Áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn hà nội tt

ADPL trong lĩnh vực an toàn giao thông ở Hà Nội là một trong những vấn đề cần được quan tâm, cần được nghiên cứu một cách nghiêm túc cả về phương diện lý luận cũng như thực tiễn để có nh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐÀO THANH HẢI

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ, AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

TRÊN ĐỊA BÀNTHÀNH PHỐ HÀ NỘI

Ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 9.38.01.02

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2019

Công trình được hoàn thành tại HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Võ Khánh Vinh

Phản biện 1: GS.TS Nguyễn Minh Đoan

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Văn Mạnh

Phản biện 3: PGS.TS Vũ Trọng Hách

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án tiến sĩ cấp Học viện tại Học viện Khoa học Xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Vào hồi: giờ , ngày tháng năm 201

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Thư viện, Học viện Khoa học Xã hội

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Trật tự, an toàn giao thông của Việt Nam nói chung và của Hà Nội nói riêng trong những năm gần đây đang đặt ra vô cùng nhiều vấn đề nan giải đối với bất kỳ người có trách nhiệm nào, đặc biệt là các nhà quản lý Tai nạn giao thông là một nỗi ám ảnh và để lại rất nhiều hậu quả đau lòng, tình trạng ùn tắc giao thông là vô cùng nghiêm trọng, diễn biến ngày càng phức tạp gây ra rất nhiều hậu quả năng nề cho toàn xã hội Là một thành phố lớn - Thủ đô của một đất nước đang phát triển, trật tự an toàn giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội có rất nhiều vấn đề cần giải quyết cả

về mặt xã hội, về các vấn đề xây dựng, vấn đề quy hoạch, vấn đề pháp lý ADPL trong lĩnh vực an toàn giao thông ở Hà Nội là một trong những vấn

đề cần được quan tâm, cần được nghiên cứu một cách nghiêm túc cả về phương diện lý luận cũng như thực tiễn để có những giải pháp giúp cho hoạt động này trở nên thực sự có hiệu quả

Công tác ảo đảm TTAT T cũng còn n i lên một số tồn tại, hạn chế cần phải được khắc phục, đ là: tai nạn giao thông tuy được iềm chế

và giảm nhưng số người chết do tai nạn giao thông v n ở mức cao, còn ảy

ra một số vụ tai nạn giao thông đặc iệt nghiêm trọng; t nh trạng vi phạm các quy định về TTATGT v n còn há ph iến mà chưa được l ịp thời; n tắc giao thông kéo dài v n là vấn đề phức tạp; công tác điều tra cơ bản làm còn hạn chế, công tác nắm tình hình, dự báo tình h nh còn chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; việc chấp hành chế độ báo cáo ở một số đơn vị, địa phương chưa nghiêm, chưa đúng thời gian quy định, chất lượng áo cáo chưa bảo đảm Việc ADPL trong lĩnh vực TTATGT ở Hà Nội cần được nghiên cứu thấu đáo: về quy hoạch giao thông, t chức giao thông và x lý vi phạm Khá nhiều trường hợp ùn tắc và tai nạn giao thông xảy ra do khâu t chức giao thông chưa hợp lý Cùng một con phố, cảnh ùn tắc kéo dài, gây bức úc cho người tham gia giao thông, nhưng chỉ cần t chức lại, phân luồng hợp lý, tín hiệu giao thông bố trí hợp lý là giao thông lại thông suốt Việc thực hiện pháp luật trong xây dựng đường á cũng là vấn đề được người dân quan tâm Nhiều công trình kéo dài thời gian, đội vốn, cản trở giao thông, gây tai nạn giao thông Chính vì vậy, nghiên cứu sinh đã chọn

đề tài: “Áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường

bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu của m nh Đây là

đề tài mang tính cấp thiết, c nghĩa l luận và thự tiễn

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu là trên cơ sở phân tích thực trạng giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội, t m ra được các các căn cứ khoa học nhằm ác định các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động ADPL

trong lĩnh vực TTAT T trên địa bàn thành phố Hà Nội

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- T ng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án: những công trình nghiên cứu ở Việt Nam và ở nước ngoài để từ đ đặt vấn đề tiếp tục nghiên cứu;

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về thực hiện pháp luật và hình thức quan trọng của thực hiện pháp luật là ADPL trong lĩnh vực TTATGT đường bộ ở Hà Nội;

