Môn Vật Lý có vai trò rất quan trọng, là môn học nghiên cứu những hiện tượng xảy ratrong đời sống và có rất nhiều ứng dụng trong thực tế cuộc sống hằng ngày, giúp cácem làm quen với các
Trang 12 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5
Trang 2Môn Vật Lý có vai trò rất quan trọng, là môn học nghiên cứu những hiện tượng xảy ratrong đời sống và có rất nhiều ứng dụng trong thực tế cuộc sống hằng ngày, giúp các
em làm quen với các kiến thức mới, góp phần vào việc nâng cao sự hiểu biết của họcsinh về các hiện tượng xảy ra trong tự nhiên và cung cấp những kiến thức cơ bản giúpcác em hiểu được bản chất của sự vật hiện tượng cách khoa học, linh hoạt và giảithích được một số hiện tượng trong cuộc sống như : bằng kinh nghiệm cá nhân ông bà
có thể rót nước vào phích (bình thuỷ) dù không nhìn thấy mực nước trong bình thuỷvẫn biết được nước đầy hay chưa, dùng kiến thức vật lý các em có thể dễ dàng giảithích được hiện tượng này cách khoa học, hay giải thích sự tạo thành mưa trong tựnhiên
Môn vật lý vốn dĩ có sự cuốn hút kỳ lạ từ chính sự huyền ảo của các quy luật tựnhiên Ấy thế mà ngày nay có nhiều học sinh không thích học môn vật lý, lạnh nhạtvới môn vật lý Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này: Thứ nhất, trong quátrình dạy và học, vì quá để tâm tới câu chữ, tới các định lý, định luật hay rập khuôntheo sách giáo khoa mà chúng ta bỏ qua sắc màu tự nhiên của các hiện tượng Thứhai, do tính thực dụng “ thi đâu thi học đấy” nên một bộ phận thầy cô và học sinh chỉhọc kiến thức nào phục vụ cho thi tốt nghiệp THPT điều này làm cho tiết học quá khôcứng, tẻ nhạt thiếu hấp dẫn, không tạo được hứng thú, nghiên cứu tìm tòi ở học sinh.Chính vì vậy chúng ta phải đổi mới phương pháp dạy học để thu hút nhiều học sinhtheo học bộ môn vật lý Không chỉ riêng đối với môn Vật Lý mà bất kể các môn họckhác việc tạo hứng thú học tập là vô cùng quan trọng Nó giúp giáo viên thấy đượcquan niệm của học sinh về môn vật lý để từ đó điều chỉnh cách dạy, đồng thời tácđộng vào học sinh yêu môn học hơn Như chúng ta đã biết có nhiều cách thức để tạohứng thú học cho học sinh trong mỗi tiết dạy vật lý, một trong những cách thức đó làtích hợp kiến thức liên môn như: toán học, lịch sử, tin học, thể dục thể thao … trongmỗi tiết dạy vật lý nó sẽ tạo hứng thú cho học sinh trong quá trình chiếm lĩnh kiếnthức và vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn Chính vì lí do đó tôi đã
nghiên cứu và viết đề tài “Tích hợp kiến thức liên môn vào bài dạy để tạo hứng thú trong tiết học bài tập về chuyển động ném ngang, ném xiên của vật trong không khí” Hy vọng SKKN này sẽ góp phần mỗi mới phương pháp dạy học, nâng
cao hiệu quả công tác dạy học môn vật lý trong nhà trường
2 Mục đính nghiên cứu
Trang 3Trước thực trang hiện nay, đa số học sinh cảm thấy sự học tập môn vật lý là quánặng, quá khô khan Từ đó đã làm cho các em không hứng thú trong học tập thể hiện
ở chỗ là kết quả học tập của các em đi xuống, học không thiết tha học môn vật lý Vìvậy, tôi thực hiện đề tài này nhằm đưa ra một số biện pháp dạy học tích hợp kiến thứcliên môn trong bài dạy để tạo cho học sinh có sự yêu thích môn học, say mê với mônhọc, củng như tạo hứng thú học tập môn vật lí hơn, phát triển năng lực tư duy sángtạo cho học sinh
3 Đối tượng nghiên cứu
+ Học sinh THPT học chương trình vật lý 10
+ Mục đích và nội dung thuộc chuyên mục bài tập về chuyển động của vật némngang, ném xiên trong không khí
+ Các công thức, bài tập trong chương trình vật lý 10
