SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT THƯỜNG XUÂN 3 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT THƯỜNG XUÂN 3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN THƯỜNG XUÂN, TỈNH THANH HOÁ
THEO HƯỚNG CHƯƠNG TRÌNH
Trang 21.4 Phương pháp nghiên cứu
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
34
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 42.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 72.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vẫn đề 15
2.3.1 Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức cho các đối tượng tham gia hoạt động
giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trường THPT huyện Thường Xuân,tỉnh Thanh Hoá
15
2.3.2 Giải pháp 2: Chỉ đạo thành lập tổ tư vấn hướng nghiệp trong trường THPT 172.3.3 Giải pháp 3: Phát triển, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, cán bộ tư vấn hướngnghiệp
19
2.3.4 Giải pháp 4: Tăng cường xã hội hóa hoạt động giáo dục hướng nghiệp, phối hợp với các cơ sở đào tạo và đơn vị sử dụng lao động
21
2.3.5 Giải pháp 5: Tổ chức thực hiện các phương pháp, hình thức giáo dục
hướng nghiệp phù hợp với học sinh theo hướng chương trình giáo dục phổ
Trang 3Giáo viênGiáo viên chủ nhiệmHĐGD
GDHNHĐGDHNGDTXTCCNGDNNCNH-HĐH
Hoạt động giáo dụcGiáo dục hướng ngiệp
Hoạt động giáo dục hướngnghiệp
Giáo dục thường xuyênTrung cấp chuyên nghiệpGiáo dục nghề nghiệp
Công nghiệp hóa – Hiện đạihóa
PHHS Phụ huynh hoạc sinhQLGD Quản lý giáo dụcTHPT Trung học phổ thông
Trang 41 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Là Phó Hiệu trưởng trường THPT Thường Xuân 3 thuộc khu vực vùng dân tộcthiểu số đặc biệt khó khăn, miền núi cao của tỉnh Thanh Hoá, tôi nhận thấy học sinh córất nhiều thiệt thòi về mọi mặt trong đó có điều kiện học tập, khả năng tiếp thu kiếnthức và đặc biệt là công tác hướng nghiệp, chọn ngành nghề, kỹ năng sống, vần đề giớitính… Là một cán bộ quản lý tôi càng thấu hiểu sự khó khăn đó của học sinh trongnhà trường THPT Thường Xuân 3 và các trường THPT trên địa bàn huyện ThườngXuân
Đặc biệt là theo định hướng của chương trình giáo dục phổ thông 2018 Quanhững lần đi tập huấn theo chương trình này, cụ thể:
Lần 1: Theo quyết định Số: 250/QĐ-SGDĐT ngày 04/4/2016 của Giám đốc SởGD&ĐT Thanh Hoá về việc Cử đoàn cán bộ, giáo viên thuộc Sở Giáo dục và Đào tạoThanh Hoá đi tập huấn đổi mới tổ chức và quản lý hoạt động giáo dục ở trường phổthông, do Dự án Phát triển Giáo dục Trung học phổ thông giai đoạn 2 phối hợp với BộGiáo dục và Đào tạo tổ chức 06 ngày, từ ngày 07- 14/4/2016 tại Khách sạn TrườngSơn Tùng 2, số 7 Hà Bổng, phường Phước Mỹ, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng Lần 2: Theo quyết định Số: 465/QĐ-SGDĐT ngày 23/6/2016 của Giám đốc SởGD&ĐT Thanh Hoá về việc cử cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán cấp THPT tham giakhoá bồi dưỡng về giáo dục kỷ luật tích cực từ ngày 27/7/2017 đến ngày 31/7/2016 tạiKhách sạn HACINCO, số 110 Thái Thịnh, quận Đống Đa, Hà Nội
Lần 3: Theo quyết định Số: 485/QĐ-SGDĐT ngày 03/5/2019 của Giám đốc SởGD&ĐT Thanh Hoá về việc cử cán bộ, giáo viên tham gia tập huấn nâng cao kỷ nănglồng ghép giới trong quản lý, giáo dục học sinh cho giáo viên chủ nhiệm lớp ở trườngphổ thông từ ngày 05/5/2019 đến ngày 09/5/2019 tại Khách sạn Lâm nghiệp Đồ Sơn,Trung tâm khu I, Vạn Sơn, Đồ Sơn, TP Hải Phòng
Lần 4: Theo quyết định Số: 1786/QĐ-SGDĐT ngày 01/10/2019 của Giám đốc
Sở GD&ĐT Thanh Hoá về việc cử cán bộ, giáo viên tham gia tập huấn nâng cao kỷnăng lồng ghép giới trong quản lý, giáo dục học sinh cho giáo viên Trung học phổthông từ ngày 02/10/2019 đến 06/10/2019 tại khách sạn Cửa Lò, 206 Bình Minh, ThuThủy, Thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An
Và trong quá trình đi học Thạc sĩ quản lý giáo dục tại trường Đại học Hồng Đức(khóa 2018 – 2020) tôi đã tham dự nhiều hội thảo về các vấn đề hướng nghiệp, thamvấn tâm lý cho học sinh THPT và làm luận văn Thạc Sĩ QLGD về vấn đề giáo dụchướng nghiệp cho học sinh THPT ở vùng dân tộc thiểu số huyện Thường Xuân tỉnh
Thanh Hoá với đề tài: “Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông vùng dân tộc thiểu số huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá theo hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018” ….
