111 ngôn ngữ giu vai trò quan trọng đối với sự hình thành và phát triển toàn diện nhân cách của trẻ

chuyên đề tiêu thụ sản phẩm, tập hợp chi phí sản xuất, giải pháp nguồn lực tài chính, hoàn thiện công tác bán hàng, luận văn phân tích Tows, luận văn khách sạn du lịch

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Ngôn ngữ không chỉ là phơng tiện giao tiếp chủ yếu của con ngời mà còn có chức năng thể hiện thái độ, tình cảm, tâm trạng của con ngời trong cuộc sống Không có ngôn ngữ con ngời sẽ không thể trao đổi và tiếp thu những kinh nghiệm trong cuộc sống, những kiến thức khoa học của nhân loại, những thông tin cập nhật của nền kinh tế …Chính vì vậy

mà ngôn ngữ có vai trò quan trọng giúp con ngời thể hiện tinh tế, phong phú những t tởng, tình cảm trong khi giao tiếp với nhau

Đối với trẻ mầm non , việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ đợc coi là nhiệm vụ vô cùng quan trọng Nhằm giúp trẻ có vốn từ phong phú và khả năng diễn đạt mạch lạc, chơng trìnhchăm sóc giáo dục trẻ đã quan tâm đến việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua môn vănhọc đặc biệt qua phơng pháp dạy trẻ kể truyện

Trẻ em luụn cú nhu cầu muốn tỡm hiểu thế giới xung quanh Thụng qua ngụn ngữlời núi của người lớn, trẻ làm quen với cỏc sự vật hiện tượng để hiểu được đặc điểm, tớnhchất, cấu tạo, cụng dụng của chỳng và học từ tương ứng Đồng thời trẻ tiếp thu kiến thức từmụi trường thụng qua khả năng phõn tớch, so sỏnh tổng hợp trờn cơ sở đú trẻ khỏi quỏt vềvật Từ ngữ giỳp cho việc củng cố những biểu tượng đó hỡnh thành ở trẻ

Trong giao tiếp hàng ngày với mọi người xung quanh trẻ sử dụng lời núi để trỡnhbày ý nghĩ, tỡnh cảm, hiểu biết, mong muốn… của mỡnh với mọi người xung quanh Chonờn việc tạo cho trẻ được nghe, hiểu và núi được là hết sức cần thiết trong việc phỏt triểnngụ ngữ cho trẻ

Ngụn ngữ đúng vai trũ rất lớn đối với việc điều chỉnh những hành vi và việc làm củatrẻ Trong giao tiếp hàng ngày thụng qua những cõu chuyện, bài thơ, bài đồng giao… trẻ

cảm nhận cái hay, cái đẹp trong ngôn ngữ, trong hành vi cuộc sống… Thông qua đó trẻbiết những gì nên làm, những gì không nên làm qua đó rèn phảm chất đạo đức tốt ở trẻ.

Trong giao tiếp với người lớn, trẻ nhận thức được cái đẹp của thế giới xung quanh,qua đó tâm hồn trẻ thêm bay bổng, trí tưởng tượng càng phong phú, trẻ thêm yêu cái đẹp,trân trọng và có ý thức bảo vệ hay sáng tạo ra cái đẹp Thông qua ngôn ngữ văn học trẻcảm nhận được cái hay, cái đẹp trong hành vi, trong cuộc sống Từ đó giáo dục trẻ ý thứctrân trọng những sản phẩm văn hoá của dân tộc

Trong các buổi tập luyện thể lực, giáo viên dùng lời lẽ diễn đạt để hướng dẫn, giảithích động tác, tư thế… trẻ nghe và điều chỉnh động tác theo cô Hàng ngày giáo viênhướng dẫn trẻ làm vệ sinh cá nhân, đồng thời dùng từ ngữ để động viên trẻ ăn ngon miệng,hợp vệ sinh Vậy trong giáo dục thể lực, ngôn ngữ đóng vai trò điều khiển, hướng dẫn,động viên, khuyến khích giúp trẻ hứng thú, tích cực và phát triển thể lực