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu:
+ Đọc các sách giáo khoa phổ thông, trên internet, sách tham khảo về chuyển độngném ngang, ném xiên trong không khí
+ Đề tài có thể áp dụng cho giáo viên, học sinh
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Trang 4+ Các nhà tâm lí học nghiên cứu và chỉ ra rằng hứng thú có một vai trò quan trọngtrong quá trình hoạt động của con người Nó là động cơ thúc đẩy con người tham giatích cực vào hoạt động đó Khi được làm việc phù hợp với hứng thú dù phải khó khăncon người cũng vẫn cảm thấy thoải mái và đạt được hiệu quả cao Trong hoạt độnghọc tập, hứng thú có vai trò hết sức quan trọng, thực tế cho thấy hứng thú đối với các
bộ môn của học sinh tỉ lệ thuận với kết quả học tập của các em Vì vậy quá trình dạy
và học tích cực đòi hỏi sự biến đổi không ngừng cả tư duy lẫn hành động của ngườidạy và người học Trong quá trình đó không thể thiếu niềm đam mê khoa học
+ Vật lý học là môn khoa học tự nhiên còn có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ và tácđộng qua lại với các môn khoa học khác, gần gũi với thiên nhiên, với đời sống củacon người Nhiều kiến thức, kĩ năng đạt được qua môn vật lí là cơ sở cho việc học tậptốt một số môn học khác như: Toán học, sinh học, địa lí, công nghệ
+ Chuyển động của vật trong không khí là loại chuyển động thường gặp, giúp chúng
ta giải thích nhiều hiện tượng sự vật trong đời sống cũng như trong sản xuất và kĩthuật
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
+ Vật lý là một trong những môn học khó trong trường phổ thông Chương trình hiệnnay vẫn còn nặng về kiến thức Trong một tiết học, với nội dung kiến thức tương đốinhiều, giáo viên cố gắng chuyển tải kiến thức cho học sinh, nên thời gian để liên hệthực tế hoặc mở rộng thực hiện các thí nghiệm nâng cao kiến thức là hạn chế Bởi vậykhi học vật lý học sinh cảm thấy chưa thực sự hứng thú, dẫn đến kết quả học tậpkhông được cao
+ Hiện nay việc xét tổ hợp bộ môn vào ĐH, CĐ một số ngành học không có môn Vật
lý nên học sinh ít đầu tư vào môn học này
* Kết quả thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến:
Đầu năm học 2020 – 2021 tôi đã làm một bài khảo sát tình hình học tập của họcsinh về môn vật lý trên toàn trường THPT Hâu Lộc I
Mẫu phiếu điều tra tính hình học tập:
PHIẾU ĐIỀU TRA TÌNH HÌNH HỌC TẬP MÔN VẬT LÝ CẢU HỌC SINH Câu 1: Thái độ của các em đối với môn vật lý?
( Đánh dấu x vào một trong 3 ô trống hoặc ghi ý kiến khác của em)
Rất thích
Trang 5Bình thường Không thích
Ý kiến khác: ………
Câu 2: Tại sao em lại thích học môn vật lý?
( Đánh dấu x vào một trong 3 ô trống hoặc ghi ý kiến khác của em)
Môn vật lý là môn thuộc tổ hợp em xét đại học
Bài học sinh động, thầy cô dạy vui vẻ, dễ hiểu Kiến thức liên hệ với thực tế nhiều
Câu 3: Tại sao em lại không thích học môn vật lý?
( Đánh dấu x vào một trong 3 ô trống hoặc ghi ý kiến khác của em)
Môn vật lý rất lắm lý thuyết, khó hiểu, rắc rối, khó nhớ
Môn vật lý học nhàm chán, khô khan, ít liên hệ thực tế
Bí mất căn bản môn vật lý
Câu 4: Những hoạt động của em trong giờ học môn vật lý
( Với mỗi hoạt động đánh dấu x vào một trong 3 cột)
Thường xuyên
Đôi khi Ít khi
Nghe giáo viên giảng và ghi chép
Đọc sách giáo khoa và trả lời câu hỏi
Trao đổi, thảo luận với bạn để giải quyết một
vấn đề nào đó
Kết quả thu được như sau:
Câu 1: Thái độ của các em đối với môn vật
70%
Bài học sinh động, thầy cô dạy vui vẻ, dễ hiểu
10%
Kiến thức liên hệ với 20%
Trang 6thực tế nhiều
Câu 3: Tại sao em lại không thích học môn
vật lý?
