1.2 Kỹ năng: - Vận dụng được ý nghĩa dãy hoạt động hóa học của kim loại để dự đoán kết quả phản ứng của kim loại cụ thể với dd axit, với nước và với dd muối - Biết cách tiến hành nghiên [r]
Trang 1Ngày dạy: 29/10/2012
TUẦN 12
Tiết 23
DÃY HOẠT ĐỢNG HOÁ HỌC CỦA KIM LOẠI
1 MỤC TIÊU
1.1 Kiến thức:
Học sinh biết được dãy hoạt động hóa học của kim loại
Học sinh hiểu được ý nghĩa của dãy hoạt động hóa học của kim loại
1.2 K ỹ năng :
- Vận dụng được ý nghĩa dãy hoạt động hĩa học của kim loại để dự đốn kết quả phản ứng của kim loại cụ thể với dd axit, với nước và với dd muối
- Biết cách tiến hành nghiên cứu một số thí nghiệm đối chứng để rút ra kim loại hoạt động hóa học mạnh yếu, từ đó biết cách sắp xếp của dãy
- Viết được PTHH, xét phản ứng của kim loại với chất khác có xảy ra không?
1.3 Thái độ:
Vận dụng những hiểu biết để làm bài tâp, tích cực tìm hiểu và từ đó kích thích lòng yêu thích bộ môn
2 NỢI DUNG HỌC TẬP
Dãy hoạt động hố học của kim loại được xây dựng như thế nào ?
Ý nghĩa dãy hoạt động hố học của kim loại
3.CHUẨN BI
3.1 GV: tranh H2.7 SGK /52
o Hóa chất: đinh sắt, dd CuSO4, dây đồng, dd FeSO4, dd AgNO3, dd HCl, Na, H2O, giấy phenolphtalêin
o Dụng cụ: ống nghiệm, cốc thủy tinh, giá ống nghiệm, ống nhỏ giọt
3.2 HS: đọc bài ở nhà, bài 17:” Dãy hoạt động hóa học của kim loại” SGK / 52
o Viết dãy sắp xếp hoạt động hố học của kim loại
o Dãy hoạt động hố học của kim loại cĩ ý nghĩa gì ?
4 TỞ CHỨC CÁC HOẠT ĐỢNG HỌC TẬP
4.1 Ổn định tổ chức & kiểm diện:Kiểm tra sĩ sớ HS
4.2 Kiểm tra miệng
Câu hỏi:
Câu 1: kim loại có những tính chất hóa học nào? Viết PTHH minh họa.(9đ)
Câu 2: viết các phương trình hóa học của các phản ứng xảy ra giữa các cặp chất sau đây:
( 8đ)
1 Zn + H2SO4
2 Zn + AgNO3
3 Na + S
4 Ca + Cl2
Trả lời:
GV: gọi 2 HS làm bài
Trang 2o Kim loại tác dụng với nhiều phi kim tạo thành muối hoặc oxit bazơ
PTHH: 3Fe + 2 O2 t o Fe3O4
2Na + Cl2 t o 2NaCl
o Một số kim loại tác dụng được với dung dịch axit (HCl, H2SO4 l…) tạo thành muối và giải phóng khí hiđro
PTHH: Zn + 2HCl ZnCl2 +H2
o Kim loại hoạt động hóa học mạnh hơn (trừ Na, K, Ca…) có thể đẩy kim loại hoạt động hóa học yếu hơn ra khỏi dung dịch muối, tạo thành muối mới và kim loại mới
PTHH: Cu + 2AgNO3 Cu(NO3 )2 + 2Ag
HS 2:
1 Zn + H2SO4 ZnSO4 +H2
2 Zn + 2AgNO3 Zn(NO3 )2 + 2Ag
3 Na + S t o Na2S
4 Ca + Cl2
o
t
CaCl2
GV: gọi 1 HS khác ở lớp nhận xét, sửa sai nếu có và kết luận chấm điểm cho 2 HS
4.3Tiến trình bài học
HOẠT ĐỢNG 1: (20’) I.Dãy hoạt đợng hoá học của kim loại
(1) Mục tiêu:
Kiến thức:
- Học sinh biết được dãy hoạt động hố học của kim loại được sắp xếp như thế nào?