Tôi nhận thấy: Việc định hướng nghề nghiệp, tổ chức các hoạt động trãi nghiệm,giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường THPT tỉnh Thanh Hóa nói chung và ởhuyện Thường Xuân nói riêng là rất quan trọng và cần thiết đối với các nhà trường
Trang 5Trong giới hạn cho phép của yêu cầu đối với sáng kiến kinh nghiệm tôi xinđược trình bày một nội dung nhỏ của vấn đề về quản lý hoạt động giáo dục hướngnghiệp cho học sinh các trường THPT huyện Thường Xuân.
Trước hết ta biết: Giáo dục hướng nghiệp ở trường THPT giúp học sinh pháttriển năng khiếu, tiềm năng, khuynh hướng nghề nghiệp của từng học sinh giúp họcsinh định hướng, lựa chọn nghề nghiệp Thông qua hoạt động GDHN hình thành vàđịnh hình được những giá trị về thái độ lao động và ý thức đúng đắn với nghề nghiệp;Đồng thời, hướng dẫn và bồi dưỡng khả năng nghề nghiệp thích hợp nhất; động viênhọc sinh đi vào những nghề, những nơi đang có nhu cầu tuyển dụng
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị lần thứ 8 Ban chấphành Trung ương Đảng (khoá XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo
đã xác định rõ “Trung học phổ thông phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giaiđoạn học sau phổ thông có chất lượng”
Thực hiện sự chỉ đạo của Đảng, chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 rađời nhằm đáp ứng đổi mới giáo dục Việt Nam “Chương trình giáo dục trung học phổthông giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối vớingười lao động, ý thức và nhân cách công dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốtđời, khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện vàhoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống laođộng, khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hoá và cáchmạng công nghiệp mới”
Do đó, giáo dục hướng nghiệp ở trường phổ thông nói chung và THPT nóiriêng là vấn đề rất cần thiết, giúp cho người học sớm lập thân, lập nghiệp
Những năm vừa qua, công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh ở cáctrường THPT trên địa bàn huyện Thường Xuân, Thanh Hoá đã được các nhà trường,cán bộ quản lý giáo dục quan tâm triển khai và bước đầu đạt được những kết quả nhấtđịnh Hệ thống các văn bản về giáo dục hướng nghiệp và công tác phân luồng họcsinh sau trung học đã được ban hành; hệ thống cơ sở giáo dục kỹ thuật tổng hợp,hướng nghiệp, dạy nghề đã được quan tâm đầu tư phát triển, thể hiện ở những thànhquả đã đạt được về quy hoạch mạng lưới và xây dựng các trung tâm, từng bước pháttriển đội ngũ cán bộ quản lí và giáo viên, đầu tư kinh phí cho xây dựng và mua sắmtrang thiết bị phục vụ giáo dục hướng nghiệp và công tác phân luồng học sinh sautrung học Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, giáo dục hướng nghiệp cho học sinh ởcác trường THPT trên địa bàn huyện Thường Xuân, Thanh Hoá còn một số bất cập.Hơn nữa, các trường THPT huyện Thường Xuân, Thanh Hóa có tới hơn 60% họcsinh là người dân tộc thiểu số, như trường THPT Thường Xuân 3 có tới 86.8% họcsinh là người dân tộc Thái Các em có nét văn hóa, hoàn cảnh sống khác với học sinhdân tộc kinh, các nhà trường THPT cũng gặp không ít khó khăn trong quản lý giáodục hướng nghiệp cho các em
Đặc biệt đối với học sinh trường THPT Thường Xuân 3 qua thực tiễn giáo dụchiện nay cũng như hoạt động giáo dục hướng nghiệp tại các trường THPT nói chung
Trang 6và ở trường THPT Thường Xuân 3 huyện Thường Xuân, Thanh Hoá nói riêng, việcđổi mới giải pháp quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trongtrường là hết sức cần thiết và cấp bách Việc tìm hiểu, nghiên cứu và khảo sát thựctrạng hoạt động hướng nghiệp và quản lý hoạt động hướng nghiệp tại trường là cơ sở
để đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần quản lý hoạt động hướng nghiệp cho họcsinh THPT theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới 2018
Từ những lý do trên, tôi lựa chọn vấn đề “Một số giải pháp Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trường trung học phổ thông huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá theo hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018” làm đề tài viết sáng kiến kinh nghiệm trong năm học này và định hướng phát