Có thể nói ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục trẻ Sự chậm pháttriển về ngôn ngữ có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển toàn diện nhân cách trẻ Cho trẻ việcphát triển lời nói cho trẻ đúng lúc và phù hợp với từng lứa tuổi là cần thiết

Thông qua tác phẩm văn học, trẻ biết được cái tốt, cái xấu, cái gì nên, cái gì khôngnên Từ đó tác phẩm văn học tác động đến hành vi, việc làm của trẻ Trong quá trình họctrẻ được đóng vai nhân vật trong truyện, đóng vai nào trẻ sẽ nói giọng phù hợp với vai đó,đồng thời sáng tạo ra lời nói khác nhưng phải phù hợp với nội dung và hoàn cảnh của câuchuyện còn thơ thì tẻ có thể đọc nhiều lần, đọc chuẩn và có thể đặt tên cho bài thơ, truyện

Từ đó kích thích trẻ nói, nếu sai thì sửa cho trẻ, nên ngôn ngữ của trẻ được phát triển hơn

Ngoài ra cho trẻ kể chuyện theo tranh, trẻ sử dụng từ theo ý mình, nếu cho trẻthường xuyên tiếp xúc với văn học thì ngôn ngữ của trẻ sẽ diễn đạt mạc lạc, lôgic và phùhợp với hoàn cảnh, lứa tuổi

Vì vậy tác phẩm văn học giúp trẻ phát triển ngôn ngữ rõ ràng, chính xác, giúp trẻ tựtin để diễn đạt những gì mà trẻ thấy và cảm nhận qua tác phẩm văn học đó

Trẻ 4 - 5 tuổi sự phát triển ngôn ngữ mạch lạc chịu ảnh hởng lớn của việc tích cựchoá vốn từ , ngôn ngữ của trẻ cũng trở nên đợc mở rộng hơn, khả năng trình bày ý nghĩa,hiểu ngôn ngữ của trẻ bắt đầu phát triển.

Bằng các hình tợng văn học mở ra cho trẻ cuộc sống với xã hội, thiên nhiên, các mốiquan hệ qua lại của con ngời.Những hình tợng đó giúp trẻ nhận thực đợc tính rõ ràng, chínhxác của từ ngữ trong tác phẩm văn học

Với nhiệm vụ khơi dậy ở trẻ tình yêu đối với các tác phẩm nghệ thuật và cao hơn nữa

là biết dùng ngôn ngữ của mình để kể lại truyện thì đây thực sự là 1 nhiệm vụ vô cùng phứctạp, đòi hỏi trẻ phải có vốn từ phong phú, các kỹ năng tổng hợp, kỹ năng truyền đạt ý nghĩcủa mình một cách chính xác, sự tập trung chú ý và diễn đạt biểu cảm.Những kỹ năng nàytrẻ chỉ có thể lĩnh hội đợc trong quá trình nhận thức có hệ thống bằng con đờng luyện tậpthờng xuyên, hàng ngày thông qua phơng pháp dạy trẻ kể truyện dới sự hớng dẫn của côgiáo trong trờng mầm non

2 Cơ sở thực tiễn:

Thực tế cho thấy ở cỏc trường mầm non tỷ lệ trẻ núi ngọng, núi đớp, phỏt õm chưachuẩn, trẻ thường phỏt õm sai về thanh điệu do thanh quản chưa phỏt triển hoàn thiện và dođặc điểm của từng vựng miến khỏc nhau…

Trẻ cũn núi cõu cụt, cõu thiếu thành phần

Khả năng diễn đạt chưa biểu cảm, khụng rừ ràng, mạch lạc

Trẻ chưa mạnh dạn, tự tin trong cỏc hoạt động

Chớnh vỡ vậy việc phỏt triển ngụn ngữ cho trẻ mầm non núi chung và trẻ mẫu giỏonhỡ (4-5 tuổi) núi riờng bằng phương phỏp dạy trẻ kể chuyện là cần thiết và cần được sựquan tõm hơn nữa của cỏc nhà giỏo dục, cỏc cụ giỏo và phụ huynh học sinh

II THỰC TRẠNG CỦA TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC Lấ QUí ĐễN.