- Học sinh hiểu được sự sắp xếp phải theo một quy luật cĩ trật tự
Kĩ năng:
Học sinh thực hiện được những thí nghiệm đơn giản, mô tả hiện tượng, nhận xét, và rút ra kết luận kim loại nào đứng trước hay sau ; kim loại nào mạnh hay yếu
(2) Phương pháp, phương tiện, dạy học: nêu và giải quyết vấn đề; vấn đáp, tìm tòi; sử dụng thí
nghiệm
(3) Các bước của hoạt đợng:
GV:hướng dẫn HS làm thí nghiệm 1
- Cho đinh sắt vào ống 1 đựng dd CuSO4
và cho mẩu dây đồng vào dd FeSO4
-Nêu hiện tượng xảy ra, giải thích, viết
PTHH
HS: làm thí nghiệm, xong trả lời
- Hiện tượng:ống 1:có lớp màu đỏ bám
vào đinh sắt, ống 2: không có hiện tượng
- Giải thích: ở ống 1: sắt đẩy đồng ra khỏi
dd CuSO4, lớp màu đỏ là đồng
Thí nghiệm 1:
- PTHH:
Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu (r) (dd) (dd) (r) Trắng xám xanh biển lục nhạt đỏ
Cu + FeSO4 : không phản ứng
- Vậy: sắt hoạt động hóa học mạnh hơn đồng
Ta xếp sắt đứùng trước đồng: Fe, Cu
Trang 3 Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu
(r) (dd) (dd) (r)
Trắng xám xanh biển lục nhạt đỏ
Cu + FeSO4 : không phản ứng
GV:em hãy nêu nhận xét hoạt động hóa
học của 2 kim loại này?
HS: sắt hoạt động hóa học mạnh hơn
đồng
GV: vậy ta xếp sắt đứùng trước đồng: Fe,
Cu
GV: đưa tranh H2.7 SGK /52 lên bảng và
mô tả thí nghiệm
- Cho mẩu dây đồng vào ống nghiệm 1
đựng dd AgNO3 và mẩu dây bạc vào ống
nghiệm 2 đựng dd CuSO4
- Dựa vào tranh nêu hiện tượng xảy ra,
giải thích, viết PTHH
HS: nhìn vào tranh trả lời:
- Hiện tượng :ống 1: có chất rắn màu xám
bám vào dây đồng, còn ống 2: không có
hiện tượng
- Giải thích: ở ống 1 : đồng đẩy được bạc
ra khỏi dd muối AgNO3
- PTHH:
Cu + 2AgNO3 Cu(NO3)2 + 2Ag
(r) (dd) (dd) (r)
Đỏ không màu xanh lam xám
Ag + Cu(NO3)2 : không phản ứng
GV: các nhóm khác có bổ sung điều gì
không?
GV: em hãy nêu nhận xét hoạt động hóa
học của 2 kim loại này?
HS: đồng hoạt động hóa học mạnh hơn
bạc
GV: vậy ta xếp 2 kim loại này như thế
nào?
HS: ta xếp đồng đứng trước bạc: Cu, Ag
GV: hướng dẫn HS làm thí nghiệm 3:
- Cho đinh sắt và lá đồng vào 2 ống
nghiệm riêng biệt Tiếp theo cho từ 1 – 2
Thí nghiệm 2:
- PTHH:
Cu + 2AgNO3 Cu(NO3)2 + 2Ag (r) (dd) (dd) (r) Đỏ không màu xanh lam xám
Ag + Cu(NO3)2 : không phản ứng
- Vậy: đồng hoạt động hóa học mạnh hơn
bạc.