- Nghiên cứu về thực hiện pháp luật trong việc quy hoạch giao thông, t chức giao thông và x lý vi phạm trong lĩnh vực giao thông đường

bộ ở Hà Nội;

- Đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả về ADPL bảo đảm TTAT T trên địa bàn thành phố Hà Nội

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng áp dụng pháp luật trong bảo đảm TTAT T đường bộ ở Hà Nội; các vấn đề lý luận về ADPL, thực tiễn ADPL trong lĩnh vực TTATGT thông đường bộ; kinh nghiệm ADPL trong việc bảo đảm TTAT T đường bộ ở thủ đô một số nước trên thế giới, bài học đối với Hà Nội

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận ADPL trong việc bảo đảm TTAT T đường bộ

Về không gian: trên địa bàn thành phố Hà Nội được nghiên cứu

trong luận án là các quận nội thành và khu vực giáp ranh Luận án không nghiên cứu về TTAT T địa bàn các huyện ngoại thành cũng như các quận, thị xã được sáp nhập vào Hà Nội từ Hà Tây cũ

Về thời gian: khoảng 20 năm trở lại đây

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp luận

Để giải quyết những nhiệm vụ đặt ra, luận án s dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch s nghiên

cứu các vấn đề liên quan đến nội dung của đề tài Luận án s dụng các quan điểm của học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như quan điểm chỉ đạo của Đảng và chính sách của Nhà nước Việt Nam về nhà nước

và pháp luật, về tính tối cao của luật, về thực hiện pháp luật

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu được s dụng trong luận án là:

- Phương pháp phân tích, t ng hợp được s dụng trong cả ba chương (Chương 2, 3, 4) để phân tích, khái quát các vấn đề lý luận cũng như đánh giá thực trạng, đề xuất giải nâng cao hiệu quả ADPL trong bảo đảm trật tự an toàn giao thông ở Hà Nội;

- Phương pháp hệ thống được s dụng chủ yếu tại Chương 2 và Chương 3 nhằm phân tích, hệ thống hóa các vấn đề nghiên cứu đặt ra của ADPL trong bảo đảm trật tự, an toàn giao thông

- Phương pháp so sánh được s dụng trong Chương 1 và Chương 2 của luận án hi đề cập tới những công trình nghiên cứu, những bài viết TTATGT ở thủ đô một số nước trên thế giới để so sánh, rút ra những giá trị tham khảo để từ đ định hướng những giải pháp nâng cao hiệu quả ADPL

về TTAT T đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội

- Phương pháp lịch s được s dụng trong tất cả các chương của luận án

để phân tích, đánh giá thực trạng giao thông đường bộ ở Hà Nội cũng như nâng cao hiệu quả ADPL trong bảo đảm trật tự, an toàn giao thông

- Phương pháp thống ê được s dụng trong Chương 3 của luận án

hi đánh giá thực trạng giao thông ở Hà Nội

- Phương pháp hái quát h a được s dụng trong Chương 4 của luận án nhằm đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả ADPL trong bảo đảm trật

tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm tới

5 Đóng góp mới của luận án

Luận án đã c những đ ng góp mới về khoa học về ADPL trong bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội

Thứ nhất, việc ADPL trong bảo đảm TTAT T đường bộ trên địa

bàn thành phố Hà Nội không chỉ nói về hoạt động ADPL của các lực lượng trực tiếp điều tiết giao thông, x lý vi phạm hành chính trong giao thông đường bộ mà còn bao quát cả việc ADPL trong quy hoạch giao thông, t chức giao thông, ADPL trên nền tảng công nghệ thông tin trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Thứ hai, Luận án đã nghiên cứu một cách động bộ sự phối hợp giữa

các lực lượng cánh sát giao thông và các lực lượng khác của Công an thành phố Hà Nội trong điều tiết, hướng d n các phương tiện tham gia giao thông vốn đa dạng và phức tạp trên địa bàn thành phố Hà Nội

Thứ ba, Luận án đã nêu các giải pháp đồng bộ trong tuyên truyền,

ph biến, giáo dục pháp luật và đặc biệt là ph biến giáo dục pháp luật về giao thông cho những người nước ngoài làm việc, sinh sống ở Hà Nội và khách du lịch đến từ các địa phương, các nước khác