triển mở rộng cho những năm học tiếp theo trên địa bàn huyện Thường Xuân và 11huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về Quản lý hoạt động giáo dụchướng nghiệp cho học sinh các trường THPT huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoátheo hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 đề xuất các giải pháp nhằm nângcao hiệu quả giáo dục và chất lượng đào tạo nguồn nhân lực lao động cho xã hội 1.3 Đối tượng nghiên cứu
Giải pháp quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trườngTHPT huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá theo hướng chương trình giáo dục phổthông 2018
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu làm sáng kiến này tác giả sử dụng các nhóm phươngpháp
1.4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- Tổng hợp tư liệu để hệ thống hóa, khái quát hóa những vấn đề lý luận có liênquan đến đề tài
- Phân tích và tổng hợp để xây dựng khung lí thuyết của đề tài
- Tổng hợp nghiên cứu chủ trương, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước vềgiáo dục và đào tạo; Chương trình giáo dục phổ thông 2018
- Nghiên cứu các công trình khoa học liên quan đến quản lý hoạt động hướngnghiệp cho học sinh trường THPT theo hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018
1.4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát: Tiến hành quan sát, thu thập thông tin qua quan sát
các hoạt động quản lý của CBQL, qua GVCN, GV bộ môn và hoạt động giáo dụchướng nghiệp cho học sinh THPT
- Phương pháp điều tra (bằng Anket): Nhằm tìm hiểu thực trạng giáo dục
hướng nghiệp và quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trườngTHPT huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá theo hướng chương trình giáo dục phổthông 2018
- Phương pháp phỏng vấn:
Trang 7Thực hiện phỏng vấn trực tiếp CBQL, học sinh, phụ huynh để có thêm thôngtin, bổ sung cho kết quả nghiên cứu của các phương pháp trên.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Xin ý kiến của các chuyên gia về giáo
dục hướng nghiệp và quản lý hoạt động hướng nghiệp cho học sinh các trường THPThuyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá theo hướng chương trình giáo dục phổ thông2018; Về sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Sử dụng phương pháp này nhằm đánh
giá, đúc rút ra các bài học về quản lý giáo dục hướng nghiệp và quản lý hoạt độnghướng nghiệp cho học sinh các trường THPT huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoátheo hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018
1.4.3 Phương pháp thống kê toán học
Phương pháp này được sử dụng để xử lý các số liệu đã thu thập được sau khi
đã điều tra khảo sát, đồng thời thực hiện đánh giá mức độ tin cậy của phương phápđiều tra trên cơ sở đó rút ra kết luận khoa học cho đề tài
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động hướng nghiệp cho học sinh
THPT theo hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018
- Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động hướng nghiệp cho học sinh các THPT
huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá theo hướng chương trình giáo dục phổ thông
2018 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho họcsinh ở nơi đây
- Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động hướng nghiệp cho học sinh các
trường THPT huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá theo hướng chương trình giáo dụcphổ thông 2018
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Các công trình nghiên cứu về GDHN ở nước ngoài
Năm 1848, ở Pháp xuất bản cuốn “Hướng dẫn chọn nghề” đầu tiên nội dung
cuốn sách đề cập tới vấn đề đa dạng của nghề nghiệp do sự phát triển công nghiệp vàviệc nhất thiết phải giúp đỡ thanh niên trong sự lựa chọn nghề nghiệp Năm 1909,Frank Parsons bàn đến hướng nghiệp cho HS dựa trên năng lực, năng khiếu, hứng thú,
sở thích của cá nhân Năm 1937, Keller và Viteles đưa ra tầm nhìn toàn thế giới về tưvấn và Hướng nghiệp, họ khảo sát so sánh các quốc gia ở Châu Âu, châu Á Ở một
số quốc gia, các thuật ngữ như “Hướng dẫn nghề - vocational guidance”, “tư vấn nghề - vocational counselling”, “thông tin, tư vấn và Hướng dẫn - information, advice
ad guidance” đều chỉ các hoạt động giáo dục hướng nghiệp
Có thể nhận thấy, trong suốt thế kỉ 20 và đầu thập kỉ thế kỉ 21, giáo dục vàhướng nghiệp phát triển mạnh mẽ trong môi trường giáo dục Ngoài bối cảnh đặc thùcủa mỗi quốc gia, giáo dục Hướng nghiệp ở các nước đều xuất hiện các vấn đề chung
cả lí luận và thực tiễn cần làm rõ nhằm tìm ra con đường khả thi và hiệu quả cho hoạt
Trang 8động giáo dục Hướng nghiệp.
