Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần thương mại và đầu tư thiết bị điện trường phát

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề, quá trình thực tập tại Công tyCỔ PHẦN THƯƠNG MẠI VÀ ĐẦU TƯ THIẾT BỊ ĐIỆN TRƯỜNG PHÁT, với sựgiúp đỡ nhiệt tình của các anh chị phòng kế toán tro

LỜI MỞ ĐẦU

Trong cơ chế thị trường cạnh tranh khốc liệt như hiện nay thì mục tiêu lợinhuận được đặt lên hàng đầu, do vậy các doanh nghiệp phải tự tìm kiếm nguồn

hàng, tự tổ chức quá trình tiêu thụ thành phẩm, hàng hoá để làm sao đem lại lợinhuận tối đa cho doanh nghiệp mình.

Thực tế những năm qua cho thấy, không ít các doanh nghiệp làm ăn thua lỗ,

đi đến phá sản trong khi các doanh nghiệp khác không ngừng phát triển Lý do đơngiản là vì các doanh nghiệp này đã xác định được nhu cầu của xã hội biết kinh

doanh cái gi? Kinh doanh như thế nào? Và kinh doanh sản phẩm, dịch vụ phục vụai?

Việc tiêu thụ hàng hoá, phân tích doanh thu và xác định kết quả sản xuấtkinh doanh là vấn đề hết sức quan trọng Sự quan tâm hàng đầu của các doanhnghiệp trong cơ chế thị trường là làm thế nào để sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ củamình tiêu thụ được trên thị trường, tiêu thụ được nhiều hàng hoá và được thị

trường chấp nhận rộng rãi, đảm bảo thu hồi vốn, bù đắp các chi phí đã bỏ ra, doanhnghiệp làm ăn có lãi, từ đó mới có thể tồn tại và đứng vững trên thị trường chiếnthắng trong cạnh tranh.

Việc hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là một điềurất cần thiết, nó không những góp phần nâng cao hiệu quả của công tác tổ chức kếtoán mà còn giúp nhà quản lý nắm bắt được chính xác những thông tin và phản ánh

kịp thời tình hình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.Những thông tin ấy là cơ sở cho họ phân tích, đánh giá, lựa chọn phương án kinhdoanh có hiệu quả nhất.

Tóm lại, đối với mỗi doanh nghiệp tiêu thụ là vấn đề đầu tiên cần giải quyết,

là khâu then chốt trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh, nó quyết định đến sựsống còn của doanh nghiệp

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề, quá trình thực tập tại Công ty

CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI VÀ ĐẦU TƯ THIẾT BỊ ĐIỆN TRƯỜNG PHÁT, với sựgiúp đỡ nhiệt tình của các anh chị phòng kế toán trong công ty, cùng với sự hướngdẫn và chỉ dạy tận tình của thầy giáo Nguyễn Minh Phương, em đã lựa chọn đề tài

“Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại

Công ty Cổ phần thương mại và đầu tư thiết bị điện Trường Phát” cho chuyên

đề thực tập của mình

Ngoài phần mở đầu và kết luận chuyên đề của em gồm có những nội dungsau:

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về công tác kế toán bán hàng và xác định

kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại

Chương 2: Thực trạng về công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả

kinh doanh tại Công ty CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI VÀ ĐẦU TƯ THIẾT BỊ ĐIỆN TRƯỜNGPHÁT.

Chương 3: Một số nhận xét và giải pháp về công tác kế toán bán hàng và

xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI VÀ ĐẦU TƯ THIẾT BỊĐIỆN TRƯỜNG PHÁT.

Do thời gian và hiểu biết còn hạn chế nên bài viết không tránh khỏi nhữngthiếu sót, em rất mong nhận được sự góp ý của các thầy cô giáo và các bạn để em

có thể mở rộng thêm vốn hiểu biết của mình

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 16 tháng 05 năm 2009Sinh viên thực hiện