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

6.1 Ý nghĩa lý luận

- Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần làm sáng tỏ, đưa ra cách nhìn toàn diện, sâu sắc, khoa học và thực tiễn hơn về lý luận ADPL trong bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội, góp phần xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc tiếp tục nâng cao hiệu quả ADPL bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu của luận án có thể s dụng làm tài liệu tham khảo cho các hoạt động nghiên cứu và giảng dạy tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức Đồng thời, luận án cũng là nguồn tham khảo cho các cơ quan, t chức liên quan trong việc t chức thực hiện pháp luật liên quan đến quản lý cán bộ, công chức

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận án bao gồm 4 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu các vấn đề có liên quan

đến đề tài;

Chương 2: Những vấn đề lý luận về áp dụng pháp luật trong lĩnh

vực trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội

Chương 3: Thực trạng áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an

toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội

Chương 4: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt

động áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

VỀ ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Tình hình nghiên cứu đề tài luận án

Trước hết, về lý luận, có thể kể đến các giáo trình về lý luận về Nhà nước và pháp luật của các trường đại học: Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Huế Các giáo trình này đã tiếp cận một cách há đơn giản về thực hiện và ADPL, trong đ , thực hiện pháp luật được hiểu là hoạt động, hành vi hợp pháp của các chủ thể pháp luật phù hợp với các quy định của pháp luật, ADPL được hiểu “là hoạt động mang tính t chức, quyền lực của Nhà nước do các cơ quan nhà nước, nhà chức trách có thẩm quyền thực hiện nhằm cá biệt hóa các quy phạm pháp luật vào các trường hợp cụ thể với các cá nhân, t chức cụ thể Trong tất cả các giáo trình lý luận chung về nhà nước và pháp luật của cơ sở đào tạo và nghiên cứu này đều đề cập đến vấn đề thực hiện và ADPL nhất

là trong thời gian gần đây Các nghiên cứu ngày càng có sự toàn diện và có chiều sâu Trong giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật của Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Luật phát hành năm 2005, (Chủ biên Hoàng Thị Kim Quế- NXB Đại học Quốc gia), vấn đề thực hiện và ADPL đã được tiếp cận đầy đủ hơn về các vấn đề như hái niệm thực hiện pháp luật, các hình thức thực hiện pháp luật, các trường hợp cần ADPL, khái niệm ADPL (gồm cả định nghĩa, đặc điểm của áp dụng pháp luật), kết quả của ADPL, các giai đoạn của ADPL Ngoài ra, giáo tr nh này cũng đưa ra vấn đề có liên quan là ADPL tương tự Trong giáo trình Lý luận chung về Nhà nước

và Pháp luật năm 2005, thực hiện pháp luật được hiểu là: “một quá trình hoạt động có mục đích làm cho các quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành hành vi thực tế hợp pháp của chủ thể pháp luật” (34, tr 494) ADPL th được định nghĩa là: “hoạt động mang tính t chức, thể hiện quyền lực nhà nước, được thực hiện thông qua những cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, nhà chức trách hoặc các t chức xã hội hi được nhà nước trao quyền, nhằm cá biệt hóa những quy phạm pháp luật vào các trường hợp cụ thể đối với các cá nhân, t chức cụ thể”

ADPL có các loại h nh như sau: 1) Về đối tượng điều chỉnh pháp luật (theo ngành luật)- luật hiến pháp, pháp luật hình sự, luật hành chính ;

Về chủ thể áp dụng pháp luật - hành vi của người đứng đầu nhà nước, của các cơ quan tư pháp, cơ quan công tố ; Về giá trị pháp l : Văn ản cá biệt

(quyết định x phạt hành chính, bản án) ; Về hình thức văn ản: Văn ản

áo dụng pháp luật, hành vi pháp lý, tuyên bố bằng lời nói ; Về hiệu lực về thời gian- áp dụng một lần (thí dụ phạt tiền) và cũng c thể kéo dài (thí dụ quy định về trợ cấp hưu trí); Về tính chất- quy định nghĩa vụ, trách nhiệm, quy định cấm, ủy quyền ; Về chức năng điều chỉnh pháp luật- bảo về pháp luật, điều chỉnh hành vi