Môn vật lý rất lắm lý thuyết, khó hiểu, rắc rối, khó nhớ
60%
Môn vật lý học nhàm chán, khô khan, ít liên
hệ thực tế
20%
Bí mất căn bản môn vật lý
20%
Qua kết trên ta có thể nhận thấy rằng đa phần các em học môn vật lý là do mônvật lý nằm trong tổ hợp xét tuyển đại học, còn nếu không nằm trong tổ hợp xét đạihọc thì các em không quan tâm đến việc học môn vật lý Số học sinh thực sự yêuthích môn vật lý vì vật lý là môn học gắn liền với thực tế có nhiều lý thú lại chiếm tỉ
lệ tương đối ít Điều này đã làm tôi trăn trở suy nghỉ phải làm thế nào đó để lôi cuốnthu hút các em yêu thích môn vật lý Muốn làm được điều này ta phải thay đổi quanđiểm dạy học, phải thay đổi phương pháp dạy học Thực chất của việc dạy học làtruyền cảm hứng và đánh thức khả năng tự học của người học Người học chỉ tự giác,tích cực học tập khi họ thấy hứng thú Hứng thú không có tính tự thân, không phải làthiên bẩm Hứng thú không tự nhiên nảy sinh và khi đã nảy sinh nếu không duy trì,nuôi dưỡng cũng có thể bị mất đi Hứng thú được hình thành, duy trì và phát triển nhờmôi trường giáo dục với vai trò dẫn dắt, hướng dẫn, tổ chức của GV GV là người cóvai trò quyết định trong việc phát hiện, hình thành, bồi dưỡng hứng thú học tập choHS
Để tạo hứng thú học cho học sinh thì có nhiều biện pháp Một trong những biệnpháp đó là trong mỗi tiết dạy ta nên tích hợp nhiều kiến thức liên môn, đặc biệt là liên
hệ với đời sống, xã hội Sau đây là một số giải pháp và tổ chức thực hiện của tôi choviệc tích hợp kiến thức liên môn tạo hứng thú học cho học sinh thông qua dạy bài tập
về chuyển động ném ngang, ném xiên của vật trong không khí
Trang 7+ Hệ thống bài tập hợp lý, có gắn liền với thực tế Có như thế mới làm cho vật lýkhông xa rời với thực tiễn, tạo hứng thú học cho học sinh Giảm bớt sự khô khan củatiết học bài tập.
+ Một số hình ảnh thực tế liên quan đến bài toán Qua những hình ảnh này ta sẽ giáodục cho học sinh về phẩm chất đạo đức, lối sống; lịch sử hào hùng của cha ông chúng
ta, tình yêu đất nước con người Việt Nam
+ Thiết kế giáo án powerpoint
Học sinh: học chuẩn bị tốt kiến thức bài cũ
Chọn gốc thời gian lúc bắt đầu ném
a, Chuyển động của các hình chiếu Mx và My trên các trục Ox
và Oy gọi là các chuyển động thành phần của vật M
Trang 8Bài toán: Một vật được ném theo phương xiên hướng lên với vận tốc ban đầu vo, cóhướng tạo với phương ngang một
góc α Bỏ qua sức cản của không
sin sin sin
2
y y y
Trang 9Thứ hai, bài tập vận dụng
* Lĩnh vực thể dục, thể thao
Tình huống1: Ở Olympic 1968 tại thành
phố Mehico, Bob Beamon phá kỷ lục nhảy
xa bằng cú nhảy 8,9 m ( xem hình) Cho
rằng tốc độ khi nhảy của anh ta là 9,5 m/s,
vào khoảng tốc độ của người chạy nước
rút Nếu cú nhảy của anh ta theo hướng
45 0 so với mặt đất thì thành tích nhảy xa
cua anh ta là lớn nhất vào khoảng 9,228
m Như vậy, để thành tích nhảy xa lớn nhất, quả tạ được ném xa nhất thì các vận động viên cần phải đảm bảo các yếu tố nào? ( xét theo phương diện vật lí) Để giải quyết được tình huống trên ta đi làm bài toán sau:
Câu 1: Một quả tạ được đẩy lên từ mặt đất với vận tốc ban đầu v0 = 8 m/s, với gócnghiêng Lấy g = 10m/s2 Bỏ qua mọi sức cản không khí
1 Cho 300 Hãy tính:
a) Thời gian chuyển động của quả tạ trong không khí
b) độ cao cực đại của quả tạ
c) Tầm bay xa của quả tạ
2 Để tầm bay xa của quả tạ lớn nhất thì quả tạ phải đẩy lên theo hướng tạo vớiphương ngang một góc bằng bao nhiêu? Tính tầm bay xa của quả tạ khi đó
Trang 10a) Thời gian quả tạ chuyển động trong không khí:t 2 sinv0
g
Thay số: t = 0,8 (s)
b) Độ cao cực đại của quả tạ:
2 2 0 max
sin2
v h
g
Thay số ta được: hmax = 0,8 m
c) Tầm ném xa của quả tạ:
2 0 max
v L
* Lĩnh vực cứu nạn, cứu hộ
Tình huống 2: Một máy bay cứu nạn đang bay thi thấy một thuyền của ngư dân đang
bị chết máy, lênh đênh trên biển Khi máy bay bay ngang qua thuyền gặp nạn này thì viên phi công thả môt gói hàng cứu trợ Liệu gói hàng cứu trợ này có rơi trúng thuyển gặp nạn không ( bỏ qua sức cản không khí)? Nếu gói hàng không rơi trúng mục tiêu thì gói hàng rơi cách mục tiêu bao xa? Để gói hàng rơi trúng mục tiêu thì
Trang 11viên phi công phải thả hàng cách mục tiêu bao xa (theo phương ngang)?Ảnh hưởng của vận tốc bay và độ cao của máy bay như thế nào? Để giải quyết được tình huống này ta làm một bài toán sau:
Câu 2: Một máy bay Casa - 212 của cảnh sát biển việt Nam đang bay theo phương
ngang ở độ cao 80 m so với mực nước biển với tốc độ 42 m/s trên vùng biển việt namthì phát hiện một tàu ngư dân đang gặp nạn Hỏi viên phi công phải thả gói hàng cứutrợ từ xa ( cách tàu gặp nạn) bao nhiêu để gói hàng cứu trợ có thể rơi trúng tàu gặpnạn? Lấy g = 10 m/s2 Bỏ qua mọi sức cản
Trang 12* Lĩnh vực về lịch sử:
Tình huống 3: Giả sử có một khẩu pháo đặt ở vị trí bên kia một ngọn đồi so với mục
tiêu của địch Để pháo bắn được mục tiêu thì người xạ thụ phải làm gì ? Đầu tiên phải xác định được vị trí của mục tiêu so vơi vị trí đặt pháo, sau đó xạ thụ phải điều chỉnh hướng bắn để sao cho viện đạn bay qua ngọn đồi và rơi trúng mục tiêu Góc bắn phụ thuộc như thế nào vào vị trí mục tiêu thì ta làm bài tập sau :
Câu 3 : Một khẩu sơn pháo 75 mm của quân đội NDVN được sử dụng trong trận
đánh cứ điểm Him lam của quân đội viễn chinh Pháp đã bắn trúng nhiều mục tiêuquan trọng của định Giả sử có một mục tiêu cách đầu nòng pháo một khoảng 5130 mtheo phương ngang, mục tiêu và đầu nòng pháo cùng nằm trên một đường thẳng nằmngang ; vận tốc quả đạn do khẩu sơn pháo này bắn ra khi bay ra khỏi nòng pháo là
350 m/s Lấy g = 10 m/s2 Hỏi để bắn trúng mục tiêu trên thì người xạ thủ phải điềuchỉnh nòng pháo theo hướng hợp với phương ngang một góc bằng bao nhiêu ? Bỏ quamọi sức cản
- Đây là hình ảnh bộ đội kéo pháo chuẩn bị cho
chiến dịch điên biên phủ năm 1954 : Để đảm
báo bí mật, bộ đội phải kéo pháo xuyên qua
rừng, qua sông, qua xuối, kéo cả ngày, cả đêm.