ĐỖ THỊ HOA

DANH MỤC SƠ ĐỒ

1 Sơ đồ 1 Sơ đồ phương pháp ghi thẻ song song 17

3 Sơ đồ 3 Sơ đồ phương pháp ghi sổ đối chiếu luân chuyển 19

4 Sơ đồ 4 Sơ đồ hạch toán chi phí bán hàng 33

5 Sơ đồ 5 Sơ đồ hạch toán chi phí quản lý doanh nghiệp 35

6 Sơ đồ 6 Sơ đồ hạch toán tài khoản 911 - XĐKQKD 44

7 Sơ đồ 7 Sơ đồ hình thức ghi sổ Nhật ký chung 45

8 Sơ đồ 8 Sơ đồ hình thức ghi sổ Nhật ký sổ cái 47

9 Sơ đồ 9 Sơ đồ hình thức ghi sổ Chứng từ ghi sổ 49

10 Sơ đồ 10 Sơ đồ hình thức ghi sổ Nhật ký chứng từ 51

12 Bảng 2.1 Một số chỉ tiêu tài chính những năm gần đây 58

13 Bảng 2.2 Sơ đồ bộ máy quản lý của công ty 60

DANH MỤC BẢNG BIỂU

17 Biểu đồ 6 Sổ nhật ký mua hàng 70

20 Biểu đồ 9 Bảng tổng hợp chi tiết hàng hoá 73

23 Biểu đồ 12 Số nhật ký chi tiền 77

24 Biểu đồ 13 Sổ chi tiết phải thu của khách hàng 78

25 Biểu đồ 14 Sổ tổng hợp phải thu khách hàng 79

27 Biểu đồ 16 Bảng kê hoá đơn, chứng từ hàng hoá, dịch vụ bán ra 81

BHXH Bảo hiểm xã hội

TCTN Trợ cấp thất nghiệp

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH

NGHIỆP THƯƠNG MẠI.

1.1 Khái niệm bán hàng và ý nghĩa của công tác bán hàng.

- Khái niệm bán hàng và bản chất của quá trình bán hàng

Bán hàng (tiêu thụ) theo chuẩn mực số 14: là quá trình chuyển quyền sở hữusản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cho khách hàng đồng thời thu được tiền hoặc giànhđược quyền thu tiền.

Hàng hóa là: các vật tư, sản phẩm do doanh nghiệp mua về để bán phục vụ cho nhu cầu sản xuất và tieu dùng của xã hội

- Ý nghĩa của công tác bán hàng:

+ Đối với công tác quản lý: cung cấp số liệu, tài liệu phục vụ cho việc quản lýhoạt động kinh doanh, kiểm tra và phân tích hoạt động kinh tế tài chính phục vụcho công tác lập, theo dõi việc thực hiện kế hoạch, công tác thống kê, thông tinkinh tế.

+ Đối với công tác kế toán: tính toán và kiểm tra việc sử dụng tài sản và vật

tư, tiền vốn nhằm đảm bảo quyền chủ động trong kinh doanh, tự chủ về tài chínhcủa doanh nghiệp

1.2 Khái niệm doanh thu bán hàng, các khoản giảm trừ doanh thu bán hàng, xác định doanh thu và kết quả bán hàng.

- Khái niệm doanh thu: là tổng số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các giao

dịch và nghịêp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm hàng hoá, cung cấp dịch

vụ cho khách hàng bao gồm các khoản phụ thu và phí thu

- Điều kiện ghi nhận doanh thu:

+ Người bán đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hoá cho người mua

+ Người bán không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hoá như người sở hữu hàng hoá hoặc kiểm soát hàng hoá.

+ Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn

+ Người bán đã thu được lợi ích kinh tế từ việc giao dịch bán hàng

+ Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng

Như vậy, thời điểm ghi nhận doanh thu (tiêu thụ) là thời điểm chuyển giaoquyền sở hữu về hàng hóa, lao vụ từ người bán sang người mua Nói cách khác,thời điểm ghi nhận doanh thu là thời điểm người mua trả tiền hay chấp nhận nợ vềlượng hàng hóa, dịch vụ mà người bán chuyển giao.

- Khái niệm các khoản giảm trừ doanh thu.

+ Chiết khấu thương mại: là khoản mà người bán thưởng cho người mua dotrong một khoảng thời gian nhất định đã tiến hành mua một khối lượng lớn hànghoá ( hồi khấu) và khoản giảm trừ trên giá bán niêm yết vì mua khối lượng lớnhàng hoá trong một đợt (bớt giá) Chiết khấu thương mại được ghi trong hợp đồngmua bán hoặc cam kết về mua, bán hàng hoá.

+ Hàng bán bị trả lại: Là số hàng đã được coi là tiêu thụ (đã chuyển giaoquyền sở hữu, đã thu tiền hoặc được người mua chấp nhận nhưng bị người mua trảlại và từ chối thanh toán tương ứng với hàng bán bị trả lại (tính theo giá vốn khibán) và doanh thu của hàng bán bị trả lại cùng với thuế giá trị gia tăng đầu ra củahàng bị trả lại.

+ Giảm giá hàng bán: là số tiền giảm trừ cho khách hàng ngoài hóa đơn hoặchợp đồng cung cấp dịch vụ do các nguyên nhân đặc biệt như hàng kém phẩm chất,không đúng quy cách, giao hàng không đúng thời hạn, địa điểm trong hợp đồng,hàng lạc hậu…(do chủ quan của người bán).

+ Các loại thuế có tính vào giá bán: Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩuphảI nộp Nhà nước là các khoản được tính vào giá bán nên khi xác định doanh thucần giảm trừ doanh thu ứng với số thuế này.