1 Thuận lợi: - 100% giỏo viờn cú trỡnh độ chuẩn và trờn chuẩn về chuyờn mụn, nhiệt

tỡnh yờu nghề mến trẻ Cú khả năng đọc kể diễn cảm cho trẻ nghe và biết định hướng chotrẻ kể chuyện cú hiệu quả, tạo được mụi trường hoạt động ở lớp tương đối phong phỳ

- Được sự quan tõm tạo điều kiện của ban giỏm hiệu nhà trường, đầu tư về cơ sởvật chất tương đối đầy đủ

- Ban giỏm hiệu đó thường xuyờn tổ chức bồi dưỡng chuyờn mụn và tổ chức cỏccuộc thi làm đồ dựng đồ chơi cho chị em đồng nghiệp học tập và rỳt kinh nghiệm.

- Tổ chức cỏc ngày lễ hội trong đú mảng đúng kịch, ca cảnh, cỏc tỏc phẩm văn họcluụn được đưa vào

- Phụ huynh quan tõm, thường xuyờn trao đổi, hỗ trợ giỏo viờn trong mọi hoạtđộng

2 Khú khăn:

- Nhiều trẻ ở lớp cũn nhỳt nhỏt, ớt núi, núi ngọng nờn gõy khú khăn cho việc dạy trẻ

kể chuyện

- Khả năng diễn đạt, vốn từ … của trẻ trong lớp không đồng đều

- Trẻ cũn rất lỳng tỳng trong việc kể chuyện kết hợp với sử dụng đồ dựng trực quan:rối, mụ hỡnh…

- Đồ dựng trực quan cũn ớt chưa đa dạng phong phỳ, thẩm mỹ chưa đạt, giỏ trị sửdụng chưa cao Đặc biệt là đồ dựng cho trẻ hoạt động cũn rất ớt

- Một số phụ huynh do bận cụng việc nờn chưa thực sự quan tõm giỳp đỡ và hợp tỏctrong việc sưu tầm tranh ảnh hoặc những đồ dựng phế liệu làm đồ dựng đồ chơi cho trẻ ởcỏc chủ đề, chủ điểm và tạo gúc hoạt động văn học cho trẻ

- Khi dạy trẻ kể chuyện một số giỏo viờn cũn ớt biết vận dụng tớch hợp cỏc mụn họckhỏc và chưa đầu tư sưu tầm cỏc cõu chuyện ngoài chương trỡnh

- Một số giáo viên do mới ra trờng kinh nghiệm , phơng pháp tổ chức các hoạt độngcho trẻ còn yếu

Bên cạnh đó , ngay trong một lớp trình độ chuyên môn, kỹ năng tổ chức các hoạt

động, khả năng cảm thụ và biểu đạt các tác phẩm văn học của giáo viên cũng không đồng

đều

Từ thực tế trờn nờn tụi chọn đề tài: “ Phỏt triển ngụn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi bằng

phương phỏp dạy trẻ kể chuyện”.

III NHỮNG BIỆN PHÁP:

Qua đ t kh o sát tr ảo sát trẻ đầu năm học 2010-2011(sĩ số lớp là 30 trẻ) tôi đã cã ẻ đầu năm học 2010-2011(sĩ số lớp là 30 trẻ) tôi đã cã đầu năm học 2010-2011(sĩ số lớp là 30 trẻ) tôi đã cãu n m h c 2010-2011(s s l p l 30 tr ) tôi ã cãăm học 2010-2011(sĩ số lớp là 30 trẻ) tôi đã cã ọc 2010-2011(sĩ số lớp là 30 trẻ) tôi đã cã ĩ số lớp là 30 trẻ) tôi đã cã ố lớp là 30 trẻ) tôi đã cã ớp là 30 trẻ) tôi đã cã à 30 trẻ) tôi đã cã ẻ đầu năm học 2010-2011(sĩ số lớp là 30 trẻ) tôi đã cã đkÕt qu¶ nh sau:

2.Tạo môi trường hoạt động văn học

a Tạo góc văn học:

Tạo môi trường cho trẻ hoạt động là rất cần thiết trong chương trình đổi mới Hiệnnay, nếu cô tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tốt thì sẽ kích thích trẻ tích cực thamgia vào các hoạt động, giao tiếp cũng phát triển do đó ngôn ngữ của trẻ chắc chắn sẽ đượcphát triển Vì thế ngay từ đầu năm học tôi đã đi sâu vào tạo môi trường bằng cách đưa hìnhảnh nhân vật của các câu chuyện nổi bật vào góc văn học và một số góc trong và ngoài lớphọc thể hiện trên các mảng tường Vẽ và sưu tầm một số bộ truyện tranh ngoài chươngtrình để đưa vào giảng dạy, vận động phụ huynh đóng góp truyện tranh đưa vào góc vănhọc cho trẻ hoạt động thường ngày Những câu chuyện được thể hiện trên các mảng tường

trong không gian to đã giúp trẻ dễ tri giác, trẻ được thảo luận, bàn bạc về câu chuyện đó.

Từ đó trẻ biết vận dụng những kiến thức đó vào kể chuyện một cách dễ dàng

Góc cho trẻ làm quen với văn học

b Lµm ® ồ dùng trực quan:

Ngoài việc tạo những bức tranh trên mảng tường, những tập truyện tranh chữ to tôicòn đi sâu làm một số đồ dùng trực quan cho trẻ hoạt động như: một số bộ rối dẹt có cửđộng tay chân, rối que, rối tay và tận dụng những truyện tranh cũ, những sản phẩm vẽ củatrẻ, cắt dán bồi bìa cứng cho trẻ ghép tranh kể chuyện hoặc cắt dời các con vật cho trẻ tựchọn các con vật đó để kể chuyện theo ý tưởng của mình

Rối dẹt

Việc làm những bộ rối dẹt đã được cô giáo và học sinh cùng tham gia thực hiện tạilớp Cô giáo đã vẽ tranh những nhân vật và cho trẻ cùng tô màu Sau đó bồi bìa cà cắtthành những nhân vật để kể chuyện

Điều đặc biệt hơn nữa tôi đầu tư suy nghĩ và làm ra các loại rối tay cho trẻ hoạtđộng Thực tế tôi nhận thấy đồ dùng làm bằng rối tay hầu như ở các lớp không có cho trẻhoạt động, qua nghiên cứu tìm tòi tôi đã vận dụng làm từ các quả bóng, chổi rơm, đĩa nhựa

đồ chơi…để làm mặt con rối sau đó dùng vải hoặc len móc làm váy, thân tay để khi trẻ sửdụng không bị thô và cứng Các khuôn mặt có thể thay đổi tuỳ theo nội dung, nhân vật củacâu chuyện trẻ kể

Rèi tay

Rèi tay

Qua cách nghĩ và làm như vậy tôi đã tạo ra một góc văn học với đầy đủ chủng loại

về đồ dùng trực quan đa dạng phong phú, đã giúp trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động vànhiều ý tưởng hay khi trẻ kể chuyện

Tạo môi trường cho trẻ kể chuyện là một việc làm vô cùng quan trọng bởi nó là cơ

sở vững chắc cho trẻ kể chuyện Đòi hỏi cô giáo phải biết tạo cảm xúc cho trẻ bằng các convật ngộ nghĩnh, đáng yêu, đồng thời cũng phải biết hướng lái, gợi mở cho trẻ có cảm xúctích cực khi tham gia hoạt động kể chuyện Qua nội dung các bức tranh, các nhân vật, cáccon rối trẻ được xem và nói lên nhận xét của mình về các đồ dùng đó Như vậy ngôn ngữcủa trẻ được phát triển một cách phong phú và đa dạng

3.Dạy trẻ cách sử dụng đồ dùng trực quan trong khi kể chuyện.