Nhà khoa học Nga phân tích khái niệm áp dụng pháp luật rất rõ:

Áp dụng pháp luật (правоприменение)- một trong những hình thức thi

hành pháp luật là hoạt động mang tính quyền lực của các cơ quan nhà nước

và người được ủy quyền để đảm bảo việc thực thi pháp luật Các dấu hiệu

cơ ản của áp dụng pháp luật: hoạt động được thực hiện bởi chí đơn phương của cơ quan và cá nhân c thẩm quyền; Là một loại của hoạt động quản l nhà nước ; Là hoạt động có t chức, nghĩa là t chức thực hiện pháp luật trong một tình huống cụ thể cho các cá nhân cụ thể; Hoạt động có tính thủ tục, nghĩa là, được thực hiện theo các hình thức thủ tục nhất định theo quy định của pháp luật; Xác định đúng, nghĩa là chỉ định (cá nhân hóa) quy tắc hành vi chung (quy tắc pháp luật) trực tiếp cho trường hợp này; Có tính quyền lực, nghĩa là, n chỉ được thực hiện bởi các cơ quan c thẩm quyền (ví dụ: các cơ quan chính phủ, chính quyền địa phương); Được bảo đảm, nghĩa là đảm bảo việc thực hiện quyền của bên thứ ba

Áp dụng pháp luật c các giai đoạn sau: Xác định cơ sở thực tế của

vụ việc; Xác định cơ sở pháp lý của vụ việc; Quyết định x lý vụ việc Ở giai đoạn đầu tiên, việc thu thập và phân tích tất cả các tài liệu thực tế đáng tin cậy (thông tin có liên quan về mặt pháp l ) liên quan đến sự kiện pháp lý được thực hiện để ác định sự thật hách quan trong trường hợp cụ thể Ở giai đoạn thứ hai, đánh giá pháp l được đưa ra đối với tài liệu thực tế của

vụ việc trên cơ sở lựa chọn ngành luật liên quan và quy phạm pháp luật, giải thích văn ản pháp luật Ở giai đoạn thứ ba, một quyết định được đưa

ra cho vụ việc (phải hợp lý, hợp pháp, nhanh chóng, công bằng) Văn ản

áp dụng luật là văn ản cá biệt do một chủ thể được ủy quyền ban hành, quyết định đối một trường hợp pháp lý cụ thể

Về sách chuyên khảo, năm 2009, NXB Tư pháp đã phát hành cuốn

chuyên khảo "Áp dụng pháp luật ở Việt Nam hiện nay- một số vấn đề lý

luận và trực tiễn" (chủ biên Nguyễn Thị Hồi) Chuyên khảo này có sự tham

gia của nhiều nhà khoa học về nhiều lĩnh vực hác nhau trong lĩnh vực luật học với nhiều vấn đề nghiên cứu lý luận và thực tiễn chuyên sâu như: Khái

niệm ADPL, quy trình ADPL, quyết định ADPL, ADPL tương tự, ADPL trong lĩnh vực hình sự, ADPL trong lĩnh vực dân sự, ADPL trong lĩnh vực hành chính, ADPL trong lĩnh vực thương mại, trong lĩnh vực lao động, lĩnh vực thuế, hôn nhân gia đ nh và ADPL nước ngoài… Trong tài liệu này, thực hiện pháp luật được định nghĩa là “hành vi (hành động hoặc không hành động) hợp pháp của chủ thể c năng lực hành vi pháp luật” Đây là chuyên khảo đáng tham hảo phục vụ tốt cho quá trình nghiên cứu đề tài

Cuốn Một số vấn đề về công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông

đuờng bộ – NXB Chính trị quốc gia, (2002) với sự hợp tác của các tác giả

Trần Văn Luyện, Trần Sơn, Nguyễn Văn Chính

Nghiên cứu quy hoạch tổng thể về an toàn giao thông đường bộ tại nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến năm 2020 là một trong

những nghiên cứu bài bản và toàn diện được thực hiện bởi chuyên gia cả trong nước và nước ngoài, tài trợ bởi JICA, hoàn thành năm 2009 Nghiên cứu đã đề cập đến nhiều vấn đề quan trọng hiện tại như chính sách và thể chế về an toàn giao thông, cơ sở hạ tầng giao thông, hệ thống cấp phép lái