1.3 Các phương thức bán hàng và các phương thức thanh toán

1.3.1 Các phương thức bán hàng

1.3.1.1 Bán buôn hàng hoá

Khái niệm: Bán buôn hàng hoá là phương thức bán hàng cho các đơn vị

thương mại, các doanh nghiệp sản xuất… để thực hiện bán ra hoặc để gia công,chế biến rồi bán ra

Đặc điểm:

- Hàng hóa nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng, dovậy giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá vẫn chưa được thực hiện

- Hàng được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng lớn.

- Giá bán biến động tuỳ thuộc vào khối lượng hàng bán và phương thứcthanh toán

Các phương thức bán buôn:

 Phương thức bán buôn qua kho: là phương thức bán buôn hàng hoá màtrong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp Bán buônqua kho có hai hình thức:

+ Bán buôn qua kho theo hình thứcgiao hàng trực tiếp: bên mua cử đại diệnđến kho của doanh nghiệp nhận hàng Doanh nghiệp xuất kho hàng hoá, giao trực

tiếp cho đại diện bên mua Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiềnhoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác định tiêu thụ.

+ Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng (gửi hàng cho bên mua): căn

cứ vào hợp đồng đã ký kết, hoặc theo đơn đặt hàng Doanh nghiệp xuất kho hànghoá, dùng phương tịên vận tải của mình hoặc đI thuê ngoài chuyển hàng đến khocủa bên mua hoặc một địa điểm nào đó trong hợp đồng theo bên mua chỉ định

Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chỉ khi nào bênmua kiểm nhận thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mớiđược coi là tiêu thụ, người bán mất quyền sở hữu về hàng hoá Chi phí vận chuyển

do doanh nghiệp chịu hoặc bên mua chịu là do sự thoả thuận từ trước giữa hai bên

Đặc điểm của bán buôn qua kho:

- Tiêu thụ có định kỳ giao nhận: thời điểm giao hàng không trùng với thời

điểm nhập hàng Bởi vì không phải ngày nào cũng xuất kho, nhập kho rồi mớixuất

- Hàng hoá khó khai thác: bán buôn phải bán với lượng hàng lớn.

- Hàng cần phải qua dự trữ để tăng giá trị thương mại: phải qua bảo quản.

 Phương thức bán buôn vận chuyển thẳng: doanh nghiệp sau khi mua hàngnhận hàng mua, không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua.

Có hai hình thức bán buôn vận chuyển thẳng:

- Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trức tiếp (hình thức

giao tay ba hay bán buôn chuyển thẳng có tham gia thanh toán): doanh nghiệp saukhi mua hàng giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán Sau khi giao,

nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặcchấp nhận nợ, hàng hoá được xác định là tiêu thụ.

- Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: doanh nghiệp sau

khi mua hàng, nhận hàng mua, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoàivận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã được thoả thuận Hàng hoáchuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp Khi nhận được tiền của bên

mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanhtoán thì hàng hoá chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ.

1.3.1.2 Bán lẻ hàng hoá

Khái niệm: Bán lẻ hàng hoá là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng

hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêudùng nội bộ

Đặc điểm:

- Hàng hoá đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng.

- Giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá đã được thực hiện.

- Bán đơn chiếc hoặc số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định.

Các phương thức bán lẻ hàng hoá:

- Bán lẻ thu tiền tập trung: nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ

giao hàng cho người mua tách rời nhau Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiềnlàm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hoá đơn hoặc tích kê cho khách để kháchđến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao

Hình thức bán hàng này ít xảy ra sai sót giữa tiền và hàng nhưng mất nhiềuthời gian của khách hàng Vì vậy hình thức bán hàng này chỉ áp dụng đối với cácmặt hàng có giá trị cao như máy tính, thiết bị điện tử.

- Bán lẻ thu tiền trực tiếp: nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và

giao hàng cho khách hàng Cuối ngày hoặc cuối mỗi ca nhân viên bán hàng làmgiấy nộp tiền, nộp tiền cho thủ quỹ và lập báo cáo bán hàng

- Bán lẻ tự phục vụ (tự chọn) khách hàng tự chọn lấy hàng, mang đến quầy

tính tiền và thanh toán tiền hàng Nhân viên thu tiền kiểm hàng, tính tiền, lập hoáđơn bán hàng và thu tiền của khách hàng Hình thức này áp dụng ở các siêu thị, cáccửa hàng lớn

1.3.1.3 Bán hàng theo phương thức gửi đại lý, ký gửi

Doanh nghiệp thương mại giao hàng cho cơ sở đại lý, ký gửi để các cơ sở nàytrực tiếp bán hàng Bên nhận đại lý ký gửi sẽ trực tiếp bán hàng và thanh toán tiềnhàng cho doanh nghiệp thương mại và được hưởng hoa hồng đại lý bán.