Bên cạnh một môi trường hoạt động với đầy đủ các loại đồ dùng trực quan đa dạngphong phú, thu hút sự hứng thú tham gia kể chuyện của trẻ thì chúng ta còn phải dạy trẻcách sử dụng đồ dùng trực quan trong khi kể chuyện

Khi dạy trẻ kể chuyện tôi thờng kết hợp dạy trẻ cách sử dụng đồ dùng trực quan đểtăng thêm hứng thú cũng nh giúp trẻ sáng tạo trong việc biến ngôn ngữ của truyện thànhngôn ngữ của mình.Và để trẻ có thể sử dụng đồ dùng trực quan một cách phù hợp với ngônngữ , tôi thờng dạy trẻ bằng cách: Tụi đó chuẩn bị cho trẻ những tập truyện tranh sưu tầmbằng cỏch đọc kể cho trẻ nghe ở cỏc giờ đún, giờ trả trẻ và giờ chơi hàng ngày Đõy là hỡnhthức cho trẻ làm quen với tỏc phẩm văn học, là cơ sở cho trẻ cú kiến thức vững vàng khithực hiện kể chuyện Qua cỏch làm quen như vậy trẻ biết đỏnh giỏ, nhận xột về đặc điểmtớnh cỏch của cỏc nhõn vật thụng qua ngụn ngữ núi của mỡnh.

Bờn cạnh đú tụi cũn định hướng cho trẻ quan sỏt cỏc tranh chuyện , cho trẻ xem quađĩa hỡnh cỏc cõu chuyện Đồng thời kết hợp tri giỏc với đàm thoại giữa cụ và trẻ, giỳp trẻnhận xột đỏnh giỏ nội dung truyện một cỏch chớnh xỏc và núi lờn ý tưởng của mỡnh qua sựnhận thức

Sau đó tụi dạy trẻ kể chuyện kết hợp sử dụng đồ dùng trực quan theo từng nhúm,theo thời gian thực hiện một tuần hoặc hai tuần, kết hợp lồng ghộp cỏc mụn học khỏc, cỏctrũ chơi để củng cố và khắc sõu kiến thức, mở rộng vốn hiểu biết về thế giới xung quanhcho trẻ

Hình thức dạy trẻ cách sử dụng trực quan khi kể chuyện: Tôi có thể tiến hành riêngtheo nhóm trong các hoạt động: Hoạt động góc, mọi lúc mọi nơi , giờ đón, giờ trả trẻ, trớcgiờ ngủ tra…Cũng có thể tiến hành với từng trẻ, với cả tập thể ….Tôi cũng có thể cho trẻgiỏi, nhanh nhẹn cùng sử dụng đồ dùng trực quan và kể lại truyện để hớng dẫn bạn nhútnhát, tự ti, khích lệ trẻ mạnh dạn hơn

Chính việc dạy trẻ tập sử dụng đồ dùng trực quan khi kể chuyện đã mang lại sự tựtin, hứng thú, sự tích cực hoạt động cho trẻ Bên cạnh đó trẻ có thể học tập đợc nhiều từviệc học cách sử dụng từ ngữ, câu diễn cảm của các bạn trong lớp, qua đó ngôn ngữ củatrẻ phát triển hơn , trở nên rõ ràng, mạch lạc hơn

Sau đõy là một số cỏch dạy trẻ sử dụng đồ dựng trực quan:

a.Dạy trẻ sử dụng rối tay:

Dạy trẻ cỏch luồn tay vào con rối làm sao cho rối cử động được đầu và tay, sử dụngtừng con một, kết hợp với lời núi, ngụn ngữ biểu cảm cựng với cỏch diễn rối qua cử độngcỏc con rối đi lại

Dạy trẻ sử dụng rối tay

b.Dạy trẻ sử dụng rối dẹt:

Cô dạy trẻ cách cầm rối để mọi người ngồi dưới đều nhìn thấy và cách đưa rối qualại một cách hợp lí với lời kể

VÝ dô: Khi trẻ ngồi ở phía phải thì tay trái sẽ điều khiển con rối và ngược lại…Kể

đến nhân vật nào thì đưa con rối đó ra và lắc lư con rối đang nói nhiều hơn…

Dạy trẻ sử dụng rối dẹt

c.Dạy trẻ sö dông r«i trªn sa bàn:

Chọn những nhân vật mà trẻ thích kết hợp di chuyển các nhân vật đó trên sa bàn Nóiđến đâu đưa nhân vật ra đến đó, lời kể đi theo nhân vật sử dụng