- Ngay trong đợt tổ chức hỏa lực chuẩn bị
để mở màn chiến dịch, pháo binh ta đã bắn
dồn dập trong suốt 1 giờ Ngay trong 15
Trang 13phút đầu, hỏa lực pháo binh của ta đã tiêu diệt ban chỉ huy địch tại cứ điểm Him Lam, tạo điều kiện cho bộ binh xung phong tiến công, đánh chiếm Him Lam
- Đây là khẩu sơn pháo 75mm của đại đội 755
( trung đoàn 675) tham gia chiến đấu từ ngày
24/3 đến 7/5/1954 đã phá hủy 5 pháo 105mm,
một kho đạn của quân Pháp
Bài 4: Một máy bay bay ngang với vận tốc v1
ở độ cao h muốn thả bom trúng tàu chiến đang chuyển động đều, với vận tốc v2 trongcùng một mặt phẳng thẳng đứng với máy bay Hỏi máy bay phải cắt bom khi nó cáchtàu chiến theo phương ngang một đoạn l là bao nhiêu ? Giải bài toán trong hai trườnghợp sau:
a/ Máy bay và tàu chiến chuyển động cùng chiều ( với v1v2)
b/ Máy bay và tàu chiến chuyển động ngược chiều
Tóm tắt:
vmáy bay = v1 vtàu chiến = v2
Tính l khi:
a) Máy bay và tàu chiến CĐ cùng chiều
b) Máy bay và tàu chiến CĐ ngược chiều
Hướng dẫn giải:
Chọn hqc:
- Gốc tọa độ 0 trùng với vị trí thả bom
- Trục 0x 0y như hình vẽ
- gốc thời gian trùng với thời điểm thả bom
a) Trường hợp máy bay và tàu chiến CĐ cùng chiều
* Phương trình CĐ của quả bom: x1v t1 2
1
12
y gt
* Phương trình chuyển động của tàu chiến: x2 l v t2 ; y2 h
Khi bom rơi trúng tàu chiến ta có: x1x2; y1y2 h
Trang 14b) Trường hợp máy bay và tàu chiến
chuyển động ngược chiều :
Trong chiến tranh kháng chiến
chống Mỹ, lực lượng không quân Việt
Nam tuy còn non trẻ nhưng đã lập nhiều
chiến công vang dội góp phần vào sự
thành công của cách mạng giải phóng
dân tộc, thống nhất đất nước Nhiều
trận đánh của lực lượng không quân
Việt Nam đã làm cho quân Mỹ bất ngờ,
khiếp sợ Cách đây 44 năm, tháng 3 và
đầu tháng 4 năm 1972, các tàu chiến
của Hạm đội 7 Thái Bình Dương của
Mỹ ngày đêm pháp kính vùng đông dân
ven biển trước khi chúng tiến hành leo
thang ném bom miền Bắc Để ngăn
chặn kẻ thù, lần đầu tiên máy bay
MiG-17 của không quân nhân dân Việt nam
trực diện đương đầu với hạm đội khét
tiếng của Mỹ Đó là trận chiến MiG- 17
đánh tàu Hepeer của hạm đội 7 của 2
phi công Lê Xuân Dị và Nguyễn Văn
Bảy B ngày 19/4/1972 Kết quả cả 4
quả bom đều đánh trúng mục tiêu, 2 tàu
khu trục của địch bị đánh hỏng, trong
đó tàu higbee bị hỏng nặng, 2 máy bay
của ta về hạ cánh an toàn
Tàu USS Higbee bị hư hỏng sau trận đánh
Chi tiết:
Những trận ném bom táo bạo c
ủa Không quân Việt Nam vào l
ực lượng Mỹ
http://dlv.vn/2016/04/khong-qu an-viet-nam-nem-bom-my.html
#ixzz4S57VNqud
DLV.VN cám ơn bạn đã quan tâm!
Under Creative Commons License:
Attribution Non-Commercial Follow us:
Chiếc MiG – 17 mang số hiệu 2047 do phi công Nguyễn Văn Bảy B điều khiển đánh tàu
chiến Mĩ