Tổng hợp các nghiên cứu vấn đề ở nước ngoài đã giúp tác giả nhấn mạnh Luận điểm: học sinh sẽ có cơ hội phát triển năng lực của mình bằng cách tham gia các hoạt động nghề nghiệp song song với việc học và hỗ trợ cho việc học Vì vậy, hoạt động
GDHN cho học sinh THPT là thành tố căn bản cần thiết không thể thiếu được trongnội dung chương trình GDPT mới
2.1.2 Các công trình nghiên cứu về GDHN ở trong nước
a) Về lĩnh vực hướng nghiệp dạy nghề phổ thông
Về lĩnh vực giáo dục hướng nghiệp dạy nghề phổ thông thể hiện ngay trong
quan điểm giáo dục của Đảng ta, Bác Hồ đã căn dặn: Nhà trường xã hội chủ nghĩa
là nhà trường: Học đi với lao động, lý luận đi với thực hành; cần cù đi với tiết kiệm.
Công tác Hướng nghiệp được chính thức đưa vào trường phổ thông từ19/3/1981 theo quyết định số 126/CP của Chính phủ về công tác Hướng nghiệp trongtrường phổ thông và việc sử dụng hợp lí trung học cơ sở, trung học phổ thông tốtnghiệp ra trường Quyết định nêu rõ vai trò, vị trí, nhiệm vụ công tác hướng nghiệp,phân công cụ thể chính quyền các cấp, các ngành kinh tế, văn hóa từ trung ương đếnđịa phương có nhiệm vụ tạo mọi điều kiện thuận lợi trực tiếp giúp đỡ các trường phổthông trong việc đào tạo, sử dụng hợp lí và tiếp tục bồi dưỡng học sinh phổ thông saukhi ra trường Ban hành kèm Quyết định 126/CP của Chính phủ là Thông tư 31-TTcủa Bộ Trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc Hướng dẫn thực hiện Quyết định nêutrên”
Cùng với các văn bản của Đảng và nhà nước, ở Việt Nam, đã có nhiều côngtrình nghiên cứu tiêu biểu về giáo dục hướng nghiệp và Quản lý hoạt động giáo dụchướng nghiệp cho học sinh THPT:
Năm 2000, Tác giả Hà Thế Truyền: “Hướng nghiệp và phân luồng học sinh phổthông bậc trung học”, học sinh sau THPT đi vào các luồng: lên THPT, vào Trung cấpchuyên nghiệp (TCCN), vào các trường dạy nghề dài hạn, học nghề ngắn hạn, học tại cáctrung tâm giáo dục thường xuyên (GDTX), tham gia vào thị trường lao động Đề tài đãtrình bày các giải pháp về GDHN, công tác Hướng nghiệp, nâng cao nhận thức xã hội, đadạng hóa các loại hình trường lớp, điều tiết GDHN bằng các chính sách đãi ngộ, chínhsách sử dụng sau đào tạo trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp
Năm 2005 Tác giả Trần Khánh Đức đã đề cập đến việc dạy nghề ban đầu chohọc sinh phổ thông trung học kỹ thuật Việt Nam và xác định: Nội dung, hình thứcphương pháp dạy nghề ban đầu cho học sinh lớp 10, 11 trường phổ thông trung học kỹthuật theo nhóm nghề xây dựng, các phương pháp và hình thức dạy sản xuất trong cáctrường dạy nghề xây dựng được sử dụng phù hợp với mục đích, nhiệm vụ và nội dung
ở trường phổ thông trung học kỹ thuật ở nước ta
GDNN ở Việt Nam một số năm vừa qua đã từng bước được củng cố và pháttriển về quy mô và cơ cấu đào tạo Tuy nhiên, so với yêu cầu ngày càng cao của sựnghiệp CNH - HĐH đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường và xu thế toàn cầu hóa
Trang 9cũng như hội nhập quốc tế GDNN nước ta còn có nhiều hạn chế, bất cập, đặc biệt là
về chất lượng đào tạo và đang phải đối mặt với những thách thức to lớn Cũng nhưphân hệ giáo dục khác, hiện nay GDNN đang đứng trước mâu thuẫn hết sức gay gắtgiữa quy mô ngày càng tăng và các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo còn rất hạnchế Đòi hỏi cấp bách hiện nay đối với GDNN là bên cạnh việc tăng quy mô cùng vớiviệc đảm bảo cơ cấu hợp lý, phải đảm bảo có chất lượng và hiệu quả đào tạo đáp ứngđược yêu cầu thực tế sử dụng lao động đã qua đào tạo TCCN và dạy nghề
Việc nghiên cứu các giải pháp để nâng cao hiệu quả việc thực hiện nhiệm vụnày đã được các nhà nghiên cứu khoa học giáo dục quan tâm Các cuộc hội thảo khoahọc, hội nghị chuyên đề do Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục Đào tạo Thành phố