1.3.1.4 Bán hàng theo phương thức bán hàng trả chậm, trả góp

Người mua được trả tiền mua hàng thành nhiều lần trong một thời gian nhấtđịnh và người mua phải trả cho doanh nghiệp bán hàng một số tiền lớn hơn giá bántrả tiền ngay một lần.

Trong trường hợp này doanh thu chỉ được xác định theo giá bán thông thường,còn số tiền lãi do khách hàng trả chậm được coi là thu nhập tài chính

1.3.1.5 Bán hàng theo phương thức hàng đổi hàng

Theo phương thức này, doanh nghiệp đem hàng hoá của mình để đổi lấy hànghoá của khách hàng Giá trao đổi là giá bán của hàng hoá đó trên thị trường Khixuất hàng hoá đem đi trao đổi với khách hàng, doanh nghiệp vẫn phải lập đầy đủchứng từ giống như các phương thức bán hàng khác.

1.3.2 Các phương thức thanh toán.

1.3.2.1 Thanh toán bằng tiền mặt

Đây là hình thức thanh toán trực tiếp giữa người bán và người mua Khi nhậnđược hàng, bên mua sẽ xuất tiền mặt ở quỹ trả cho bên bán Việc thanh toán này cóthể tiến hành bằng tiền Việt Nam, ngoại tệ hay vàng bạc kim khí quý, đá quý

1.3.2.2 Thanh toán không dùng tiền mặt.

Đây là hình thức thanh toán được thực hiện bằng cách chuyển từ tài khoản củadoanh nghiệp hoặc bù trừ giữa các cơ quan, doanh nghịêp qua một hay nhiều cơquan trung gian là Ngân hàng

Việc vận chuyển, thanh toán bằng hình thức nào là tuỳ thuộc vào đặc điểmkinh doanh và mức độ tín nhiệm lẫn nhau của các doanh nghịêp

 Thanh toán bằng Séc:

- Khái niệm: Séc là lệnh trả tiền vô điều kiện của người phát hành lập trênmẫu in sẵn do Ngân hàng nhà nước Việt Nam quy định, yêu cầu tổ chức cung ứngdịch vụ thanh toán trích trên một số tiền từ tài khoản tiền gửi của mình để trả chongười thụ hưởng có tên ghi trên Séc hoặc người cầm Séc

- Các loại Séc thông thường:

Séc chuyển khoản: là Séc do chủ tài khoản ký phát và trực tiếp giao cho ngườithụ hưởng để thực hiện nghĩa vụ thanh toán của mình Séc chuyển khoản đượcdùng để thanh toán về mua bán hàng giữa các đơn vị trong cùng địa bàn nơi ngânhàng đóng trụ sở Séc này chỉ có tác dụng thanh toán chuyển khoản không có giátrị lĩnh tiền mặt.

Séc bảo chi:là séc được tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán xác nhận khảnăng thanh toán trước khi người chi trả trao Séc cho người thụ hưởng để nhận hoahồng dịch vụ Theo hình thức này, đơn vị phát hành séc chuyển khoản đến ngânhàng để đóng dấu bảo chi sau đó chuyển cho đơn vị thụ hưởng.

 Thanh toán bằng uỷ nhiệm thu:

Uỷ nhiệm thu là hình thức thanh toán do người thụ hưởng lập theo mẫu in sẵncủa Ngân hàng và gửi vào ngân hàng phục vụ mình, nhờ thu hộ tiền mặt, hàng hóa,dịch vụ đã cung ứng cho bên mua Theo hình thức này, đơn vị bán sau khi xuấthàng cho đơn vị mua thì lập uỷ nhiệm thu gửi tới Ngân hàng, nhờ ngân hàng thu

hộ tiền hàng Ngân hàng bên mua khi nhận được chứng từ và sự đồng ý của bên

mua sẽ trích tiền từ tài khoản tiền gửi của bên mua trả cho bên bán thông qua ngânhàng phục vụ bên bán

 Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi

Uỷ nhiệm chi là lệnh của chủ tài khoản (bên mua) lập theo mẫu của Ngânhàng ấn hành, yêu cầu ngân hàng phục vụ trích tài khoản tiền gửi của mình để chitrả cho bên thụ hưởng Đây là hình thức thanh toán mà sau khi bên mua nhận được

hàng do bên bán gửi đến, bên mua sẽ lập uỷ nhiệm chi yêu cầu Ngân hàng tríchtiền từ tài khoản tiền gửi của đơn vị mình để trả cho bên bán.

 Thanh toán bù trừ: ở đây đơn vị vừa là người mua cũng là người bán.Định kỳ theo kế hoạch các bên chủ động cung ứng hàng cho nhau, cuối kỳ thôngbáo cho ngân hàng biết, ngân hàng sẽ thực hiện các nghiệp vụ thanh toán bù trừ