 câu h i không ph i là quá eo h p và n u nh th c s có ki n th c,

ph ng pháp và b n l nh t duy t t, các em có th hoàn thành bài thi trong vòng 20-30’ Tuy nhiên, c ng còn m t th c t là phong cách d y và h c tr ng ph thông hi n nay v n ch a hoàn toàn theo h ng ph c v k thi tr c nghi m, k n ng làm bài c a các em v n còn ch m và

n ng v hình th c, các bài ki m tra trên l p đa ph n v n là t lu n khi n cho th i gian gi i m t bài toán ng n g n c ng có th m t đ n 5 – 10’ Do đó, có r t nhi u b n không th hoàn thành

h t bài thi trong kho ng th i gian cho phép Trong nh ng hoàn c nh đó, ch n ng u nhiên là gi i pháp t i u

2, Th hai là do s phân b ki n th c c a h c sinh

Th c t quá trình ôn thi H c a các em cho th y, đ có th ôn t p và n m ch c đ c t t c các n i dung ki n th c c 3 môn thi là đi u không h d dàng Vi c l a ch n s h c ph n nào, môn nào và b ph n nào, môn nào c ng là m t ph n trong chi n thu t ôn thi mà m i h c sinh

c n cân nh c cho phù h p v i n ng l c c a mình

L y m t ví d đ n gi n: C ng v i m c tiêu là t ng đi m 3 môn là 24, nh ng m t h c sinh

có th đ t m c tiêu là 8-8-8, h c sinh khác là 8-10-6, … nh ng m c tiêu khó th c hi n nh t bao gi c ng là 10-10-4, đ đ t đ c đi m 8 cho m i môn thi là đi u d th c hi n, nh ng đ c

đi m 10, thì môn h c nào c ng khó c bi t là v i các thí sinh có thi môn Toán, vi c đ t đ c

đi m 10 trong câu h i cu i cùng bao gi c ng là đi u không d th c hi n

Do đó, thay vì dành 2 - 3 tháng cu i đ “trâu bò” v i b t đ ng th c (mà ch a ch c đã đ

đ có đi m 10), ta có th ch p nh n đi m 8, đi m 9 trong môn Toán đ dành th i gian cho 2 môn còn l i

Chi n thu t phân b ki n th c vì v y có th t o ra các “l h ng” ki n th c cho h c sinh:

có b n ch k p h c và n m ch c hóa h u c , có b n ch n m v ng hóa vô c , b n khác ch t p trung h c l p 11, 12 mà b qua ki n th c c a l p 10, … i v i các h c sinh này, ch n ng u nhiên cho các ph n ki n th c đã b qua là gi i pháp duy nh t

3 Th ba, ch n sai do ng u nhiên v n ch a b tr đi m

M y ngày g n đây, có m t s thông tin trên các báo v vi c có tr đi m hay không đ i v i các câu tr l i sai, tuy nhiên, cho đ n gi v n ch a có m t s thay đ i chính th c nào t phía

B GD – T, thêm n a, v i m t b ng trình đ h c sinh và áp l c t phía xã h i (có đi m âm

???) s làm cho quy t đ nh này khó đi vào th c t

4 Th t , ch n ng u nhiên không có ngh a xác su t đúng là 25%

Nhi u ng i cho r ng, ch n ng u nhiên ch ng qua là ch n b a và xác su t đúng c a bi n pháp này ch là 25%, tuy nhiên, th c t làm bài cho th y, h u nh không có h c sinh nào là hoàn toàn không có chút ki n th c nào đ i v i môn thi, kh i thi mình đã ch n M c dù ki n

th c y có th là ch a đ đ em gi i quy t v n đ nh ng v n có th gi i h n đ c đáp án đúng

c a v n đ , xác su t ch n ng u nhiên thông th ng đ i v i các đ thi tr c nghi m c a Vi t Nam

hi n nay th ng l n h n 30%

II Chi n thu t ch n ng u nhiên

1, ra chi n thu t phân b ki n th c ngay t giai đo n ôn thi

Ngay t trong giai đo n ôn thi, m i h c sinh c n ph i xác đ nh rõ ràng nh ng đi m m nh,