Hồ Chí Minh “Đổi mới công tác quản lý giáo dục Hướng nghiệp phục vụ yêu cầu côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” (7/2013); Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức(năm 2012) “Nghiên cứu đề xuất các giải pháp thực hiện GDHN sau THPT có tínhchất vĩ mô toàn quốc” của tác giả Lê Vân Anh: nội dung GDHN trên phạm vi cả nước,GDHN ở một số quốc gia trên thế giới gắn với thực tiễn GDHN ở nước ta; đặc biệtnhiều được nhiều giải pháp về nhận thức xã hội, về chính sách GDHN, về hệ thốnggiáo dục nước ta
b) Nghiên cứu GDHN theo chương trình giáo dục phổ thông 2018
Ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hànhThông tư số 32/2018/TT - BGDĐT Chương trình GDPT tổng thể (27 môn học) Quátrình xây dựng chương trình GDPT 2018, Hội đồng biên soạn Chương trình của BộGiáo dục và Đào tạo đã tiếp cận, học tập kinh nghiệm ở các quốc gia có nền giáo dụctiên tiến như Hoa Kì, Đức, Anh, Pháp, Bỉ, Canada Và tiếp cận quan điểm của
UNESCO coi học tập là một quá trình liên tục, kéo dài suốt cả cuộc đời; Vì vậy, mục
tiêu, chương trình nội dung GDPT 2018 đã bố trí chương trình môn học giáo dụchướng nghiệp khá phù hợp Trong đó, thời lượng giành cho “Hoạt động trải nghiệm,hướng nghiệp” cả năm là 105 tiết
Quan điểm xây dựng chương trình GDPT 2018, gồm có hai giai đoạn: Giai đoạngiáo dục cơ bản (gồm cấp tiểu học 5 năm và cấp trung học cơ sở 4 năm) và giai đoạngiáo dục định hướng nghề nghiệp (cấp trung học phổ thông 3 năm)
Thông qua một số bài viết, tham luận trong hội nghị, hội thảo khoa học ở cácđịa phương và trên một số tạp chí chuyên ngành gần đây cũng đề cập đến nhiều vấn đềnhư: các nhân tố tác động đến GDHN sau THPT và dự báo xu hướng GDHN; thựctrạng, dự báo, giải pháp về phổ cập và phân luồng học sinh; vấn đề phổ cập giáo dục
và GDHN; giáo dục hướng nghiệp và sự GDHN phổ thông bậc trung học Nhìn chung,trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn, các bài viết đã trình bày kháthuyết phục về các giải pháp GDHN ở một số địa phương theo định hướng chươngtrình giáo dục phổ thông 2018
Đối với học sinh THPT, kết thúc giai đoạn này, học sinh có kiến thức, kỹ năngphổ thông cơ bản được định hướng theo lĩnh vực nghề nghiệp, phù hợp với năng khiếu
và sở thích, phát triển tiềm năng cá nhân để chuẩn bị tốt cho giai đoạn giáo dục sau
Trang 10phổ thông hoặc bước vào cuộc sống lao động.
Các công trình trên cho thấy rằng, các nhà nghiên cứu giáo dục Việt Nam rấtquan tâm đến công tác giáo dục Hướng nghiệp, lao động sản xuất, và dạy kỹ thuậtnghề nghiệp cho học sinh THPT theo chương trình GDPT 2018 Nhưng các công trìnhnghiên cứu kế trên phần lớn tập trung vào việc đổi mới tư tưởng, quan điểm và một sốmặt về nội dung, chương trình, tổ chức quản lý họat động dạy học nghề cho học sinhphổ thông trong điều kiện nền kinh tế - xã hội ở các nước phát triển cao hơn nước ta
Cũng như nhiều địa phương khác, vấn đề hướng nghiệp và quản lý giáo dụchướng nghiệp đang được xã hội quan tâm trong GDPT ở nước ta Cùng với sự chuẩn
bị sẵn sàng cho đổi mới chương trình GDPT 2018, thực tiễn công tác GDHN - DNhiện nay trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa phát triển còn chậm và chưa đáp ứng yêu cầutheo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 Đặc biệt là việc hướng nghiệpcho học sinh THPT vùng dân tộc thiểu số của các huyện miền núi định hướng chươngtrình giáo dục phổ thông 2018 còn rất nhiều khó khăn
Như vậy chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về vấn đề quản lýGDHN nhằm góp phần định hướng nghề nghiệp cho học sinh cấp THPT đặc biệt làhọc sinh các trường THPT của huyện miền núi Thường Xuân theo định hướng chương
trình giáo dục phổ thông 2018
Hơn thế nữa việc quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trườngTHPT nói chung và quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trườngTHPT huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá theo hướng chương trình giáo dục phổthông 2018 nói riêng đang còn rất nhiều hạn chế
Vì vậy, sáng kiến “Một số giải pháp Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trường trung học phổ thông huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá theo hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018” là hết sức cấp thiết.