Bước 4: Trẻ kể chuyện theo nhóm, cá nhân Cô cho trẻ đánh giá và nhận xét câu chuyện

Trẻ kÓ chuyện sử dụng rối tay theo nhóm

4.Phát triển ngôn ngữ mạch lạc qua việc dạy trẻ kể lại chuyện.

a Dạy trẻ kể chuyện theo tranh

Cô chọn những bức tranh sinh động, có hình ảnh và màu sắc đẹp mắt, các nhân vật

rõ ràng để trẻ hứng thú với việc kể chuyện Trước khi cho trẻ kể chuyện theo tranh, cô đàmthoại qua với trẻ về nội dung các bức tranh sau đó cho trẻ xắp xếp theo thứ tự từ đầu đếncuối câu chuyện rồi cho tre kể chuyện lần lượt theo từng bức tranh Trẻ có ngôn ngữ pháttriển chưa tốt thì có thể nhìn vào bức tranh và nói nội dung bức tranh: tên các nhân vật,hoặc cảnh vật thiên nhiên trong bức tranh Còn đối với những trẻ có ngôn ngữ phát triểncao hơn thì trẻ có thể sáng tạo những lời kể và kể chuyện một cách lôgíc hơn: VD: Ngàyxửa, ngày xưa có một anh chàng…; Trong một khu rừng nọ có 2 chú dê con…

Khi từng trẻ lên kể chuyện cô giáo có thể thấy được sự phát triển ngôn ngữ ở từng trẻ qua

đó cô động viên, khuyến khích và giúp đỗ trẻ phát triển ngôn ngữ một cách toàn diện hơn

TrÎ kÓ chuyÖn theo tranh truyÖn cïng c¸c b¹n

Trẻ kÓ chuyện theo tranh vÏ

Với những câu chuyện trẻ đã được nghe, cô có thể cho trể kể chuyện theo cô.

Hình thức này chỉ cần trẻ chú ý quan sát tranh, nghe cô kể chuyện và kể chuyệntheo cô giáo Qua đó giúp trẻ tập kể theo cô ngữ điệu giọng từng nhân vật để giúp trẻ pháttriển vốn từ cũng như ngôn ngữ của trẻ

c Dạy trẻ tù kể lại chuyện

Để trẻ tái hiện lại một cách mạch lạc, diễn cảm tác phẩm văn học mà trẻ được nghe.

Trẻ sử dụng nội dung, hình thức ngôn ngữ đã có sẵn của các tác giả và của giáo viên tuynhiên yêu cầu trẻ không học thuộc lòng câu chuyện, trẻ phải kể bằng ngôn ngữ của chínhmình, truyền đạt nội dung câu chuyện một cách tự do thoải mái nhưng phải đảm bảo nộidung cốt truyện

- Yêu cầu đối với trẻ:

+ Kể nội dung chính của câu chuyện không yêu cầu trẻ kể chi tiết lời kể phải có cấutrúc ngữ pháp, giọng kể diễn cảm to, rõ ràng, không ê a, ấp úng cố gắng thể hiện đúngngôn ngữ đối thoại hay độc thoại

Chuẩn bị: Tiến hành trước giờ học, kể chuyện cho trẻ nghe trước khi kể cô giao

nhiệm vụ ghi nhớ và kể lại

Đàm thoại với trẻ về nội dung câu chuyện Đàm thoại nhằm mục đích giúp trẻ nhớlại nội dung câu chuyện, giúp trẻ xây dựng dàn ý câu chuyện kể, lựa chọn hình thức ngônngữ: cách dùng từ đặt câu

Ví dụ: Truyện chú dê đen: Theo con dê trắng như thế nào ?

- Yêu cầu với câu hỏi: Đặt câu hỏi về tên nhân vật, thời gian, không gian, hành độngchính, lời nói,cá tính nhân vật, Chó Sói quát hỏi Dê trắng như thế nào? Câu hỏi phải phùhợp với trẻ cả về hình thức và ngữ pháp.Khi đàm thoại cô cần lưu ý giới thiệu cho trẻ biếtthêm các từ đồng nghĩa những cụm từ thay thế để tạo điều kiện cho trẻ lựa chọn từ để kể