Ta xếp đồng đứng trước bạc: Cu, Ag
Thí nghiệm 3:
- PTHH:
Fe + 2HCl FeCl2 + H2
Trang 4ml dd HCl vào từng ống nghiệm.
- Nêu hiện tượng xảy ra, giải thích, viết
PTHH
HS: làm thí nghiệm, xong trả lời:
- Hiện tượng: ống 1: trên bề mặt sắt có
bọt khí thoát ra, còn ống 2: không có hiện
tượng
- Giải thích: ở ống 1: sắt đẩy được hiđro
ra khỏi dd axit, còn đồng thì không
- PTHH:
Fe + 2HCl FeCl2 + H2
Cu + HCl : không phản ứng
GV: nhóm khác có bổ sung gì không?
GV: 2 kim loại sắt và đồng ta sắp xếp
như thê nào?
HS: ta xếp sắt đứng trước hiđrô, còn đồng
thì đứng sau hiđrô : Fe, (H) , Cu.
GV: làm thí nghiệm 4:
- Có 2 cốc đựng nước: cho mẩu Natri vào
cốc 1, đinh sắt vào cốc 2
- Nêu hiện tượng xảy ra?
HS:quan sát, trả lời:
Hiện tượng: cốc 1: mẩu natri nóng chảy
thành giọi tròn chạy trên mặt nước và tan
dần, còn cốc 2: không có hiện tượng
GV:dùng 2 mẩu giấy phênolphtalêin
nhúng vào 2 cốc, ta có điều gì?
HS: cốc 1: làm cho phênphtalêin không
màu chuyển sang hồng
GV:vì sao phênolphtalêin không màu
chuyển sang hồng ?
HS: dd trong cốc 1 là kiềm
GV: em hãy viết PTHH xảy ra
HS:
2Na + 2H2O 2NaOH + H2
Fe + H2O : không phản ứng
GV: :em hãy nêu nhận xét hoạt động hóa
học của 2 kim loại này? Và chúng được
sắp xếp như thế nào?
HS: Natri hoạt động hóa học mạnh hơn
sắt
Cu + HCl : không phản ứng
-Vậy: sắt đẩy được hiđro ra khỏi dd axit,
còn đồng thì không.
Ta xếp: sắt đứng trước hiđrô, còn
đồng thì đứng sau hiđrô : Fe, (H) , Cu.
Thí nghiệm 4:
PTHH :
2Na + 2H2O 2NaOH + H2
Fe + H2O : không phản ứng
Vậy: Natri hoạt động hóa học mạnh hơn
sắt
Ta xếp natri đứng trước sắt: Na, Fe
Trang 5Ta xếp natri đứng trước sắt: Na, Fe.
GV:các em cần lưu ý rằng: ngay ở đk
thường kim loại Na phản ứng được với
nước, và phản ứng này tỏa nhiều nhiệt rất
nguy hiểm, cho nên sử dụng kim loại
natri hết sức cẩn thận!
GV: căn cứ vào kết quả của 4 thí nghiệm
trên, ta xếp các kim loại này thành dãy
như thế nào?
HS:Na, Fe, (H), Cu, Ag
GV: bằng nhiều thực nghiệm các nhà hóa
học đã xếp được kim loại thành dãy theo
chiều mức độ hoạt động hóa học giảm
dần , đó là:K, Na, Mg, Al, Zn, Fe, Pb,
(H), Cu, Ag, Au.
Kết luận:
Ta có dãy hoạt động hóa học của một số kim loại được xếp theo mức độ giảm
dần đó là:K, Na, Mg, Al, Zn, Fe, Pb, (H),
Cu, Ag, Au
HOẠT ĐỢNG 2: (10’) II.Dãy hoạt đợng hoá học của kim loại có ý nghĩa như thế nào ?