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Hàng năm các cấp, ngành giáo dục và đào tạo đều có văn bản gửi đến cáctrường THPT về công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT, chẳng hạn từnăm học 2018-2019 Thực hiện chỉ thị số 2919/CT-BGDĐT ngày 10 tháng 8 năm
2019 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) về nhiệm vụ chủ yếu năm học
Trang 112018- 2019 của ngành Giáo dục; nhằm chuẩn bị triển khai thực hiện Quyết định số522/QĐ-TTg ngày 14/5/2018 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án giáo dục hướngnghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông Sở GD&ĐTThanh Hoá có công văn Số: 2092 /SGDĐT- GDTrH V/v báo cáo thực trạng và giảipháp thực hiện công tác giáo dục hướng nghiệp và phân luồng học sinh Năm học2020-2021 tại công văn Số: 2927/SGDĐT-GDTrH V/v hướng dẫn thực hiện nhiệm vụgiáo dục trung học năm học 2020- 2021 ngày 16/9/2020 của Giám đốc Sở Giáo dục vàĐào tạo Thanh Hóa đã đề cập đến nhiệm vụ trọng tâm thứ 6 của ngành là: 6 Đẩymạnh triển khai “Đề án giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinhtrong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018- 2025” ban hành kèm theo Quyết định số522/QĐ-TTg ngày 14/5/2018 của Thủ tướng Chính phủ.
Trong những năm học vừa qua, các nhà trường thường kế hoạch giáo dục hướng nghiệp như sau: (Ví dụ về Kế hoạch giáo dục hướng nghiệp năm học 2020-2021)
A CƠ SỞ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH
I CƠ SỞ PHÁP LÝ:
- Chuẩn kiến thức, kỹ năng, yêu cầu về thái độ đối với học sinh của chương trình Giáo dục hướng nghiệp ban hành theo quyết định 16/2006/QĐ-BGDDT ngày 05/5/2006
- Chương trình khung của Bộ GDDT
II CƠ SỞ THỰC TIỄN:
- Căn cứ điều kiện thực tiễn nhà trường năm học 2020 - 2021 và kết quả thực hiện nhiệm vụ năm học 2019-2020
B PHÂN PHÔI CHƯƠNG TRÌNH Môn Giáo dục hướng nghiệp 10
Cả năm: 09 tiết
Học kỳ 1: 5 tiếtHọc kỳ 2: 4 tiết
1 9 Em thích nghề gì Chọn nghề phù hợp với năng lực bản thân, hứng thú cá nhân và nhu cầu nhân
lực của xã hội
Năng lực nghề nghiệp
và truyền thống nghề nghiệp gia đình
-Năng lực nghề nghiệp-Truyền thống nghề nghiệp gia đình với việc chọn nghề
3 11 Tìm hiểu nghề dạy học -Bản mô tả nghề
-Liên hệ bản thân để chọn nghề
4 12 Vấn đề giới trong chọn
nghề
-Vấn đề giới trong chọn nghề-Liên hệ bản thân khi chọn nghề
Tìm hiểu một số nghề thuộc lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp
-Bản mô tả nghề-Liên hệ bản thân để chọn nghề
Trang 12Tiết Tháng Chủ đề Gợi ý nội dung hoạt động
Tìm hiểu một số nghề thuộc các ngành Y và dược
-Bản mô tả nghề-Liên hệ bản thân để chọn nghề
Tìm hiểu thực tế một
cơ sở sản xuất công nghiệp hoặc nông nghiệp
Thu thập thông tin về một số cơ sở sản xuất tại địa phương
Tìm hiểu một số nghề thuộc lĩnh vực xây dựng
-Bản mô tả nghề-Liên hệ bản thân để chọn nghề
9 5 Nghề tương lai của tôi Lập bản kế hoạch “Nghề nghiệp tương
lai”
Môn Giáo dục hướng nghiệp 11
Cả năm: 09 tiết
Học kỳ 1: 5 tiếtHọc kỳ 2: 4 tiết
Tìm hiểu một số nghề thuộc ngành giao thông vận tải và địa chất
-Tìm hiểu thông tin về một nghề thuộc ngành giao thông vận tải hoặc địa chất-Liên hệ bản thân để chọn nghề
Tìm hiểu một số nghề thuộc lĩnh vực kinh doanh, dịch vụ
-Tìm hiểu thông tin về một nghề thuộc lĩnh vực kinh doanh, dịch vụ
-Liên hệ bản thân để chọn nghề
Tìm hiểu một số nghề thuộc ngành năng lượng , bưu chính - viễnthông, công nghệ thông tin
-Tìm hiểu thông tin về một nghề thuộc ngành năng lượng , bưu chính- viễn thông, công nghệ thông tin
-Liên hệ bản thân để chọn nghề
Tìm hiểu một số nghề thuộc lĩnh vực an ninh, quốc phòng
-Tìm hiểu thông tin về một nghề thuộc lĩnh vực an ninh, quốc phòng
Nội dung giao lưu : Làm gì sau khi tốt nghiệp THPT?