đi m y u c a mình đ có k ho ch ôn t p, b i d ng l i ki n th c ôi khi, v i qu th i gian eo

h p, vi c b sung đ y đ , hoàn thi n t t c các ki n th c cho c 3 môn thi là đi u không th

th c hi n đ c Khi đó, các em c n cân nh c l a ch n cho mình nh ng n i dung ki n th c quan

tr ng nh t, d ti p thu nh t và có kh n ng n m v ng đ c nh t, hay r i vào đ thi nh t đ ôn

t p

Nh ng n i dung còn b sót c ng c n đ c đ c l t qua đ có m t chút ý ni m trong nh n

th c, ph c v cho vi c ch n ng u nhiên sau này

2, c k đ thi và g ch chân nh ng chi ti t, nh ng s li u quan tr ng

M t sai l m ch t ng i mà thí sinh m c ph i trong quá trình làm bài thi là: Nên b t đ u làm bài t câu s 1, l n l t l t nhanh, quy t đ nh làm nh ng câu c m th y d và ch c ch n,

đ ng th i đánh d u trong đ thi nh ng câu ch a làm đ c L n l t th c hi n đ n câu tr c nghi m cu i cùng trong đ Sau đó, quay tr l i "gi i quy t" nh ng câu đã t m th i b qua

L u ý, khi th c hi n vòng hai c ng c n kh n tr ng Nên làm nh ng câu t ng đ i d h n, b

l i nh ng câu quá khó đ gi i quy t trong l t th ba, n u còn th i gian

ây v n là m t l i khuyên mà các th y cô giáo c ng nh các ph ng ti n truy n thông

v n th ng dùng đ rao gi ng cho các em khi làm bài, nh ng nó ch phù h p v i đ thi t lu n, còn trong tr c nghi m, nó là m t sai l m ch t ng i

N u b n b m đ ng h r i th đ c th t to và nhanh đ bài và các đáp án c a 1 câu h i

tr c nghi m, b n s th y, th i gian đ ta k p đ c xong đ và ghi nh n đ c nh ng thông tin c n thi t cho 1 câu h i trung bình là 15 - 20s/câu i u đó có ngh a là đ đ c tr n v n 50 câu trong

1 đ thi tr c nghi m, s ph i m t ch ng 12 - 15 phút và ch a c n ph i suy ngh hay làm gì, ch

6 – 8 l n đ c đi đ c l i là h t gi

Th c t là trong quá trình làm bài, s t p trung cao đ c a thí sinh s khi n cho các em nhanh chóng quên đi câu h i mà mình đã đ c tr c đó, do đó, m i l n b qua là m t l n quên,

m i l n đ c l i là l i th y câu h i đó m i và vi c đ c đi đ c l i nh th s nhanh chóng đ t cháy

h t th i gian làm bài c a các em

kh c ph c đi u đó, vi c các em c n th c hi n ngay là ph i đ c th t k và d t khoát đ thi, nhanh chóng ghi nh n và g ch chân l i nh ng thông tin quan tr ng đ nh p tâm và ghi nh ngay vào trong đ u, v a tránh đ c sai sót trong quá trình gi i (b sót d ki n), v a giúp các

em nhanh chóng nh l i bài toán khi đ c l i l n sau

ng th i, ngay sau khi đ c đ , các em c ng nên ghi l i nh ng phân tích, nh n đ nh c a mình ngay bên c nh câu h i, đ ti n xem l i nh ng l n sau (n u nh ch a gi i đ c ngay lúc đó) T t nh t là gi i h n ngay các đáp án có kh n ng đúng n u có th

3, Phân tích 4 đáp án đ gi i h n câu tr l i đúng

M t trong nh ng nguyên t c khi ra đ thi tr c nghi m là ph i có đ c các đáp án “gây nhi u” nh ng đáp án đ a ra có “gây nhi u” đ c không và “gây nhi u” đ n đâu, “gây nhi u”

nh th nào là câu h i không d tr l i cho ng i ra đ và hi n nay có không nhi u các đ thi đáp ng đ c yêu c u đó

các n c tiên ti n, vi c xã h i hóa giáo d c m c cao đ n n i các k thi chu n qu c gia và qu c t không ph i do các c quan giáo d c nhà n c ra đ , mà do các công ty ho t đ ng giáo d c t ch c mà k t qu c a nó đ c c xã h i th a nh n và s d ng đ đánh giá ch t l ng

h c sinh (SAT, TOEFL, ….) Th c t là đ ra đ c m t đ thi tr c nghi m hay, v i nhi u

ph ng án gây nhi u t t, có th s d ng đ đánh giá chính xác trình đ c a h c sinh đòi h i s