(1) Mục tiêu:
Kiến thức:
- Học sinh hiểu được ý nghĩa của dãy hoạt động hố học của kim loại
Kĩ năng:
Vận dụng làm một số bài tập hố học
(2) Phương pháp, phương tiện, dạy học: vấn đáp, tìm tòi, thảo luận nhĩm (kĩ thuật khăn trải
bàn), giấy Ao, bút dạ
(3) Các bước của hoạt đợng:
GV: nhìn vào dãy hoạt động hóa học của kim
loại cho ta biết điều gì?
HS: Làm việc theo khăn trải bàn, nêu các ý
nghĩa của dãy hoạt động hĩa học của kim loại
GV:Gọi 2,3 nhĩm trình bày và nhận xét Kết
luận
- Mức độ hoạt động hóa học của kim loại
giảm dần từ trái sang phải
- Kim loại đứng trước Mg phản ứng với nước
ở điều kiện thường tạo thành kiềm và giải
phóng khí H2
- Kim loại đứng trước H phản ứng với một số
dung dịch axit( HCl, H2SO4 loãng ) giải
phóng khí H2
- Kim loại đứng trước (trừ Na, K…) đẩy kim
Dãy hoạt động hóa học của kim loại cho biết:
- Mức độ hoạt động hóa học của kim loại giảm dần từ trái sang phải
- Kim loại đứng trước Mg phản ứng với nước
ở điều kiện thường tạo thành kiềm và giải phóng khí H2
- Kim loại đứng trước H phản ứng với một số dung dịch axit( HCl, H2SO4 loãng ) giải phóng khí H2
- Kim loại đứng trước (trừ Na, K…) đẩy kim loại đứng sau ra khỏi dung dịch muối
Trang 6loại đứng sau ra khỏi dung dịch muối.
Bài tập: (gv: dùng bảng phụ đưa bài tập lên
bảng)
1 Dãy các kim loại nào sau đây được sắp
xếp đúng theo chiều hoạt động hóa học tăng
dần?
A K, Mg, Cu, Al, Zn, Fe
B Fe, Cu, K, Mg, Al, Zn
C Cu, Fe, Zn, Al, Mg, K
D Zn, K, Mg, Cu, Al, Fe
2 Hãy cho biết hiện tượng xảy ra khi cho:
nhôm vào dung dịch đồng (II) clorua?
Đáp án:
1 chọn C
2 Hiện tượng:có lớp màu đỏ bám vào lá
nhôm, dd nhạt màu dần và cuối cùng
là không màu
PTHH: 2Al + 3CuCl2 2AlCl3 + 3Cu
Tích hợp GD hướng nghiệp:
GV: Dãy hoạt động hĩa học của kim loại cĩ ý
nghĩa như thế nào trong sản xuất hĩa học ?
HS: giúp chúng ta làm việc một cách cĩ khoa
học, khơng máy mĩc, mò mẫn và tiết kiệm thời
gian nghiên cứu vấn đề cũng như trong việc
thử nghiệm; tiết kiệm hĩa chất
5.TỞNG KẾT VÀ HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
5.1 Tởng kết
GV: Em hãy trình bày 1 phút với nội dung sau: Dãy hoạt động hĩa học của kim loại cho em biết
ý nghĩa gì ?
GV: Tĩm tắt ý nghĩa của dãy hoạt động hố học bằng BĐTD
5.2 Hướng dẫn học tập:
Đối với bài học ở tiết học này:
o Học bài: ý nghĩa dãy hoạt động hóa học của kim loại và viết dãy sắp xếp của một số kim loại
o Bài tập: 2,3,4, 5 SGK / 54
Đới với bài học ở tiết học tiếp theo (tiết 24): “Nhơm”
o Nêu vài dặc điểm tính chất vật lí của nhơm
o Nhơm cĩ thể phản ứng với những chất nào?
o Vẽ BĐTD cho bài học nhơm
6.PHỤ LỤC