6 2 Nghề nghiệp với nhu
cầu của thị trường LĐ Tìm hiểu thông tin thị trường lao động
7 3 Tôi muốn đạt ước mơ
Những khó khăn và thuận lợi khi thực hiện bản “Kế hoạch nghề nghiệptương lai”
Trang 13Tiết Tháng Chủ đề Gợi ý nội dung hoạt động
8,9 4,5
Tìm hiểu thực tế một sốtrường Đại học, Cao đẳng, TCCN hoặc dạy nghề tại địa phương
Tìm hiểu yêu cầu tuyển sinh, điều kiện học tập của một số trường ở địa phương,khu vực
Môn Giáo dục hướng nghiệp 12
Cả năm: 09 tiết
Học kỳ 1: 5 tiếtHọc kỳ 2: 4 tiết
Định hướng phát triển kinh tế – xã hội của đất nước và địa phương
-Nhu cầu lao động của đất nước và địa phương
-Tìm hiểu thông tin về việc làm
2 10 Những điều kiện để
thành đạt trong nghề Những điều kiện để thành đạt trong nghề
Tìm hiểu hệ thống đào tạo Trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề của trung ương và địa
Tìm hiểu thông tin hệ thống trường TCCN, hệ thống trường dạy nghề của trung ương và địa phương
4 12 Tìm hiểu hệ thống đào
tạo Đại học và Cao đẳng
-Tìm hiểu hệ thống đào tạo Đại học và Cao đẳng
-Tìm hiểu thông tin đào tạo cần thiết cho bản thân
5 1 Tư vấn chọn nghề
-Xem xét sự phù hợp nghề của học sinh
và đưa ra những lời khuyên chọn nghề-Sổ hướng nghiệp học sinh
Hướng dẫn học sinh chọn nghề và làm hồ sơ tuyển sinh
-Một số điều cơ bản trong qui chế tuyển sinh
-Làm hồ sơ tuyển sinh
7 3 Thanh niên lập thân, lập
nghiệp
Những điều kiện lập thân, lập nghiệp của thanh niên trong giai đoạn hiện nay8,9 4,5
Tổ chức tham quan hoặchoạt động theo chủ đề hướng nghiệp
Tổ chức hoạt động giao lưu theo chủ đề hướng nghiệp
Thực tế: Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể được ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) gồm:
- Chương trình tổng thể: Là văn bản quy định những vấn đề chung nhất, có tính
Trang 14chất định hướng của chương trình giáo dục phổ thông, bao gồm: quan điểm xây dựngchương trình, mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông và mục tiêu chương trình từngcấp học, yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi của học sinh cuốimỗi cấp học, hệ thống môn học và hoạt động giáo dục, thời lượng của từng môn học
và hoạt động giáo dục, định hướng nội dung giáo dục bắt buộc ở từng cấp học đối vớitất cả học sinh trên phạm vi toàn quốc, định hướng về phương pháp giáo dục và đánhgiá kết quả giáo dục, điều kiện thực hiện chương trình GD PT
- Chương trình môn học và hoạt động giáo dục: là văn bản xác định vị trí, vai
trò môn học và hoạt động giáo dục trong thực hiện mục tiêu giáo dục phổ thông, mụctiêu và yêu cầu cần đạt, nội dung giáo dục cốt lõi của môn học và hoạt động giáo dục ởmỗi lớp học hoặc cấp học đối với tất cả học sinh trên phạm vi toàn quốc, định hướng
kế hoạch dạy học môn học và hoạt động giáo dục ở mỗi lớp và mỗi cấp học, phươngpháp và hình thức tổ chức giáo dục, đánh giá kết quả giáo dục của môn học và hoạtđộng giáo dục; Chương trình giáo dục phổ thông được chia thành hai giai đoạn: giaiđoạn giáo dục cơ bản (từ lớp 1 đến lớp 9) và giai đoạn giáo dục định hướng nghềnghiệp (từ lớp 10 đến lớp 12)
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được chia làm 2 giai đoạn:
+ Giai đoạn giáo dục cơ bản: là giai đoạn giáo dục gồm 9 năm đầu tiên của
giáo dục phổ thông (từ lớp 1 đến lớp 9) nhằm trang bị cho học sinh tri thức, kĩ năngnền tảng; hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi; chuẩn bịtâm thế cho việc thích ứng với những thay đổi nhanh chóng và nhiều mặt của xã hộitương lai; đáp ứng yêu cầu phân luồng sau trung học cơ sở theo các hướng: học lêntrung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia cuộc sống lao động
+ Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp: là giai đoạn giáo dục 3 năm cuối
của giáo dục phổ thông (từ lớp 10 đến lớp 12) nhằm phát triển năng lực theo sởtrường, nguyện vọng của từng học sinh, bảo đảm học sinh tiếp cận nghề nghiệp, chuẩn
bị cho giai đoạn học sau giáo dục phổ thông có chất lượng hoặc tham gia cuộc sốnglao động