xe, kiểm định phương tiện giao thông vận tải và quản lý hoạt động vận tải, cưỡng chế, giáo dục về an toàn giao thông, cấp cứu y tế Trên cơ sở này, nghiên cứu đã đề xuất 6 nhóm giải pháp quan trọng để nâng cao an toàn giao thông, bao gồm phát triển môi trường đường an toàn, lái xe an toàn và phương tiện an toàn, duy trì trật tự đường bộ, phát triển giáo dục và tuyên truyền, hệ thống cấp cứu y tế và trợ giúp nạn nhân tai nạn, thể chế và nguồn lực Tuy nhiên, nghiên cứu này chưa chỉ ra được đối tượng, phạm vi, lộ trình áp dụng, trong điều kiện hạn chế về nguồn lực Ngoài ra, do đối tượng khác nhau nên tác dụng, sự cần thiết của các giải pháp cũng hác nhau, nếu hông làm rõ được vấn đề này, các giải pháp trên sẽ rơi vào t nh trạng treo, tính khả thi thấp Ngoài ra nghiên cứu này hầu như chưa đưa ra được các giải pháp pháp l , trong đ c hoạt động ADPL, nhất là trong lĩnh vực trật

tự giao thông đường bộ

Trong Bài viết của Vukan R và Vuchik "Hệ thống giao thông đô

thị và công nghệ" Inc., 2007 (Vukan R Vuchik Urban transit system and technology John Willey and sons Inc., 2007) các tác giả đã đề xuất các

biện pháp bảo đảm an toàn giao thông ở London trên cư sở áp dụng các thành tựu của công nghệ Đ là công nghệ thông tin kết nối, công nghệ định

vị vệ tinh và thông báo về tình trạng giao thông cho các phương tiện giao thông ở các thành phố lớn nhằm tránh ùn tắc, rủi ro và tạo giao thông thông

thoáng hí các phương tiện giao thông được hướng d n kịp thời

Chin Hoong Chor năm 1998 đã cho uất bản cuốn Kế hoạch hóa

vận chuyển hành khách ở Singapore (Urban transport planning in singapore)

Giao thông vận tải luôn đ ng một vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của Singapore hiện đại Khi Sir Stamford Raffles đáp uống Singapore năm 1819, định thành lập một điểm giao dịch trên đảo là tạo điều kiện thuận lợi giao thông giữa Trung Quốc và Anh và mở rộng lợi ích thương mại của Anh trong quần đảo Malayan Lịch s hiện đại của Singapore bắt đầu với tầm nhìn của Raffles để biến làng chài nhỏ thành một trung tâm thương mại tuyệt vời và một cảng miễn phí Trong vòng một vài năm sau hi ông đến, Raffles đã đặt ra kế hoạch và nguyên tắc cho phát

triển Singapore thành “niềm tự hào về phương Đông” của ông

Luận án tiến sĩ luật học của Boyko Grigory Vladimirovich "Phương

pháp tối ưu hóa cấu trúc vận tải để duy trì giao thông hành khách đô thị"

(Бойко Григорий Владимирович "Методика оптимизации структуры

транспорта для обслуживания городских пассажирских перевозок" đã

nghiên cứu về an toàn trật tự giao thông trong vận tải hành hách trên địa bàn thành phố Moskva Trong luận án, tác giả đã phân tích phương pháp tiếp cận t chức quá trình vận chuyển hành khách tại các thành phố của Liên bang Nga, nghiên cứu thực trạng vận chuyển hành khách, chất lượng vận chuyển hành khách, vận chuyển an toàn và môi trường sinh thái, các yếu tố ảnh hưởng, điều kiện giao thông đường bộ ở các thành phố của Liên bang Nga

Trong các công trình của các nhà khoa học Nga nghiên cứu về trật

tự an toàn giao thông đường bộ còn phải kể đến Luận án Tiến sĩ Luật học

của Amel'chakov Igor' Filippovich "Cơ sở pháp lý và tổ chức bảo đảm an

toàn con người khi tham gia giao thông" (Правовые и организационные основы обеспечения безопасности личности на объектах транспорта) Tác giả luận án đã nghiên cứu toàn diện về vấn đề an ninh

cá nhân khi tham gia giao thông Dựa trên t ng hợp kinh nghiệm trong và ngoài nước, tác giả đưa ra các đề xuất để áp dụng trong thực tiễn của các cơ

quan thuộc Bộ Công an

Trong những năm gần đây đã c há nhiều công trình nghiên cứu

về vấn đề giao thông ở Hà Nội, về bảo đảm trật tự an toàn giao thông, về thi hành pháp luật trong lĩnh vực giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội

Luận án tiến sĩ quản lý công của Trần Sơn Hà (Học viện Hành

chính quốc gia) nghiên cứu về "Quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao

thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay" (2016) Luận án hướng tới làm sáng

tỏ cơ sở lý luận, pháp l và đánh giá thực trạng quản l nhà nước về trật tự,

an toàn giao thông đường bộ để đưa ra các phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện quản l nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay

Về thực tiễn quản l nhà nước trong lĩnh vực giao thông, có một số

công trình nghiên cứu như: Cuốn Quản lý nhà nước về Giao thông vận tải

của tác giả Nghiêm Văn Dĩnh (NXB iao thông vận tải, 2003) Đây là một nghiên cứu đồng thời về cả vấn đề trật tự an toàn giao thông, quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông và đã đưa ra những giải pháp pháp lý cho quản l nhà nước về trật tự an toàn giao thông vận tải n i chung Đề tài cấp

bộ trọng điểm Các giải pháp đảm bảo an toàn giao thông đường bộ Việt Nam

(chủ nhiệm đề tài Nghiêm Văn Dĩnh năm 2004) tuy c đưa ra các giải pháp cho trật tự an toàn giao thông ở Việt Nam nhưng chủ yếu ở các khía cạnh kỹ thuật

và xã hội chứ ít đề cập khía cạnh pháp lý

Cuốn Một số vấn đề về công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông

đuờng bộ – NXB Chính trị quốc gia, (2002) với sự hợp tác của các tác giả

Trần Văn Luyện, Trần Sơn, Nguyễn Văn Chính

Nghiên cứu quy hoạch tổng thể về an toàn giao thông đường bộ tại nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến năm 2020 là một trong

những nghiên cứu bài bản và toàn diện được thực hiện bởi chuyên gia cả trong nước và nước ngoài, tài trợ bởi JICA, hoàn thành năm 2009

1.2 Nhận xét tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu về đề tài luận án

Có thể nói, kết quả nghiên cứu các vấn đề lý luận về thực hiện và ADPL được t ng hợp ở trên đã c một sự hệ thống tương đối cao và có sự phát triển liên tục Đây là những kết quả nghiên cứu quan trọng của khoa học pháp lý có thể ứng dụng tốt cho quá trình nghiên cứu luận án Đ là các cách tiếp cận về khái niệm thực hiện pháp luật, khái niệm ADPL, đặc điểm của ADPL, những trường hợp cần ADPL, các giai đoạn của ADPL, ADPL tương tự

Có thể n i, ADPL trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông là một vấn đề khá cụ thể Tuy nhiên, khi nói tới ADPL, có thể nhận thấy các nghiên cứu mới chủ yếu dừng lại ở các vấn đề chung hoặc c liên quan đến

các vấn đề khác mà không phải trực tiếp là ở lĩnh vực trật tự an toàn giao thông, nhất là trong hoạt động ADPL

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

2.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ

Khi nói về thực hiện pháp luật, V.I Lênin đã hái quát "Có pháp

luật mà không thực hiện pháp luật thì còn tồi tệ hơn là không có pháp luật"

Người cũng n i "Từ việc ban hành pháp luật tới thực hiện pháp luật có một

khoảng cách xa" Cách đây 2.300 năm, Hàn Phi đã viết "Không có nước nào luôn luôn yếu Cũng không có nước nào luôn luôn mạnh Hễ những người thi hành pháp luật mà mạnh thì nước mạnh Hễ những người thi hành pháp luật mà yếu thì nước yếu" Trước hết cần phái thấy rằng, ADPL

chỉ là một trong những hình thức thực hiện pháp luật Trong một số giáo trình, cách diễn đạt về khái niệm thực hiện pháp luật có sự thống nhất

Có thể thấy ADPL là hoạt động rất phức tạp, quan trọng và có các đặc điểm chủ yếu sau:

Thứ nhất, ADPL là hoạt động mang tính t chức thể hiện quyền lực

nhà nước Đây là hoạt động luôn được thực hiện bởi các chủ thể có thẩm

quyền được pháp luật quy định Thứ hai, ADPL phải được tiến hành theo trình tự, thủ tục chặt chẽ được pháp luật quy định Thứ ba, ADPL là hoạt

động điều chỉnh cá biệt

Trên đây là các quan điểm có tính chất học thuật về ADPL nói chung Tuy nhiên, trong thực tế, có lẽ cần mở rộng nội hàm của ADPL theo

quan điểm của Viện Nhà nước và Pháp luật là: “Áp dụng pháp luật là toàn

bộ những việc làm, những hoạt động, những phương thức nhằm thực hiện những yêu cầu đặt ra trong pháp luật trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội” như đã d n ở trên, bởi có nhiều hoạt động thực ADPL trên thực tế khác

không hoàn toàn chỉ có những biểu hiện như vậy Nếu nói quyền lực của nhà nước bao gồm quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp th ADPL chủ yếu nằm ở hai quyền hành pháp và tư pháp mà đặc biệt là quyền

hành pháp Như vậy, có thể hiểu: Áp dụng pháp luật là một loại của hoạt

động quản lý nhà nước, có tổ chức, thực hiện pháp luật trong một tình huống cụ thể cho các cá nhân cụ thể, có tính thủ tục, được thực hiện theo

các hình thức thủ tục nhất định theo quy định của pháp luật, thể hiện trong văn bản cá biệt của những người có thẩm quyền trong bộ máy nhà nước

2.1.2 Đặc điểm của áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ

Thứ nhất, ADPL trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường

bộ là hoạt động quản l nhà nước trong một phạm vi chuyên ngành hẹp

Thứ hai, ADPL trong lĩnh vực an toàn giao thông đường bộ có tính chất

phức tạp Thực tế, gần như hông c ai hi tham gia vào các hoạt động sống mà không thực hiện sự di chuyển từ nơi này đến nơi hác, v ng này

đến vùng khác, bằng nhiều phương tiện hác nhau… Thứ ba, ADPL trong

lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ đòi hỏi phải c điều kiện vật chất, kỹ thuật cũng như nguồn nhân lực ngày càng cao

Từ những nội dung nghiên cứu trên đây c thể thấy khái niệm ADPL trong lĩnh AT TĐB được hiểu như sau: ADPL trong lĩnh vực AT TĐB là

"Áp dụng pháp luật trong lĩnh vực an toàn giao thông đường bộ là hình thức

thực hiện pháp luật, trong đó nhà nước thông qua cơ quan có thẩm quyền - cơ quan công an (lực lượng cảnh sát giao thông và các lực lượng chuyên trách của Công an), ủy ban nhân dân các cấp, Viện Kiểm sát, Tòa án, hoặc nhà chức trách tổ chức cho các chủ thể pháp luật thực hiện những quy định pháp luật trong lĩnh vực an toàn giao thông đường bộ để ra các quyết định xử lý hành chính đối với cá nhân, pháp nhân trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ"

Đặc điểm của ADPL trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở Hà Nội cũng c những đặc điểm chung nêu trên nhưng hác

nhau ở mức độ biểu hiện có là: Thứ nhất, ADPL trong lĩnh vực trật tự, an

toàn giao thông đường bộ ở Hà Nội tập trung nhiều ở trung tâm khu vực nội

đô, chủ yếu ở các quận nội thành Thứ hai, ADPL trong lĩnh vực trật tự, an

toàn giao thông đường bộ ở thành phố Hà Nội là hoạt động hết sức phức

tạp Thứ ba, ADPL trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở Hà

Nội đòi hỏi chủ thể thực hiện phải đáp ứng được yêu cầu về chuyên môn,

nghiệp vụ ở mức độ cao Thứ tư, ADPL trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao

thông đường bộ ở Hà Nội đòi hỏi sự đầu tư ngày càng lớn hơn về nhân lực,

vật lực

Áp dụng pháp luật trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường

bộ có nhiều nội dung phải thực hiện Thông thường, ADPL sẽ được tiến hành hi c các trường hợp cơ ản sau: Khi quyền và nghĩa vụ pháp lý của