đ u t tìm hi u v nhi u m t: tâm sinh lý, quán tính t duy, thói quen suy ngh , nh ng l i sai

th ng g p … c a h c sinh Trong khi đó, Vi t Nam, ph n l n đ thi i h c l i do các nhà nghiên c u có h c hàm, h c v cao ra đ ch không ph i là nh ng th y cô giáo tr c ti p đ ng

l p – nh ng ng i th ng xuyên ti p xúc và hi u rõ thói quen suy ngh c a h c sinh Các đ thi

ki m tra trên l p c a các th y cô giáo thì nhi u khi l i không đ m b o v m t ki n th c

Th nên m i có chuy n h c sinh l p 10 h c V n v n còn “đ c” h i nh ng câu nh : Cô

T m t qu gì chui ra?

A Qu na B Qu cam C Qu th D Qu b i

Có th nói là đáp án gây nhi u c a ta hi n nay ch a th c s t t, nhi u tác gi ra đ thi còn khá tùy ti n trong vi c đ a đáp án nhi u, ho c là đáp án nhi u không l a n i h c sinh, không đánh trúng vào l i sai c a h c sinh, th m chí m t s đ thi còn th hi n s thi u trách nhi m c a

ng i ra đ

M t h c sinh ki n th c Hóa h c không th t t t nh ng t duy logic t t v n hoàn toàn có

th gi i h n đáp án đ nâng cao xác su t ch n ng u nhiên đ c đáp án đúng

Vi c phân tích đáp án là c c k quan tr ng, vì có m t s bài toán không th gi i đ c đ n cùng mà ch có th ch n đ c đáp án đúng nh t, ho c có nh ng bài toán mà h c sinh ch nhìn ra

đ c ph ng pháp gi i sau khi đ c đáp án

4, L a ch n ph ng pháp và gi i quy t v n đ

Sau khi đã đ c k đ , ghi nh n các thông tin quan tr ng và gi i h n đáp án thì vi c ti p theo là gi i quy t bài toán Th c t là m t bài toán có th có nhi u ph ng pháp gi i khác nhau,

vi c làm sao ch n đ c cách gi i nhanh, g n và ti t ki m th i gian nh t đòi h i nhi u y u t và

c n c m t quá trình rèn luy n tích c c thì m i có th đ t đ c Trong thi tr c nghi m, m t

ph ng pháp gi i hay ch a ch c đã đ c ghi nh n, do đó, “cách c a mình là cách làm nhanh

nh t”, t t nh t là các em hãy l a ch n cho mình cách làm mà các em n m ch c nh t, hi u rõ

nh t và ngh ra nhanh nh t vào th i đi m đó

5, Soát l i đ thi, làm l i nh ng câu h i ch a hoàn thành

N u th i gian làm bài đã g n h t ho c gi i nhi u l n không ra thì c n bình t nh xem xét các đáp án, chú ý các thông tin, các phân tích t nh ng l n tr c, gi i h n l i các đáp án “kh nghi” r i nhanh chóng ch n ng u nhiên

Tuy t đ i không b qua b t k câu h i nào trong đ thi!

III M t s ví d minh h a

1 a m t h n h p khí N2 và H2 có t l 1:3 vào tháp t ng h p, sau ph n ng th y th tích khí đi ra gi m 1/10 so v i ban đ u Tính thành ph n ph n tr m v th tích c a h n h p khí sau ph n ng

A 20%, 60%, 20%

B 22,22%, 66,67%, 11,11%

C 30%, 60%, 10%

D 33,33%, 50%, 16,67%

gi i nhanh bài toán này, ta có th d a vào 2 k t qu quan tr ng:

- Trong ph n ng có hi u su t nh h n 100%, n u t l các ch t tham gia

ph n ng b ng đúng h s cân b ng trong ph ng trình ph n ng, thì sau ph n ng,

ph n ch t d c ng có t l đúng v i h s cân b ng trong ph n ng. C th tr ng

h p này là 1:3 Do đó A và B có kh n ng là đáp án đúng

- Trong ph n ng t ng h p amoniac, th tích khí gi m sau ph n ng đúng

b ng th tích khí NH 3 sinh ra, do đó, trong tr ng h p này, %NH3 = 10% h n h p đ u hay là 1/9 =11,11% h n h p sau Do đó B là đáp án đúng

2 Cho các ph n ng:

Các ch t A, D, E và G có th là:

Nh n xét: T t c các đáp án đã cho đ u có cùng k t qu v i D, E, G Do đó ta ch c n quan tâm đ n A tìm A, ta xét riêng ph n ng A D + G Vì D và G đã ch c ch n là K và Cl