Mục tiêu cụ thể của hoạt động GDHN cho học sinh THPT được thể hiện trongchương trình GDPT mới ban hành kèm theo thông tư số 32/2018/TT – BGDĐT26/12/2018 [5] như sau:
- Về kiến thức: HS biết được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề
trong tương lai; Một số kiến thức cơ bản về vấn đề chọn nghề; Một số thông tin cơ bản
về định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đất nước và khu vực, về thếgiới nghề nghiệp, thị trường lao động, hệ thống giáo dục nghề nghiệp (TCCN và dạynghề), CĐ và ĐH ở địa phương và cả nước; Biết cách tìm kiếm thông tin nghề và cơ sởđào tạo cần thiết cho bản thân; Và biết cách tự đánh giá năng lực bản thân, điều kiện giađình và nhu cầu xã hội để định hướng học tập và chọn nghề tương lai
- Về kĩ năng: HS có khả năng tự đánh giá được năng lực bản thân và điều kiện
gia đình trong việc định hướng nghề nghiệp tương lai; Tìm kiếm được những thông tinnghề và cơ sở đào tạo cần thiết cho bản thân trong việc chọn nghề; Định hướng và lựa
Trang 15chọn được nghề nghiệp tương lai cho bản thân.
- Về thái độ: HS chủ động, tự tin trong việc chọn hướng đi, chọn nghề; Có hứng
thú và khuynh hướng chọn nghề đúng đắn
Vậy Mục tiêu giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trường THPT theo địnhhướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 cũng không nằm ngoài các mục tiêutrên
Vì vậy các nhà trường phải tiếp tục tổ chức thực hiện có hiệu quả các Chỉ thị,Nghị quyết; chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của nhà nước Xâydựng và triển khai, tổ chức thực hiện có hiệu quả Kế hoạch năm học 2020- 2021, nhiệm
vụ trọng tâm của các cấp, bậc học và các lĩnh vực công tác theo chỉ đạo của Sở GD&ĐTThanh Hóa
Phấn đầu hoàn thành xuất sắc chỉ tiêu, nhiệm vụ thuộc lĩnh vực giáo dục theoNghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XX; thi đua dạy tốt, học tốt lập thành tíchchào mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng
Năm học 2020-2021, là năm học đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đạihội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2020-2025, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứXIII; năm học diễn ra cuộc bầu cử Quốc hội khóa XV và HĐND các cấp nhiệm kỳ2021-2026 Trên cơ sở kết quả đạt được trong năm học 2019-2020, ngành giáo dụctiếp tục thực hiện đồng bộ 9 nhóm nhiệm vụ chủ yếu, 5 nhóm giải pháp cơ bản về đổimới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; triển khai chương trình, sách giáo khoamới; triển khai Luật Giáo dục 2019; nâng cao chất lượng giáo dục văn hóa gắn với xâydựng môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn; chú trọng giáo dục chính trị tư tưởng,đạo đức, lối sống, kỹ năng sống cho học sinh
Định hướng phân luồng nghề cho học sinh là việc luôn được ngành Giáo dục vàĐào tạo (GD-ĐT) quan tâm, những năm gần đây, bằng nhiều giải pháp linh hoạt, phùhợp với điều kiện thực tế, nhiều đơn vị trường học đã tạo chuyển biến tích cực trongthực hiện phân luồng học sinh Từ đó, góp phần quan trọng trong việc định hướngnghề nghiệp, đào tạo nguồn nhân lực theo nhu cầu của xã hội
Xác định các nhiệm vụ, giải pháp và xây dựng nội dung, lộ trình tổ chức thựchiện các hoạt động của Kế hoạch đã được Ủy ban nhân dân huyện Thường Xuân triểnkhai nhằm đảm bảo hoàn thành các mục tiêu:
- Nâng cao nhận thức của nhân dân trong huyện về ý nghĩa, tầm quan trọng củagiáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh phổ thông
- Tạo bước đột phá về chất lượng giáo dục hướng nghiệp trong giáo dục phổthông, góp phần chuyển biến mạnh mẽ công tác phân luồng học sinh sau trung học cơ
sở và trung học phổ thông vào học các trình độ giáo dục nghề nghiệp phù hợp với yêucầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, tỉnh và huyện; đáp ứng nhu cầu nâng caochất lượng đào tạo nguồn nhân lực, hội nhập khu vực và quốc tế
* Mục tiêu đến năm 2025
- Đạt 100% trường trung học phổ thông có chương trình giáo dục hướng nghiệpgắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của địa phương