→

2 nên A ph i không ch a O → A là KCl → đáp án B

1 H p ch t nào sau đây có tính axit m nh nh t?

B.CH3COOH

D CF3COOH

Nh n xét: Cho dù không có khái ni m gì v đ m nh y u c a acid đây, nh ng c n c vào bi n thiên tính ch t trong dãy Halogen, có th d đoán đáp án đúng là B ho c D

2 H n h p X g m 2 axit no: A1 và A2 t cháy hoàn toàn 0,3mol X thu

đ c 11,2 lít khí CO2 (đktc) trung hòa 0,3 mol X c n 500ml dung d ch NaOH 1M Công th c c u t o c a 2 axit là:

A CH3COOH và C2H5COOH

B HCOOH và C2H5COOH

C HCOOH và HOOC-COOH

D CH3COOH và HOOC-CH2-COOH

Nh n xét: s nguyên t C trung bình = nCO2/n(acid) = 5/3 m t trong 2 acid ph i là HCOOH đáp án có th là B ho c C

→

→

3 t cháy m t axit no đa ch c Y ta thu đ c 0,6 mol CO2 và 0,5 mol n c

Bi t m ch cacbon là m ch th ng Cho bi t công th c c u t o c a Y

A HOOC-COOH

B HOOC-CH2-COOH

C HOOC-C(CH2)2-COOH

D HOOC-(CH2)4-COOH

Nh n xét: c n c vào các đáp án có th th y acid đã cho là acid 2 ch c, no, do đó CTPT

là CnH2n-2O4 → n

acid = n CO2 – n H2O = 0,1 mol; s nguyên t C = n CO2 /n acid → D đúng

4 Có 2 ch t h u c X và Y đ u ch a các nguyên t C, H, O 2,25 gam ch t

X tác d ng v a đ v i 50 ml dung d ch KOH 1M t cháy hoàn toàn 3 gam ch t Y

đ c 4,4 gam CO2 và 1,8 gam H2O

Bi t ch t X tác d ng v i Na2CO3 gi i phóng CO2 Công th c phân t c a ch t X là:

B HOOC-CH2-COOH

C (COOH)2

D K t qu khác

Nh n xét: nH2O = n CO2 → acid/ester no, đ n ch c A ho c D đúng →

5 Công th c đ n gi n nh t c a m t axit h u c X là (CHO)n Khi đ t cháy 1 mol X ta thu đ c d i 6 mol CO2 công th c c u t o c a X là:

A HOOC-CH=CH-COOH

B CH2=CH-COOH

D K t qu khác

Nh n xét: X ph i có 6 C nên đáp án là D

1 Cho s đ chuy n hóa sau:

Các ch t A, E, F là

Nh n xét: t ph n ng c a A v i HCl, suy ra A là Fe3O4 → đáp án D đúng

2 Tìm các ch t A, B, C, D, E trong s đ sau:

Nh n xét: ph n ng đ u tiên, A ch có th là Cl 2 đáp án C ho c D xét ti p ch t B

C đúng.

→

3 Hòa tan hoàn toàn 9,6 gam kim lo i R trong H2SO4 đ c đun nóng nh thu

đ c dung d ch X và 3,36 lít khí SO2 ( đktc) Xác đ nh kim lo i R

A Fe

B Ca

C Cu

D Na

Nh n xét: B và D là 2 kim lo i tác d ng đ c v i H 2 O ít có kh n ng đúng đáp án

là A ho c C dùng 9,6 chia ra s ch n C đúng

4 M t h n h p X g m 2 kim lo i A, B có t l kh i l ng là 1:1 Trong 44,8 gam h n h p X, hi u s v s mol c a A và B là 0,05 mol M t khác kh i l ng nguyên

t c a A l n h n B là 8 gam Kim lo i A và B có th là:

A Na và K

B Mg và Ca

C Fe và Cu

D K t qu khác

Nh n xét: không gi i bài toán c ng th y Fe và Cu có KLNT h n kém nhau 8 đ n v C

ho c D đúng, vì A > B D đúng

→

→

5 Hòa tan 7,2 gam m t h n h p g m 2 mu i sunfat c a 2 kim lo i hóa tr (II) và (III) vào n c đ c dung d ch X (Gi thi t không có ph n ng ph khác) Thêm vào dung d ch X m t l ng BaCl2 v a đ đ k t t a ion SO4

thì thu đ c k t t a BaSO4

và dung d ch Y Khi đi n phân hoàn toàn dung d ch Y cho 2,4 gam kim lo i Bi t s mol

c a mu i kim lo i hóa tr (II) g p đôi s mol c a mu i kim lo i hóa tr (III), bi t t l s

kh i l ng nguyên t c a kim lo i hóa tr (III) và (II) là 7/8 Xác đ nh tên hai lo i:

A Ba và Fe

B Ca và Fe

C Fe và Al

D Cu và Fe

Nh n xét: không gi i bài toán c ng th y Fe và Cu có t l kh i l ng 7/8 → D đúng

6 Khi cho 17,4 gam h p kim Y g m s t, đ ng, nhôm ph n ng h t v i

H2SO4 loãng d ta đ c dung d ch A; 6,4 gam ch t r n; 9,856 lít khí B 27,30

C và 1 atm Ph n tr m kh i l ng m i kim lo i trong h p kim Y là:

A Al: 30%; Fe: 50% và Cu: 20%

B Al: 30%; Fe: 32% và Cu: 38%

C Al: 31,03%; Fe: 32,18% và Cu: 36,79%

D Al: 25%; Fe: 50% và Cu: 25%

Nh n xét: ph n tr m kh i l ng c a kim lo i trong h n h p th ng l nên ch n đáp án C (ho c B)

7 Hòa tan hoàn toàn m t ít oxit FexOy b ng dung d ch H2SO4 đ c nóng ta thu đ c 2,24 lít SO2 (đo đktc), ph n dung d ch đem cô c n thì thu đ c 120 gam

mu i khan Công th c FexOy là:

A FeO

B Fe2O3

C Fe3O4

D B ho c C đúng

Nh n xét: có SO2 sinh ra → oxit s t đã cho ph i có tính kh A ho c C →

8 Cho s đ chuy n hóa sau:

Các ch t A, B, C, D, E và F là:

Nh n xét: B và C r t gi ng nhau B đúng thì C nhi u kh n ng c ng ph i đúng và

ng c l i c 2 đ u sai A ho c D

→

6 M t h c sinh phát bi u: “T t c các h p ch t Hiđrocacbon no (là các

Hiđrocacbon mà phân t c a nó không có ch a liên k t đôi C=C, liên k t ba C C hay

vòng th m) thì không th cho đ c ph n ng c ng” Phát bi u này:

a) Không đúng h n b) úng hoàn toàn

c) ng nhiên, vì h p ch t no thì không th cho đ c ph n ng c ng

d) (b) và (c)

Nh n xét: M t m nh đ có tính kh ng đ nh tuy t đ i thì th ng không đúng đáp án

đúng là a

→

Nh n xét: RCOOC2H5 có g c − C H2 5 = 29 > − Na = 23 → kh i l ng ch t r n sinh ra

ph i nh h n kh i l ng ester ban đ u lo i đáp án D (N u ch n ng u nhiên 3 đáp án còn l i

thì xác su t là 1/3 > 1/4)

→

Nh n xét: vì Al và Fe đ u cùng b th đ ng hóa trong acid H 2 SO 4 và HNO 3 đ c ngu i nên

nhi u kh n ng C đúng thì D c ng đúng c 2 đ u sai Mu n phân bi t 3 acid này nhi u kh

n ng ph i d a vào s n ph m oxi hóa ch còn A đúng

→

→

Nh n xét: Tách n c ra anken lo i ete A, t o ra 3 anken không th là r u b c

1 không th là B, không th có m ch C đ i x ng cao lo i C.

Nh n xét: M nh đ A và m nh đ D đ i ngh a nhau 1 trong 2 đáp án đó ph i đúng

(xác su t 50 – 50)

→

Nh n xét: A và C cùng có 1 anđehit, 1 ankin và etilen nhi u kh n ng A đúng thì C

c ng đúng c 2 đ u sai Ch n ng u nhiên B và D (xác su t 50 – 50)

→

→

Nh n xét: t t l CO 2 và H 2 O → r u c n tìm ph i có công th c d ng C 3 H 8 O x lo i

đáp án B

→

Nh n xét: t 4 đáp án X là este, 4,4 gam X tác d ng v i NaOH đ t o ra 4,8 gam mu i

c a acid h u c Y g c r u trong X nh h n 23 D đúng.

→

Nh n xét: C 3 đáp án A, B, C đ u là Al tác d ng v i oxit, ch có đáp án B là tác d ng v i

acid →B đúng.